welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب

نام کتاب : استفتائات / ج 3*
نویسنده :مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)*

استفتائات / ج 3

صفحه 1
 

صفحه 2

صفحه 3
 
استفتائات/ ج3
مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)

صفحه 4

صفحه 5
 
استفتائات
 
 
جلد سوم
مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى
جعفر سبحانى (دام ظله)
 
انتشارات مؤسسه امام صادق(عليه السلام)

صفحه 6
حضرت آيت الله العظمى سبحانى تبريزى، 1308
      استفتاءات / مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى  . قم : مؤسسه امام صادق(عليه السلام)، 1432 ق  . = 1394  .
      ج  .   ISBN 978 - 964 - 357 - 431 - 4 (ج . 3)
ISBN 978 - 964 - 357 - 439 - 0 (دوره)
      كتابنامه به صورت زير نويس .
فهرستنويسى بر اساس اطلاعات فيپا
      1  . فقه جعفرى رساله عمليه . 2  . فتواهاى شيعه قرن 14  . الف . مؤسسه امام صادق (عليه السلام) . ب . عنوان .
3ألف 2س/ 9/183 BP   3422 / 297
اسم كتاب:   … استفتاءات مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)/ج3
مطابق با فتاواى:    …حضرت آية الله العظمى جعفر سبحانى
نوبت و تاريخ چاپ:   … چاپ اوّل /1394 هـ  . ش
تيراژ :   … 1000 نسخه
چاپخانه:   … مؤسسه امام صادق (عليه السلام)
ناشــر:   … مؤسسه امام صادق (عليه السلام)
قطع:    …وزيرى
تعداد صفحات:   …؟؟؟
مركز پخش آثار:
قم ميدان شهداء
انتشارات توحيد
?7745457 ; 09121519271 - نمابر 2922331
www.imamsadiq.org
www.tohid.ir
www.shia.ir

صفحه 7
   
    استفتائات / ج3
 
 
الحمد لله ربّ العالمين والصلاة والسلام على اشرف الأنبياء والمرسلين محمّد وآله الطاهرين الذين أذهب الله عنهم الرجس وطهّرهم تطهيراً.
فقه اسلامى درياى ناپيدا كرانه اى است و قوانين نورانى اسلام به خاطر گستردگى گواه بر وحيانى بودن آن است و اين كه آورنده آن از وحى الهى استمداد جسته است و الاّ يك فرد درس نخوانده و مكتب نرفته چگونه مى تواند مصدر و مبدأ اين همه احكام بى شمار در ابواب مختلف از عبادات، معاملات و سياسات باشد و اگر بگوييم كثرت قوانين اسلامى يكى از معجزات پيامبر است سخنى به دور نگفته ايم بالأخص از آن نظر كه همگى با فطرت هماهنگ بوده و پاسخگوى نيازهاى بشر در همه دوران ها بوده است.
خواننده عزيز، كتابى كه در اختيار شما قرار گرفته جلد سوم استفتائات است كه پاسخ هاى آنها مطابق با فتاواى آيت الله سبحانى مى باشد. و جناب حجة الاسلام آقاى سيد محمد هاشمى اصفهانى دامت بركاته كه خود از اعضاء هيئت استفتائيه مى باشند زحمت تنظيم و تنقيح آن ها را پذيرفته اند. اينك با تشكر از زحمات ايشان، به علاقمندان تقديم مى شود اميد است ان شاءالله چراغى فرا راه عاملان باشد.
دفتر حضرت آية الله العظمى سبحانى
15 رمضان المبارك1436
11/4/1394

صفحه 8

صفحه 9
 

مسائل اعتقادى

¯ راز تعدد شرايع

   سؤال 1 . چرا خدا از روز نخست آيين كامل نفرستاد؟ چرا كتاب هاى مختلف و احكام مختلف نازل كرده است؟
بسمه تعالى: علت تعدد شرايع اين است كه بشر داراى استعدادهاى مختلف است و مسلماً هر استعدادى براى خود
برنامه خاصى لازم دارد و به خاطر اختلاف استعدادها و آمادگى ها، شرايع مختلف ارسال شده است.ولى هر شريعتى نسبت به قومى كه مقصود بوده آيين كامل بوده است، بنابراين هيچ گاه خدا آيين ناقصى براى هيچ قومى نفرستاده است، ممكن است آيينى نسبت به قوم بعدى كه از استعداد بالاترى برخوردار بوده اند كامل نباشد بنابراين نقص و كمال امر نسبى و اضافى
است نه حقيقى. والله العالم

¯ ضرورى دين

   سؤال 2 . ضرورى دين چيست كه انكار آن مايه ارتداد مى شود؟
بسمه تعالى: درباره ضرورى دين در كتاب هاى فقهى مانند كتاب طهارت و كتاب حدود به صورت گسترده بحث شده است.
اصول سه گانه دين جزء ضروريات دين است و ضمناً هر حكمى كه

صفحه 10
انكار آن در نظر مسلمانان ملازم با انكار يكى از اصول ثلاثه(توحيد، نبوت، معاد) باشد، جزء ضروريات دين به شمار مى رود، مانند خاتميت و وجوب نماز و روزه... والله العالم

¯ اسماء مهم الهى

   سؤال 3 . اسماء مهم الهى چيست؟
بسمه تعالى: اسمائى كه در آخر سوره حشر ضمن آيه هاى 22ـ24 (هُوَ اللهُ الذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ * هُوَ اللهُ الذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلاَمُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحَانَ اللهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ* هُوَ اللهُ الْخَالِقُ الْبَارىءُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الأَسْمَاءُ الْحُسْنى يُسَبِّحُ لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ)آمده است . والله العالم

¯ بازگشت پرستش غير خدا به پرستش خدا

   سؤال 4 . آيا اين مطلب صحيح است: چون عالم مظهر تجلى ذات خداوند است انسان زمانى كه از روى اختيار شيطان و هر چيز ديگرى را بپرستد در حقيقت خدا را پرستش كرده و خود نمى داند؟
بسمه تعالى: عبادت و پرستش به حكم «اياك نعبد» مخصوص خداست و پرستش غير خدا به هر عنوانى جز شرك چيزى نيست اين تعبيرها نوعى فريبكارى شيطانى است . والله العالم

¯ مراد از ذنب در سوره فتح

   سؤال 5 . اگر پيامبر(صلى الله عليه وآله) معصوم است و گناه نمى كند پس چرا در سوره فتح آيه2 بيان شده كه خدا گناهان تو را مى بخشد؟ آنجا كه مى فرمايد:(إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا

صفحه 11
مُبِينًا * لِيَغْفِرَ لَكَ اللهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ).
بسمه تعالى: مراد از ذنب (گناه) تهمت هايى است كه به پيامبر(صلى الله عليه وآله)زده بودند از قبيل كاهن، شاعر. و با فتح مكه روشن شد كه تمام اين تهمت ها بى اساس بوده است، زيرا ساحر و كاهن نمى تواند خانه خود را اداره كند تا چه رسد با سپاهى مؤمن دژ شرك(مكه) را فتح كند .والله العالم

¯ كليم الله بودن موسى(عليه السلام)

   سؤال 6 . آيا كليم الله بودن حضرت موسى(عليه السلام) (سخن گفتن خدا با او بى واسطه) دليل برترى وحى به وى، بر وحى به حضرت رسول (صلى الله عليه وآله) است؟
بسمه تعالى: كلامى را كه خدا در شجر يا جبل خلق كرد و حضرت موسى آن را شنيد از مقوله وحى به واسطه است نه بلا واسطه و
مقام بالاتر از آن پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله وسلم) است كه وحى الهى بدون واسطه به قلب او القاء مى شد و در سوره مباركه شورى، آيه51
به اين مطلب اشاره شده آنجا كه مى فرمايد:(إلاّ وَحْياً أو مِنْ
وَراءِ حِجاب أوْ يُرسِلَ رَسُولاً
)كلمه (وَحْياً) همان ارتباط بلاواسطه است و پيامبر اسلام از آن برخوردار بود و هر موقع حضرت صادق(عليه السلام) اين قسمت از وحى را بيان مى كرد به احترام پيامبر(صلى الله عليه وآله)خم مى شد. والله العالم
¯ تواتر قراءات و قرائت معصومين سؤال 7 . نظر شما درباره تواتر قراءات چيست؟ و ائمه كدام قرائت را تأييد
كرده اند؟
بسمه تعالى: قراءات هفتگانه اساساً متواتر نيست جز يكى. چون

صفحه 12
قرائت هر يك از قراء را دو نفر نقل كرده اند و با نقل دو نفر تواتر ثابت نمى شود. و ما از قرائت معصومان(عليهم السلام) اطلاعى دقيق نداريم ولى امر فرموده اند:«اقرؤوا كما يقرء الناس» و آن قرائت عاصم كوفى به روايت حفص است كه به گونه اى به قرائت حضرت على(عليه السلام) منتهى مى گردد وبا رسم الخط كه متواتر به دست ما رسيده مطابقت دارد. براى تفصيل اين مطالب به كتاب المناهج التفسيريه مراجه كنيد. والله العالم

¯ حجت قبل از بعثت

   سؤال 8 . حجت قبل از بعثت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) چه كسى بوده است؟
بسمه تعالى: اوصياء حضرت عيسى(عليه السلام) حجت هاى الهى بر روى زمين بوده اند، و جناب سلمان يا يكى از اوصيا بوده و يا به وسيله آخرين اوصيا راهى مدينه شده و سرانجام از نظر ايمان به پايه بسيار بالايى رسيد . والله العالم

¯ تفسير قرآن و روايات توسط غير متخصص

   سؤال 9 . نظر مبارك راجع به سخنرانى:هاى مذهبى افراد غير روحانى در رابطه با تفسير قرآن وروايت را بفرماييد؟
بسمه تعالى: كسانى بايد متصدى تفسير قرآن و ادعيه و تعليم عقايد و احكام باشند كه بر اثر داشتن تحصيلات بالا بتوانند از منابع دينى به نحو احسن بهره بگيرند و اين شرايط غالباً در روحانيون تحصيل كرده در حوزه ها موجود است بنابراين بايد از وجود آنها استفاده كرد، ولى اگر يك فرد غير روحانى شرايط تفسير را دارا گرديد بهره گيرى از او مانع ندارد . والله العالم

صفحه 13

¯ ترديد در آيه

   سؤال 10 . در سوره صافات آمده است(وَأَرْسَلْنَاهُ إِلَى مِائَةِ أَلْف أَوْ يَزِيدُونَ) ارائه آمار از طرف خداوند چرا با ترديد آمده است؟
بسمه تعالى: لفظ «او» در آيه به معناى بل است «بل يزيدون على مأة ألف» و شايد افزايش ياد شده در طول زمان بوده است و همگى از رسالت پيامبر استفاده نموده اند . والله العالم

¯ سوره«توبه» بدون بسم الله

   سؤال 11 . چرا سوره توبه با «بسم الله الرحمن الرحيم»آغاز نشده است؟
بسمه تعالى: چون سوره توبه با تهديد آغاز شده و هر نوع مهلت را پس از 4 ماه از كافران سلب نموده است، در چنين شرايطى ذكر بسم الله كه همراه با دو صفت رحمن و رحيم است تناسب ندارد، از اين نظر در آغاز سوره «بسمله» نيامده است . والله العالم

¯ ازدواج فرزندان آدم

   سؤال 12 . ازدواج فرزندان آدم چگونه بوده است؟
بسمه تعالى: دو قول است: 1. با هم ازدواج كرده اند و در آن زمان به خاطر آغاز خلقت چنين ازدواجى حرام نبوده است، 2. انسان هاى ديگرى در زمين از نسل هاى پيشين بوده اند كه با آنها ازدواج كرده اند و قول دوم از نظر ما متعين است . والله العالم

¯ دست خدا

   سؤال 13 . مراد از دو دست خدا در آيه (قَالَ يَا إِبْلِيسُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِيَدَىَّ) چيست؟

صفحه 14
بسمه تعالى: جمله «خلقت بيدى» كنايه از عنايت است مثل اين كه انسان مى گويد من اين حيوان را با دست خودم پروراندم مقصود اين است كه من مباشر اين كار بوده ام و كسى در اين كار با من شريك نبود، و نيز ممكن است اين نوع تعبير كنايه از عنايت خاص خدا به چنين مخلوقى باشد . والله العالم

¯ شيطان و ملائكه و سجده بر آدم

   سؤال 14 . آيا شيطان جزء ملائكه بود پس چرا سجده نكرد و اگر جزء جنيان بوده پس چرا فرمان سجده شامل او شده است؟
بسمه تعالى: شيطان جزء فرشتگان نبود و به نوعى ارتباطى
با ملائكه داشت و شايد يك نوع وحدت در كيفيت پرستش
خدا با فرشتگان داشت از اين جهت فرمان سجده بر آدم دامن
او را نيز گرفت و چون سجده نكرد، مورد استثناء قرار
گرفت . والله العالم

¯ چرائى سؤال ملائكه از خلقت انسان

   سؤال 15 . چرا ملائكه هنگامى كه خدا از آفرينش انسان خبر داد، گفتند: آيا
كسى را مى آفرينى كه در زمين فساد كند و خونريزى نمايد. چرا اين سؤال مطرح كردند؟
بسمه تعالى: گزارش خدا از آفريدن بشر در زمين زمينه سؤال را براى ملائكه فراهم ساخت كه با توجه به اينكه انسان هاى پيشين قبل از آدم ابوالبشر كه به نام نسناس بودند فساد مى كرده اند چگونه خدا انسانى بر روى زمين مى آفريند كه آنها نيز بسان گذشتگان فساد خواهد كرد . والله العالم

صفحه 15

¯ رافضى بودن شيعيان

   سؤال 16 . در برخى از روايات اهل سنت كه از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) نقل شده از شيعيان امير مؤمنان(عليه السلام) تمجيد شده و بعد از آن گفته شده كه عده اى هستند كه به آنها رافضى گفته مى شود مشركند آنها را بكشيد، آيا روايت صحيح است؟
بسمه تعالى: ذيل روايت كاملاً دروغ است چون لفظ «رافضه» در آن زمان در معناى سياسى به كار مى رفت يعنى كسانى كه حكومت زور را نپذيرند. و از زمان زيد بن على به بعد در معناى شيعه به كار رفته است . و اسناد روايتى كه اين ذيل را دارد ضعيف است. بر فرض صحت منظور كسانى هستند كه درباره ائمه(عليهم السلام) غلو كرده و خدايى براى آنان قائل شدند. در ضمن ذيل اين روايت ظهور آنان را در آخرالزمان مى داند در حالى كه شيعه در زمان پيامبر(صلى الله عليه وآله) پديد آمده است. و روايات بدون اين ذيل در مدح شيعيان در كتب اهل سنت بسيار است. والله العالم

¯ توسل به ائمه(عليهم السلام)

   سؤال 17 . در آيه80 سوره آل عمران فرموده:(وَلاَ يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا
الْمَلاَئِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا
)برخى اين آيه را چنين ترجمه كرده اند:«خدا هرگز
به شما امر نمى كند كه فرشتگان و پيغمبران را خداى خود بگيريد.» چرا
كلمه (أَرْبَابًا) به خدا ترجمه شده است؟ آيا اين آيه با توسل به ائمه(عليهم السلام)
مغايرت ندارد؟
بسمه تعالى: مقصود از كلمه(أَرْبَابًا) «خدايان» نيست «رب» به معناى صاحب و سرپرست است كه آنها خيال مى كردند كه خدا اداره جهان و يا امر حلال و حرام را به فرشتگان و يا پيامبران سپرده است. و قرآن اين نظر را نفى مى كند و تدبير جهان و دستگاه تشريع

صفحه 16
را به دست خدا مى داند.
از اين بيان روشن مى شود كه اين آيه منافاتى با توسل ندارد چون ما امامان را مدبران مستقل جهان و يا صاحبان تشريع كه حلال و حرام دست آنها باشد نمى دانيم . والله العالم

¯ سند روايت «نزهونا عن الربوبيه»

   سؤال 18 . روايت «نزّهونا عن الربوبية فقولوا فينا ما شئتم» آيا صحيح است؟
بسمه تعالى: حديث مزبور در كتاب مصباح المتهجد نقل شده است ولى سند آن از 3 جهت اشكال دارد:
1. شيخ آن را از جماعتى نقل كرده كه معلوم نيست چه كسانى هستند.
2. در سند ابن عياش(م401) از محمد بن عثمان بن سعيد(م305) نقل كرده كه بين اين دو نفر 96 سال فاصله است كه بعيد است كه اولى از دومى بلاواسطه نقل كند.
3. نجاشى مى گويد: بزرگان اماميه ابن عياش را تضعيف كرده اند لذا از او روايت نقل نكرده ام.
بنابراين به چنين روايتى نمى توان استدلال كرد.والله العالم

¯ غلو درباره اهل بيت(عليهم السلام)

   سؤال 19 . استفاده مداحان از كلمات غلوآميز وتبديل كلمه «الله» در بعض آيات به «الحسين» به بهانه عظمت عزادارى جايز است؟
بسمه تعالى: عزادارى سيدالشهدا(عليه السلام) كه مايه عزت و عظمت اسلام است بايد با موازين شرع كاملاً منطبق باشد زيرا سالار شهيدان براى احياء دين جام شهادت را نوشيدند بنابراين هر نوع سخنى كه بر

صفحه 17
خلاف دين باشد بر خلاف اهداف حسينى است. غلو درباره ائمه اطهار(عليهم السلام)پديده اى است كه امامان معصوم(عليهم السلام) با آن مبارزه كرده اند و هيچگاه آن را نپذيرفته اند. امام باقر و امام صادق و امام رضا(عليهم السلام)بيزارى خود را از غاليان اعلام كرده اند بنابراين به جاى غلو، از فضائل و مناقب و مقامات آنان كه در لسان نبى اكرم(صلى الله عليه وآله) و اوصيا(عليهم السلام)آمده است بايد استفاده كرد و اثر انقلاب ايشان را در ابقاء اسلام تشريح نمود و چنين گفت: الإسلام محمدى الحدوث و حسينى البقاء، بنابراين مداحان و ذاكران بايد از هر نوع افراط و تفريط پرهيز كنند . والله العالم

¯ سند حديث «من مات و لم يعرف...» در كتب اهل سنت

   سؤال 20 . حديث «من مات ولم يعرف امام زمانه» در كجا در كتاب هاى اهل سنت پيدا كنيم؟
بسمه تعالى: روايات زيادى قريب به اين مضمون در كتب
اهل سنت آمده است مانند «من بات ليلة وليس فى عنقه بيعة مات ميتة جاهلية» (المحلّى ابن حزم: 1/45) و نيز«من مات
وليس فى عنقه بيعة مات ميتة جاهلية»(نيل الأوطار شوكانى:7/356) .والله العالم

¯ زيارت پيامبر و ائمه و ارتباط معنوى با آنان

   سؤال 21 . اعتقاد شيعه بر اين است كه پيامبر و ائمه(عليهم السلام) زنده هستند و صداى زائران را مى شنوند در حالى كه در سوره زمر آمده است:(إِنَّكَ مَيِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَيِّتُونَ):اى پيامبر تو مى ميرى و آنها نيز خواهند مرد و نيز در سوره مؤمنون آمده است:(وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ): و پشت سر آنها برزخى است تا روزى كه برانگيخته

صفحه 18
شوند، اين دو مطلب چگونه با هم جمع مى شود؟
بسمه تعالى: در مورد سؤال به كتاب آيين وهابيّت و كتاب راهنماى حقيقت مراجعه شود و اجمال اينكه اگر شهداء زنده اند و داراى چنين فضيلت هستند پيامبر شهداء نيز بايد از اين فضيلت برخوردار باشد ودر نماز به او سلام مى كنيم و مى گوييم:«السلام عليك أيها النبي...»، اگر او زنده نيست و پيام ما را نمى شنود خطاب ما به او لغو خواهد بود و شأن خدا بالاتر از آن است كه نمازگزاران را به كار لغو امر كند و مقصود از آيات ياد شده در سؤال، موت به معنى مادى است يعنى خروج روح از بدن ولى در عين حال روح آن حضرت در عالم برزخ حاضر و ناظر اعمال ماست او پس از مرگ مادى و دنيوى، داراى حيات برزخى است بنابراين موت طبيعى و مادى مانع از حيات برتر نيست.
و آيه ديگر درباره كسانى است كه درخواست مى كنند به اين دنيا برگردند تا اعمال صالح انجام دهند و گذشته را جبران كنند در جواب مى فرمايد: حائلى است كه از بازگشت آنان جلوگيرى مى كند نه از شنيدن صدا و ارتباط، اشتباه آنجاست كه تصور شده اين حائل، مانع از شنيدن صدا و ارتباط است در حالى كه اين حائل مانع از بازگشت آنان به اين جهان است . والله العالم

¯ برترى امامان بر انبيا(عليهم السلام)

   سؤال 22 . نظر علماى شيعه در اين كه ائمه از تمامى پيامبران به جز پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) برترند چيست؟
بسمه تعالى: برترى ائمه(عليهم السلام) بر پيامبران غير اولى العزم امر قطعى است ولى در برترى آنان بر انبياء اولوالعزم مانند حضرت ابراهيم و

صفحه 19
موسى (عليهما السلام)غير از پيامبر خاتم دو قول است. مشهور اين است كه بر آنها هم برترى دارند زيرا در آيه مباهله اميرمؤمنان (عليه السلام) نفس پيامبر(صلى الله عليه وآله) شمرده شده است و چون ايشان بر همه برترى دارند اميرالمؤمنين على(عليه السلام) هم برترى خواهد داشت. در اين مورد رواياتى نيز وارد شده است، ولى قول ديگر نيز در كنار اين قول هست . والله العالم

¯ شهادت حضرت فاطمه(عليها السلام)

   سؤال 23 . آيا دليل قابل استناد در باب شهادت حضرت فاطمه(عليها السلام) وجود
دارد؟
بسمه تعالى: از نظر ما آن حضرت صديقه شهيده است و دلائل شهادت را در كتاب «ياس در آتش» نوشته ايم .والله العالم

¯ غضب حضرت فاطمه(عليها السلام)

   سؤال 24 . حديث معروف از پيامبر(صلى الله عليه وآله) به اين مضمون است«غضب فاطمه(عليها السلام)غضب من، و غضب من غضب خداست» و اكنون سؤال مى شود غضب آن حضرت به متصديان خلافت در كدام كتاب از كتاب هاى اهل سنت آمده است؟
بسمه تعالى: «فاطمة بضعة منّي فمن أغضبها فقد أغضبني» (خصائص نسائى، ص 35).
«انّ الله يغضب لغضبها ويرضى لرضاها»(مستدرك حاكم:3/154) بخارى مى گويد:«ماتت فاطمة وهى واجدة على أبى بكر حتى توفيت»(5/82، كتاب الخمس و باب غزوه خيبر و كتاب الفرائض)«وجد در لغت عرب به معنى: شدت غضب است».والله العالم

صفحه 20

¯ بتول و طاهره بودن حضرت زهرا(عليها السلام)

   سؤال 25 . بتول و طاهره در مورد حضرت زهرا(عليها السلام) چه معنايى دارد؟
بسمه تعالى: بتول در سه مورد به كار مى رود:
1. زنى كه از ديگر زنان بريده و به خدا توجه نموده است.
2. زنى كه خون نمى بيند.
3. طاهره يعنى مطهر از گناه و خطا .والله العالم

¯ لقب صديق اكبر

   سؤال 26 . مقصود از «صديق اكبر» چيست و در مورد چه كسى به كار مى رود؟
بسمه تعالى: صديق اكبر از القاب اميرمؤمنان(عليه السلام) است زيرا او نخستين كسى است كه به پيامبر ايمان آورده است . والله العالم

¯ عرضه اعتقادات

   سؤال 27 . اصحاب ائمه عقايد خود را بر امامان معصوم(عليهم السلام) عرضه مى نمودند تكليف ما در زمان غيبت چيست؟
بسمه تعالى: عقايد اسلامى با دلائل روشن از كتاب و احاديث و عقل روشن ثابت شده و در اين مورد علماء از گفتارهاى پيشوايان نيز بهره گرفته اند، آنچه كه بايد به طور تفصيل بر آن اعتقاد داشت همان اصول دين است كه به طور روشن در كتاب هاى عقيدتى آمده است اعتقاد تفصيلى بر بقيه مسائل لازم نيست بلكه كافى است بگويد به آنچه پيامبر(صلى الله عليه وآله)فرموده است ايمان دارم. والله العالم

¯ نماز حسنين(عليهما السلام) به امامت مروان

   سؤال 28 . كسانى در بين مردم اين حديث را مى خوانند و به كتاب وسائل و كافى

صفحه 21
اسناد مى دهند، از امام كاظم(عليه السلام):«صلى الحسن والحسين(عليهما السلام) خلف مروان بن حكم»: امام حسن و امام حسين(عليهما السلام) پشت سر مروان نماز خواندند، نظر حضرتعالى را جويا هستيم.
بسمه تعالى: مروان بن حكم طبق حديث پيامبر(صلى الله عليه وآله) «الوزغ بن الوزغ» است و به تعبير اميرمؤمنان(عليه السلام) دست او بسان دست يهودى است كه پيمان او ارزشى ندارد.
حديثى كه در اين مورد هست حكم حديث مرسل دارد و چنين حديثى حجت نيست و بر فرض صحت از باب اضطرار بوده است. والله العالم

¯ حق معصومان بر خدا

   سؤال 29 . در اعمال مسجد كوفه در ستون هفتم دعايى خوانده مى شود و همچنين در تعقيبات نماز صبح كه حقى را براى معصومين بر عهده خدا ثابت مى كند آيا اين صحيح است؟
بسمه تعالى: حق بر دو نوع است: گاهى صاحب حق واقعاً خدمتى به كسى انجام مى دهد و بر ذمه او حقى پيدا مى كند مانند حق پدر بر فرزند و معلم بر شاگرد و گاهى شخص برتر با بزرگوارى براى طرف حقى قائل مى شود و خود را وام دار او قرار مى دهد. حقوق ائمه(عليهم السلام) نسبت به خداوند از اين قبيل است حقى كه آنان بر خداوند دارند چيزى است كه خداوند آن را به آنها اهدا نموده و خود را «من عليه الحق» و آنها را «ذوالحق» معرفى كرده است.والله العالم

¯ احكام ائمه(عليهم السلام) از تورات و انجيل

   سؤال 30 . در بعضى از روايات احكامى بيان مى شود كه در قرآن نيست ولى

صفحه 22
در تورات يافت مى شود آيا ائمه ما آنها را از تورات چون كتاب خدا بوده و جمله
«وفيها حكم الله» در قرآن آمده، نقل مى كردند يا اين كه تورات و انجيل با
آمدن پيامبر اسلام منسوخ شده و ائمه ما از طريق ديگر اين احكام را بيان
فرموده اند؟
بسمه تعالى: ائمه اهل بيت وارثان علوم نبوى هستند و پس از درگذشت رسول خدا(علاوه بر مرجع سياسى) مرجع علمى نيز مى باشند بنابراين علم آنها مأخوذ از پيامبر است نه از تورات و انجيل، ولى در مقام احتجاج از تورات و انجيل بر مقاصد خود استدلال مى كردند. والله العالم

¯ شير خوردن امام حسين(عليه السلام)

   سؤال 31 . دو روايت نقل شده:
1. امام حسين(عليه السلام) نه از فاطمه(عليها السلام) و نه از هيچ زن ديگرى شير نخورد بلكه پيامبر(صلى الله عليه وآله)انگشت در دهان او مى گذاشت و مى مكيد.
2. غير از عيسى بن مريم و حسين بن على(عليهما السلام) كس ديگرى شش ماهه متولد نشد.(بحار، ج44)آيا اين دو روايت صحيح است؟
بسمه تعالى: روايت اول مرسل است و سند آن قابل اعتماد نيست و روايت دوم كه غير از اين دو نفر كس ديگرى شش ماهه متولد نشد با واقعيت سازگار نيست. گذشته بر اين هم مسند نيست.
در مقابل اينها در امالى شيخ طوسى روايت است كه حسين(عليه السلام) دو سال شير خورد و از تفسير على بن ابراهيم ظاهر مى شود كه 24 ماه شير خورده و ظاهر روايات اين است كه از مادرش شير خورده است. والله العالم

صفحه 23

¯ تقدم شيعه در تايخ و سيره نگارى

   سؤال 32 . چرا مذهب اهل سنت ده ها مورخ دارد ولى مذهب شيعه يك مورخ ندارد؟
بسمه تعالى:بر خلاف تصور سؤال كننده، اصولاً شيعه در تاريخ نگارى و حتى سيره نويسى بر ديگران سبقت گرفته است. براى توضيح اين مطلب مى توانيد به كتاب «فرهنگ، عقايد و مذاهب اسلامى»، ج6(شيعه شناسى) مراجعه فرماييد. در اين كتاب به طور گسترده در تقدم شيعه در تاريخ و رجال و سيره نگارى بحث شده است. والله العالم

¯ عدم هتك و تكفير مسلمانان

   سؤال 33 . با توجه به هتك و تكفير در شبكه هاى منتسب به شيعه و سنّى در شرايط فعلى كه طرح هاى فراوانى براى ايجاد شكاف و تنش و خونريزى در بلاد مسلمين در جريان است، وظيفه مسلمانان چيست؟
بسمه تعالى: در شرايط كنونى كه دولت هاى استكبار كمر بر ضد اسلام بسته اند پيوسته مى خواهند از طريق ايجاد اختلاف بين فِرَق و روشن كردن آتش جنگ ميان آنان به مقصد خود برسند، بايد مسلمانان بيدار باشند و يكديگر را تحمّل كنند، زيرا مشتركات ميان همگان بيش از موارد اختلاف است و در موارد اختلاف نبايد سخن ناسزا بگويند بلكه با منطق و برهان به صورت برادرانه سخن بگويند. ضمناً هيچ كدام از اين دو فرقه حق تكفير ديگرى را ندارد، زيرا ملاك ايمان در اسلام پذيرش سه چيز است: 1. توحيد، 2. نبوت پيامبر(صلى الله عليه وآله)، 3. معاد روز قيامت و همه فرق اسلامى در اين سه اصل وحدت نظر دارند.والله العالم

صفحه 24

¯ دعاى ندبه

   سؤال 34 . نظر حضرتعالى درباره دعاى ندبه و خواندن آن در صبح و يا عصر چيست؟
بسمه تعالى: مضامين عالى دعاى ندبه حاكى است كه از معصوم صادر شده است و در اعتبار ادعيه مضامين نقش به سزايى
دارد. بنابراين اين دعا از ادعيه معتبره است، حتى شيخ مفيد(رحمه الله) در كتاب اوائل المقالات، ص 309 به اين دعا اشاره كرده است كه حاكى از آن است كه در آن زمان از اعتبار خاصى برخوردار بوده است ولى چون سند متصلى فعلاً در دسترس ما نيست بهتر است رجاءً خوانده شود و در اين قسمت فرقى بين صبح و عصر نيست.والله العالم

¯ وجود زنان در اصحاب حضرت مهدى(عليه السلام)

   سؤال 35 . رواياتى كه اشاره به وجود 50 زن در بين اصحاب حضرت مهدى(عليه السلام)دارد از نظر سند معتبرند؟
بسمه تعالى: اين روايت در بحار، ج52، ص 223 از تفسير عياشىمرسلاً از امام باقر(عليه السلام) نقل شده است كه در برخى منابع آمده كه تعدادى از آنان شغل پرستارى از مجروحان را به عهده دارند. والله العالم

¯ ياران امام زمان(عليه السلام)

   سؤال 36 . آيا ياران امام زمان (عليه السلام) فعلاً وجود دارند يا بعداً به وجود مى آيند؟
بسمه تعالى: هميشه و در همه حالات براى امام زمان (عليه السلام) ياران خاصى است كه «ابدال» ناميده مى شوند . والله العالم

صفحه 25

¯ اختلاف در مواليد و وفيات معصومين(عليهم السلام)

   سؤال 37 . چرا تاريخ ولادت و يا شهادت معصومين(عليهم السلام) با اختلاف روايات همراه است؟
بسمه تعالى: اختلاف در اين امور طبيعى است چون وسائل آن روز مثل حالا نبوده كه در لحظه فوت مثلاً اعلام شود. از اين جهت گاهى در روز اختلاف پيش مى آيد، حتى تاريخ ولادت پيامبر(صلى الله عليه وآله) نيز مورد اختلاف است . والله العالم

¯ تجسم اعمال و پاداش ده برابر براى حسنه

   سؤال 38 . ظاهر قول به تجسّم اعمال در آخرت اين است كه بايد بين حسنه و سيئه تفاوتى نباشد و حال آن كه خداوند مى فرمايد:«كسى كه يك كار خوب انجام دهد پس ده برابر پاداش دارد ولى هر كس كار بدى انجام دهد تنها برابر او جزا مى بيند»؟
بسمه تعالى: تجسم اعمال فقط مربوط به وجود سنخيّت بين عمل و جزاء است و چون اين سنخيّت در هر نوع جزاء محفوظ است لذا بين تجسّم اعمال و آيه كريمه (مَنْ جاءَ بِالحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أمْثالِها)منافاتى وجود ندارد . والله العالم

¯ سؤال روز قيامت

   سؤال 39 . مطابق روايات در قيامت از 4 چيز سؤال مى شود از عمرت كه در چه راهى صرف كرده اى و جوانيت را چگونه گذرانده اى و... آيا بهترين جواب را چه گروهى خواهند داد؟ فقط علما و بقيه مردم در خسران هستند؟
بسمه تعالى: بازخواست از اين امور چهارگانه مربوط به جايى است كه در معصيت به كار برد، و در هر صورت بين عالم و غير عالم

صفحه 26
فرقى نيست . والله العالم

¯ خلود اهل كتاب در آتش

   سؤال 40 . اهل كتاب اگر به خاتم الانبياء(صلى الله عليه وآله) ايمان نياورند در آتش جاودانه خواهند ماند؟
بسمه تعالى: اهل كتاب اگر در شناخت پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) و ايمان به او مقصر باشند نه قاصر، خالد در جهنم هستند به حكم آيه6 سوره بينه(انّ الّذينَ كَفَروا مِنْ أهْلِ الكِتابِ وَالْمُشركينَ في نارِ جَهَنّم خالِدينَ فِيها أُولئكَ هُمْ شَرُّ البَريّة) ولى اگر در شناخت قاصر باشند، سرنوشت آنها در دست خداست و مشمول آيه:(وَآخَرُونَ مَرْجَوْنَ لأَمْرِ اللهِ)مى باشند.والله العالم

¯ اعاده آسانتر از خلق

   سؤال 41 . خداوند مى فرمايد:(هُوَ الّذى يَبدءُ الخَلْقَ ثُمَّ يُعيدهُ وَهُوَ أهْوَنُ عَليه) خلقت كائنات چه بدواً و چه اعادةً در مقابل قدرت مطلقه خداوند يكسان است پس آسان و آسانتر ندارد بنابراين آيه چگونه تفسير مى شود؟
بسمه تعالى: مسلماً آفرينش ابتدائى و اعاده آن بر خدا يكسان است ولى اگر آفرينش دوم را آسانتر مى شمارد با توجه به نظر مخاطبان است كه اعاده را آسانتر از ايجاد ابتدائى مى دانند و لذا قرآن در سوره يس از اين راه استدلال مى كند آن كس كه انسان را آفريده است بر بازگرداندن آن نيز توانا است . والله العالم

¯ نعمت هاى بهشتى

   سؤال 42 . آنچه در سرنوشت انسان هاى خوب در قرآن مطرح است بهشت و حور

صفحه 27
و قصور و خوشگذرانى است در حالى كه اين مقدار پاسخ گوى نيازهاى معنوى انسان نيست ؟
بسمه تعالى: در اين سؤال تنها به پاداش هاى جسمانى توجه شده است و به يك رشته پاداش هاى معنوى كه در قرآن مطرح است توجه نشده است. با توجه به آن پاداش ها مى توان تا حدى تكامل انسان را دريافت كرد و در مورد نعمت هاى معنوى كه در قرآن در مورد بهشتيان آمده است به كتاب منشور جاويد مراجعه كنيد . والله العالم

¯ قيامت پس از رجعت

   سؤال 43 . پس از ظهور امام زمان(عليه السلام) و رجعت معصومان(عليهم السلام) آيا همه چيز نيست و نابود مى شود؟
بسمه تعالى: ظهور حضرت و وقوع رجعت كه ما از طول زمان آن آگاه نيستيم از نشانه هاى وقوع قيامت و به اصطلاح قرآن «اشراط الساعة» است. حتى بازگشت حضرت مسيح نيز از نشانه هاى نزديكى قيامت شمرده شده است. و قرآن نيز مى فرمايد:(اقْتَرَبَتِ السّاعَة وَانْشَقَّ الْقَمَر) بنابراين وقوع قيامت پس از سپرى شدن رجعت انسان هاى والا در يك مدت طولانى بعيد نيست . والله العالم

¯ تقيه و اقسام آن در فعل معصومان(عليهم السلام)

   سؤال 44 . حكم تقيه با توجه به خانه نشينى اميرمؤمنان(عليه السلام) يا رفتار امام حسين(عليه السلام)در عدم پذيرش بيعت يزيد چيست؟
بسمه تعالى: تقيه اقسامى دارد گاهى مباح و گاهى واجب و گاهى حرام است و امامان ما در هر مورد به حكم آن مورد عمل مى كردند،

صفحه 28
قيام امام حسين(عليه السلام) امر واجب و لازم بود و تقيه در آن زمان حرام بود زيرا سبب زوال اسلام و نابودى آن مى شد ولى تقيه اميرمؤمنان(عليه السلام)در دوران خانه نشينى بر خلاف آن بود زيرا هر نوع قيام سبب فروپاشى اسلام بود، زيرا منافقان مترصد بودند كه بر اثر اختلاف داخلى اساس آن را از بين ببرند و نكته آن در سخنان اميرمؤمنان(عليه السلام)آمده است .(1) والله العالم

¯ قصاص قبل از جنايت

   سـؤال 45 . مى گويند روزى اميرمؤمنان(عليه السلام) ابن ملجم را قاتل خود خواند او در اين حالت گريه كرد و گفت: مرا همين الآن بكشيد، آيا اين مطلب صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر روايت صحيح باشد حضرت او را نكشت زيرا قصاص قبل از جنايت بود . والله العالم

¯ تكرار فرازهايى از دعاها

   سؤال 46 . تكرار فرازهايى از دعاها مثل «يا نور، يا قدّوس» در دعاى كميل چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اگر قصد ورود نكند اشكال ندارد . والله العالم

¯ معناى ثواب

   سؤال 47 . ثواب يعنى چه؟
بسمه تعالى: مقصود از ثواب، رحمت خداوند در دنيا و آخرت است .والله العالم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 . نهج البلاغه، خطبه3.

صفحه 29

¯ سعادت و شقاوت در بطن امّ

   سؤال 48 . منظور از روايت «السعيد سعيد فى بطن أُمّه والشقىّ شقىّ فى بطن أُمّه» چيست؟
بسمه تعالى: مقصود از شقاوت و سعادت در روايت، دنيوى است نه اخروى. يعنى صحت مزاج پدر و مادر در فرزندان نيز مؤثر است و همچنين بالعكس. يعنى فرزندى كه از پدر و مادر سالم بوجود بيايد در رحم مادر سعيد و خوشبخت است بر عكس فرزندى كه از پدر و مادر بيمار بوجود بيايد در همان رحم مادر بدبخت مى باشند، بنابراين اين سعادت و شقاوت در روايت مربوط به سعادت و شقاوت دينى نيست .والله العالم

¯ اعتقاد به تكامل انسان از حيوان

   سؤال 49 . اگر شخصى معتقد به تكامل از ميمون به انسان باشد شرعاً محكوم به نجاست است؟
بسمه تعالى: چنين فردى چون به لازمه عقيده خود توجه ندارد محكوم به طهارت است .والله العالم

¯ زنان اسير در جنگ با كفّار

   سؤال 50 . در آيه 24 سوره نساء آمده است كه زنان شوهردار بر شما حرام شد مگر آن زنان كه در جنگ با كفار به حكم خدا مالك شده ايد، آيا اين با (لا إكراه فى الدّين)منافات ندارد؟ شايد نخواهند از شوهران خود جدا شوند و شايد نخواهند اصلاً مسلمان شوند؟
بسمه تعالى: منظور از (إلاّ ما مَلكَتْ أيمانكم) زنان شوهردارى است كه به اسارت مسلمانان درآمدند ولى شوهران كافر آنها در

صفحه 30
دارالحرب به سر مى برند، اسارت آنان حكم طلاق دارد، و علت آن اين است كه اگر چنين نباشد يا بايد به دارالكفر برگردانده شوند و يا بدون شوهر به سر ببرند و هيچ كدام مطابق مصلحت نيست. و همچنين اگر زن كافرى مسلمان شود و شوهرش كافر بماند پيوند آنها قطع مى شود و در هر دو صورت پس از يك استبراء مى توانند با هر مسلمانى خواستند ازدواج كنند . والله العالم

¯ تقدير رزق

   سؤال 51 . طبق مفهوم برخى از آيات و روايات رزق و روزى هر فردى مقدّر و تعيين شده است و حرص، آن را زياد نخواهد كرد آيا تلاش ما در بدست آوردن رزق بيشتر، تأثيرى ندارد؟
بسمه تعالى: روزى مانند سائر مقدرات است و تلاش ما نيز يكى از مقدّرات به شمار مى رود بنابراين تقسيم روزى جدا از تلاش ما نيست و خدا روزى افراد را طبق تلاش آنها مقدر كرده است، بر عكس آدمى كه در را به روى خود ببندد تقدير اين است كه روزى او كم خواهد بود. در اين مورد به تفسير آيه (وَمَنْ يَتَّقِ اللهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا * وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبْ)مراجعه فرماييد.والله العالم
¯ علوم الحادى
   سؤال 52 . آيا علومى به نام علوم الحادى وجود دارد؟ و آيا نياز به دين فقط مربوط به آخرت است؟
بسمه تعالى: علوم طبيعى مطلقاً نه الحادى است و نه الهى ولى مى توان از آنها درباره اثبات صانع و صفات او بهره گرفت علوم

صفحه 31
طبيعى بسان سكه دو رو است كه يك روى آن قوانين طبيعى و ديگرى دخالت ماوراى طبيعت در آفرينش موجود طبيعى است.
و اما دين يك نياز فطرى انسان است علاوه بر آن انسان در زندگى فردى و اجتماعى خود كاملاً به آن نيازمند است، در اين مورد به كتاب راه خداشناسى مراجعه كنيد.والله العالم
¯ راه صحيح در رسيدن به كمال
   سؤال 53 . آيا فلاسفه و عرفا مسير صحيحى در رسيدن به كمالات را طى كرده اند؟
بسمه تعالى: راه صحيح در رسيدن به كمالات معنوى و سعادت اخروى اين است كه انسان به متن شريعت اعم از واجبات و مستحبات عمل كند و از محرمات و مكروهات پرهيز نمايد و هر راهى جز اين، نوعى انحراف از صراط مستقيم است ولى از جمله كسانى كه در اين مسير هستند چه بسا متكلمان عاليقدر و فلاسفه بزرگوار و محدثان عاليقدر و فقيهان اسلامى مى باشند. والله العالم
¯ معرفى كتاب در كيفيت تفسير
   سؤال 54 . كتابى در رابطه با تفسير و كيفيت آن و تفسير به رأى معرفى كنيد؟
بسمه تعالى: كتاب المناهج التفسيرية را در اين مورد مطالعه كنيد.والله العالم
¯ استخاره
   سؤال 55 . آيا استخاره شبيه قرعه است و چه موقع مى توان استخاره كرد؟
بسمه تعالى: هرگاه موضوع بعد از مراجعه به حكم عقل و خرد و پس از مشورت با دوستان و بستگان و اهل خبره، به حالت ابهام بماند و انسان از خدا به وسيله استخاره طلب هدايت كند، مسلّماً دعاى او مستجاب مى شود. اگر فرض كنيم استخاره نكند ناچار

صفحه 32
است يكى از دو طرف كار را بگيرد چه بهتر تعيين اين طرف با استخاره باشد بنابراين استخاره چيزى بر او تحميل نمى كند،البته مورد استخاره بايد امر مباح و يا مستحب باشد.والله العالم
¯ منشأ اعمال زشت شيطان
   سؤال 56 . سرمنشأ اعمال زشت انسان، شيطان است، پس منشأ اَعمال زشت ابليس چيست؟
بسمه تعالى: اعمال زشت انسان از خود انسان سرچشمه مى گيرد و شيطان نقشى جز يك نوع تحريك ندارد. قرآن مى فرمايد:(لَها ما كَسَبَتْ وَعَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ) و اعمال زشت ابليس نيز از خود او سرچشمه مى گيرد.والله العالم
¯ محى الدين بن عربى
   سؤال 57 . آيا جناب محى الدين بن عربى يك شيعه اثنى عشرى است؟
بسمه تعالى: محى الدين شيعه نبوده ولى براى امامان شيعه احترام قائل بوده است.والله العالم

¯ دعا و عدم اجابت

   سؤال 58 . خواسته اى از خداوند دارم اما هر چه دعا مى كنم به نتنيجه نمى رسم و كم كم به مرحله نااميدى نزديك شده ام چه بايد بكنم؟
بسمه تعالى: در مورد استجابت دعا شرايطى لازم است كه گاهى اين شرايط فراهم نيست. يكى از شرايط مهم اين است كه خواسته انسان به صلاح انسان باشد در حالى كه ممكن است از ديدگاه دعا كننده در آن مصلحت باشد اما از ديد ديگر به صلاح او يا بستگان او نباشد. در اين مورد به كتاب هايى كه در مورد دعا نوشته شده

صفحه 33
بالأخص تفسير آيه مباركه(وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي...)(بقره:186) مراجعه بفرماييد. مرحوم علامه طباطبايى در تفسير اين آيه بحث مناسبى دارند كه براى شما مفيد است . والله العالم
¯ راه و مراحل خودسازى و تهذيب نفس
   سؤال 59 . راه و مراحل خودسازى و تهذيب نفس را بيان نماييد؟
بسمه تعالى: در اين مورد توصيه مى شود به يكى از دو
كتاب مراجعه كنيد: 1. معراج السعاده، تأليف مرحوم ملا
احمد نراقى، 2. خودسازى يا تهذيب نفس، نگارش جناب
آقاى امينى.والله العالم
¯ خواندن دعا بدون فهم معانى
   سؤال 60 . آيا خواندن دعا و زيارت بدون فهم معانى ثواب دارد؟
بسمه تعالى: خواندن ادعيه و زيارت هر چند معانى تفصيلى
آن را متوجه نباشد ولى با توجه به معانى اجمالى آن كه نيايش خداست و درود به امامان است مايه تقرب الهى است، البته
بهتر است به همين مقدار اكتفا نكند و به تدريج با معانى دعا و زيارت آشنا شود.والله العالم
¯ عزادارى و ترك نماز و روزه
   سؤال 61 . اگر كسى نماز نخواند و روزه نگيرد و خمس و زكات ندهد ولى براى عزادارى امام حسين(عليه السلام) هزينه كند، گريه كند، سينه و زنجير بزند، آيا ثوابى براى او هست؟
بسمه تعالى: اميد است عزادارى و گريه او براى امام حسين(عليه السلام)باعث شود به سوى نماز و روزه و ساير واجبات گرايش پيدا كند، زيرا امام حسين(عليه السلام) براى اقامه نماز و روزه، و به اصطلاح اقامه دين

صفحه 34
قيام كرده است او را نصيحت كنيد كه به واجبات عمل كند تا از اعمال نيك خود بهره بگيرد.والله العالم
¯ نماز شب و تلاوت يس
   سؤال 62 . مدتى است احساس مى كنم غبار نفس همه وجودم را فرا گرفته و هيچ بسط روحى در خودم نمى بينم، احساس مى كنم غفلت بر زندگيم سايه انداخته عبادتم بى روح و از سر تكرار شده است نمى دانم چه كنم؟
بسمه تعالى: جنابعالى در صورت امكان برخى از شبها نماز شب بخوانيد كه نورانيت خاصى به شما مى بخشد و هر روز هم سوره يس را بخوانيد، ان شاءالله به تدريج نورانيت بيشترى پيدا مى كنيد.والله العالم
¯ ريشه سيادت
   سؤال 63 . ريشه «سيادت» چيست؟ و چرا بايد به سيّدها احترام گذاشت؟
بسمه تعالى: سيادت يك نوع شرافت معنوى است كه در دودمان پيغمبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) وجود دارد و اساساً اين يك موضوع عمومى است كه فرزندان و دودمان شريف و برجسته به تناسب مقام بزرگِ خاندان آنها، در ميان تمام اقوام، داراى احترام و شخصيت خاصى هستند. بنابراين احترام و شخصيت «سادات» در نظر ما براى همان نسبتى است كه با بزرگترين شخصيت عالم انسانيت يعنى پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم)دارند وكلمه «سيد» كه در لغت عرب به معناى «آقا» است به همين رو به آنها اطلاق مى شود. و در كلمات پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم)و ائمه(عليهم السلام)در مورد بعضى از اهل بيت به كار برده شده است.والله العالم

صفحه 35
¯ انتساب سادات به جد پيامبر
   سؤال 64 . مبدأ تاريخى سيادت چيست و از كدامين جد بزرگوار پيامبر انشعاب يافته است؟
بسمه تعالى: سيادت از خاندان هاشم كه نياى دوم پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله وسلم) است آغاز مى گردد و هر فردى كه از اين خاندان باشد، سيّد شمرده مى شود و ناگفته پيداست وجود پيامبر خاتم(صلى الله عليه وآله وسلم) در اين خاندان، ركن ركين و سبب مهم بر لزوم احترام هاشم، و فرزندان اوست..والله العالم

¯ رابطه پيامبر با همسران

   سؤال 65 . نقل شده كه پيامبر در حضور جمعى از جوانان با همسران
خود عشقورزى مى كرد تا بدين طريق پيامبر را الگو قرار داده و الفت و
وابستگى زنان به مردان بيشتر شود و از گناه دور شوند، آيا اين روايت صحيح
است؟
بسمه تعالى: نقل روايات غير معتبر كه در اين مقوله نوعاً در منابع عامّه وجود دارد و از عايشه نقل شده است و مناسب با شأن و منزلت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) نمى باشد اشكال دارد . والله العالم

¯ حديث كساء و نماز حضرت زهرا(عليها السلام)

   سؤال 66 . آيا حديث كساء و نماز استغاثه به حضرت زهرا(عليها السلام) معتبر است؟
بسمه تعالى: حديث كساء از احاديث مشهور است كه اجمالاً در كتب شيعه و سنى نقل شده است ولى تفصيل آن را مرحوم بحرانى در كتاب العوالم نقل كرده چون سند آن محل بحث است، بنابراين بايد رجاءً خواند و نماز حضرت زهرا(عليها السلام) در بحارالانوار، ج88،

صفحه 36
ص 180 به بعد نقل شده است و شايسته است رجاءً خوانده شود . والله العالم

¯ توصيه و ذكر

   سؤال 67 . به عنوان توصيه، عملى را به حقير و همسرم معرفى كنيد. جهت پيشرفت در معنويات، مداومت بر چه ذكرى را به صلاح مى دانيد؟
بسمه تعالى: پيشرفت معنوى در پيروى از متن اسلام و مراقبت از نمازهاى واجب و نافله هاى آن بالاخص نماز شب است. از نظر ذكر، ذكر يونسيه بسيار مجرب است و نيز ذكر«لا اله إلاّ الله الملك الحقّ المبين» . والله العالم

¯ تصوف و عرفان صحيح

   سؤال 68 . آيا سلسله هاى صوفيه و كسانى كه مروج آنها هستند مورد تأييد شريعت مطهره مى باشند؟
بسمه تعالى: تصوف به هرگونه اى كه باشد، نوعى انحراف از اسلام و تشيع است بنابراين هركارى كه در اين راستا صورت بگيرد و به هر شكلى باشد محكوم است و جايز نيست. عرفان واقعى همان است كه قرآن و نهج البلاغه و صحيفه سجاديه فرموده و عمل مو به مو به شريعت، عرفان صحيح است و هر نوع اوراد ساختگى و سرسپردگى به شيخى انحراف از اسلام است، اين مطلب جدا از داشتن استاد اخلاق است كه دست انسان را گرفته و او را به مراتب عالى از معرفت و اخلاق برساند . والله العالم
¯ شركت در مجالس ذكر صوفيه    سؤال 69 . گرايش به سلسله اثنى عشرى گنابادى و يا شركت در مجالس ذكر

صفحه 37
آنان چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: فرد مؤمن بايد در مجالس دينى كه در آنها عالمى وارسته سخن مى گويد شركت كند و از مشاركت در مجالس صوفى ها به طور مطلق خوددارى كند. زيرا آنها در برخى فروع با ما مخالف بوده و در هر حال كار آنان يك نوع صف بندى و مذهب سازى است. ان شاءالله در مجالس عالمان واقعى كه از قرآن و نهج البلاغه و سيره انبياء و اولياء سخن مى گويند شركت فرماييد.والله العالم

¯ عرفان حقيقى

   سؤال 70 . بعضى فرقه هاى صوفيه مى گويند شما از مراجع، تقليد كنيد ولى در طريقت تابع ما باشيد من چگونه مى توانم به عرفان حقيقى دست پيدا كنم؟
بسمه تعالى: به طور كلى يادآور مى شويم: بهترين راه براى كسب رضاى خدا و پيشرفت معنوى و كمال روحى اين است كه انسان واجبات را به جا آورده و محرمات را ترك كند و كوشش كند خود را با انجام مستحبات بالاخص نماز شب و پرهيز از مكروهات بيارايد و فرقه سازى و قطب نمايى در اسلام نيست. اين نوع فرقه گرايى بر خلاف وحدت اسلامى است. شما در اين مورد كتاب «جلوه حق» را مطالعه كنيد مى توانيد اين كتاب را از انتشارات نسل جوان قم تهيه فرماييد . والله العالم

¯ رأس الحسين(عليه السلام)

   سؤال 71 . رأس الحسين(عليه السلام) در مصر از نظر روايى صحيح است؟
بسمه تعالى: رأس الحسين(عليه السلام)در مصر و نظير آن در شام وجود

صفحه 38
دارد بايد نسبت به آنها احترام كرد ولى واقع براى ما روشن نيست .والله العالم

مناسبت هاى مذهبى

¯ هروله در سينه زنى

   سؤال 72 . هروله و دور چرخيدن و بالا و پايين شدن در سينه زنى و عزادارى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد به شرط اين كه موجب وهن نباشد.والله العالم

¯ دو فاطميه

   سؤال 73 . در ايران دو فاطميه گرفته مى شود كدام يك از آن دو درست است؟
بسمه تعالى: به صورت قاطع نمى توان اظهار نظر كرد ولى فاطميه دوم از صحت بيشترى برخوردار است . والله العالم

¯ اقامه عزاى امام حسين(عليه السلام) و مزاحمت براى مردم

   سؤال 74 . راه ورودى به يك مجتمع مسكونى در ايام محرم تبديل به تكيه مى شود و جوانان عزادارى مى كنند وعده اى از ساكنان عدم رضايت خود را اعلام داشته اند نظر حضرتعالى چيست؟
بسمه تعالى: اقامه عزا براى سرور شهيدان از شعائر تشيع است و تعطيل كردن آن شايسته ساكنان مجتمع نيست، بنابراين جوانان كوشش كنند كه تكيه را به گونه اى برپا كنند كه ساكنان مجتمع در زحمت نيفتند و ساكنان مجتمع نيز چند صباحى تحمل كنند كه

صفحه 39
اقامه شعائر در آن محل منشأ خير و بركت است . والله العالم

¯ برهنه شدن در سينه زنى

   سؤال 75 . آيا جايز است هنگام سينه زنى پيراهن در آوريم؟
بسمه تعالى: در معرض ديد زنان جايز نيست . والله العالم

¯ جشن نوروز

   سؤال 76 . آيا جشن در نوروز اشكال شرعى دارد؟
بسمه تعالى: جشن نوروز اگر به عنوان جشن ملى باشد و به شريعت نسبت داده نشود اشكال ندارد و سبب مى شود كه افراد به صله ارحام بپردازند، مشروط بر اين كه از هر نوع پيرايه حرام پيراسته باشد . والله العالم

¯ لباس مشكى لباس عزا

   سؤال 77 . آيا پوشيدن لباس مشكى در ايام عزاى حضرت امام حسين(عليه السلام) در
دوران حكومت بنى العباس مرسوم شده است يا اين كه قبل از آن هم معمول
بوده است؟
بسمه تعالى: در اين مورد سفارش مى شود كه به كتاب آقاى
حاج شيخ على ابوالحسنى در مورد پوشيدن لباس سياه در عزادارى مراجعه كنيد، او با ادله ثابت كرده است كه لباس
سياه قبل و بعد از اسلام لباس عزا بوده و بنى العباس هم از اين روش استفاده كردند و هرگز آن را ابداع نكرده اند حتى رسول گرامى(صلى الله عليه وآله وسلم) نيز در برخى از مواقع از لباس مشكى استفاده مى كرده اند.والله العالم

صفحه 40

¯ عدم اختصاص عزادارى به برخى ائمه(عليهم السلام)

   سؤال 78 . آيا برگزارى مجالس عزادارى مختص بعض ائمه(عليهم السلام) است يا همه آنان؟
بسمه تعالى: از آنجا كه همه امامان معصوم(عليهم السلام) مظلومانه زندگى كرده اند و مظلومانه از دنيا رفته اند ترتيب مجالس براى بيان فضائل و مناقب آنها و سپس ذكر مظلوميت آنها جنبه همگانى دارد، و از ويژگى هاى امام خاصى نيست، البته در اين ميان، عزادارى براى سيدالشهداء(عليه السلام) از عنايت خاصى برخوردار است.والله العالم

¯ خون انداختن صورت در عزادارى

   سؤال 79 . اگر در عزادارى براى معصومين(عليهم السلام) صورت خود را خراش و چنگ اندازد به حدى كه خون جارى شود چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:جايز نيست . والله العالم

¯ استفاده از پول عزادارى در امور ديگر

   سؤال 80 . پولى كه در محرم براى هزينه هاى مسجد و عزادارى جمع آورى شده آيا مى شود آن را در هيئت، قرآن، كلاس هاى مسجد و تخته سياه و لوازم ديگر استفاده كرد؟
بسمه تعالى: اگر پول براى عزادارى داده شده بايد در همان راه مصرف شود و اگر بى نياز است به مراكزى دهند كه عزادارى شود .والله العالم

¯ عاشورا در سال شمسى

   سؤال 81 . عاشوراى حسينى در چه فصلى از سال شمسى به وقوع پيوست؟
بسمه تعالى: مطابق 20 مهرماه 59 شمسى بوده، براى تفصيل بيشتر

صفحه 41
به كتاب «پاسخ به پرسش هاى مذهبى»، ص 659 مراجعه نماييد .والله العالم

¯ صرف باقيمانده پول عزاى امام حسين(عليه السلام)

   سؤال 82 . پولى كه از مردم براى عزادارى امام حسين(عليه السلام) جمع شده بيش از نياز بوده است گذاردن بقيه پول در مضاربه و صرف سود آن در سال هاى بعد در عزاى امام حسين(عليه السلام) چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: ظاهراً كمك كننده نظرش اين است كه در راه سوگوارى مصرف شود بنابراين صبر كنند در موردش مصرف شود . والله العالم

¯ عاشوراى شمسى

   سؤال 83 . برگزارى مراسم عزادارى در عاشوراى شمسى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: از نظر شرع غالب احكام اسلام بر ماه هاى قمرى استوار است، بنابراين برگزارى عزادارى هم بر همين اساس بوده و بايد باشد، علاوه بر اين در ساير كشورها مثل عراق و سوريه ماه هاى شمسى مطرح نيست.والله العالم

¯ عزادارى موهن

   سؤال 84 . عده اى در كربلا به صورت خودآگاه صورت و بدن خود را خون آلود كرده و يا قلاده به گردن مى اندازند و در منظر ديگران حركت مى كنند حكم مسأله چيست؟
بسمه تعالى: بايد عزادارى كاملاً هماهنگ با آداب و رسوم اسلامى باشد و نبايد كارى كرد كه بيگانگان از آن سوء استفاده كنند بنابراين

صفحه 42
عمل هاى ياد شده صحيح نيست. والله العالم

¯ توهين به مقدسات ديگران

   سؤال 85 . توهين و بى احترامى به مقدسات ديگر اديان و مذاهب اسلامى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: هميشه بايد با منطق با پيروان ديگر اديان پيشين و مذاهب اسلامى سخن گفت.والله العالم

¯ اخباريون

   سؤال 86 . در رابطه با نظريات اخبارى ها به چه كتابى مراجعه كنم؟
بسمه تعالى: كتاب الفوائد المدنيّه و نيز اوثق الوسائل در مبحث برائت مراجعه فرماييد.والله العالم

تقليد

¯ تعارض در تشخيص اعلم

   سؤال 87 . اگر بينه براى تشخيص اعلم متعارض باشد وظيفه مكلّف چيست؟
بسمه تعالى: در تقليد هر كدام از مجتهدين مختار است اگر مفاد بيّنه نفى اعلميت مرجع ديگر نباشد. والله العالم

¯ اعتبار روايت من كان من الفقهاء...

   سؤال 88 . اعتبار اين روايت از نظر سند چگونه است؟:«من كان من الفقهاء صائناً لنفسه...»
بسمه تعالى: در احتجاج از امام عسكرى(عليه السلام) روايت شده و قوت

صفحه 43
متن در اعتبار روايت، كافى است.والله العالم

¯ اعتبار روايت الحوادث الواقعة

   سؤال 89 . اين روايت از لحاظ سند چگونه است؟«أمّا الحوادث الواقعة فارجعوا إلى رواة أحاديثنا...».
بسمه تعالى: اين حديث، توقيع مبارك از صاحب العصر والزمان(عليه السلام) به وسيله يكى از نواب اربعه است و از اعتبار خاصى برخوردار است.والله العالم

¯ يادگيرى مسائل فقهى واجب

   سؤال 90 . اگر فردى نتوانست احكام واجب خود را ياد بگيرد آيا او فاسق است؟
بسمه تعالى: اگر كوتاهى نكند فاسق نيست.والله العالم

¯ تأثير زمان بر احكام

   سؤال 91 . تأثير گذر زمان بر احكام چگونه است؟
بسمه تعالى: مسأله تأثير زمان و مكان بحث علمى و گسترده است، مى توانيد اين مسأله را از كتاب «مصادر الفقه الاسلامى» به طور مفصل مطالعه كنيد. حاصل جواب اين است كه در اصل حكم تأثير ندارد ولى در مصاديق اثرگذار است.والله العالم

¯ معنى برخى عبارات رساله

   سؤال 92 . فرق بين جمله هاى زير در رساله ها و استفتائات چيست؟ جايز نيست، حرام است، صحيح نيست، گناه است، بر خلاف شرع است.
بسمه تعالى: جمله «جايز نيست» را غالباً در مورد صحيح نيست به كار مى برند; جمله «حرام است» به معنى گناه است; جمله «صحيح

صفحه 44
نيست» معادل با «جايز نيست» مى باشد ولى از آن روشن تر است; جمله «گناه است» اشاره به نتيجه عمل است; جمله «بر خلاف شرع است» جمله جامعى است كه ترك واجب يا ارتكاب حرام را شامل مى شود.والله العالم

¯ رجوع به اعلم

   سؤال 93 . اگر تشخيص دهم كه مرجع ديگرى غير از مرجع خودم در پاره اى از مسائل اعلم از مرجع بنده مى باشد، آيا مى توانم در آن مسائل از مجتهد ديگر تقليد كنم؟
بسمه تعالى: از مرجعى نمى توان عدول كرد مگر اينكه دومى به تصديق اهل خبره اعلم و افقه تشخيص داده شود و در اين قسمت بين همه مسائل يا بخشى از آن فرقى نيست. والله العالم

¯ انجام عبادات بدون تعيين مرجع تقليد

   سؤال 94 . پدرم در زمان حياتش از مرجع مشخصى تقليد نمى كرد آيا اعمالش صحيح است؟
بسمه تعالى:هرگاه نماز و روزه او مطابق رأى مرجع زمان خودش بوده صحيح است، هر چند از او تقليد نمى كرده است.والله العالم

¯ فيلم اهانت به علما

   سؤال 95 . ساخت فيلم با محتواى تهمت به مراجع چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:هر نوع فيلمى كه در آن اهانت به مسلمانان باشد، ساخت و پخش آن حرام است چه رسد به اين كه در آن به علما و مراجع اهانت شود.والله العالم

صفحه 45

¯ راه شناخت اعلم

   سؤال 96 . آيا تأليفات يك مجتهد در مباحث مختلف اسلامى يا داشتن اجازه اجتهاد ا ز استاد خويش نشان اعلميت او محسوب مى شود؟
بسمه تعالى: نشانه فضيلت و كمال او است ولى دليل بر اعلميت نمى شود. راه تشخيص اعلميت در آغاز رساله عمليه نوشته شده است.والله العالم

¯ شوراى فتوا

   سؤال 97 . چه اشكالى دارد كه يك شوراى مرجعيت داشته باشيم تا در آن بحث شود و يك فتوا صادر شود؟
بسمه تعالى: مسأله «شورا در افتاء» را ما در كتاب «معالم الحكومة الاسلامية» به طور مبسوط بحث كرده ايم، به آن كتاب و يا ترجمه آن به قلم مرحوم استاد داود الهامى مراجعه فرماييد و نقاط قوت و ضعف آن بيان گرديده است.والله العالم

¯ تقليد و حرمت موسيقى

   سؤال 98 . در رابطه با حرمت انواع موسيقى آيا اجازه مى فرماييد مقلّدين حضرتعالى براى خروج از عسر و حرج در اين مسئله از مرجع ديگرى تقليد كنند؟
بسمه تعالى: مى توانند رجوع كنند.والله العالم

احكام حكومت و ولايت

¯ اولويت مردان بر زنان در اشتغال

   سؤال 99 . آيا دولت اسلامى در تأمين مشاغل مى تواند سرپرست خانوار اعم از زن

صفحه 46
و مرد را بر ديگران مقدم دارد؟
بسمه تعالى: با توجه به مكلف بودن مردان به تأمين هزينه زندگى خانواده و لزوم محافظت از عفت عمومى، مردان در اولويت قرار دارند .والله العالم

¯ وظيفه دولت در اشتغال براى همه

   سؤال 100 . وظيفه دولت در قبال مردان سرپرست خانوار كه شغل ندارند چيست؟
بسمه تعالى: دولت موظف است كه بيت المال را در بهبود زندگى جامعه به صورت عادلانه تقسيم كند كه در روايات از آن به توفير الفىء ياد شده است و زمينه را براى ايجاد اشتغال فراهم سازد، و نياز فقيران جامعه را برطرف نمايد.والله العالم

¯ اشتغال زنان

   سؤال 101 . وظيفه نظام اسلامى در ارتباط با اشتغال خانمها در خارج از محيط خانه چيست؟ آيا اصل اولى داريم يا نه؟ در فرض داشتن آن اصل چيست؟
بسمه تعالى: اشتغال خانم با اذن شوهر در صورت عدم اختلاط و با حفظ عفت جايز است، ولى اصل در مورد زنان اشتغال به تربيت فرزند در خانه و شوهردارى است. والله العالم

¯ ضرر ناشى از سياست هاى دولت

   سؤال 102 . آيا دولت در قبال كاهش ارزش پول مردم كه در اثر سياست هايى كه خود آن را لازم و ضرورى مى داند ضامن است؟ آيا توجه به نظر كارشناسان در حكم ضمان دخيل است؟
بسمه تعالى: اگر دولت بر اساس مصلحت انديشى هزينه هايى را

صفحه 47
انجام داده گرچه در اين مصلحت انديشى با نظر برخى كارشناسان مخالف بوده ولى ضمانى در كار نخواهد بود. چون فرض اين است كه تشخيص مصالح به عهده دولت است (مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيل). والله العالم

¯ شركت در انتخابات

   سؤال 103 . نظر شما در مورد شركت در انتخابات چيست؟
بسمه تعالى: سرنوشت نظام اسلامى و كشور بستگى دارد كه در انتخابات شركت كنيم و به افراد متدين و ملتزم به اسلام و قوانين و توانا بر اداره كشور رأى دهيم.والله العالم

¯ تخريب آثار تاريخى

   سؤال 104 . تخريب آثار تاريخى ـ فرهنگى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: آثار تاريخى آنجا كه ملك شخصى نباشد داراى ماليت است و تخريب آن اسراف و تضييع مال است و در روايت است:«انّكم مسؤولون حتى عن البقاع والبهائم...» و بقاع جمع بقعه است و آن زمينى را گويند كه داراى هيأت خاصى باشد، زمينى كه نسبت به آن مسئوليت داريم نسبت به بناى روى آن نيز مسئوليت داريم . والله العالم

¯ معامله و خارج نمودن آثار تاريخى

   سؤال 105 . آيا خريد و فروش و خارج نمودن آثار تاريخى ـ فرهنگى از كشور جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه مايه تضعيف كشور اسلامى و تقويت كفر باشد

صفحه 48
جايز نيست و در غير اين صورت جلوگيرى از آن در گرو منع حكومتى است . والله العالم

¯ تصرفات ولى منوط به عدم مفسده

   سؤال 106 . پدر در سانحه رانندگى فوت كرده و جدّ پدرى مقصر سانحه را بخشيده، دو دختر آن مرحوم صغير بوده اند و حالا ادعاى خسارت دارند حكم چيست؟
بسمه تعالى: حكم شرعى اين است كه ولى بايد در تصرف در اموال و حقوق صغير غبطه و مصلحت آنان را رعايت كند و يا لااقل فاقد مفسده باشد. در مورد اين دو خواهر و اين كه آيا در بخشيدن مصلحتى بوده يا نه بايد دادگاه نظر دهد . والله العالم

¯ تبعيت قانون از شرع

   سؤال 107 . آيا قانون تابع شرع است يا شرع تابع قانون؟
بسمه تعالى: مسلماً قانون تابع شرع است . والله العالم

¯ رعايت قوانين راهنمايى و رانندگى

   سؤال 108 . آيا تخطى از قوانين راهنمايى و رانندگى حرام است؟ اگر فردى تخطى نمود و اتفاقاً اين عمل او منجر به قتل خود و ديگران شد آيا عندالله قاتل عمد حساب مى شود تا در قيامت عذاب الهى شامل او شود؟
بسمه تعالى: تخطى از قوانين راهنمايى جايز نيست ولى اگر تخطى منجر به قتل شد، سبب قتل عمد نمى شود . والله العالم

¯ دريافت يارانه براى غير نيازمند

   سؤال 109 . نظر شما درباره دريافت يارانه براى كسانى كه نياز ندارند چيست؟

صفحه 49
بسمه تعالى: كسانى كه درآمد آنها براى زندگى متعارف و متناسب با وضع آنان، كافى نباشد و نياز به استقراض يا كمك هاى خارجى داشته باشند آنها مى توانند بهره مند باشند، و در غير اين صورت حرام است . والله العالم

¯ پرداخت اضافه كارى به كارمندان بدون كار اضافه

   سؤال 110 . مدير اداره براى كمك به كارمندان مبلغى را به آنان مى دهد ولى آن را اضافه كار حساب مى كند تا از نظر ديوان محاسبات به مشكل برنخورد. دريافت اين پول بدون اين كه اضافه كارى انجام شده باشد جايز است؟
بسمه تعالى: اگر مدير اداره با استفاده از اختيارات قانونى مبلغى به كارمندى مى دهد اشكال ندارد، ولى اگر از قانون تخلف مى كند جايز نيست . والله العالم

¯ كنترل افراد پرخطر و حقوق شهروندى

   سؤال 111 . اشخاصى در سطح اجتماع هستند كه زمينه ارتكاب جرم در آنها زياد است آيا مى توان قبل از وقوع جرم آنها را تحت كنترل قرار داد و حقوق شهروندى آنان را محدود كرد؟
بسمه تعالى: به خاطر اهميت جلوگيرى از جرم و مبارزه با منكر نسبت به افرادى كه زمينه هاى ارتكاب جرم به علت مسائل روانى يا تربيتى در آنها زياد است، نيروى انتظامى شايسته است ساز وكارى انتخاب كند كه حالت هشيارى و آمادگى خاص نسبت به چنين اشخاصى داشته باشد ولى تجسس و يا محدود نمودن فعاليت هاى عرفى آنان جائز نيست . والله العالم

صفحه 50

¯ عمل نكردن به قانون كشورهاى غير مسلمان

   سؤال 112 . آيا عمل نكردن به قانون در كشورهاى غير مسلمان پس از ورود به آن كشور جايز است؟
بسمه تعالى: اخذ ويزا از كشورى مبنى بر اين است كه قوانين
آن كشور را رعايت كنند بنابراين هر نوع تخلف از قوانين
آن كشور كه بر خلاف دستورات اسلام نيست بر خلاف تعهد
است . والله العالم

¯ انتشار اخبار غير مطمئن به دستور مافوق

   سؤال 113 . الزام بعضى نهادها و يا مديران مافوق براى نشر خبرى كه در صحت و يا لزوم ارسال آن ترديد وجود دارد آيا مسئوليت احتمالى را از عوامل فنى خبر برمى دارد؟
بسمه تعالى: مادامى كه در صحت آنها ترديد است انعكاس آنها به صورت قطعى دروغ محسوب مى شود . والله العالم

¯ انتشار آمار تأييد نشده

   سؤال 114 . انتشار گزارش ها و آمار تأييد نشده و غير اطمينانى توسط رسانه ها چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: بايد در گزارش الفاظى را به كار ببرند كه حاكى
از آن باشد كه گزارشها قطعى نيست بلكه ظنى و مشكوك
است . والله العالم

¯ اخبار دروغ در جنگ روانى

   سؤال 115 . استفاده از اخبار غير واقعى به انگيزه جنگ روانى بر عليه دشمن جايز

صفحه 51
است؟
بسمه تعالى: در مواقع جنگ اين نوع تبليغات در اختيار فرماندهى است . والله العالم

¯ احياء زمين و منابع طبيعى

   سؤال 116 . زمينى كه ارثيه پدرى و آباء و اجدادى و سند با مهر و امضاى اهالى دارم كه در آن مسكن ساخته ام حال منابع طبيعى آن را در زمره منابع طبيعى مى داند، آيا اين تصرف غاصبانه است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه به وسيله دو شاهد عادل ثابت شود كه زمين به وسيله نياكان احياء، و ساختمان در آن بنا شده است نمى توان اين نوع زمين را جزء منابع طبيعى شمرد و اگر قانون روى مصالحى اين نوع زمين ها را جزء منابع طبيعى بشمرد در صورت تخليه بايد قيمت زمين و خانه را بپردازد . والله العالم

¯ راستگويى، بهانه دشمنان اسلام

   سؤال 117 . راستگويى در مواردى كه بهانه به دست دشمنان نظام اسلامى دهد و زمينه ساز تبليغات سوء شود آيا جايز است؟
بسمه تعالى: در اين مورد سكوت لازم است و گفتن هر واقعيتى واجب نيست و به قول معروف دروغ حرام است امّا راست گويى واجب نيست . والله العالم

صفحه 52

نجاسات

¯ روغن كوسه و مار و لاكپشت

   سؤال 118 . آيا روغن كوسه و مار و لاكپشت پاك است يا نجس؟
بسمه تعالى: روغن كوسه و مار پاك است ولى لاكپشت در صورتى پاك است كه معلوم شود خون جهنده ندارد. والله العالم

¯ مسلمانى كه مسيحى شده

   سؤال 119 . اگر مسلمان مسيحى شود حكم اهل كتاب را دارد يا نجس است؟
بسمه تعالى: مرتد و نجس است.والله العالم

¯ پوتينى كه از خارج وارد شده

   سؤال 120 . پوتين هايى كه از خارج كشور وارد مى شود نجس است؟
بسمه تعالى: پاك است.والله العالم

¯ بخار آب نجس

   سؤال 121 . لباس نجس كه با بخار آب شسته مى شود آيا بخار آن نجس است؟
بسمه تعالى: بخار آبى كه با آن نجس شسته مى شود پاك است. والله العالم

¯ حرارت ديدن شيره انگور

   سؤال 122 . اگر شيره انگور حرارت ببيند نجس و حرام مى شود؟
بسمه تعالى: با توجه به اينكه قبلاً ثلثان شده است جوشاندن مجدد موجب حرمت نمى شود. والله العالم

صفحه 53

¯ فضله سنجاب

   سؤال 123 . آيا فضله سنجاب نجس است؟
بسمه تعالى: نجس است.والله العالم

¯ فضله پرندگان حرام گوش

   سؤال 124 . حكم فضله پرندگان حرام گوشت چيست؟
بسمه تعالى: احتياطاً نجس است.والله العالم

¯ ترجمه قرآن

   سؤال 125 . آيا ترجمه فارسى آيات حكم متن قرآن را دارد و بايد آداب طهارت رعايت شود؟
بسمه تعالى: ترجمه قرآن نيز مانند خود قرآن محترم است ولى لمس ترجمه قرآن بدون وضو اشكال ندارد.والله العالم

¯ محو اسماء متبركه و دور انداختن آن

   سؤال 126 . آيا مى توان اسماء متبركه را با جوهر خودكار محو كرد و سپس در زباله انداخت؟
بسمه تعالى: اين كار نوعى بى احترامى به اسماء متبركه است لذا اين نوع كاغذها را در آب جارى بياندازند و يا در جاى پاك دفن كنند. والله العالم

¯ افتادن مهر در چاه

   سؤال 127 . اگر مهر تربت سيدالشهداء(عليه السلام) داخل چاه توالت بيافتد وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: در صورت امكان بيرون بياورند و در غير اين صورت

صفحه 54
آب فشارى به چاه وصل كنيد به گونه اى كه مهر به تحليل برود و از صورت خاكى درآيد.والله العالم

¯ سقط قبل از چهارماهگى

   سؤال 128 . آيا بچه اى كه قبل از ولوج روح سقط مى شود نجس است؟
بسمه تعالى: نجس است.والله العالم

¯ ملاقات با الكل

   سؤال 129 . در يك طرح تحقيقاتى روى نشاسته در مرحله اى آن را با الكل طبى مخلوط مى كنند و سپس الكل را خارج كرده و آن را خشك مى كنند، آيا استفاده از اين نشاسته در غذا اشكال دارد؟
بسمه تعالى: اگر الكل مذكور مست كننده باشد، طبعاً نشاسته را آلوده كرده است و اخراج مايعات كافى نيست چون بر اثر ملاقات آلوده شده است. والله العالم

¯ الكل

   سؤال 130 . نظر مبارك در رابطه با استفاده از ادكلن ها و عطرهاى فرانسوى كه حاوى الكل مى باشند از لحاظ طهارت چيست؟
بسمه تعالى: الكلى نجس است كه مست كننده باشد ولى الكل هاى صنعتى كه سم محسوب مى شوند اقوى طهارت آن هاست. علاوه بر اين فرق است بين اين كه ادكلن و يا عطر را با الكل مخلوط كنند كه در آن صورت بنا بر نجاست الكل آن ها هم نجس مى شوند و يا بخواهند بگويند اين مايع در صورت تحليل اين مقدار الكل دارد مثل اين كه بگويند انگور اين مقدار الكل دارد. والله العالم

صفحه 55

¯ بول و ودى

   سؤال 131 . اگر در استبراء به جاى سه بار، يك بار دست بكشد و بعد آبى ببيند، آيا ودى است يا بول؟
بسمه تعالى: مادامى كه يقين نكند ودى است محكوم به بول است. والله العالم

¯ طهارت اهل حق

   سؤال 132 . آيا بعضى از اهل حق كه خودشان مى گويند ما على را به عنوان خدا قبول نداريم محكوم به طهارت هستند؟
بسمه تعالى: عوام آنان محكوم به طهارت اند مشروط به اين كه وجوب نماز و روزه را انكار نكنند. والله العالم

¯ پاكى و نجسى فرقه ها و اديان

   سؤال 133 . آيا فرقه هاى زيديه و اسماعيليه مثل مسيحى و يهودى محكوم به طهارت اند؟
بسمه تعالى: فرقه زيديه و اسماعيليه مسلمانند و محكوم به طهارت اند ولى مسيحى و يهودى كافر شمرده مى شوند و نجس اند. والله العالم

¯ نجاست دهن بچه با خوردن داروى نجس

   سؤال 134 . به فرزندم شربت هاى داروى نجس مى دهم و نمى توانم دهان او را آب بكشم، اشيايى را به دهن مى برد و روى فرش مى اندازد شستن فرش حرجى است تكليف چيست؟
بسمه تعالى: اگر به داخل دهان بزند نجس نمى شود.والله العالم

صفحه 56

¯ ريشه موهايى كه با درد كنده مى شوند

   سؤال 135 . آيا ريشه موهايى كه از بدن انسان با درد كنده مى شود نجس است؟
بسمه تعالى: اجتناب مستحب است. والله العالم

¯ وسواس و دقت زياد

   سؤال 136 . مبتلا به دقت زياد در امر پاك و نجس هستم و همه جا را پس از مدتى نجس مى بينم در زندگى به مشقت افتادم از مرحوم آيت الله تبريزى سؤال كردم گفتند تا عين نجاست را نديده ايد همه جا را پاك حساب كنيد، حال تا كى بايد اين حكم را اجرا كنم؟
بسمه تعالى: مادامى كه يقين نكرده ايد كه حالتان خوب شده است به همان حكم سابق عمل كنيد . والله العالم

¯ وسائل دست دوم از كشورهاى غير مسلمان

   سؤال 137 . برخى از وسائل دست دوم مانند واگن قطار توسط دولت از كشورهاى غير مسلمان وارد كشور مى شود، آيا داخل واگن پاك و مى توان با رطوبت دست به در و پنجره و دست گيره هاى داخل واگن دست زد؟
بسمه تعالى: مادامى كه يقين به نجاست آنها نداريم با آنها معامله طهارت مى شود . والله العالم


صفحه 57

مطهرات

¯ شك در اعتقادات

   سؤال 138 . اگر شخص مسلمانى در عقايد دينى خود شك كند و در پى تحقيق برآيد و بگويد حقيقت برايم معلوم نيست ولى منكر نشود آيا كافر است؟
بسمه تعالى: پس از اظهار اسلام، به زبان مسلمان شمرده مى شود و تحقيق مضر نيست بلكه مطلوب در شرع است البته هنوز ايمان در قلب او وارد نشده است و نجات وى علاوه بر گفتن شهادتين در گرو ايمان و اعتقاد قلبى به اسلام است . والله العالم

¯ ترك اعمال عبادى

   سؤال 139 . اگر فرد مسلمان زاده اى به خاطر اين كه حقانيت اسلام براى او معلوم نيست نماز و روزه و... را انجام ندهد آيا كافر است؟ و نيز اگر به اميد اين كه حق باشد اعمال عبادى را انجام دهد آيا اعمالش صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر انكار نكند مسلمان است و اگر در اين حالت عملى را انجام دهد ان شاءالله مجزى است . والله العالم

¯ ماشين لباس شويى

   سؤال 140 . آيا ماشين لباس شويى لباس نجس را پاك مى كند؟
بسمه تعالى: هرگاه لباس شويى به گونه اى باشد كه بعد از زوال
عين نجاست، آب متصل به لوله كشى در داخل لباس شويى به
همه قسمت هاى لباس و همه قسمتهاى داخل لباس شويى برسد و از آن جدا و خارج شود در اين صورت محكوم به طهارت است.والله العالم

صفحه 58

¯ آب، توجيه يك روايت

   سؤال 141 . منظور روايت شريف «الماء يطهر ولا يطهر» چيست؟
بسمه تعالى: براى اين حديث وجوهى ذكر شده است كه يكى از آنها را بيان مى كنيم: آب همه چيز را پاك مى كند ولى خودش پاك نمى شود يعنى اگر نجاست بر آن غلبه كرد مثلاً بو يا رنگ يا طعم نجاست را گرفت چاره اى جز دور ريختن آن نيست و قابل پاك شدن نيست . والله العالم

¯ ذبح حيوانات حرام گوشت و پوست آن

   سؤال 142 . آيا پوست حيوانات حرام گوشت پس از تذكيه و ذبح شرعى پاك است؟
بسمه تعالى: غير از سگ و خوك پاك است . والله العالم

¯ مرباى انگور

   سؤال 143 . براى تهيه مرباى انگور ابتدا دانه انگور را به مدت 24 ساعت
در شكر مى گذارند سپس آب اضافه كرده و جوشانده مى شود آيا خوردن آن جايز
است؟
بسمه تعالى: پس از جوشاندن در صورتى حلال مى شود كه 32 آب انگور كه در داخل آن است كم شود و چون اين كار عملى نيست زيرا هدف اين است كه صورت انگور محفوظ بماند بنابراين از اين كار خوددارى كنند . والله العالم

¯ طهارت و نجاست

   سؤال 144 . اگر از آب لوله كشى به جهت مواد ضدعفونى كننده، آب شيرى رنگ خارج شود آيا حكم آب مضاف را دارد؟

صفحه 59
بسمه تعالى: ظاهراً مضاف نيست و عاملى مانند فشار آب و غيره سبب رنگى شدن آب مى شود. والله العالم

وضو

¯ جراحى غير ضرورى بينى

   سؤال 145 . برخى افراد بدون ضرورت و به خاطر زيبايى بينى خود را جراحى مى كنند آيا در مدتى كه بينى بسته است حكم وضو و غسل آنان چگونه است؟
بسمه تعالى: وضو و غسل جبيره اى لازم است.والله العالم

¯ وضوى زن در مقابل نامحرم

   سؤال 146 . آيا وضو گرفتن زن در جايى كه نامحرم او را مى بيند جايز است؟
بسمه تعالى: جايز نيست.والله العالم

¯ نصب پمپ روى لوله اصلى آب

   سؤال 147 . اگر نصب پمپ به لوله اصلى آب در منازل از نظر مقررات ممنوع باشد آيا وضو و غسل با آن چه صورت دارد؟
بسمه تعالى: وضو و غسل صحيح است، ولى كار او صحيح نيست. والله العالم

¯ قدرت نداشتن بر انجام مسح

   سؤال 148 . به دستور پزشك بايد استراحت مطلق نمايم و قدرت خم شدن يا بالا آوردن پا براى مسح را ندارم آيا مى توانم نايب بگيرم تا از اعضاى وضو يعنى از كف دست آب بگيرد و بر پايم مسح كند؟

صفحه 60
بسمه تعالى: همانطور كه نوشته ايد اشكال ندارد.والله العالم

¯ دست را زير آب شير گرفتن

   سؤال 149 . دست را زير شلنگ گرفتن و سپس روى آن دست كشيدن در وضو اشكال دارد؟
بسمه تعالى: دست راست اشكال ندارد ولى اين كار در دست چپ خلاف احتياط است . والله العالم

¯ وضو در مناطق بسيار گرم

   سؤال 150 . در برخى از مناطق اهواز و انديمشك هوا به قدرى گرم مى شود
كه هنگام مسح، آب در دست يا اعضاى ديگر باقى نمى ماند، چگونه وضو
بگيرد؟
بسمه تعالى: بايد برود زير سايه و يا نقطه اى كه رطوبت در دست يا اعضاى ديگر بماند . والله العالم

¯ باطل شدن دائم وضو

   سؤال 151 . كسى كه دائماً باد از او خارج مى شود وظيفه اش در نماز چيست؟
بسمه تعالى: ابتداى نماز وضو بگيرد و سپس آبى هم در كنار خود بگذارد، اگر باد خارج شد بدون اين كه روى خود را از قبله برگرداند بلافاصله وضو بگيرد و نماز خود را ادامه بدهد و اگر اين كار براى او مشقت زياد ايجاد مى كند مى تواند براى هر نماز يك وضو بگيرد. آنچه گفته شد در صورتى است كه نتواند با يك وضو همه نماز را با اكتفاء به واجبات نماز و صرفنظر از مستحبات بخواند و الاّ بايد همين كار را انجام دهد . والله العالم

صفحه 61

¯ چسب روى پوست

   سؤال 152 . در كارگاه چسب به دست چسبيده و تا چند روز به هيچ وجه برطرف نمى شود، تكليف وضو و تيمم چيست؟
بسمه تعالى:بين تيمم و وضو جمع كند.والله العالم

¯ رمل و لاك

   سؤال 153 . آيا رمل در پلك چشم و يا لاك در ناخن هاى بلند مانع وضو و غسل است؟
بسمه تعالى: بايد براى وضو هر چه كه مانع از رسيدن آب به اعضاء وضو است بردارد و الاّ وضو و غسل باطل است.والله العالم

¯ كاشت ناخن

   سؤال 154 . كاشتن ناخن كه در طول چند ماه باقى مى ماند آيا براى وضو و غسل مانع است؟
بسمه تعالى: نبايد ناخن كاشت، زيرا مانع از غسل و وضوست ولى اگر اين كار را انجام دهد چون كندن آن حرجى است بايد به همان نحو وضو بگيرد و غسل كند تا ناخن خود به خود كنده شود و گذشته بر وضو احتياطاً تيمم هم بكند. والله العالم

¯ دست كشيدن به ساعد قبل از مسح

   سؤال 155 . اگر شخصى عادتاً بدون اين كه دستش خشك باشد و به ترى نياز داشته باشد قبل از مسح سر و پا، دستهايش را به ساعدش مى كشد آيا وضويش صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر به ساعد دست چپ بزند اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 62

¯ نقّاش و مكانيك و وجود مانع در اطراف ناخن

   سؤال 156 . نقّاش و مكانيك و شغل هايى كه به اقتضاى كارشان معمولاً در اطراف ناخن آثار رنگ و بتونه ولو به مقدار كمى باقى مى ماند كه نمى توان آن را برطرف كرد وظيفه اين افراد چيست؟
بسمه تعالى: با نفت و نظائر آن مى توانند پاك كنند . والله العالم

¯ كاشت ناخن

   سؤال 157 . كاشت ناخن حرام است؟ و اگر قابل قلع نباشد آيا علاوه بر وضو و غسل، تيمم هم لازم است يا نه؟
بسمه تعالى: وضوى چنين فردى وضوى جبيره است ولى احتياطاً تيمم نيز بكند البته بايد از كاشت ناخن اجتناب كنند. والله العالم

تيمم

¯ با هم زدن هر دو دست به زمين

   سؤال 158 . در تيمم آيا بايد هر دو دست با هم به زمين بخورد يا تك تك هم كفايت مى كند؟
بسمه تعالى: هر دو دست را با هم به زمين بزند. والله العالم

¯ تيمم در هواپيما

   سؤال 159 . اگر شخصى در تمام وقتِ نماز در هواپيما باشد و امكان وضو نباشد وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: بر موكت هواپيما و يا هر چيزى كه غبار دارد تيمم كند و نماز بخواند . والله العالم

صفحه 63

غسل

¯ اسراف در آب

   سؤال 160 . آيا اسراف در آب، غسل را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه آب را مالك يا مجاز در تصرف باشد غسل صحيح است و اگر زياده روى در مصرف آب كم باشد مشكلى نيست ولى بيش از حد حرام است . والله العالم

¯ جهل به حكم غسل جنابت

   سؤال 161 . شخصى در نوجوانى مقلد مرجعى بود و به خاطر جهل به مسأله غسل جنابت مدتى بدون غسل، نماز خوانده و روزه گرفته است و از آن مرجع استفتا نكرده است، حال كه مقلد شماست تكليف نماز و روزه اش چيست؟
بسمه تعالى: اگر در اين مدت غسل ديگرى به هر عنوان انجام داده باشد نماز و روزه او صحيح است، در غير اين صورت به تدريج قضا كند.والله العالم

¯ فراموشى چند غسل در انجام يك غسل

   سؤال 162 . چندين غسل را فراموش كرده ام، مانند غسل جنابت و غسل مس ميت و غسل حيض، آيا تمام نمازها و روزه ها و حج ام باطل است؟
بسمه تعالى: اگر چنين فردى پس از مس ميّت، غسل جنابت كرده باشد نيازى به غسل مس ميّت نيست و اعمال حج او صحيح است، و يا اگر پس از مسّ ميّت غسلى را به عنوان رفع حدث انجام بدهد و لو به غسل مس ميّت توجه نداشته باشد آن نيز كافى است، در غير اين صورت بايد قضا كند.والله العالم

صفحه 64

¯ عبادات تارك غسل مس ميت يا نفاس

   سؤال 163 . اگر كسى غسل مس ميّت و يا نفاس به ذمه داشته باشد و چندين سال چنين غسلى نكرده باشد(البته غسل جنابت و حيض انجام مى داده است) عبادات او چگونه است؟
بسمه تعالى: اگر غسل جنابت يا حيض را انجام داده باشد از آن ها كفايت مى كند. والله العالم

¯ يك غسل براى جنابت و جمعه

   سؤال 164 . شخصى جنب مى شود و مى خواهد در آن واحد هم غسل جمعه انجام دهد و هم غسل جنابت چگونه نيت كند؟
بسمه تعالى: يك غسل به نيت هر دو براى هر دو كفايت مى كند.والله العالم

¯ تيمم و غسل در جبيره بيش از زخم

   سؤال 165 . در غسل جبيره اى اگر جبيره بيش از زخم باشد آيا تيمم هم واجب است؟
بسمه تعالى: اگر برداشتن آن مشكل است بين غسل و تيمم جمع كند.والله العالم

¯ جبيره در اعضا

   سؤال 166 . اگر يكى از اعضاى بدن مانند پا داراى جبيره باشد غسل كافى است يا تيمم نيز لازم است؟
بسمه تعالى: اگر مقدار كمى از پا جبيره است غسل جبيره اى كافى است و اگر بيشتر اعضا جبيره است احتياطاً تيمم هم بكند . والله العالم

صفحه 65

¯ غسل مس ميّت با مس استخوان

   سؤال 167 . آيا با دست زدن به استخوان ميت، غسل مس ميت واجب مى شود؟
بسمه تعالى: دست زدن به استخوان ميّتى كه او را غسل نداده اند، موجب غسل است . والله العالم

¯ غسل جمعه براى حائض

   سؤال 168 . آيا كسى كه حائض است غسل جمعه مى تواند انجام دهد؟
بسمه تعالى: مى تواند غسل جمعه انجام دهد . والله العالم

¯ شياف واژينال از فرج

   سؤال 169 . آيا شياف واژينال از فرج براى جلوگيرى از سقط باعث وجوب غسل مى شود؟
بسمه تعالى: موجب وجوب غسل نيست . والله العالم

¯ كفايت مجامعت در وجوب غسل

   سؤال 170 . پس از جراحى، دكتر گفته: در حين مجامعت منى بيرون نمى آيد و در مثانه ريخته مى شود تكليف من چيست؟
بسمه تعالى: مجامعت در غسل كافى است هر چند منى بيرون نيايد، ولى قبل از غسل بول كند تا منى خارج شود . والله العالم

¯ نماز با غسل مستحب و دوام آن

   سؤال 171 . آيا با غسل زيارت مى توان بدون وضو نماز خواند و غسل زيارت چه مقدار دوام دارد؟
بسمه تعالى: با اغسال مستحب نمى توان نماز گزارد، و بايد وضو

صفحه 66
گرفت و دوام غسل مستحب و واجب يكى است . والله العالم

¯ موارد غسل زيارت

   سؤال 172 . آيا استحباب غسل زيارت منحصر به چهارده معصوم است و يا در زيارت امام زادگان نيز غسل زيارت مستحب است؟
بسمه تعالى:مخصوص مواردى است كه در روايات وارد شده است و در غير ا ين صورت غسل صحيح نيست . والله العالم

¯ غسل جنابت احتياطى

   سؤال 173 . آيا با غسل جنابت احتياطى مى توان بدون وضو نماز خواند؟
بسمه تعالى: بايد وضو بگيرد . والله العالم

جنابت

¯ تحقق جنابت

   سؤال 174 . آيا در تحقق جنابت با احتلام، اجتماع شهوت و جستن و سستى لازم است يا برخى از آنها كافى است؟
بسمه تعالى: خروج با شهوت و جستن كافى است. والله العالم

¯ ورود جنب به مسجد و عبور از آن

   سؤال 175 . آيا جنب يا حائض مى تواند وارد مسجد شود و در انتهاى مسجد به دستشويى يا قهوه خانه مسجد برود و پس از توقف كوتاه از مسجد بيرون برود؟
بسمه تعالى: احتياطاً اين كار را انجام ندهد . والله العالم

صفحه 67

حيض

¯ اقامت 10 روز و 3 روز را پاك بودن

   سؤال 176 . زنى قصد دارد 10 روز در مكانى اقامت كند ولى مثلاً 7 روز آن
در عادت ماهانه است آيا در 3 روز باقى مانده نماز را تمام بخواند و روزه
بگيرد؟
بسمه تعالى: حكم او مانند حكم زنى است كه در همه ده روز پاك بوده باشد، طبعاً بايد در باقيمانده ده روز نماز را تمام بخواند و روزه بگيرد .والله العالم

¯ كفاره جماع در حال حيض بر زن

   سؤال 177 . آيا در جماع در حال حيض علاوه بر مرد كفاره بر زن هم در حال اختيار و يا اجبار واجب مى شود؟
بسمه تعالى: كار زن در صورت اختيار حرام است ولى كفاره ندارد .والله العالم

¯ زيارت امام زادگان توسط حائض و نفسا

   سؤال 178 . آيا زنان در عادت ماهيانه و يا حال نفاس مى توانند در حرم امامزادگان حضور پيدا كنند؟
بسمه تعالى: در حرم امام زادگانى كه زيارت مخصوص دارند، آنجا كه ضريح ديده مى شود نروند. والله العالم

صفحه 68

استحاضه

¯ استحاضه زنان بالاى پنجاه سال

   سؤال 179 . زنان پنجاه سال به بالا محكوم به استحاضه هستند با توجه به ضعف جسمى روزه گرفتن زياد و حمام رفتن زياد مشقت دارد آيا اجازه دارند كه به مرجع ديگرى رجوع كنند؟
بسمه تعالى: هر كدام از غسلها براى او حرجى است تيمم كند .والله العالم

¯ ديدن خون در كمتر از ده روز بعد از نفاس

   سؤال 180 . خانمى چهار روز بعد از پاك شدن از نفاس خون با علائم حيض مى بيند حكم آن چيست؟
بسمه تعالى: مشهور اين است كه بايد بين حيض و نفاس
همانند فاصله دو حيض، فاصله باشد، بنابراين اين خون
محكوم به استحاضه است مگر آن كه جزء آن ده روز
باشد. والله العالم

مساجد و حسينيه ها و زيارتگاه ها

¯ الحاق بخشى از مسجد به خيابان

   سؤال 181 . با احداث مسجد جديد در مكان مسجد قبلى مقدارى از زمين مسجد در توسعه طرح جزء خيابان و پياده رو گرديد، حكم آن قسمت چيست؟
بسمه تعالى: از حالت مسجد خارج شده است و عبور و مرور اشكالى ندارد ولى از نجس كردن آنجا خوددارى شود . والله العالم

صفحه 69

¯ مسجد شدن زمين جديد

   سؤال 182 . مكانى جزء مسجد نبوده است و با كمك هاى مردمى خريدارى و به مسجد ملحق شده است چگونه حكم مسجد را پيدا مى كند؟
بسمه تعالى: هرگاه كمك هاى مردمى براى توسعه مسجد بوده در اين صورت با اجراء صيغه وقف به وسيله عالم مسجد جزء مسجد مى شود . والله العالم

¯ اجاره زيرزمين و طبقات بالاى مسجد

   سؤال 183 . در بازسازى مسجد چند طبقه در بالا و پايين اضافه شده آيا مى توان آنها را اجاره داد؟
بسمه تعالى: زمينى كه به عنوان مسجد وقف شد زيرزمين و طبقات هوايى آن جزء مسجد خواهد بود ولو بعداً چند طبقه در پايين و بالا اضافه شده باشد، نمى توان آن را اجاره داد . والله العالم

¯ اجاره زيرزمين مسجد

   سؤال 184 . آيا براى هزينه هاى مسجد مى توان زيرزمين آن را اجاره داد؟
بسمه تعالى: اگر زيرزمين را به عنوان مسجد نساخته اند و فقط طبقه فوقانى به عنوان مسجد وقف شده است مى توانند از زيرزمين به صورت اجاره استفاده كنند مشروط بر اين كه مورد اجاره با شؤون مسجد مخالف نباشد ولى اگر هر دو طبقه به عنوان مسجد وقف شده باشد قابل اجاره دادن نيست و هر دو صورت موقعى است كه اصل زمين براى مسجد وقف نشده باشد، چنانچه در مسأله پيشين گذشت.والله العالم

صفحه 70

¯ استفاده از سود سپرده كمك هاى مردمى در بانك

   سؤال 185 . از كمك هاى مردمى مبلغى براى بازسازى حسينيه جمع شده است ولى كم است آيا مى توان آن را در يكى از بانكها به عنوان سپرده گذاشت و از سود آن براى عمران حسينيه استفاده كرد؟
بسمه تعالى: آنچه افراد پرداخته اند صدقه جاريه است، از ملك آنها بيرون آمده است و مالك فعلى عنوان «حسينيه» است و بايد آن را در همان مسير صرف كرد، بهره گيرى از آن به عنوان سپرده مشروع نيست . والله العالم

¯ پرداخت پول حسينيه از ربا

   سؤال 186 . زمينى به نيت حسينيه خريدارى كرده و چك داده اند و براى پرداخت چك مجبور شده اند پول نزولى داده و چك وصول شود آيا نماز و عزادارى در حسينيه اشكال دارد؟ راه چاره چيست؟
بسمه تعالى: در چنين مواردى چون خريد و فروش به صورت ذمه اى انجام مى گيرد بنابراين معامله صحيح و نماز خواندن در آن اشكال ندارد ولى از اين كه با پول ربوى دين خود را پرداخته اند كار خلافى مرتكب شده اند ولى اين كار ضررى به وقف حسينيه يا نماز خواندن در آن نمى زند.والله العالم

¯ تعويض زمين وقفى با زمين مناسب

   سؤال 187 . زمينى وقف منزل عالم شده است ولى به خاطر دورى از مسجد مى خواهيم آن را با زمينى در كنار مسجد تعويض كنيم حكم شرعى آن چيست؟
بسمه تعالى: چون از زمين مزبور به نحو ديگرى مى توان استفاده كرد، نمى توان آن را فروخت ولى مى توان اجاره داد و از درآمد آن

صفحه 71
منزل براى عالم مسجد، منزلى در نزديكى مسجد اجاره كرد و در غير اين صورت وقف بلا استفاده مى ماند.والله العالم

¯ گردشگران غير مسلمان

   سؤال 188 . جهانگردان غير مسلمان به عنوان گردشگرى گروهى و يا فردى درخواست ديدن مساجد و حرمهاى مطهر را دارند تا با اسلام آشنا شده و گاهى موجب مى شود به حقانيت اين مكتب پى برده و شيعه شوند، آيا ورود آنها با رعايت حجاب به اين امكنه جايز است؟
بسمه تعالى: از آنجا كه آنها جنب هستند نمى توان به آنان اجازه دخول به مساجد را داد ولى راجع به حرمهاى معصومين(عليهم السلام) تا آنجا كه با ضريح مقدس روبرو نشوند و آن را نبينند اشكال ندارد، ضمناً براى آشنايى آنان بايد كتاب هاى متنوع به زبان هاى مختلف در اختيار آنان قرار داد . والله العالم

¯ مهر و تسبيح حرم و مسجد

   سؤال 189 . پس از بازگشت از حرم و يا مساجدى مثل مسجد كوفه و سهله انسان متوجه مى شود كه مهر يا تسبيح حرم را با خود آورده است تكليف چيست؟
بسمه تعالى: بايد خود يا به وسيله شخص ديگر مهر و تسبيح را به محلش برگرداند. والله العالم

¯ نظم در كاروان زيارتى

   سؤال 190 . در كاروان هاى زيارتى عده اى به خاطر پرداختن به امور معنوى مثل نماز و دعا و يا امور مادى مثل خريد سوغات بقيه را معطل مى گذارند و بر خلاف قرار عمل مى كنند، حكم اين كارها چيست؟

صفحه 72
بسمه تعالى: حفظ نظم از آداب اسلامى است، اميرمؤمنان(عليه السلام)مى فرمايند:«اُوصيكم بتقوى الله ونظم أمركم»، هرگاه حركت بر خلاف نظم مايه ايذاء ديگران باشد شايسته نيست . والله العالم

¯ نمازهاى طولانى در بالاسر و چسبيدن به ضريح

   سؤال 191 . چسبيدن طولانى مدت به ضريح و يا نمازهاى طولانى و متعدد در بالاسر كه همه مشتاق استفاده هستند چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: بايد زيارت به گونه اى باشد كه حق ديگران را ضايع نكند و در هر امرى اعم از زيارت و غير آن بايد اعتدال را در نظر گرفت . والله العالم

¯ بستن قفل و پارچه به ضريح و پرده

   سؤال 192 . بستن قفل و يا پارچه سبز به ضريح ها و يا دستگيره هاى در و سنجاق و منگنه زدن پارچه به پرده هاى حرم ها چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: از اين كارها پرهيز شود كه مايه وهن است. شايسته است در حرم معصومين(عليهم السلام) با خواندن قرآن و ادعيه و زيارت، باارواح مقدس آنان ارتباط برقرار كرد.والله العالم

¯ بلند خواندن دعا و زيارت و مزاحمت براى ديگران

   سؤال 193 . در زيارت حرم هاى مطهر هر گروه برنامه زيارتى خاص خود را دارد، نظر شما درباره سخنرانى يا مداحى يا دعا و گريه بلند كه نظم را مختل كند يا مزاحمت براى ديگر زائران ايجاد كند چيست؟
بسمه تعالى: از هر نوع خواندن زيارت بلند به صورت انفرادى و يا دعا به گونه اى كه سبب سلب آسايش از ديگر زائران گردد پرهيز

صفحه 73
شود.والله العالم

¯ عدم توجه به ملاحظات امنيتى

   سؤال 194 . برخى بدون توجه به ملاحظات امنيتى تلاش مى كنند با جاسازى موبايل و مواد خوراكى عمده و... آنها را از بازرسى حرم ها عبور دهند، نظر شما در اين مسأله چيست؟
بسمه تعالى:بايد به قوانين كشورها بالأخص به مقررات حرم ها احترام گذاشت و از هر نوع عملى كه مخالف با مقررات آنها باشد خوددارى كرد.والله العالم

¯ منبر رفتن غير روحانى

   سؤال 195 . آيا سخنرانى يك غير روحانى در مسائل دينى بر روى منبر اشكال دارد؟
بسمه تعالى: به صورت موردى و جزئى اشكال ندارد اما نه به صورت دائمى و كلى.والله العالم

¯ نماز پشت به ضريح

   سؤال 196 . اقامه نماز در داخل رواق به صورت پشت به ضريح امام يا امامزاده يا در صحن هاى شريف حرم ها به گونه اى كه در امتداد پشت به ضريح مطهر باشد چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اگر هتك حساب نشود اشكال ندارد و ظاهراً نمازگزار چنين نظرى ندارد . والله العالم

¯ تخيير در مسجد كوفه و سهله

   سؤال 197 . آيا مسجد كوفه و مسجد سهله هر دو مكان تخيير هستند؟

صفحه 74
بسمه تعالى: مسجد سهله غير از مسجد كوفه است و نماز مسافر در آنجا شكسته است . والله العالم

¯ اعمال مسجد سهله و نماز جماعت عشا

   سؤال 198 . اعمال مسجد سهله را بايد بين نماز مغرب و عشا بجا آورد در حالى كه در نماز جماعت مسجد سهله بين دو نماز فاصله نمى اندازند چه بايد كرد؟
بسمه تعالى: راه جمع اين است كه همه اعمال را بعد از نماز مغرب بجا آورد و نماز عشا را با امام ديگرى در آخر وقت انجام دهند و اتفاقاً وقت فضيلت نماز عشا تقريباً يك ساعت و ربع پس از مغرب است و اگر اين كار امكان پذير نباشد مانعى ندارد كه بقيه اعمال را پس از نماز عشا انجام دهند چون مستحبات داراى درجات و مراتب هستند . والله العالم

¯ نماز در مسجد كوفه

   سؤال 199 . ثواب هاى فراوان اقامه نماز در مسجد كوفه فقط مربوط به نمازهاى يوميه است يا هر نماز واجبى را شامل مى شود؟
بسمه تعالى: در روايتى از امام صادق(عليه السلام) نقل شده است: وانّ الصلاة المكتوبة فيه تعدل بألف صلاة وانّ النافلة فيه لتعدل بخمس مائة صلاة... نماز واجب معادل هزار نماز ثواب دارد و نافله برابر پانصد نماز. بنابراين همه نمازها را شامل مى شود . والله العالم

¯ امامت غير روحانى

   سؤال 200 . اگر روحانى راتب مسجد تأخير كند آيا يكى از غير روحانيون مى تواند امام جماعت شود تا وقت فضيلت از دست نرود؟

صفحه 75
بسمه تعالى: به صورت موردى و جزئى اشكال ندارد اما نه به صورت دائمى و كلى . والله العالم

¯ بوسيدن ضريح و در و ديوار وسجده در آستانه حرم

   سؤال 201 . بوسيدن در و ديوار و ضريح مطهر در حرمها چه حكمى دارد؟ بوسيدن آستانه در كه حالتى شبيه سجده را ايجاد مى كند چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: بوسيدن در به عنوان تكريم كاملاً كارى نيك است ويك نوع اظهار مهر، بر امام است ولى از سجده در آستانه حرم در مقابل ضريح هر چند به عنوان سجده شكر باشد خوددارى شود چون مخالف از آن، سوء استفاده مى كند بنابراين سجده شكر را در جاى ديگر انجام دهد . والله العالم

¯ زيارت نامه امامزادگان

   سؤال 202 . مسئولان يكى از امامزادگان تحقيقى درباره زيارت نامه امامزادگان انجام داده اند و معلوم شد اين زيارتنامه از كتاب مصباح الزائر سيد بن طاووس است كه بدون سند از معصومين نقل كرده، آيا مى توان اين زيارتنامه را به عنوان مأثور خواند و آيا مى توان نام هر يك از امامزادگان را در آن وارد كرد؟
بسمه تعالى: مرحوم سيد بن طاووس سندى براى زيارت امامزادگان دارد كه در عبارت ذكر نكرده است. سپس يادآور شده كه حكم ديگر امامزاده ها از همين قرار است، بنابراين به صورت رجا مى شود همه را به نحوى كه نوشته است زيارت كرد، ولى نبايد نام آن را زيارت نامه مأثور خواند، بلكه اصل زيارت نامه نوشته شود بدون اين كه آن را مأثور بخوانند.والله العالم

صفحه 76

¯ گرفتن جايى در مسجد يا حرم

   سؤال 203 . برخى افراد در مساجد و يا حسينيه و يا مشاهد مشرفه براى نماز و عبادت مكانى را براى خود نگه مى دارند، آيا شرعاً حقى براى اين افراد ثابت مى شود به گونه اى كه ديگران حق ندارند در آن مكان عبادت كنند؟
بسمه تعالى: هرگاه گرفتن جا مزاحم نمازگزاران نشود مثلاً جا در حرم و يا در مسجد وسيع باشد در اين صورت تا وقت اقامه نماز جماعت حق او محفوظ است. والله العالم

¯ حفر زيرزمين براى مسجد و اجاره دادن آن

   سؤال 204 . آيا جايز است براى مسجد كه فقط براى همكف صيغه مسجد خوانده اند زيرزمين حفر كنند و زيرزمين را تبديل به آشپزخانه و قسمتى از آن را براى مخارج مسجد اجاره دهند؟
بسمه تعالى:هرگاه زيرزمين در قسمت عميقى ساخته شود
به گونه اى كه تصرفات در آن ضررى به مسجد نرساند
اشكال ندارد و اجاره هم در صورتى صحيح است كه به
شئون مسجد ضررى نرساند ولى بهتر است مؤمنان از اجاره
دادن خوددارى كنند تا در آينده براى مسجد مشكلاتى درست نشود. والله العالم

¯ طبقه همكف مسجد و طبقه دوم حسينيه

   سؤال 205 . زمينى را به مسجد اضافه كرديم و طبقه دوم آن را به نام حسينيه بنا نموديم، آيا از نظر شرعى صحيح است؟
بسمه تعالى: زمينى كه به مسجد الحاق شده است اگر در حين وقف كردن، زمين و فضاى طبقه اوّل را به مسجد اختصاص دهند

صفحه 77
مى توانند طبقه دوم را به عنوان حسينيه بسازند. والله العالم

¯ ساخت چند طبقه و مسجد بودن يك طبقه

   سؤال 206 . زمينى براى بناء مسجد خريدارى شده است، آيا جايز است يك طبقه را مسجد و طبقات ديگر به صورت منزل خادم و كتابخانه تبديل نمود، البته صيغه مسجد خوانده نشده است؟
بسمه تعالى:تفكيك به نحوى كه نوشته ايد اشكال ندارد.والله العالم

¯ انصراف از وقف

   سؤال 207 . اگر زمينى خريدارى شود و صيغه وقف مسجد براى 20 متر آن خوانده شود ولى هنوز واقف پول زمين را نداده است، آيا مى توان از وقف اين مقدار منصرف شد؟
بسمه تعالى: اگر متولى صيغه وقف را خوانده و قبض صورت گرفته مثلاً در آنجا نماز خوانده شده در اين صورت بازگشت ندارد.والله العالم

¯ استفاده از پول هاى اضافه وضوخانه براى ايتام

   سؤال 208 . مبلغى جهت ساخت وضوخانه از مردم جمع آورى شد، اكنون پس از ساخت مقدارى از آن پول ها باقى مانده است، آيا مى توان در مورد ايتام مصرف نمود و يا سرمايه گذارى كرد؟
بسمه تعالى: بايد هر كمكى كه از مردم به هر عنوانى گرفته اند در آن مورد مصرف كنند و صرف آن در غير آن مورد، مايه ضمان است و نيز نمى توان وجوه تبرّعى را سرمايه گذارى كرد، مگر اين كه صاحبان پول به اين كار رضايت بدهند، از آقايان متوليان مسجد

صفحه 78
خواهشمنديم دفاتر خود را دقيق تنظيم كنند و طبق خواسته هاى مردم عمل كنند بنابر اين وجه اضافى را در ديگر نيازهاى عمرانى مسجد مصرف نماييد . والله العالم

¯ صرف مخارج روحانى در مخارج حسينيه

   سؤال 209 . پولى به عنوان مخارج روحانى جمع شده است، آيا مى توان در مخارج حسينيه از آن استفاده كرد؟
بسمه تعالى:اگر به عنوان مخارج روحانى جمع شده است بايد به خود او پرداخت شود. والله العالم

¯ استفاده جانبى از حسينيه

   سؤال 210 . آيا در ايامى كه در حسينيه فعاليتى نمى شود، مى توان فضاى حسينيه را اجاره داد يا مثلاً انبار خرما و... كرد؟
بسمه تعالى: اگر حسينيه براى مجالس حسينى وقف شده است نمى توان از آن براى امور ديگر استفاده نمود. والله العالم

¯ منع بانوان از مسجد و نماز جماعت

   سؤال 211 . متوليان برخى از مساجد مانع استفاده خانم ها از مسجد مى شوند با
اين كه در مسجد جا هست و مى گويند زن بايد در خانه نماز بخواند، نظر حضرتعالى چيست؟
بسمه تعالى:از متولى يا متوليان مسجد درخواست مى شود
ترتيبى دهند كه خواهران نيز از مسجد استفاده كنند، و
مسجد از آن مسلمانان است در اين مورد فرقى بين دو جنسيت نيست.والله العالم

صفحه 79

¯ پرچم بزرگ و مزاحمت براى نماز

   سؤال 212 . پرچم بزرگى براى امام حسين(عليه السلام) خريدارى شده ولى در مسجد مزاحم نمازگزاران است حكم شرعى آن چيست؟
بسمه تعالى: پرچم مربوط به سيدالشهداء(عليه السلام) يا ساير امامان(عليهم السلام)بسيار محترم و گرامى است ولى نبايد مزاحم نمازگزاران باشد.والله العالم

¯ وقف مسجد در مكان هاى خاص

   سؤال 213 . وقف مسجد در شهرك هاى توريستى، تفريحى، اقامتى، و تالارهاى بزرگ پذيرايى كه تنها مالكان و يا اجاره كنندگان مى توانند از آن استفاده كنند صحيح است؟
بسمه تعالى: از آنجايى كه براى عموم قابليت دارد هر چند فقط بخش خاصى مى توانند استفاده كنند، اشكال ندارد. والله العالم

¯ وقف مسجد با علم به ممانعت بعضى

   سؤال 214 . اگر واقف مكانى را براى مسجد وقف نمايد و علم داشته باشد كه افرادى مانع از ورود بعضى ديگر مى شوند و مسجد در دسترس عموم نخواهد بود آيا اين وقف صحيح است؟
بسمه تعالى:وقف صحيح است و ممانعت ديگران گناه است ولى سبب بطلان وقف نمى شود. والله العالم

¯ وقف املاك عمومى براى مسجد

   سؤال 215 . آيا وقف نمودن املاك عمومى و يا دولتى براى احداث مسجد در صورتى كه بر اساس مقررات اين اختيار وجود داشته باشد صحيح است؟

صفحه 80
بسمه تعالى: ولى فقيه مى تواند چنين كارى را انجام دهد. والله العالم

¯ وقف مسجد براى گروه خاص

   سؤال 216 . اگر واقف مكانى را براى مسجد وقف نمايد اما شرط كند كه قوم و يا گروه خاصى از آن استفاده كنند آيا وقف و شرط هر دو باطل است يا تنها شرط باطل است؟
بسمه تعالى: وقف خاص كه جنبه مالى داشته باشد اشكال ندارد مثل اين كه مزرعه اى را براى سادات يا فقيران يا فلان طائفه
وقف كند اما وقف مسجد براى گروه خاص صحيح نيست چون وقف مسجد به معناى آزاد كردن ملك براى خداست در
اين صورت بر آن نمى توان قيدى و شرطى قرار داد. و واقف
فقط مى تواند متولى را معين كند، در فرض سؤال فقط شرط باطل است . والله العالم

¯ اختصاص زمين مسجد به حسينيه

   سؤال 217 . براى توسعه مسجد زمينى واگذار شده و مردم هم به همين عنوان كمك كرده اند آيا مى توان با آن پول حسينيه ساخت تا بانوان بتوانند در مراسم شركت نمايند؟
بسمه تعالى: چون به عنوان مسجد واگذار شده است هيأت امنا نمى تواند بر خلاف نيت آنها تصرف كند . والله العالم

¯ حسينيه در بالكن مسجد

   سؤال 218 . زمين مسجدى از روز اوّل به نيت مسجد و تأسيسات مسجد وقف شده بوده است. حال در انتهاى مسجد بالكنى به عنوان حسينيه ساخته شده است حكم آن چيست؟

صفحه 81
بسمه تعالى: فضاى مسجد حكم مسجد را دارد، بنابراين بالكن كه در انتهاى مسجد ساخته اند نيز حكم مسجد دارد.والله العالم

¯ ساخت مسجد نزديك مسجد ديگر

   سؤال 219 . با وجود مسجدى بزرگ و مجهز با امكانات و موقوفات خوب و
سابقه طولانى عده اى در فاصله كمتر از 200مترى آن بدون هماهنگى اقدام
به ساختن مسجدى كردند كه باعث شد مسجد اول از رونق بيفتد نظر حضرتعالى چيست؟
بسمه تعالى: در صورتى كه مسجد موجود جواب گوى نمازگزاران باشد ساخت مسجد ديگر شايسته نيست. اكنون كه اين كار انجام شده و نمى توان آن را ناديده گرفت مؤمنين كوشش كنند در هر دو مسجد نماز بگزارند و رونق هر دو مسجد را حفظ كنند.والله العالم

¯ تبديل به احسن و ا ضافه نمودن حسينيه به مسجد

   سؤال 220 . آيا مى توان مسجد قديمى را تخريب كرد و در بناى جديد حسينيه به آن اضافه نمود؟
بسمه تعالى: تبديل به احسن در صورتى است كه مسجد مورد نظر قابل استفاده نباشد و ساختمان آن در حال ريزش باشد در چنين صورتى مى توان آن را تخريب كرد و از نو ساخت. اما افزودن حسينيه بر مسجد اشكالى ندارد و هر كدام براى خود حكم مخصوصى دارد. الله العالم

¯ مراسم احياء در مسجد

   سؤال 221 . آيا برگزارى مراسم احياء در مساجد افضل است يا مكان هاى ديگر؟

صفحه 82
بسمه تعالى: از نظر روايات خواندن نماز واجب در مسجد و نوافل در خانه مستحب است و اما مراسم احياء، در مسجد اولويت دارد زيرا حضور در مسجد خودش خالى از فضيلت نيست. البته اين پيشنهاد كلى نيست گاهى شرايط ايجاب مى كند كه مراسم در خانه انجام گيرد. والله العالم

¯ تخريب مسجد به جهت حرج شديد

   سؤال 222 . در چه صورتى براى مديران و مجريان خدمات شهرى جايز است در صورت لزوم اماكن مذهبى بخصوص مساجد را تخريب كنند؟
بسمه تعالى: اماكن مذهبى و بالأخص مساجد از اهميت بالايى برخوردار است و قرآن كريم مخربان مساجد را تهديد به
عذاب اليم كرده است بنابراين نمى توان مسجدى راتخريب كرد مگر اين كه ضرورتى در كار باشد به طورى كه جامعه از نظر
زندگى در حرج شديدى قرار بگيرند به طورى كه قابل تحمل نباشد در اين صورت مى توان مكانى را به عنوان مسجد در
نظر گرفت و مسجدى را ساخت و آنگاه مسجد مورد نظر را تخريب كرد . والله العالم

¯ تبديل وقف به خانه مسكونى و مغازه

   سؤال 223 . آيا جايز است باغ و زمينى كه وقف براى مسجد است و به صورت مخروبه درآمده به خانه مسكونى و مغازه تبديل شود و منافع آن صرف مسجد شود؟
بسمه تعالى: در صورتى كه بازسازى آن امكان پذير نباشد مى توان آن را اجاره داد مشروط بر اين كه در اجاره نامه رسمى موقوفه بودن زمين ذكر شود . والله العالم

صفحه 83

¯ واگذارى مستأجر، مغازه متعلق به مسجد به ديگرى

   سؤال 224 . دو باب مغازه جهت تأمين مخارج مسجد معيّن شده است آيا پس
از پايان مدت اجاره، مستأجر حق دارد مغازه را با دريافت سرقفلى به ديگرى
واگذار كند؟
بسمه تعالى: اگر متولى مسجد روز اوّل چيزى به نام سرقفلى از او نگرفته باشد حق ندارد پس از پايان مدت اجاره به ديگرى واگذار كند و بايد كليد مغازه را در اختيار متولى بگذارد . والله العالم

¯ بناى طبقه دوم بر روى مسجد

   سؤال 225 . اگر بر روى مسجد يك طبقه ساختمان بنا شود، آيا اين طبقه متعلق به مسجد و وقف مى باشد؟
بسمه تعالى: از نظر فقهى فرع تابع اصل است، فضاى موجود در طبقه دوم و همچنين زيرزمين در طبقه اوّل عرفاً تابع وقف است هيچ كس حق تصرف در آن ندارد مگر مقصود از بنا توسعه مسجد باشد احتياطاً صيغه وقف نيز خوانده شود . والله العالم

¯ فروش ظرف مسى قديمى وقف مسجد

   سؤال 226 . آيا جايز است ظرف مسى مستعمل وقفى مسجد را كه اكنون به آن نيازى نيست فروخته و در ساير نيازهاى مسجد مصرف شود؟
بسمه تعالى: فعلاً از فروش آن خوددارى شود چه بسا ممكن است در آينده مورد استفاده قرار بگيرد ولى اگر نگهدارى آنها بسيار مشكل باشد در اين صورت با پول آن ظرف بخرند و وقف كنند .والله العالم

صفحه 84

¯ نماز در حسينيّه با جمعيت بيشتر يا در مسجد

   سؤال 227 . برگزارى نماز جماعت در حسينيه در ايام خاص با جمعيّت بيشتر و يا برگزارى جماعت در مسجد كدام اولويت دارد؟
بسمه تعالى: مسجد اولويّت دارد مگر اين كه دور باشد و سبب پراكندگى جمعيت گردد . والله العالم

¯ ورود كودكان به مسجد

   سؤال 228 . آيا آوردن كودكان نابالغ به مسجد صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه كودكان مانع از نمازگزاران نمى باشند و مسجد را آلوده نمى كنند و اولياء مراقب آنها هستند، آوردن آنها رجحان دارد تا با امور دينى آشنا شوند . والله العالم

¯ اجاره اموال حسينيه

   سؤال 229 . اموال حسينيه مثل ديگ و گاز و... را مى توان براى مجالس عروسى و... اجاره داد؟
بسمه تعالى: نمى توان اجاره داد مگر اين كه اهدا كنندگان از ابتدا به متولى اجازه اين كار را داده باشند . والله العالم

¯ فروش برنج و گوشت عاشورا

   سؤال 230 . اضافه برنج و گوشت و... كه در روز عاشورا مى آورند آيا مى توان فروخت و خرج مخارج حسينيه كرد؟
بسمه تعالى: در صورت امكان بايد آنها را حفظ كرد تا در ايام مشابه مصرف شود و در غير اين صورت در حسينيه ديگر مصرف شود و اگر اين كار هم ممكن نشد بين فقرا بايد تقسيم گردد . والله العالم

صفحه 85

¯ اطعام عروسى در حسينيه

   سؤال 231 . شام و نهار عروسى اگر در حسينيه روستا داده شود چه حكمى دارد؟ چون در حسينيه آلات موسيقى استفاده نمى شود و جاى ديگرى هم براى اين برنامه نيست، در ضمن هزينه حسينيه هم پرداخت مى شود؟
بسمه تعالى: اطعام در حسينيه در صورتى كه حسينيه براى اين امور هم ساخته شده باشد اشكالى ندارد . والله العالم

¯ برنج و گوشت عاشورا براى اربعين

   سؤال 232 . اضافه برنج و گوشت و... كه مثلاً در روز عاشورا مى آورند آيا مى توان مثلاً در روز اربعين استفاده كرد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد .والله العالم

¯ منبر رفتن غير روحانى

   سؤال 233 . نظر شما درباره منبر رفتن غير علما و روحانيون از افراد بى سواد و كم سواد كه از ناآگاهى مردم سوء استفاده مى كنند چيست؟
بسمه تعالى: بايد كسانى منبر بروند و سخن بگويند كه از احكام شرع و معارف آگاه باشند. قرآن مى فرمايد:(لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ).والله العالم

¯ سرويس بهداشتى در زيرزمين مسجد

   سؤال 234 . زيرزمين مسجدى را كه در طبقه اول آن نماز برپا مى شود، آيا مى توانند دستشويى بسازند؟
بسمه تعالى: جايز نيست .والله العالم

صفحه 86

¯ الحاق شارع عام به حسينيه

   سؤال 235 . آيا براى توسعه حسينيه مى توان در شارع عام تصرف كرد؟ در صورتى كه اين امر ضرورت داشته باشد و بتوان زمين كنار شارع را به جاى شارع عام قرار داد آيا جايز است؟
بسمه تعالى:شارع عام متعلق به همه مردم است و نمى توان آن را از آن حالت بيرون آورده مثلاً جزء مسجد و يا حسينيه قرار داد. اگر ضرورت ايجاب كند كه اين شارع تغيير كند بايد جاى آن شارع ديگرى را ايجاد كرد. بر فرض اجتماع شرايط براى الحاق، رضايت متولى لازم است .والله العالم

¯ ساخت سالن غذاخورى در زيرزمين مسجد

   سؤال 236 . ساخت سالن غذاخورى در زيرزمين مسجد اشكال دارد؟
بسمه تعالى:جايز نيست.والله العالم

¯ توالت در زير مسجد

   سؤال 237 . در زير مسجد توالت و چاه آن ساخته شده آيا اشكال دارد؟
بسمه تعالى:اگر صيغه وقف خوانده نشده است فقط قسمت ظاهر وقف بر مسجد است طبعاً مى توانيد در عمق بيشتر كه خارج از وضع وقف است كارهايى كه نياز نمازگزاران را رفع مى كند انجام دهيد .والله العالم

¯ اجاره دادن خانه عالم

   سؤال 238 . در كنار مسجدى خانه اى است وقف بر امام جماعت مسجد كه كهنه شده و بايد بازسازى شود آيا مى توان در گودبردارى يك آشپزخانه زير آن احداث كرد تا آن

صفحه 87
را جداگانه اجاره دهند و سهم الاجاره آن متعلق به چه كسى خواهد بود؟
بسمه تعالى:ظاهر اين است كه فقط خانه متعلق به امام مسجد است نه زيرزمين آن، در اين صورت مى توان با حفظ خانه براى امام مسجد از زيرزمين آن استفاده كرد و عوائد آن را با اجازه امام مسجد در نيازهاى مسجد مصرف نمود. والله العالم

¯ وقف و صدقه

   سؤال 239 . حسابى به نام حسينيه مى باشد كه نذورات حسينيه و حق عضويت اعضاى هيئت در آن واريز مى شود و هزينه هاى جارى حسينيه از آن برداشت مى شود، در اين حسينيه يك صندوق قرض الحسنه تشكيل شده كه از اين وجوه به نيازمندان وام با 4% كارمزد مى دهد و اين كارمزد خرج مخارج صندوق مى شود، آيا اين كار صحيح است؟
بسمه تعالى: پول صندوق اگر جدا از نذورات باشد اشكال ندارد و كارمزد 4% اگر مناسب با كار باشد آن هم اشكال ندارد، ولى اگر نذوراتى كه براى حسينيه داده مى شود را نيز در آن صندوق واريز كنند نمى شود آن را به ديگران وام داد و بايد خرج حسينيه كرد.والله العالم

¯ اهداء نماز به امام زادگان

   سؤال 240 . دو ركعت نماز و اهداء آن به امامزادگان در مقبره ايشان چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد . والله العالم

¯ زيارت مفجعه حضرت زينب سلام الله عليها

   سؤال 241 . آيا زيارت مفجعه حضرت زينب سلام الله عليها سنديت دارد و مى توان

صفحه 88
حضرت را با آن زيارت كرد و آن را شرح نمود؟
بسمه تعالى: محدث جليل القدر، عالم خبير و متتبع، مرحوم حاج شيخ عباس قمى كه مورد قبول علماى معاصر است، در كتاب مفاتيح الجنان پس از نقل زيارت وارث، ضمن انتقادهايى، زيارت نامه مورد سؤال را مجعول معرفى و از آن انتقاد مى كند، لذا اين زيارت نامه مأثور و مورد تأييد نيست. و از اين رو نوشتن شرح بر آن و نيز زيارت آن بانوى بزرگ با آن زيارت نامه توصيه نمى شود. طبق تحقيق مرحوم شيخ آقا بزرگ تهرانى گويا اين زيارت نامه انشاى مولا محمد رسول كاشانى شاگرد ملا احمد نراقى است.الذريعه، ج12، ص 80، ش551 و ص 200 و نيز ج13 مدخل شرح كه طى آن از بعضى شروح اين زيارت نامه نام برده شده است.والله العالم

¯ تبديل مسجد به غير مسجد

   سؤال 242 . زيرزمين مسجدى را نمى دانيم صيغه مسجد خوانده شده يا نه ولى مى دانيم از قديم به عنوان مسجد بوده است، حال آيا مى شود آن را براى ورزش جوانان و پايگاه بسيج استفاده كرد؟
بسمه تعالى: جايى كه مدتها به عنوان مسجد معروف بوده و
مردم ساليان دراز در آن نماز خوانده اند مسجد خواهد بود
و نمى توان زيرزمين آن را به غير كارهاى مسجد اختصاص
داد. والله العالم

¯ تلف مسجد

   سؤال 243 . مساجدى كه در مسير خيابان و يا امر توسعه قرار مى گيرند و

صفحه 89
تمام آثار آن از بين مى رود آيا توقف در حال جنابت و حيض و تطهير آن واجب
است؟
بسمه تعالى: هرگاه زمين آن به نحوى است كه اميد به ساختن مسجد در آن نيست حكم تلف را پيدا مى كند.والله العالم

¯ بقعه بكير بن اعين در دامغان

   سؤال 244 . بقعه بكير بن اعين در دامغان مورد توجه علما و بزرگان بوده است نظر حضرت عالى درباره انتساب اين بقعه به بكير بن اعين چيست؟
بسمه تعالى: چون مسأله سينه به سينه از گذشتگان به ما رسيده است احترام اين بقعه كاملاً شايسته است . والله العالم

¯ امام زادگان داراى زيارت نامه مأثور

   سؤال 245 . براى چند نفر از امام زادگان زيارت نامه مأثور نقل شده است؟
بسمه تعالى: اگر به دقت بررسى كنيم در ميان امام زادگان جليل القدر فقط براى سه نفر از آنان زيارت نامه مأثور نقل
شده است به كتاب منتخب التواريخ مرحوم حاج محمد هاشم خراسانى باب چهارم، ص 227 به بعد مراجعه فرماييد
كه بحث لطيفى درباره دسته بندى امام زادگان از نظر ورود زيارت نامه مأثور در مورد آنها و استحباب زيارت آنها و
محل دفنشان دارد . والله العالم

¯ علت عدم زيارت مأثور براى حضرت زينب سلام الله عليها

   سؤال 246 . چگونه براى حضرت زينب كبرى سلام الله عليها با آن مقام و فداكارى زيارت نامه مأثور نرسيده است؟

صفحه 90
بسمه تعالى: بايد توجه داشت كه ورود زيارت نامه مأثوره تنها شاخص شرف و فضيلت يك امام زاده محسوب نمى شود، از اين رو، عدم ورود چنين زيارت نامه اى در مورد كسى، موجب منقصت او شمرده نمى شود.والله العالم

¯ زيارت مأثور براى سلمان و جعفر و عقيل

   سؤال 247 . آيا براى سلمان، جعفر بن ابى طالب و عقيل زيارت مأثور وجود دارد؟
بسمه تعالى:در مورد هيچ يك از سه نفرى كه از آنها نام برده ايد زيارت نامه مأثور نقل نشده است.والله العالم

¯ مدرك ساخت بارگاه بر مزار اولياى الهى

   سؤال 248 . آيا ساختن گنبد و بارگاه بر سر مزار پيامبران و اولياء خدا مدرك و مستند شرعى دارد؟
بسمه تعالى: مدرك آيه(فِي بُيُوت أَذِنَ اللهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ) است و يكى از مظاهر ترفيع بيوت اين است كه از ويرانى حفظ كنند و قسمتى از مراقد ائمه، خانه هاى آنها بوده است علاوه بر اين حبّ اهل بيت(عليهم السلام)يكى از فرائض است و حفظ آثار وجودى آنان مظهر حب است و ويران كردن آنها مظهر نصب و عداوت.والله العالم

¯ تربت امام حسين(عليه السلام)

   سؤال 249 . تربتى كه خواص ارزشمندى چون حليت اكل و شفا دارد كدام خاك است، آيا همه محدوده كربلاست يا شرايط خاصى دارد؟
بسمه تعالى: بايد از خاك قبر مطهر و اندكى از اطراف قبر گرفته

صفحه 91
شود . والله العالم

¯ زيارت مقامهاى خاص در كربلا

   سؤال 250 . زيارت مكان هايى در كربلا مانند مخيم، كفين حضرت ابوالفضل(عليه السلام)، مقام حضرت على اكبر(عليه السلام)، مقام حضرت على اصغر(عليه السلام)، مقام و باغ امام صادق(عليه السلام) و مقام حضرت صاحب الزمان(عليه السلام) مستند است و مورد تأييد مى باشد؟
بسمه تعالى: زيارت اين مكانها به صورت رجاء اشكالى ندارد .والله العالم

¯ برداشتن مصالح ساختمانى حرمها

   سؤال 251 . با توجه به عمليات بازسازى و توسعه حرمهاى مطهر در عتبات برداشتن خاك سنگريزه و مصالح تخريب شده مثل كاشى به عنوان تيمن و تبرك چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: آنجا كه ماليت دارد جايز نيست . والله العالم

¯ محدوده تخيير در حرم امام حسين(عليه السلام)

   سؤال 252 . محدوده تخيير قصر و اتمام نماز در حرم امام حسين(عليه السلام) كدام قسمت است فقط زير قبه يا شامل رواقها هم مى شود يا صحنها را هم دربرمى گيرد؟
بسمه تعالى: در حرم سيدالشهداء(عليه السلام) در شعاع 25 ذراع (تقريباً يازده متر از ضريح مطهر) مى توانند نماز را تمام بخوانند . والله العالم

¯ حد تشرف براى معذورين در حرم معصومين(عليهم السلام)

   سؤال 253 . حد تشرف در حرمهاى معصومين(عليهم السلام) براى افراد مبتلا به عذر شرعى چقدر است؟

صفحه 92
بسمه تعالى: تا آنجا كه ضريح را نبينند افراد معذور مى توانند مشرف شوند.والله العالم

¯ ساخت گنبد

   سؤال 254 . آيا ساختن گنبد و بارگاه بر سر مزار اولياى خدا مانند پيامبران و ائمه طاهرين(عليهم السلام) مطلوب خداوند است؟
بسمه تعالى: يكى از مدارك آن آيه (فِي بُيُوت أَذِنَ اللهُ أَنْ تُرْفَعَ وَيُذْكَرَ فِيهَا اسْمُهُ) مى باشد و يكى از مظاهر ترفيع بيوت، حفظ از ويرانى است و قسمتى از مراقد ائمه خانه هاى آنها بوده است علاوه بر اين حبّ اهل بيت(عليهم السلام) يكى از فرائض است و حفظ آثار وجودى آنان مظهر حبّ است و ويران كردن آنها مظهر نصب و عداوت . والله العالم

نماز

¯ وقت نماز صبح

   سؤال 255 . طبق نظر حضرت عالى بايد براى نماز صبح 12 دقيقه صبر كرد علت آن چيست؟
بسمه تعالى: چون افراد مطلع كراراً به بيرون از شهر رفته و در مناطق تاريك مسأله را بررسى كرده اند و ديده اند كه اذان صدا و سيما انطباق كامل با طلوع فجر ندارد لذا براى احتياط گفته ايم كه 12 دقيقه بعد از اذان رسمى نماز را برگزار كنند ولى اگر طرف خود توانست طلوع فجر را قبل از گذشت 12 دقيقه مشاهده كند انتظار لازم نيست . والله العالم

صفحه 93

¯ نماز صبح بدون رعايت 12 دقيقه

   سؤال 256 . بنده اطلاعى از لزوم صبر كردن 12 دقيقه براى نماز صبح نداشتم حال نمازهاى سابق من كه از روى جهل به اين موضوع بوده و بلافاصله بعد از اذان صبح صدا و سيما مى خواندم چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: احتياطاً نماز را اعاده كنيد . والله العالم

¯ نيت نماز در بين غروب و مغرب

   سؤال 257 . بين غروب و مغرب شرعى نماز ظهر و عصر را به چه نيتى بخواند؟
بسمه تعالى: تا قبل از غروب آفتاب مى تواند نيت ادا كند ولى بين غروب آفتاب و مغرب شرعى احتياطاً به نيت ما فى الذمه بخواند .والله العالم

¯ 8 دقيقه به غروب و نماز ظهر و عصر

   سؤال 258 . تا غروب آفتاب 8 دقيقه مانده است چگونه نماز ظهر و عصر را
بخواند؟
بسمه تعالى: به مقدار چهار ركعت آخر مخصوص عصر است، بنابراين كوشش كند نماز ظهر را با يك تسبيح به پايان برساند تا بقيه وقت اختصاص به نماز عصر پيدا كند . والله العالم

¯ اشتباه در قبله

   سؤال 259 . شخصى جهت قبله را با علائم جغرافيايى مى داند ولى بعداً متوجه مى شود كه 35 الى 45 درجه انحراف داشته است حكم نمازهايش چيست؟
بسمه تعالى: احتياطاً اعاده كند . والله العالم

صفحه 94

¯ قرار گرفتن مقدارى از نماز در خارج وقت

   سؤال 260 . آيا نمازى كه مقدارى از آن خارج وقت خوانده مى شود را بايد قضا كرد؟
بسمه تعالى: اگر يك ركعت از وقت را درك كند اداء محسوب مى شود . والله العالم

¯ نماز در سه وقت يا پنج وقت

   سؤال 261 . خواندن نمازهاى يوميه از نظر فضيلت و آثار معنوى در پنج وقت افضل است يا به صورت مرسوم در سه وقت؟
بسمه تعالى: خواندن نمازهاى يوميه در پنج وقت افضل است
ولى بايد توجه نمود كه اصرار بر تفكيك در خيلى از كشورها
سبب ترك صلاة مى شود خصوصاً در كشورهاى غربى كه مسلمانان بايد هشت ساعت كار مرتب انجام دهند التزام به
اين مستحب مشكلاتى پديد آورده است لذا بايد از تسهيل اسلام استفاده كرد . والله العالم

¯ نماز با روغن

   سؤال 262 . آيا نماز با روغن مار يا حلزون صحيح است؟
بسمه تعالى: اين روغن پاك است ولى نمى توان با آن نماز خواند . والله العالم

¯ محل خون معفو در نماز

   سؤال 263 . خون به اندازه درهم بغلى كه در نماز معفوّ است اگر خود بخود از بين برود آيا محل آن حكم خون را دارد يا خير؟
بسمه تعالى: محل آن نجس است و همان حكم سابق را

صفحه 95
دارد.والله العالم

¯ پاك بودن پاى مصنوعى و عصا

   سؤال 264 . در نماز پاك بودن پاى مصنوعى يا عصايى كه در نماز به آن تكيه كرده شرط است يا خير؟
بسمه تعالى: پاى مصنوعى بايد احتياطاً پاك باشد، اما پاك بودن عصا لازم نيست . والله العالم

¯ نماز با عدم تطهير از بول جهلاً

   سؤال 265 . نوجوانى در ابتداى تكليف بدون اطلاع از مسأله شرعى بدون تطهير مخرج بول و استبراء نماز خوانده، تكليف نمازهايش چيست؟
بسمه تعالى: نمازها را قضا كند . والله العالم

¯ نماز با لباس نجس و ضيق وقت

   سؤال 266 . اگر امدادگر در اثناء نماز و در ضيق وقت متوجه خون بر روى لباسش شود تكليف وى چيست؟
بسمه تعالى: اگر كندن لباس امكان پذير است لباس را دربياورد به شرطى كه هيئت نمازگزار به هم نخورد و الاّ نماز را ادامه دهد.والله العالم

¯ انگشتر طلا در نماز

   سؤال 267 . نماز با انگشترى كه آب طلا بر روى آن است جايز است؟
بسمه تعالى: اگر آب طلا به صورت ضخيم باشد از نمازخواندن
در آن خوددارى شود و اگر خيلى ضخيم نباشد اشكال

صفحه 96
ندارد.والله العالم

¯ دندان طلا براى مردان

   سؤال 268 . آيا دندان طلا براى مردان اگر براى زينت نباشد باعث بطلان نماز مى شود يا خير؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد.والله العالم

¯ همراه داشتن سلاح در هنگام نماز

   سؤال 269 . همراه داشتن سلاح سازمانى سرد يا گرم به هنگام نماز چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: مانعى ندارد . والله العالم

¯ پر پرندگان غير مأكول اللحم در نماز

   سؤال 270 . پر طوطى يا عقاب و شاهين كه غير مأكول اللحم هستند در حال نماز به لباس يا بدن چسبيده باشد آيا اشكال دارد؟
بسمه تعالى: اگر نمى دانست روى لباس او هست و بعداً بفهمد، نماز او صحيح است و در حال نماز آن را از لباس جدا مى كند و در حالت جدا كردن نبايد ذكر بگويد.والله العالم

¯ نماز در ملك غصبى

   سؤال 271 . پسر يقين دارد خانه پدر غصبى است چون سهم ساير وراث را نداده است و در هر وعده هم نمى تواند به مسجد برود تكليف چيست نمازهايى كه تاكنون خوانده چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:از مالكين واقعى اجازه بگيرد و نمازهايى را كه تاكنون خوانده ان شاءالله صحيح است.والله العالم

صفحه 97

¯ نماز در ويرانه

   سؤال 272 . نماز خواندن در ويرانه كه نمى دانيم صاحب آن خانه راضى است يا نه جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه ويرانه فاقد درب باشد اشكال ندارد . والله العالم
¯ نماز در خانه بدون مجوز ساخت    سؤال 273 . براى نجات همسرم از بيمارى، زمينى در روستايى اطراف تهران خريده ام ولى بخشدارى براى جلوگيرى از ساخت و ساز به من مجوز نمى دهد تكليف چيست؟ آيا نماز من در آن خانه صحيح خواهد بود؟
بسمه تعالى: شما كوشش كنيد طبق ضوابط زمين خود را بسازيد، در هر حال نماز شما در آنجا صحيح مى باشد . والله العالم

¯ نماز رو به قبله و پشت به قبر پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)

   سؤال 274 . آيا نماز به طرف قبله ولى پشت به قبر پيامبر جايز است؟
بسمه تعالى: تا مجبور نشود در نقطه اى كه قبر پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) پشت سر قرار مى گيرد نماز نخواند.والله العالم

¯ زن عقب تر از مرد

   سؤال 275 . رساله مسأله 741: «بنابر احتياط واجب زن عقب تر از مرد بايستد» آيا يك وجب عقب تر هم كفايت مى كند؟
بسمه تعالى: جايگاه و محل سجده زن بعد از جايگاه مرد قرار مى گيرد.والله العالم


صفحه 98

¯ نماز زن جلوتر از مرد

   سؤال 276 . اگر مرد در حال نماز است و زن جلوتر از او بايستد، آيا نماز مرد بايد اعاده شود؟
بسمه تعالى: اگر مرد در حال نماز باشد و زن جلوتر از او نماز بگزارد فقط نماز زن اشكال دارد . والله العالم

¯ تزاحم نماز و رسيدگى به مصدوم

   سؤال 277 . اگر وقت نماز تنگ باشد و مصدوم بسيار بدحال باشد آيا مى تواند نماز را بعداً قضا كند؟
بسمه تعالى: ايماءً(با اشاره) نماز بخواند و احتياطاً(احتياط مستحب) قضا كند، يعنى اين كه جمع كند بين مراقبت از مصدوم و نماز به مقدار ممكن و لو ركوع و سجود نماز را به صورت ايماء و اشاره انجام دهد . والله العالم

¯ خواندن نماز عصر قبل از ظهر

   سؤال 278 . اگر نماز عصر قبل از ظهر خوانده شود و پس از نماز متوجه شود آيا خواندن نماز ظهر كافى است؟
بسمه تعالى: اگر عمداً باشد مطلقاً باطل است و در صورت سهو اگر در وقت مختص ظهر بخواند(به مقدار چهار ركعت از آغاز زوال) نيز باطل است و اگر در وقت مشترك بخواند صحيح است و سپس نماز ظهر را بخواند . والله العالم

¯ اضافه ذكر سهوى در اذان و اقامه

   سؤال 279 . اگر سهواً در اذان «قد قامت الصلاة» گفته شود يا در آخر اقامه به جاى يك

صفحه 99
بار «لااله الاّ الله» دو بار گفته شود آيا بايد اذان و اقامه را از نو آغاز كند؟
بسمه تعالى: ذكر سهوى موجب بطلان اذان نمى شود و همچنين افزايش ذكر سهوى.والله العالم

¯ ذكر «يا محسن»، قبل از تكبيرة الاحرام

   سؤال 280 . ذكر مستحبى «يا محسن قد أتاك المسىء...» قبل از تكبيرة الاحرام خوانده شود يا بعد از آن؟
بسمه تعالى:احتياط اين است كه ذكر «يا محسن قد أتاك المسىء...» قبل از تكبيرة الاحرام گفته شود. والله العالم

¯ يك آيه بودن بسم الله الرحمن الرحيم

   سؤال 281 . آيا بسم الله الرحمن الرحيم در ابتداء سوره هاى قرآنى يك آيه است و چرا در هيچ يك از مصحف هاى قرآن شماره گذارى نشده است؟
بسمه تعالى: بسم الله در تمام سوره ها يك آيه است ولى اهل سنت آن را آيه نمى دانند ولى چون غالب قرآن ها طبق مصاحف عثمانى چاپ مى شود شماره گذارى نمى شود و براى پرهيز از اختلاف، وحدت رويه حفظ مى شود.والله العالم

¯ تلفظ صحيح حرف «ض»

   سؤال 282 . تلفظ صحيح «ض» مورد اختلاف است سيبويه و خليل مى گويند مخرج آن در برخورد كناره زبان با دندان هاى آسياب است لكن تلفظ آن در زمان هاى اخير به شكل ديگرى است آيا همه تلفظ ها صحيح است؟
بسمه تعالى: مخرج «ضاد» پهلوى زبان بُن دندان كرسى است و مخرج «ظاء» نوك زبان و داندان هاى ثنايا است و اگر همان صدا

صفحه 100
شنيده شود و لو به بُن دندان كرسى نخورد صحيح است، سيد ابوالقاسم قارى عصر صفوى در منظومه خود مى گويد:
از بن دندان كرسى ضاد پهلوى زبان *** خواهى از چپ گويى خواه از راست مختارى در آن
والله العالم

¯ تلفظ صحيح

   سؤال 283 . آيا ادغام در حروف «يرملون» واجب است و آيا جايز است كلماتى مانند مالك را ملك يا كفواً را كفوءً خواند و آيا تلفظ كُوثر و يُوم به صورت مضموم ضعيف صحيح است؟
بسمه تعالى: فقط مالك بگويد نه ملك ولى كفواً با واو ارجح است و يوم و كوثر هر دو وجه اشكال ندارد و اصرار بر فتحه ياء و يا كاف كوثر لازم نيست در دو تلفظ ياد شده به خاطر واو، فتحه ماقبل تقريباً ضعيف مى شود.والله العالم

¯ تلفظ صحيح حروف

   سؤال 284 . آيا تلفظ «ك» در نماز اگر معمولى و به فارسى باشد نماز باطل
است؟
بسمه تعالى: اعمال گذشته صحيح است، كوشش كنيد تلفظ كاف را ياد بگيريد.والله العالم

¯ از روخواندن سوره نماز

   سؤال 285 . خواندن سوره از روى قرآن در نماز واجب چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 101

¯ كيفيت خواندن نوافل

   سؤال 286 . آيا نوافل با صداى آهسته خوانده مى شود؟
بسمه تعالى: نوافل هر نماز از نظر بلند و آهسته خواندن حكم همان فريضه را دارد، مثلاً نوافل ظهر و عصر را آهسته بخواند.والله العالم

¯ خواندن سوره ها از روى مصحف

   سؤال 287 . خواندن سوره هاى مفصل از روى مصحف شريف در نمازهاى واجب اشكال دارد؟
بسمه تعالى: به شرطى كه از حالت نمازگزار بيرون نيايد اشكال ندارد.والله العالم

¯ تلاوت حمد به جاى سوره

   سؤال 288 . آيا بعد از تلاوت سوره حمد در همان ركعت مى توانيم دوباره حمد را به جاى سوره بخوانيم؟
بسمه تعالى: جايز نيست.والله العالم

¯ خواندن بيش از يك سوره در نماز

   سؤال 289 . آيا خواندن بيش از يك سوره در نماز جايز است؟
بسمه تعالى: خواندن دو سوره در يك ركعت در نماز مستحبى جايز و در نماز واجب جايز نيست .والله العالم

¯ گفتن بسم الله در سوره جديد

   سؤال 290 . اگر در نماز به عللى از ادامه قرائت سوره اى منصرف شويم براى قرائت

صفحه 102
سوره جديد گفتن «بسم الله» لازم است؟
بسمه تعالى:احتياطاً بسم الله... را تكرار كند. والله العالم

¯ نخواندن سوره براى كار مهم

   سؤال 291 . در رساله مسأله 826 آمده:«... اگر براى كار مهمى عجله داشته باشد مى تواند سوره نخواند» مقصود از كار مهم چيست؟
بسمه تعالى: مانند بدهكار مهمى كه اگر سراغش نروم ضرر زيادى به من وارد مى شود . والله العالم

¯ دو بار خواندن تسبيحات اربعه

   سؤال 292 . اگر كسى عمداً تسبيحات اربعه را 2 مرتبه بگويد حكم او چيست؟
بسمه تعالى: اگر جاهل به مسأله بوده نماز او صحيح است و اگر با توجه به اين كه بايد 3بار بگويد 2 بار گفته، احتياطاً نماز خود را اعاده كند.والله العالم

¯ حمد و سوره سهواً به جاى تسبيحات اربعه

   سؤال 293 . اگر در ركوع متوجه شود به جاى تسبيحات اربعه حمد و سوره خوانده است حكم نماز چيست؟
بسمه تعالى: نماز او صحيح است . والله العالم

¯ برداشتن مهر توسط كودك به هنگام نماز

   سؤال 294 . اگر كودكى مهر نمازگزار را بردارد وظيفه نمازگزار چيست؟
بسمه تعالى:اگر لباس او از پنبه است بر آن سجده كند و در غير اين صورت به پشت دست خود سجده كند و سپس اگر وقت وسيع

صفحه 103
است اعاده كند.والله العالم

¯ سجده بر سطح منقش مهر

   سؤال 295 . آيا سجده بر سطح مهرى كه منقوش به نقوش مختلف يا اسامى ائمه اطهار(عليهم السلام) است جايز است؟
بسمه تعالى: اصولاً لازم است سطح مهر صاف بوده و منقوش نباشد، شما كوشش كنيد كه سطح مهر شما صاف باشد، ولى در عين حال سجده بر چنين مهرى كه ذكر كرديد اشكال ندارد عيناً مثل سجده بر سنگريزه ها است . والله العالم

¯ سجده جاهل بر پارچه

   سؤال 296 . اگر شخصى مدتى از روى جهل بر پارچه مصنوعى سجده كرده نماز او چه حكمى دارد؟ پارچه نخى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:نمازهاى او صحيح است ولى از اين به بعد بر مهر سجده كند و سجده بر الياف نخى صحيح نيست.والله العالم

¯ سجده واجب قرآنى

   سؤال 297 . كسى كه همزمان آيه سجده را خوانده و شنيده چند سجده بر او واجب مى شود؟ و در صورت شنيدن يا قرائت آيه به صورت ناقص وظيفه چيست؟ و نيز در صورت پخش آيه از طريق راديو و... سجده واجب مى شود؟
بسمه تعالى:يك سجده كافى است. و در صورت شنيدن آيه به صورت ناقص سجده واجب نيست ولى نقص در سوره النجم مصور نيست چون اولين لفظ «فاسجدوا» است. و در صورت شنيدن آيه از راديو و... هرگاه زنده پخش كند سجده كند و الاّ

صفحه 104
سجده واجب نيست.والله العالم

¯ سجده هاى قرآنى

   سؤال 298 . وظيفه شخصى كه در هنگام نماز آيه سجده قرآنى را مى شنود چيست؟ و نيز وظيفه حائض و جنب هنگام شنيدن آيه اى كه سجده واجب دارد چيست؟
بسمه تعالى: هنگام نماز اگر ايستاده است با اشاره سجده كند و وظيفه حائض و جنب پس از شنيدن سجده كردن است . والله العالم

¯ اضافه كردن «و عجل فرجهم» در تشهد

   سؤال 299 . اگر كسى مدتى در صلوات تشهد «وعجّل فرجهم» مى گفته است تكليف نمازهايش چيست؟
بسمه تعالى:نمازهاى او صحيح است ولى از اين به بعد نماز را بر طبق رساله عمليه انجام دهد.والله العالم

¯ فراموشى سلام

   سؤال 300 . شخصى بعد از روگرداندن از قبله يادش مى آيد سلام را سهواً نداده است تكليفش چيست؟
بسمه تعالى: نماز را اعاده كند . والله العالم

¯ مصافحه بعد از نماز

   سؤال 301 . آيا دست دادن نمازگزاران با يكديگر بعد از نماز مستند شرعى دارد؟
بسمه تعالى: مصافحه (دست دادن) موقعى است كه دو نفر به هم مى رسند . والله العالم


صفحه 105

¯ سلام بعد از نماز به سه طرف

   سؤال 302 . آيا سلام دادن بعد از نماز به سه طرف به ائمه(عليهم السلام) مستند شرعى دارد؟
بسمه تعالى: سلام دادن بعد از نماز به سه طرف بالخصوص دليل ندارد اما دليل كلى زيارت از راه دور در اين مورد كافى است .والله العالم

¯ نماز عاجز از قيام يا سجود

   سؤال 303 . اگر نماز گزار نتواند نماز را به صورت كامل بخواند بلكه يا بايد ايستاده بدون سجده انجام دهد و يا نماز را نشسته بخواند وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: ميزان در صرف قدرت در نماز اين است كه آنچه كه انجام آن جلوتر لازم است بايد توان خود را در آن صرف كند مثلاً اگر امر دائر است بين اين كه نماز را ايستاده بخواند و روى صندلى بنشيند و ركوع و سجود كند يا از اوّل روى زمين بنشيند و ركوع و سجود جالس را انجام بدهد اوّلى مقدّم است يعنى ايستاده نماز مى خواند و بقيه را روى صندلى مى نشيند و براى ركوع و سجود خم مى شود، البته براى سجود بيشتر از ركوع خم شود و سر را بر مهر واقع در صندلى بگذارد و اين مطلب از رواياتى كه نشستن را منوط به عدم تمكن از قيام نموده اند نيز استفاده مى شود. والله العالم

¯ ترجيح نشسته نماز خواندن بر صندلى

   سؤال 304 . كسى كه نمى تواند ايستاده نماز بخواند آيا نسبت به انتخاب زمين و صندلى مخير است؟
بسمه تعالى: اگر مى تواند نشسته نماز بخواند بر صندلى مقدم است . والله العالم

صفحه 106

¯ نماز جماعت بر روى ميز و صندلى و يا فرادى و كامل

   سؤال 305 . شخصى اگر به جماعت نماز بخواند نمى تواند به طور معمول بنشيند و خود را به امام جماعت برساند لذا از ميز و صندلى استفاده مى كند ولى اگر فرادى نماز بخواند مى تواند به آرامى و به طور معمول بنشيند تكليف او چيست؟
بسمه تعالى: نماز را به صورت فرادى بخواند.والله العالم

¯ نماز روى صندلى

   سؤال 306 . چه كسانى براى نماز مى توانند از صندلى استفاده كنند؟
بسمه تعالى:كسانى كه به خاطر بيمارى و عارضه جسمانى كه موجب فشار و عسر و حرج است نتوانند ايستاده نماز بخوانند و نتوانند ركوع و سجود انسان مختار را انجام دهند.والله العالم

¯ نماز معذور بين صندلى و نشسته

   سؤال 307 . اگر كسى بتواند روى صندلى بنشيند و پيشانى را بر ميز روبرو قرار دهد اين كار مقدم است يا روى زمين بنشيند و مهر را با دست بر پيشانى قرار دهد؟
بسمه تعالى: صورت نخست مقدم است.والله العالم

¯ سجود در نماز روى صندلى

   سؤال 308 . كسانى كه معذورند و روى ميز و صندلى نماز مى خوانند سجده را چگونه بايد انجام دهند؟
بسمه تعالى: بايد دست ها را روى ميز بگذارند و پيشانى را روى مهر كه بر ميز است قرار دهند و احتياطاً سر انگشت پاها را در حد امكان بر زمين بگذارند. البته تا آنجا كه مى توانند قرائت را ايستاده بخوانند اگر ايستادن براى آن ها مشكل نباشد و بقيه را به صورت

صفحه 107
اضطرارى انجام دهند.والله العالم
¯ تكيه در تشهد روى صندلى    سؤال 309 . كسى كه معذور است و روى صندلى نماز مى خواند آيا در وقت تشهد مى تواند به صندلى تكيه كند؟
بسمه تعالى:اگر ناچار است تكيه كند.والله العالم

¯ متوجه كردن ديگرى در نماز

   سؤال 310 . آيا بلند گفتن تكبير يا اشاره كردن با دست و سر جهت اعلام خطر يا مسائل ديگر در نماز باعث بطلان نماز مى شود؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد مگر هيئت نماز به هم بخورد.والله العالم

¯ سرفه، عطسه، آروغ زدن عمدى در نماز

   سؤال 311 . آيا سرفه يا عطسه يا آروغ زدن عمدى نماز را باطل مى كند؟
بسمه تعالى:در آروغ زدن اگر دو حرف از آن توليد نشود اشكال ندارد و سرفه و عطسه هم اشكال ندارد.والله العالم

¯ شنيدن آهنگ هاى حرام در حال نماز

   سؤال 312 . آهنگ هايى كه در هنگام نماز از گوشى همراه ديگران پخش مى شود چنانچه هيجان انگيز باشد براى نمازگزاران چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:نبايد به آن گوش دهد ولى سماع خارج از اختيار اشكال ندارد. والله العالم


صفحه 108

¯ مصداق فعل كثير در برخورد با موبايل

   سؤال 313 . در اثناء نماز موبايل زنگ زد، صاحبش آن را از جيب بغل درآورد درب آن را باز كرد شماره تماس را نگاه كرد سپس موبايل را خاموش كرد درب آن را بست و در جيب بغل گذاشت آيا اين مصداق فعل كثير است؟
بسمه تعالى: ما هم در اين مورد حكم قطعى نمى دهيم، اگر بگويند اين آدم از حالت نماز خارج شده، نمازش باطل است. والله العالم

¯ فراموش كردن نماز احتياط

   سؤال 314 . اگر خواندن نماز احتياط فراموش شود و در وسط خواندن نماز دوم يادش بيايد وظيفه اش چيست؟ و نيز اگر سجده سهو را فراموش كرده و در اثناى نماز دوم يادش بيايد وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: اگر امكان عدول است عدول به نماز احتياط مى كند و در غير اين صورت نماز دوم را تمام مى كند و سپس نماز قبلى را اعاده مى كند و اما سجده سهو را پس از نماز انجام مى دهد . والله العالم

¯ ميزان آية الكرسى

   سؤال 315 . آية الكرسى در نماز مستحبى چقدر است؟
بسمه تعالى: آية الكرسى تا (الْعَلِىُّ الْعَظِيمُ) است ولى در نماز ليلة الدفن تا (هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ) بخواند. والله العالم

¯ نماز در حرم معصومين(عليهم السلام)

   سؤال 316 . نماز جماعت در حرم امام حسين(عليه السلام) افضل است يا حرم حضرت ابوالفضل(عليه السلام)؟

صفحه 109
بسمه تعالى: نماز در حرم امام معصوم از فضيلت بيشترى برخوردار است.والله العالم

نماز مسافر

¯ ابتداى مسافت شرعى در شهرهاى بزرگ شده

   سؤال 317 . در اثر بزرگ شدن شهر و روستاهاى اطراف بين آنها فضاى خالى نمانده است و تمام خدمات شهرى آن آبادى ها توسط شهردارى شهر انجام مى پذيرد براى تعيين مسافت شرعى از كجا بايد حساب كرد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه آبادى ها جزء شهر حساب شود و همگى شهر تابع يك فرماندارى و شهردارى گردد، بنابراين آبادى ها جزء شهر است و ابتداى سفر را بايد از آخرين نقطه آن آبادى ها به طرف بيرون حساب كرد.والله العالم

¯ چند ساعت كمتر از ده روز كامل

   سؤال 318 . اگر شخصى چند ساعت كمتر از ده روز كامل در محلى اقامت كند نماز او چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:شكسته است .والله العالم

¯ خواندن نماز در وقت قبل از سفر و رسيدن به مقصد قبل از وقت نماز ظهر

   سؤال 319 . اگر در آغاز سفر با هواپيما در مكانى باشيم كه نماز آن موقع را بخوانيم ولى در پايان سفر به مقصدى برسيم كه هنوز وقت آن نماز نشده باشد آيا بايد پس از داخل شدن وقت نماز را تكرار كنيم؟
بسمه تعالى:همان نمازى را كه خوانده است كافى است.والله العالم

صفحه 110

¯ رجوع از قصد پس از تحقق قصد ده روز

   سؤال 320 . اگر شخصى قصد ده روز كرده است آيا مى تواند بدون اضطرار از قصد خود برگردد؟
بسمه تعالى: اگر كسى قصد ده روز كرده و يك نماز چهار ركعتى خوانده است بعداً اگر از قصد خود برگردد اشكال ندارد ولى تكليف او عوض نمى شود روزه را بايد بگيرد و نماز را تمام بخواند.والله العالم

¯ قصد ده روز و خواندن نماز چهارركعتى قضا و انصراف از قصد

   سؤال 321 . شخصى قصد ده روز كرده و يك نماز چهار ركعتى قضا خوانده است در صورت انصراف از قصد آيا تا زمانى كه در آنجا هست بايد نماز را تمام بخواند؟
بسمه تعالى: چهار ركعت قضاء كفايت نمى كند . والله العالم

¯ شهرك هاى اطراف شهر

   سؤال 322 . آيا شهرك هاى اطراف يك شهر جزء شهر محسوب شده و مسافر بايد مسافت شرعى را از آن مكان به بعد حساب كند؟
بسمه تعالى: هرگاه آن شهرك ها از نظر شهردارى و فرماندارى تابع شهر حساب مى شود جزء آن شهر محسوب مى شود و در غير اين صورت حكم مستقل دارد . والله العالم

¯ قصد توطن و گذشت زمان

   سؤال 323 . آيا قصد توطن كافى است يا بايد مدت زمانى هم بگذرد؟
بسمه تعالى: هرگاه زندگى را در شهرى مستقر كند به گونه اى كه از حال مسافر درآيد و حالت استقرار به خود بگيرد، پس از گذشت

صفحه 111
تقريباً 4 ماه، وطن حساب مى شود.والله العالم

¯ اعراض از وطن

   سؤال 324 . سالهاست كه از وطن به تبريز مهاجرت كرده ام و تبريز را به عنوان وطن گرفته ام ولى به زادگاهم آمد و رفت دارم و اخيراً ملك و باغ ارث برده ام ولى يادم نيست كه آيا از زادگاهم اعراض كرده ام يا خير، علاقه دارم كه آنجا را به عنوان وطن حفظ كنم؟
بسمه تعالى:مادامى كه تصميم قطعى نگرفته ايد كه در زادگاه زندگى نكنيد آنجا براى شما وطن است.والله العالم

¯ وطن دوم با توقف يك سال و نيم در آن مكان

   سؤال 325 . افرادى مانند پاسدارانى كه يك سال و نيم تا 2 سال در مكانى مى مانند آيا آن مكان وطن دوم ايشان محسوب مى شود؟
بسمه تعالى: اگر كسى را براى مدتى مانند يك سال و نيم يا دو سال مأموريت بدهند كه در آن نقطه بماند به طورى كه زندگى را به آنجا منتقل كند وطن دوم حساب مى شود.والله العالم

¯ نماز مسافر

   سؤال 326 . شغل من طورى است كه دو هفته در وطن خود و دو هفته در محل مأموريت هستم البته گاهى كمتر از دو هفته است و گاهى در طول مأموريت براى سركشى به مناطق ديگرى مى روم و گاهى محل مأموريت تغيير پيدا مى كند حكم نماز و روزه من چيست؟
بسمه تعالى: تكليف شما در وطن مثل ديگران است و اما در محل كار آنجا كه مى دانيد ده روز در محل معينى خواهيد ماند نماز و

صفحه 112
روزه شما تمام است و در غير اين صورت در آن محل و مناطق ديگر حكم مسافر را داريد نماز شما شكسته و روزه را بايد افطار كنيد.والله العالم

¯ سفر در هر هفته سه بار به كمتر از مسافت

   سؤال 327 . كارمند يا مبلّغ دينى از محل اقامت خود هفته اى چند بار به مسافت 15كيلومترى جهت خدمات يا سخنرانى مى رود و بيشتر از سه يا چهار ساعت در روز و سپس برمى گردد، نماز و روزه او چگونه است؟
بسمه تعالى: اقامت چنين فردى محقق نمى شود . والله العالم

¯ كثير السفر

   سؤال 328 . اگر كسى براى يك دوره آموزشى يك ماهه يا دو ماهه هر روز به مسافت شرعى رفت و آمد داشته باشد آيا كثيرالسفر است؟
بسمه تعالى:چون محدود به دو ماه است كثيرالسفر نيست .والله العالم

¯ سفر در هفته دو يا سه مرتبه و كثرت سفر

   سؤال 329 . هر هفته دو تا سه مرتبه براى سر زدن به خانواده ام به بيشتر از مسافت شرعى سفر مى كنم آيا كثيرالسفر هستم؟
بسمه تعالى:اگر اين كار را در طول سال انجام مى دهيد به گونه اى
كه سفر براى شما يك امر عادى شده است، كثيرالسفر هستيد.والله العالم

¯ كثيرالسفر در مرخصى و سفر موردى

   سؤال 330 . براى تحصيل در دانشگاه هفته اى سه روز مسافرت مى كردم، اكنون دو

صفحه 113
ترم مرخصى گرفته ام اگر در طول مرخصى سفر موردى به دانشگاه داشته باشم آيا حكم كثيرالسفر را دارم؟
بسمه تعالى: سفر موردى غير مرتب در حكم كثيرالسفر نيست . والله العالم

¯ يك هفته در وطن يك هفته در محل كار

   سؤال 331 . يك هفته در وطن خود هستم و يك هفته در محل كار اقامت مى كنم آيا محل كار براى من حكم وطن دوم را دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال كثيرالسفر مى شويد و اگر محل كار محل زندگى شما است پس از اقامت چند ماه، وطن دوم محسوب مى شود . والله العالم

¯ كثير السفر در سفر زيارتى و تبليغى

   سؤال 332 . روحانى كه شخصاً سفر تبليغى يا زيارتى مى كند يا عده اى را براى زيارت مى برد و هميشه در سفر است و ده روز در وطن اقامه ندارد وظيفه اش در مورد نماز و روزه چيست؟ اگر اين فرد مأمور سازمان تبليغات اسلامى يا ستاد حج و زيارت باشد چه؟
بسمه تعالى: نماز چنين افرادى تمام است . والله العالم

¯ سفر معصيت براى طلبه

   سؤال 333 . طلبه هستم شنيده ام كه فرموده ايد سفر زيارتى طلبه حين تحصيل سفر جايز نيست شرعاً تا چه حدى مى توان براى تبليغ وقت گذاشت؟
بسمه تعالى: ما سفرهاى غير ضرورى را گفته ايم اما تبليغ سفر ضرورى است و مشمول گفتار ما نيست . والله العالم

صفحه 114

¯ خودرو غصبى و سفر

   سؤال 334 . با توجه به اين كه كسى كه سفرش معصيت باشد نماز او تمام است اگر با خودروى بيت المال در سفر غير ادارى سفر كند، تكليف نماز او چگونه است؟
بسمه تعالى: نماز او شكسته است . والله العالم

¯ خارج شدن از محل اقامت

   سؤال 335 . آيا خارج شدن از محلى كه ده روز قصد اقامت كرده ايم به مقدار كمتر از مسافت شرعى در هر روز جايز است؟
بسمه تعالى: اگر مدت خروج از محل اقامت حدود دو ساعت بوده باشد ضررى به اقامت نمى زند . والله العالم

¯ حدّ ترخص روستاهاى به هم پيوسته

   سؤال 336 . روستايى با شش ده كوچك تشكيل شده است، حد ترخص از كجا محاسبه مى شود؟
بسمه تعالى: اگر همه اين روستاهاى شش گانه با يك بخشدار اداره مى شوند محلات يكديگر حساب مى شوند قهراً حد ترخّص از آخرين روستا حساب مى شود و اگر چنين نباشد هر كدام براى خود استقلال دارد . والله العالم

¯ شك در ماندن ده روز

   سؤال 337 . سربازان گاهى در پادگان كمتر از ده روز يا بيشتر مى مانند وظيفه شان نسبت به نماز و روزه چيست؟
بسمه تعالى: مادامى كه در آن نقطه يقين به اقامت ده روز ندارند نماز آنها شكسته است . والله العالم

صفحه 115

¯ ديدن ديوار شهر پس از هشت فرسخ

   سؤال 338 . اگر مسافر از حدّ ترخص بگذرد ولى هم چنان ديوار شهر را ببيند آيا نمازش كامل است يا شكسته؟
بسمه تعالى: ميزان ديوارهاى آخر شهر است آن هم ديوار عادى
نه ساختمان هاى بلند و اذان آخر شهر آن هم بدون
بلندگو . والله العالم

¯ رسيدن به مسافت شرعى در وسط شهر ديگر

   سؤال 339 . از خسروشهر به اوّل بازار يا ميدان شهردارى تبريز، در وسط شهر
چهار فرسخ است اگر كسى قصد اين مكان را نمايد آيا وظيفه اش نماز شكسته
است؟
بسمه تعالى: هرگاه از سفر از خسروشهر نقطه معينى را در نظر مى گيرد اگر تا آن نقطه از شهر تبريز چهار فرسخ باشد وظيفه او قصر است، مثلاً از خسروشهر طبق نوشته شما تا شهردارى يا بازار قصد سفر كند كه همگى جزء سفر باشد . والله العالم

¯ كم شدن مسافت

   سؤال 340 . روستايى در 23كيلومترى شهر واقع شده بود اكنون به واسطه توسعه شهر به 20 كيلومترى شهر رسيده است اگر كسى به آن روستا برود نماز را شكسته يا تمام بخواند؟
بسمه تعالى:در فرض مسئله موضوع عوض شده و به خاطر كمتر شدن مسافت سفر شرعى صدق نمى كند بايد نماز را تمام خواند و روزه را گرفت.والله العالم

صفحه 116

¯ مسافت شرعى در تهران و كرج

   سؤال 341 . در تهران منطقه 22 مجتمع هاى مسكونى پراكنده دارد و اگر از آنجا محاسبه شود تا كرج كمتر از مسافت شرعى است و اگر منزل مسكونى چسبيده به هم را حساب كنيم بيش از مسافت شرعى است روش محاسبه به چه صورت است؟
بسمه تعالى:ميزان مجتمع هاى به هم چسبيده است. والله العالم

¯ انتهاى هشت فرسخ

   سؤال 342 . در مسأله 1017 آمده است انتهاى هشت فرسخ نقطه اى است كه مى خواهد برود خواه وسط شهر يا آخر شهر باشد آيا اين مسأله صحيح است؟
بسمه تعالى: مقصود اين است كه مسافرى كه از نقطه اى به نقطه اى حركت مى كند انتهاى سفر لازم نيست اول شهر باشد بلكه وسط شهر هم مى تواند آخر سفر باشد بنابراين اگر تا اول شهر كمتر از هشت فرسخ باشد مابقى مى تواند متمم باشد مشروط بر اينكه فقط آن نقطه مورد نظر او باشد.والله العالم

¯ احكام مسافر (اساتيد و دانشجويان)

   سؤال 343 . اساتيد و دانشجويان در صورتى كه كمتر از ده روز در محل تحصيل و خوابگاه مى مانند تكليف نماز و روزه شان چيست؟
بسمه تعالى: در فرض ياد شده در مدت تحصيل حكم كثيرالسفر را دارند نماز را تمام مى خوانند و روزه را مى گيرند. اين در صورتى است كه سفر آنها با اقامت ده روزه در وطن قطع نشود. والله العالم

¯ اقامت در دو محل

   سؤال 344 . شخصى براى مأموريت خاص دو ماه در شهرى اقامت مى كند و هر روز

صفحه 117
صبح به ده كيلومترى رفته و عصر برمى گردد، در طول اين دو ماه چند بار براى استراحت به وطن مى آيد. حكم نماز و روزه او در شهر و در ده كيلومترى آن چيست؟
بسمه تعالى:چون نقطه واحدى اقامت نمى كند اقامت او محقق نمى شود و چون يك سفر شمرده مى شود حكم مسافر را دارد.والله العالم

¯ ميزان در كثيرالشك

   سؤال 345 . در مورد كثيرالشك كه بايد سه شك پى در پى داشته باشد آيا اين
سه شك بايد در ركعات باشد يا شك در اعمال و مستحبات و نوافل را هم شامل مى شود؟
بسمه تعالى: كثير الشك يك امر عرفى است به گونه اى كه بگويند شك اين فرد شك عادى نيست، و كافى است كه در سه نماز پشت سر هم شك كند، و فرقى بين فريضه و نافله نيست.والله العالم

¯ افضل بودن تمام در موارد تخيير

   سؤال 346 . در مكان هاى تخيير بين قصر و تمام نماز، كدام افضل است؟
بسمه تعالى: تمام افضل است . والله العالم

¯ قضاى نماز به صورت نشسته

   سؤال 347 . آيا براى شخصى كه توان جسمى لازم براى نمازهاى قضا به مقدار زياد را ندارد جايز است آنها را به صورت نشسته بخواند؟
بسمه تعالى: قضاى نماز، واجب فورى نيست، بنابراين تا مى تواند ايستاده نماز بخواند و هر موقع نتوانست ترك كند تا بعداً دوباره بتواند نماز را ايستاده به جا آورد . والله العالم

صفحه 118

¯ نماز استيجارى

   سؤال 348 . سالها قبل در ايام طلبگى يك سال نماز و روزه استيجارى گرفتم نماز را خودم خواندم روزه را به طلبه ديگرى واگذار كردم، حال براى اطمينان خاطر مى خواهم تكليف بنده را مشخص فرماييد؟
بسمه تعالى: اگر موقع استيجار، رويكرد اجاره اين بود كه خود شما شخصاً اين عبادت را انجام دهيد، واگذارى به ديگرى جايز نبوده و چون با انجام ديگرى برى الذمه شده است اجرت مقابل آن را به صاحبش برمى گردانيد. ولى اگر در وقت استيجار چنين رويكردى وجود نداشته و مى توانستيد به ديگرى نيز واگذار كنيد در اين صورت به تكليف عمل شده و وظيفه ديگرى نداريد.والله العالم

¯ نماز قضاى پدر و فوت پسر بزرگ

   سؤال 349 . اگر پدرى كه از دنيا رفته نماز خود را به جا نياورده باشد و پسر بزرگ نيز فوت كرده باشد آيا نماز برعهده پسر بعدى مى باشد؟

بسمه تعالى: اگر پسر بزرگ در حال حيات پدر فوت كرده پسر دوم، پسر بزرگ است و اگر پس از فوت پدر درگذشته است بر دومى واجب نيست هر چند احتياط مستحب اين است كه قضا كند.والله العالم ¯ ترتيب در قضا

   سؤال 350 . قضاى نمازهايم را به اين صورت خوانده ام مدتى نمازهاى صبح را خواندم و بعد نمازهاى ظهر و عصر را خواندم سپس نمازهاى مغرب و عشا را قضا كردم، آيا مبرئ ذمه خواهد بود؟

صفحه 119
بسمه تعالى:كفايت مى كند.والله العالم

¯ قضاى نمازهاى يوميه

   سؤال 351 . اگر در قضاى نمازهاى گذشته اول همه نمازهاى صبح را بخواند بعد همه نمازهاى ظهر و بعد همه نمازهاى عصر و همينطور، آيا ذمه اش برى مى شود؟
بسمه تعالى: در قضاى فوائت يوميه تكرار صبح اشكالى ندارد ولى تكرار ظهر قبل از عصر و همچنين تكرار مغرب قبل از عشا صحيح نيست.والله العالم

¯ نماز آيات بدون مشاهده خسوف و كسوف

   سؤال 352 . اگر كسى با علم هيأت و نجوم بتواند ساعت دقيق خسوف و كسوف را دريابد و در آن زمان جايى باشد كه نتواند ماه و خورشيد را ببيند آيا نماز آيات بر او واجب است؟
بسمه تعالى: اگر يقين داشته باشد كه خسوف و يا كسوف رخ داده نماز بخواند . والله العالم

¯ نماز آيات

   سؤال 353 . اگر ابر يا پديده جوّى مانع ديدن خسوف و يا كسوف شود آيا نماز آيات واجب است؟
بسمه تعالى:اگر از گزارش منجمان يقين حاصل شود نماز آيات بر او واجب است. والله العالم

¯ ديدن خسوف يا كسوف با دوربين

   سؤال 354 . اگر ماه گرفتگى يا خورشيد گرفتگى فقط با دوربين قابل مشاهده باشد آيا

صفحه 120
نماز آيات واجب است؟
بسمه تعالى: واجب نيست .والله العالم

¯ سفر اول و دوم و سوم(كثير السفر)

   سؤال 355 . حكم نماز و روزه، استاد يا دانشجو و بقيه افراد كه مرتب در رفت و آمد هستند در سفر اول چگونه است؟
بسمه تعالى: در سفر اوّل بايد قصر بخواند، در سفر دوم احتياطاً جمع كند، در سفر سوم و بعد از آن تمام بخواند . والله العالم

¯ دو سال ماندن در شهر جديد

   سؤال 356 . آيا به صرف اسباب كشى به منزل جديد در شهر ديگر به نيت اين كه دو سال آنجا مى ماند، احكام وطن صدق مى كند؟
بسمه تعالى: بايد به قدرى زمان بگذرد كه مردم بگويند اهل اين شهر شده است مثلاً در حد 4 ماه، در اين مدت وظيفه اش احتياطاً جمع است مگر قصد ده روز نمايد . والله العالم

¯ شركت مسافر در نماز جمعه

   سؤال 357 . آيا مسافر مى تواند در نماز جمعه شركت كند و از نماز ظهر كفايت مى كند؟
بسمه تعالى: مسافر مى تواند در نماز جمعه شركت كند و از نماز ظهر كفايت مى كند . والله العالم

¯ اعراض پسر به تبع پدر از وطن

   سؤال 358 . فرزندى كه به سن بلوغ نرسيده و با پدر خود از شهرى كه در آن متولد شده به شهر ديگر هجرت كرده آيا پس از بلوغ مى تواند آن شهر اوّل را وطن خود حساب

صفحه 121
كند؟
بسمه تعالى: از آنجا كه پسر غير بالغ تابع پدر است اعراض پدر، اعراض پسر حساب مى شود . والله العالم

¯ 2 ماه دوره آموزشى و سفر آخر هفته

   سؤال 359 . نيروهاى ارتش در طى دوره آموزشى به مدت 2 ماه به مركز آموزش اعزام مى شوند و آخر هر هفته به مرخصى مى روند نماز اين افراد قصر يا تمام است؟
بسمه تعالى: هرگاه مدّت سفر اين افراد محدود به دو ماه است حكم مسافر را دارند بنابراين نمازشان شكسته و روزه را بايد افطار كنند . والله العالم

¯ پرديسان نسبت به قم

   سؤال 360 . آيا پرديسان جزء قم است يا جداى از قم؟
بسمه تعالى: از نظر ما جداى از قم نيست . والله العالم

¯ جا گرفتن در صف جماعت براى ديگرى

   سؤال 361 . با توجه به تراكم جمعيت در حرم هاى مطهر در وقت نماز، جا گرفتن زائرى براى ديگران و ممانعت از نماز خواندن ديگران در آنجا چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: مادامى كه نماز شروع نشده است اشكال ندارد مگر اين كه ديگر جايى براى نمازگزاران نباشد، در اين صورت چنين جا گرفتن حقى ايجاد نمى كند . والله العالم

¯ اشتباه امام در بلند و آهسته خواندن نماز

   سؤال 362 . اگر امام جماعت در حمد و سوره نماز ظهر كه بايد آهسته بخواند، بلند و در

صفحه 122
نماز مغرب كه بايد قرائت حمد و سوره نماز بلند باشد آهسته قرائت كند وظيفه مأموم چيست؟
بسمه تعالى: وظيفه مأموم اين است كه او را تذكر دهد ولو با خواندن اين آيه(وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ) و اگر وظيفه او اخفات است بخواند:(وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا).والله العالم

¯ زنان و مردان در يك صف جماعت

   سؤال 363 . در مكان عمومى يا نمازخانه ها اگر زنان و مردان در يك رديف نماز را به جماعت مى خوانند آيا لازم است حائل و پرده اى ميان زنان و مردان باشد؟ ارتفاع حائل چه مقدار لازم است؟
بسمه تعالى: بايد ميان مردان و زنان در صورتى كه در يك رديف قرار دارند حائلى وجود داشته باشد. و كافى است حائل به اندازه اى باشد كه مانع از رؤيت باشد لازم نيست تا سقف برسد و نبايد حائل يا ديوار به گونه اى باشد كه مانع از آگاهى زنان از كيفيت نماز امام باشد . والله العالم

¯ واسطه شدن معذور در صف جماعت

   سؤال 364 . اگر كسى در صف جماعت در صف اول و يا در جايى كه در حكم صف اوّل است قرار گيرد كه روى ميز و صندلى نماز مى خواند در حالى كه وظيفه او چنين نمازى نيست آيا اتصال جماعت قطع مى شود؟
بسمه تعالى: اگر وظيفه آنان نماز انسان مختار باشد ولى از صندلى استفاده كنند يك نفر ضرر نمى زند . والله العالم


صفحه 123

¯ صندلى نشينان در صف اوّل

   سؤال 365 . آيا چند نفر از نمازگزاران صندلى نشين مى توانند كنار هم در صف اوّل قرار گيرند؟
بسمه تعالى:اگر اتصال محفوظ باشد اشكال ندارد. والله العالم

¯ وجوب تخييرى نماز جمعه

   سؤال 366 . شركت در نماز جمعه واجب عينى است يا تخييرى(در رساله با 8 شرط آن را در زمان غيبت واجب دانسته ايد)؟
بسمه تعالى: وجوب تخييرى است .والله العالم

¯ تشهد در حالت نيم خيز

   سؤال 367 . در ركعت اوّل مأموم و ركعت دوم امام كه مأموم نيم خيز مى نشيند آيا قرائت تشهد هم واجب است؟
بسمه تعالى: واجب نيست، مستجب است .والله العالم

¯ حجامت امام جماعت

   سؤال 368 . امام جماعتى كه حجامت كرده ولى امكان تطهير فورى موضع زخم پس از حجامت نيست آيا مى تواند امامت جماعت را برعهده بگيرد؟
بسمه تعالى: امامت او اشكال ندارد.والله العالم

¯ شك در صحت نماز امام جماعت

   سؤال 369 . اگر مأموم حمد و سوره را بهتر از امام تلفظ مى كند آيا اقتدا جايز است و نيز در نماز ظهر و عصر كه امام، حمد و سوره را آهسته مى خواند اگر مشخّص نشود كه امام جماعت تلفظش صحيح است آيا مى توان به او اقتدا كرد؟

صفحه 124
بسمه تعالى:اگر قرائت امام جماعت صحيح است اشكال ندارد و اگر نمى داند صحيح است يا نه، اصالة الصحة جارى كند.والله العالم

¯ تلفظ غير صحيح امام جماعت

   سؤال 370 . اگر امام جماعت برخى از كلمات حمد و سوره و يا اذكار را نادرست تلفظ مى كند آيا واجب است به او تذكر دهيم؟
بسمه تعالى: تذكر لازم است.والله العالم

¯ باطل شدن نماز امام

   سؤال 371 . اگر امام جماعت وضويش باطل شود آيا واجب است به مأمومين بگويد؟
بسمه تعالى:لازم است امام جماعت از نماز بيرون برود و به مأمومين بگويد نمازشان را به صورت فرادى تمام كنند.والله العالم

¯ جمعيت زياد نشانه عدالت امام

   سؤال 372 . وارد بر مسجدى پر از جمعيت مى شويم آيا مى توان اقتدا كرد؟
بسمه تعالى:اگر اقتداء جمع كثيرى سبب اطمينان به عدالت مى شود مى توانيد اقتداء كنيد. والله العالم

¯ نماز جماعت در مسجدالحرام

   سؤال 373 . در مسجدالحرام روحانى شيعه اگر در حركات ظاهرى از امام تبعيت كند و ما هم پشت سر او به او اقتدا كنيم آيا صحيح است؟
بسمه تعالى: بهتر اين است در جماعت آنان شركت كنيد سپس نماز را در صورت امكان به صورت جماعت و در غير اين صورت به صورت فرادى اقامه كنيد، شيوه اى كه مرقوم فرموده ايد اشكال ندارد ولى بهتر آن است كه گفته شد.والله العالم

صفحه 125

¯ امامت با جمع بين قصر و اتمام

   سؤال 374 . اگر كسى از باب احتياط نمازش را جمع بخواند آيا مى تواند امام جماعت شود؟
بسمه تعالى:بايد در نماز جماعت نماز امام واجب باشد و به نماز احتياطى نمى توان اقتدا كرد، بنابراين چون جمع بين دو نماز هر كدام حكم احتياطى دارد اقتدا جايز نيست مگر اين كه مكلف از نظر ابتلاء مشابه امام باشد، آن موقع مى تواند هر دو نماز را اقتدا كند.والله العالم

¯ اعاده نماز در مسجدالحرام و صفهاى منقطع

   سؤال 375 . نماز جماعت در بيت الله الحرام با توجه به صف هاى منقطع و سوره هاى نيمه تمام نياز به اعاده دارد يا خير؟
بسمه تعالى:اعاده لازم است. والله العالم

¯ متوجه شدن عدم اتصال پس از نماز جماعت

   سؤال 376 . پس از نماز جماعت متوجه شدم شخصى كه واسطه اتصال بين من و امام جماعت است نمازش باطل بوده يا اتصال صفوف حفظ نشده است آيا نماز من صحيح است؟
بسمه تعالى: نماز شما به صورت فرادى صحيح است.والله العالم

¯ نقص عضو امام جماعت

   سؤال 377 . آيا امامت فردى كه قسمتى از دست و يا پاى او قطع شده صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه از نظر حركات مانند قيام و قعود يكسان باشند قطع شدن دست و پا اشكالى ندارد. والله العالم

صفحه 126

¯ امامت كسى كه عمداً دستش را قطع كرده

   سؤال 378 . اگر فردى با اختيار خود دست خود را قطع كند آيا مى تواند امام جماعت شود؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال مرتكب گناه كبيره شده و بعد از استغفار نمودن مى تواند امام جماعت باشد. والله العالم

¯ صحت نماز جماعت دوم

   سؤال 379 . آيا امام جماعت براى صحت نماز جماعت دوم مى تواند نذر كند كه مثلاً نماز قضاى فلانى را براى خدا به عهده مى گيرم؟
بسمه تعالى: اگر شخصى كه از طرف او نماز قضا خوانده مى شود به طور يقينى نماز بر عهده اش واجب باشد بدون نذر هم مى توان از طرف او نماز خواند و امامت كرد. والله العالم

¯ گفتن ذكر در تكرار سجده

   سؤال 380 . اگر مأموم زودتر از امام سرش را از سجده بردارد و دوباره برگردد آيا گفتن ذكر جايز است يا خير؟
بسمه تعالى: اگر قبلاً ذكر را گفته ذكر دوم مستحب است.والله العالم

¯ نماز جماعت ظهر و عصر همزمان با نماز جمعه

   سؤال 381 . در شهرهايى كه نماز جمعه برگزار مى شود حكم برگزارى نماز جماعت ظهر و عصر روز جمعه چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:احتياطاً تأخير بيندازد.والله العالم


صفحه 127

¯ بلند خواندن نماز در جمعه

   سؤال 382 . بلند خواندن نماز در نماز ظهر جمعه چه حكمى دارد؟ در فرادى چطور؟
بسمه تعالى: فقط در نماز جمعه مى تواند حمد و سوره را جهراً بخواند.والله العالم

¯ دو خطبه نماز جمعه

   سؤال 383 . فرموده اند كه دو خطبه نمازجمعه جاى دو ركعت نماز است اگر شخصى كوتاهى كرد و يا به دو خطبه نرسيد آيا نماز او صحيح است؟
بسمه تعالى:لازم است خطبه ها را مأموم درك كند و اگر كوتاهى كرد و يا نرسيد نماز جمعه او صحيح است.والله العالم

¯ فراموشى قنوت در نماز جمعه

   سؤال 384 . اگر امام جمعه يكى از قنوت هاى نماز جمعه را فراموش كند حكم نماز جمعه چيست؟
بسمه تعالى:اگر محل تدارك گذشته باشد نماز صحيح است.والله العالم

¯ خواندن نماز ظهر به عصر امام جمعه

   سؤال 385 . وقتى به مصلاى نماز جمعه رسيدم كه نماز جمعه تمام شده بود و امام نماز عصر را مى خواند آيا جايز است نماز ظهر را به نماز عصر امام اقتدا كنم؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد .والله العالم

¯ فاصله محل خطبه ها با نماز جمعه

   سؤال 386 . آيا مى توان خطبه را در اول مسجد خواند و نماز جمعه را در آخر مسجد؟

صفحه 128
چقدر فاصله بايد باشد؟
بسمه تعالى:در فرض سؤال كه خطبه در مسجد است فاصله مضرّ نيست. والله العالم

¯ آخر وقت نماز جمعه

   سؤال 387 . آيا نماز جمعه بعد از گذشت بيش از 40 دقيقه از اذان ظهر كفايت مى كند؟
بسمه تعالى: شايسته است خطبه ها كوتاه باشد و در همان اوايل ظهر به آخر برسد.والله العالم

¯ قصد فرادى و جماعت در عمل

   سؤال 388 . اگر شخصى به گمان اين كه در جماعت فقط دو ركعت اول را بايد با جماعت خواند و با اين نيّت وارد جماعت شود ولى همه چهار ركعت را با امام بخواند حكم نمازش چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه بعد از خواندن ركعت دوم قصد فرادى داشته اما عملاً تبعيت كرده است اشكال ندارد.والله العالم

¯ نخواندن ذكر ركوع و سجده و تشهد از روى جهل

   سؤال 389 . شخصى از روى جهل در نماز جمعه ذكر ركوع و سجده و تشهد را نمى گفته است حال مسأله را ياد گرفته است نمازهاى گذشته او چگونه است؟
بسمه تعالى: ان شاءالله صحيح است.والله العالم

¯ قصد فرادى كردن در نماز جماعت

   سؤال 390 . بعضى از مأمومين در ركعت دوم نيت فرادى كرده و نماز را تمام مى كنند و در ركعت سوم خود را به امام رسانده و اقتدا مى كنند تا ثواب دو نماز را ببرند آيا اين كار

صفحه 129
صحيح است؟
بسمه تعالى: نيت فرادى از اول، صحيح نيست. بلكه در صورتى كه مشكلى پيش بيايد مى تواند نيت فرادى كند، بنابراين آنچه در سؤال آمده صحيح نيست.والله العالم

¯ كراهت اقتداى حاضر به مسافر و بالعكس

   سؤال 391 . اقتداى حاضر به مسافر مكروه است؟
بسمه تعالى: هرگاه فرد حاضر كه مسافر نيست به امامى اقتدا كند كه مسافر است يعنى فردى كه نمازش تمام است به نماز كسى كه شكسته است اقتدا كند، اشكالى ندارد و اگر در روايات مى گويد مكروه است مقصود از آن قلّت ثواب است، يعنى از اقتداء حاضر به حاضر ثوابش كمتر است.والله العالم

¯ نماز در مسير عبور زائران

   سؤال 392 . هنگام برگزارى نماز جماعت در حرم هاى شريف به طور معمول مسيرهايى را براى تردد زائران نشانه گذارى مى كنند آيا ايستادن در اين مسيرها براى نماز جايز است؟
بسمه تعالى: سدّ معبر است و سد معبر جايز نيست طبعاً نماز او صحيح نيست مگر اين كه نمازگزار در چنين حالت بتواند قصدقربت كند . والله العالم

صفحه 130

روزه

¯ تزريق آمپول حاجب در رگها براى عكس بردارى

   سؤال 393 . آيا تزريق آمپول حاجب كه رنگ را وارد رگها كرده تا عكس از بدن با وضوح انجام شود مبطل روزه است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

¯ خلط سينه

   سؤال 394 . اگر خلط سينه وارد فضاى دهان شود و آن را به ناچار فرو برم آيا روزه ام باطل و قضا دارد؟
بسمه تعالى: احتياطاً روزه آن روز را قضا كند.والله العالم

¯ نخوردن دارو و تأخير در بهبودى

   سؤال 395 . اگر تأخير در خوردن دارو مايه تأخير در بهبودى بيمارى شود آيا مى تواند روزه را افطار و پس از ماه رمضان قضا كند؟
بسمه تعالى: اگر بيمارى او جدى است و تأخير در مصرف دارو باعث تأخير در بهبودى است مى تواند دارو مصرف كرده و بعداً قضا كند . والله العالم

¯ تصفيه خون در حال روزه

   سؤال 396 . اگر خون شخص وارد دستگاه تصفيه شده و بلافاصله پس از تصفيه دوباره تزريق مى شود آيا روزه اش باطل مى شود؟
بسمه تعالى: ضررى به روزه نمى رساند به شرطى كه چيزى به آن خون اضافه نكنند . والله العالم

صفحه 131

¯ خروج منى با تماشاى فيلم

   سؤال 397 . اگر روزه دار در ماه رمضان فيلم مستهجنى را تماشا كند و بى اختيار منى خارج شود وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: اگر خروج منى در اثر رؤيت اين فيلم ها براى او امر عادى بوده قضا و كفاره دارد و اگر امر عادى نبوده، اتفاقاً واقع شد روزه را قضا كند . والله العالم

¯ حرفى كه واقعيت ندارد به معصوم نسبت دادن

   سؤال 398 . اگر روزه دار حرفى را كه واقعيت ندارد به شوخى به يكى از معصومين نسبت دهد آيا روزه اش باطل مى شود؟
بسمه تعالى: هرگاه قرينه بر شوخى و مزاح باشد مبطل روزه نيست ولى به احترام ماه رمضان و منزلت معصومين(عليهم السلام) اين كار را انجام ندهد . والله العالم

¯ اسپرى بى حس كننده لثه

   سؤال 399 . آيا استفاده از اسپرى بى حس كننده لثه در حال روزه جايز است؟
بسمه تعالى: اگر داخل حلق نرود اشكال ندارد . والله العالم

¯ كاشت ناخن و غسل واجب

   سؤال 400 . خانمى كه غسل واجب برعهده او است ولى ناخن يا مژه مصنوعى كاشته چگونه غسل انجام دهد و روزه بگيرد؟
بسمه تعالى: احتياط واجب اين است غسل جبيره و تيمم بدل از غسل انجام دهد و روزه اش صحيح است . والله العالم

صفحه 132

¯ تمام نشدن غسل قبل از اذان صبح

   سؤال 401 . اگر شخصى قبل از اذان صبح مشغول غسل جنابت يا حيض و نفاس شود و پس از تمام شدن اذان نيز به غسل ادامه دهد آيا قضا و كفاره بر او واجب مى شود؟
بسمه تعالى: اگر مى داند كه قسمتى از غسل وى پس از طلوع فجر انجام مى گيرد قضا و كفاره بر او واجب است . والله العالم

¯ صحت روزه با شك در غسل قبل از اذان

   سؤال 402 . شخصى قبل از اذان صبح به حمام رفته ولى شك دارد غسل را قبل يا بعد از اذان انجام داده حكم روزه او چيست؟
بسمه تعالى: غسل و روزه صحيح است.والله العالم

¯ جنابت در روزه قضا و مستحبى

   سؤال 403 . اگر نيت روزه قضا و يا مستحبى كرد و خوابيد و بعد از اذان صبح بيدار شد و متوجه شد جنب شده است آيا روزه اش چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اگر قبل از خوابيدن نيت روزه كرده باشد علم او به احتلام پس از اذان صبح مبطل نيست خواه وقت ضيق باشد يا موسَّع. والله العالم

¯ نذر روزه و عادت ماهيانه

   سؤال 404 . زنى نذر كرده روز عيد غدير روزه بگيرد و در آن روز عادت شده است تكليف چيست؟
بسمه تعالى: از آنجا كه نذر او نذر معيّن است و با مانع مواجه شده است نمى تواند روزه بگيرد و قضا ندارد.والله العالم

صفحه 133

¯ كرم ويتامين پوست

   سؤال 405 . آيا استفاده از كرم ويتامينه پوست روزه را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: باطل نمى كند . والله العالم

¯ مهلت پرداخت كفاره روزه

   سؤال 406 . كسانى كه كفاره عذر بر ذمه دارند تا كى تأخير براى آنان جايز است؟
بسمه تعالى: اگر بيمارى از رمضان تا به رمضان ديگر ادامه پيدا كند، كفاره دارد و در اين جهت هرگاه وضع بيمارى روشن نباشد صاحبان عذر بايد صبر كنند تا موضوع كفاره محقق شود اما كفاره عمد را بايد بدون تساهل پرداخت نمايند اگر چه فوريت ندارد .والله العالم

¯ سه روز ماندن در مدينه و روزه گرفتن

   سؤال 407 . آيا جايز است مسافرى كه در مدينه سه روز مى ماند و عصر روز سوم از مدينه خارج و به طرف مكه حركت مى كند اين سه روز را روزه مستحبى بگيرد؟
بسمه تعالى: ظاهر روايت ابن عمار اين است كه هر سه روز را در مدينه روزه بگيرد . والله العالم

¯ هفت روز عادت و تجاوز از ده روز

   سؤال 408 . زنى عادت او هفت روزه بوده تا روز دهم خون ديد و آن را حيض قرار داد و روزه نگرفت لكن دو روز ديگر نيز خون ادامه پيدا كرد كه وظيفه اش همان هفت روز حيض و مابقى استحاضه است، اكنون وظيفه اش نسبت به روزه هايى كه نگرفته چيست؟
بسمه تعالى: مازاد بر ايام عادت را قضا كند . والله العالم

صفحه 134

¯ روزه مستحبى با فراموشى روزه واجب

   سؤال 409 . كسى كه روزه واجب بر ذمه داشته و فراموش كرده و روزه مستحبى گرفته بعد از ظهر يادش آمده كه روزه واجب بر ذمه داشته است تكليف او چيست؟
بسمه تعالى: اگر پيش از ظهر متوجه شود مى تواند روزه قضا حساب كند ولى اگر بعداز ظهر متوجه شود روزه او باطل است .والله العالم

¯ سفر با هواپيما به مكانى كه هنوز ماه رمضان است

   سؤال 410 . در روزى كه در كشور ما عيد اعلام شد ولى در كشورى كه قصد سفر با هواپيما به آن كشور است هنوز ماه رمضان باقى است وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: اگر در كشور ما عيد فطر اعلام شده است و افطار نموده است ديگر امساك براى او واجب نيست هر چند در كشورى باشد كه آنجا ماه رمضان است . والله العالم

¯ حركت از شرق به غرب و در جهت حركت خورشيد

   سؤال 411 . در پرواز از شرق به غرب و در جهت حركت خورشيد كه مدت روز اضافه مى شود چه موقع مى توان افطار كرد؟
بسمه تعالى: مادامى كه غروب نشده است بايد امساك كند . والله العالم
¯ روزه در روز 20ساعته    سؤال 412 . در سفر به مناطقى كه شبانه روز، 20 ساعت روز و 4 ساعت شب است آيا بايد تمام 20 ساعت را روزه گرفت؟
بسمه تعالى: بايد مطابق روز منطقه روزه بگيرد . والله العالم

صفحه 135

¯ روزه گرفتن يا كار كردن

   سؤال 413 . كارگرى نان آور خانواده است آيا مى تواند در ماه رمضان به جهت گرمى هوا روزه را افطار و براى تأمين معاش كار كند؟
بسمه تعالى: نمى تواند روزه خود را بخورد براى معاش قرض كند و يا اسباب غير لازم را بفروشد و يا نصف روز كار كند، يا هر روز تا مسافت شرعى به سفر برود و افطار كند و پيش از ظهر به وطن برگردد و كار كند . والله العالم

¯ افطار روزه براى شير دادن به كودك و شير خشك

   سؤال 414 . زنى كه بچه اش را شير مى دهد اگر با وجود شير خشك به جهت شير دادن به كودك روزه را افطار كند و يك ماه پس از ماه رمضان فوت كند آيا قضا بر وارث واجب است؟
بسمه تعالى: قضا واجب است . والله العالم

¯ وجود شيرخشك و افطار روزه

   سؤال 415 . آيا زن مى تواند با وجود شيرخشك براى تغذيه كودك شيرخوار خود روزه را افطار كند؟
بسمه تعالى: هرگاه كودك به شير مادر نياز دارد و روزه گرفتن مادر به بچه ضرر مى رساند مى تواند افطار كند و براى هر روز، براى درك ثواب روزه، كفاره بدهد . والله العالم

¯ مصرف قرص به جهت جنون لحظه اى

   سؤال 416 . پسرم به علت جنون لحظه اى قرص مصرف مى كرده است و نمى توانست روزه بگيرد و برخى از نمازهايش را نمى خواند اكنون پس از فوت او آيا نماز و روزه از او

صفحه 136
ساقط است و قضا لازم نيست؟
بسمه تعالى: اگر به خاطر جنون قرص مصرف كرده است تكليف اين است: روزهايى كه مى توانست وقت نماز را تشخيص دهد و نخواند، قضا شود و همچنين روزه اما در غير اين صورت قضا واجب نيست . والله العالم

¯ روزه و فراموشى شديد

   سؤال 417 . اگر شخصى فراموشى شديد دارد آيا مكلّف به نماز و روزه است؟
بسمه تعالى: هرگاه اين شخص اوقات نماز و روزه را تشخيص نمى دهد و اگر هم تذكر بدهند دوباره فراموش مى كند، روزه بر او واجب نيست بهتر است كفاره عذرى بدهد . والله العالم

¯ ابتداء سفر و غروب آفتاب و پايان سفر قبل از غروب

   سؤال 418 . اگر در آغاز سفر با هواپيما در مكانى كه آفتاب غروب كرده افطار كنيم ولى در پايان سفر به مقصدى برسيم كه هنوز آفتاب غروب نكرده باشد، وظيفه روزه دار چيست؟
بسمه تعالى: امساك واجب نيست . والله العالم

¯ ديدن نور خورشيد قبل از غروب در هواپيما

   سؤال 419 . با توجه به ارتفاعى كه هواپيما پرواز مى كند، نور خورشيد از فاصله دور ديده مى شود هر چند بر روى زمين مغرب شده است، آيا مى توان افطار كرد؟
بسمه تعالى: بايد طبق افق حاكم بر هواپيما نماز بخواند و روزه بگيرد . والله العالم


صفحه 137

¯ روزه استيجارى مميز

   سؤال 420 . آيا بچه مميز مى تواند روزه استيجارى بگيرد؟
بسمه تعالى: روزه مميز كافى نيست . والله العالم

¯ شكستن روزه استيجارى در بعد از ظهر

   سؤال 421 . آيا روزه استيجارى را بعدازظهر مى شود شكست؟
بسمه تعالى: احتياط اين است كه نشكند . والله العالم

¯ شب قدر

   سؤال 422 . با توجه به اختلاف رؤيت هلال ماه رمضان در كشور ما و كشورهاى عربى آيا شب قدر در دو شب وجود دارد؟
بسمه تعالى: شب قدر در كره زمين 24 ساعت است . والله العالم

اعتكاف

¯ قطع اعتكاف مستحبى

   سؤال 423 . قطع اعتكاف مستحبى در روز اول يا دوم و يا حتى روز سوم كفاره هم دارد يا صرفاً گناه مرتكب شده است؟
بسمه تعالى: قطع اعتكاف مستحبى در روز اوّل و دوم جايز است و در روز سوم جايز نيست و اگر با جماع اعتكاف را باطل كند كفاره دارد و در غير اين صورت كفاره ندارد . والله العالم

¯ عارض در بحث اشتراط

   سؤال 424 . مراد از عارضى كه در بحث اشتراط اعتكاف مطرح شده است چيست و

صفحه 138
حدود آن كدام است؟
بسمه تعالى: مراد از عارض پيش آمدهايى است كه انسان دوست دارد به خاطر آن انجام اعتكاف را به هم بزند مثل ديدار با همسر و يا ديدار پدر و مادرى كه از سفر برگشته اند يا شركت در درس كه براى او اهميت دارد و هكذا . والله العالم

¯ شك در عارض با اشتراط آن

   سؤال 425 . اگر كسى اشتراط عارض كند و در روز سوم اعتكاف مسأله اى پيش آيد كه شك كند عارض است يا نه آيا مى تواند خارج شود؟
بسمه تعالى: در شك در صدق عارض، بايد اعتكاف را ادامه دهد .والله العالم

¯ شك در مسجد بودن

   سؤال 426 . اگر در حين اعتكاف، معتكف شك كند كه قسمتى از محل جزء مسجد هست يا نه، مى تواند به آن قسمت وارد شود؟
بسمه تعالى: خوددارى كند . والله العالم

¯ لزوم قصد برگشت در هنگام خروج جايز

   سؤال 427 . آيا هنگام خروج از مسجد در صورتى كه خروج جايز باشد قصد برگشت داشتن شرط است؟
بسمه تعالى: قصد لازم نيست عمل شرط است . والله العالم

¯ اعتكاف نذرى در مكان رجايى

   سؤال 428 . آيا كسى كه نذر كرده است تا معتكف شود مى تواند در مكانى كه اعتكاف

صفحه 139
در آن رجايى است معتكف شود؟
بسمه تعالى: بايد در جايى اعتكاف كند كه صحت اعتكاف در آنجا قطعى باشد . والله العالم

¯ احتلام در حين اعتكاف

   سؤال 429 . آيا معتكفى كه محتلم شده است بايد سريعاً مسجد را ترك كند يا مى تواند تأخير كند؟
بسمه تعالى: بايد در حد امكان هر چه زودتر مسجد را ترك كند و حمام نزديك را بر حمام دور مقدم بدارد . والله العالم

¯ شك در روزه قضا

   سؤال 430 . كسى كه شك دارد روزه قضا بر گردن دارد براى روزه اعتكاف چگونه نيت كند؟
بسمه تعالى: مى تواند نيت براى اعتكاف كند . والله العالم

¯ شركت در راهپيمايى

   سؤال 431 . آيا خروج از مسجد در حال اعتكاف براى شركت در راهپيمايى جايز است؟
بسمه تعالى: خلاف احتياط است از آن خوددارى شود . والله العالم

¯ خارج شدن از محل اعتكاف براى امتحان

   سؤال 432 . اگر دانشجو يا محصل معتكف شود آيا مى تواند براى امتحان در روز سوم از اعتكاف خارج شود؟
بسمه تعالى: اگر قبلاً پيش بينى نشده و از اهميت بالايى برخوردار

صفحه 140
باشد مى تواند بيرون برود . والله العالم

¯ نامگذارى به مسجد جامع و محل اعتكاف

   سؤال 433 . در شهر مسجدى به نام جامع وجود دارد، آيا مى توان مسجد بازار را نيز به نام مسجد جامع ناميد و در آن اعتكاف نمود؟
بسمه تعالى: ميزان مسجد جامع لفظى نيست بلكه جامع واقعى است، هر مسجدى كه طبقات مختلف در آن نماز بخوانند و براى صنف معيّنى نباشد مسجد جامع است خواه در زبان مسجد جامع ناميده شود يا نه بنابراين هر يك از اين دو مسجد داراى چنين خصوصيتى باشد مسجد جامع است . والله العالم

¯ نيت خروج از ابتداء

   سؤال 434 . اگر معتكف از ابتدا مى داند كه در ايام اعتكاف دو ساعت براى امتحان از محل اعتكاف خارج مى شود آيا نيت اعتكاف او صحيح است و آيا خروج از مسجد جهت انجام مستحبات مانند وضو و غسل ضررى به اعتكاف مى زند؟
بسمه تعالى: اگر از اوّل تصميم بر اين داشته است كه براى امتحان از مسجد بيرون برود اعتكاف او منعقد نمى شود و خارج شدن براى امور مستحب در حد متعارف اشكالى ندارد . والله العالم

زكات فطره

¯ سرپرستى يتيم و پرداخت زكات

   سؤال 435 . يتيمى تحت سرپرستى من مى باشد آيا مى توانم فطريه ام را به او بدهم؟
بسمه تعالى: اگر بچه نان خور شماست بايد از طرف او فطريه

صفحه 141
بدهيد و شما فطريه خود را مى توانيد در امور زندگى او مصرف كنيد . والله العالم

¯ قوت غالب

   سؤال 436 . كسى كه پول نقد ندارد آيا جايز است زكات فطره را از جنس نخود و عدس و لوبيا بپردازد؟
بسمه تعالى: بايد از قوت غالب بپردازد يعنى گندم، جو، و برنج . والله العالم

¯ پرداخت كفاره براى دين فقير به نانوايى

   سؤال 437 . فقيرى از گذشته به نانوايى محله مقروض مى باشد، آيا قرض وى را مى توان از كفاره روزه پرداخت؟
بسمه تعالى: بدهى او را مى توان از زكات پرداخت ولى كفاره
روزه بايد در موردش به شيوه اى كه بيان شده مصرف
شود . والله العالم

¯ تقدم و ترتب بين گيرندگان فطره

   سؤال 438 . در پرداخت فطره فقير همسايه مقدم است يا فاميل نزديكى كه محل زندگيش دورتر است؟
بسمه تعالى: هر دو خوب است، ولى مستحب است كه انسان خويشان فقير خود را بر ديگران مقدم بدارد و بعد همسايگان فقير و سپس اهل علم فقير را. والله العالم


صفحه 142

¯ ميانگين قيمت گندم و برنج

   سؤال 439 . آيا فطريه را مى توان ميانگين قيمت دو چيز (مثلاً گندم و برنج) حساب كرد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد. والله العالم

¯ فطره مهمان

   سؤال 440 . آيا ميهمان مى تواند براى پرداخت فطريه خود از ميزبان اجازه بگيرد؟
بسمه تعالى: اگر فطره كسى بر عهده ديگرى قرار گرفت در صورتى كه خود او بپردازد كافى نيست بلكه بايد طرف مقابل فطره او را بپردازد. البته برخى از فقهاء احتمال مى دهند كه مهمان با اجازه صاحب خانه مى تواند به عنوان وكالت از طرف او بپردازد(وكالت تبرعى) كه در اين صورت حق رجوع به موكل را ندارد. اگر مهمان يقين دارد كه ميزبان نمى پردازد مى تواند رجاءً از طرف خودش بپردازد . والله العالم

¯ مخلوط شدن قيمت نان و برنج در صندوق

   سؤال 441 . در صندوق فطريه هم فطره بر اساس نان و هم بر اساس برنج ريخته شده است در صندوق كفارات هم همينطور حال چه بايد كرد؟
بسمه تعالى: در اين موارد همه را در تهيه نان مصرف كنند،
طبعاً كسانى كه قيمت برنج را داده اند نان بيشترى از طرف آنان
به فقراء داده خواهد شد. البته لازم بود از اوّل صندوق ها جدا باشد. ولى اگر بدون اختيار مخلوط شود راه همان است كه
بيان شد . والله العالم

صفحه 143

زكات

¯ زكات معادن گاز و نفت

   سؤال 442 . آيا آيه 267 سوره بقره شامل زكات و معادن و نفت و گاز
مى شود؟
بسمه تعالى: جمله نخست يعنى (مِنْ طَيّباتِ ما كَسَبْتُمْ) ناظر به تجارت است كه خمس آن واجب و زكات آن مستحب است. و جمله دوم (وَمِمّا أخرجنا لَكُمْ مِنَ الأرض) ناظر به غلات اربع است كه در آنها زكات واجب است ولى هرگز معادن را شامل نيست به قرينه فقره سوم (وَلا تَيَمّمُوا الخَبيث...) يعنى قسمت پست آن را قصد نكنيد مسلماً اين مربوط به غله است و مربوط به گاز و معدن نيست . والله العالم

¯ زكات درختان

   سؤال 443 . آيا به درختان مثمر و غير مثمر زكات تعلق مى گيرد؟(با توجه به آيه 267 بقره).
بسمه تعالى: آيه مربوط به غله و ميوه اى است كه از زمين بيرون بيايد و شامل درخت نيست كه غير مثمر را شامل شود مانند بيد و...، ضمناً نمى توان يك آيه را ملاك قرار داد و درباره وجوب زكات سخن گفت، بله بايد مجموع آيات و روايات را در نظر گرفت و درباره آن سخن گفت . والله العالم

¯ زكات درآمدهاى دولت

   سؤال 444 . آيا زكات بر مالكيت جهت (ادارات و اماكن دولتى) تعلق مى گيرد؟

صفحه 144
بسمه تعالى: ما هر چند دولت را مالك مى دانيم ولى آيات و روايات درباره فرائض مالى ناظر به كسانى است كه درآمد شخصى دارند و بايد از درآمد شخصى بپردازند . والله العالم

¯ زكات درآمد افراد كاسب

   سؤال 445 . آيا افراد كاسب مانند راننده و زنبوردار مى توانند از درآمد خود چيزى را به عنوان زكات مستحبى پرداخت نمايند؟
بسمه تعالى: بر درآمد رانندگان و زنبورداران خمس واجب است مشمول ادله زكات نيستند . والله العالم

¯ صرف زكات براى ايجاد شغل براى فقرا

   سؤال 446 . آيا براى ايجاد شغل براى فقرا مى توان بخشى از درآمد زكات
را صرف راه اندازى كارگاه هاى توليدى و صندوق قرض الحسنه براى فقرا
نمود؟
بسمه تعالى: (إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ) يا لام تمليك است يا لام مصرف، بنابر هر دو احتمال، بايد زكات را در ميان فقرا و مستمندان و مواضع ديگر پخش كرد و تمليك آنان نمود و حفظ آن به صورت قرض الحسنه بر خلاف آيه است، و براى تأمين بودجه صندوق قرض الحسنه راه هاى ديگرى هست . والله العالم

صفحه 145

خمس

¯ خمس تعويض خانه

   سؤال 447 . خانه اى داشتم كوچك و نامناسب، خانه ديگرى خريدم آيا به خانه قبلى خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر پول خانه قبلى را در خريد خانه دوم
مصرف كرديد و فاصله زياد نبود خمس به آن تعلق
نمى گيرد . والله العالم

¯ خمس خانه براى فرزندان

   سؤال 448 . خودم خانه دارم يك خانه براى سكونت فرزندانم خريده ام آيا خمس دارد؟
بسمه تعالى: اگر خانه دوم فعلاً مورد نياز فرزندان است جزء مؤونه است و اگر در آينده مورد نياز است بايد خمس آن را بپردازد . والله العالم

¯ پول فروش خانه براى خريد خانه

   سؤال 449 . خانه ام را با ارزش افزوده فروخته ام به دنبال مسكن مناسب مى گردم سال خمسى مى گذرد آيا به اين پول خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه درصدد خريد خانه هستيد و در آن پول تا خريد خانه تصرف نمى كنيد خمس بر آن تعلق نمى گيرد . والله العالم

¯ خمس ساختمان نيمه كاره

   سؤال 450 . سر سال خمسى، ساختمان كه بخشى از وام است و بخشى از درآمد سال، نيمه كاره است و اگر قيمتش محاسبه شود به چيزى نمى ارزد آيا مجاز است كه

صفحه 146
تخميس آن را تا تكميل بنا به تأخير بيندازد؟
بسمه تعالى: با اجازه حاكم شرع اشكالى ندارد . والله العالم

¯ خمس آپارتمان اضافه

   سؤال 451 . سه دانگ آپارتمانى براى سكونت خريدم و تحويل گرفته ام، آپارتمان ديگرى خريدم و در آنجا ساكن شدم و اين سه دانگ آپارتمان را رهن دادم، آيا اين سه دانگ خمس دارد؟
بسمه تعالى: خمس آن را به قيمت خريد بپردازيد و اگر در آينده فروختيد خمس مازاد آن را بپردازيد . والله العالم

¯ خمس پول قرض گرفته شده و هبه شده به ديگرى

   سؤال 452 . مبلغ وديعه مسكن فرزندم را به او بخشيده ام ولى اين پول را قرض كرده ام قبل از سال خمسى، تكليف خمس من چيست؟
بسمه تعالى: اگر مبلغ مزبور را واقعاً به فرزندتان بخشيده ايد و بدهكار شما نمى باشد مى توانيد مبلغ مزبور را به عنوان بدهى حساب كنيد و خمس مازاد را بپردازيد . والله العالم

¯ تغيير كاربرى زمين

   سؤال 453 . آيا بر زمينى كه در زمان سابق، كاربرى مزروعى داشته و اكنون كاربرى مسكونى دارد خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر زمين مذكور ارثى بوده خمس به آن تعلق نمى گيرد و اگر آن را با پول خمس داده خريدارى نموده ايد، خمس مازاد را بپردازيد . والله العالم


صفحه 147

¯ پس انداز براى خريد منزل

   سؤال 454 . پولى را جمع آورى و پس انداز كرده ام و قصد دارم پس از چند سال پس انداز، خانه اى بخرم چه كنم به اين پس انداز خمس تعلق نگيرد؟
بسمه تعالى: مى توانيد قبل از سال خمسى زمين بخريد و يا يك آپارتمان به صورتِ قسطى خريدارى نماييد . والله العالم

¯ سرمايه گذارى پول فروش خانه و خمس آن

   سؤال 455 . شخصى خانه مسكونى خود را فروخته و پول آن را براى معيشت خود سرمايه كرده است و خود مستأجر است آيا به اين سرمايه خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه پرداخت خمس سبب شود كه نتواند با آن كاسبى كند و زندگى را اداره كند خمس بر آن تعلق نمى گيرد و در غير اين صورت خمس آن را بپردازد . والله العالم

¯ ساختمان نيمه كاره و محاسبه خمس

   سؤال 456 . ساختمانى كه هنوز تمام نشده و مالك به بانك بدهكار است خمس آن چگونه محاسبه مى شود؟
بسمه تعالى: ساختمان ناقص را قيمت كرده پس از كسر بدهى بانك خمس باقى مانده را بپردازد . والله العالم

¯ منزل تفريحى و خمس آن

   سؤال 457 . برخى از افراد در مناطق تفريحى منزلى تهيه كرده و ايامى در سال به آنجا مى روند آيا آن محل وطن محسوب مى شود و آيا خمس دارد؟
بسمه تعالى: وطن حساب نمى شود ولى خمس ندارد . والله العالم

صفحه 148

¯ افزايش قيمت زمين

   سؤال 458 . چند سال قبل زمينى را جهت افزايش قيمت خريدارى كردم اكنون به چند برابر آن را فروختم آيا به افزايش آن، خمس تعلّق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه خمس اصل مبلغ پرداخت نشده بايد خمس آن را فوراً بپردازد اما سود مازاد از وقتى كه سود به دست آمده تا سر سال خمسى مى تواند صبر كند هر چه باقى ماند خمس آن را بپردازد مگر اين كه افزايش قيمت مربوط به سال هاى قبل باشد در اين صورت هر موقع فروخت بايد خمس آن را بپردازد . والله العالم

¯ خمس ارزش افزوده

   سؤال 459 . قيمت مغازه را محاسبه و تخميس كردم، پس از چندين سال مغازه را گرانتر فروختم و براى خود يك آپارتمان خريدم آيا خمس بدهكارم؟
بسمه تعالى:شايسته بود كه خمس ارزش افزوده را بپردازيد سپس خانه را بخريد و اكنون كه چنين نكرده ايد خمس ارزش افزوده را بپردازيد .والله العالم

¯ فروش براى تبديل به احسن

   سؤال 460 . خانه يا وسيله نقليه را مى فروشد تا تبديل به احسن كند آيا به پولى كه بدست آمده خمس تعلّق مى گيرد؟
بسمه تعالى:هرگاه پيش از گذشتن سال، تبديل انجام گيرد خمس ندارد.والله العالم

¯ خمس زمين هاى باير تمليكى پدر

   سؤال 461 . پدرم زمين ها را بين فرزندانش تقسيم كرد قسمتى از اين زمين ها باير

صفحه 149
است، آيا متعلق خمس واقع مى شود؟ چه زمانى و به چه قيمتى؟ در قسمتى از زمين ها درخت تبريزى وجود دارد خمس آنها واجب است؟
بسمه تعالى:هرگاه از زمان تمليك پدر يك سال بگذرد بايد خمس قيمت زمين ها را به قيمت روز بپردازيد. و اگر زمين داراى درخت بوده خمس آن نيز پرداخت شود.والله العالم

¯ خمس مابه التفاوت فروش و خريد خانه

   سؤال 462 . خمس مغازه به قيمت خريد پرداخته شده است پس از فروش مغازه با پول آن بلافاصله خانه اى براى سكونت خريدارى شده آيا ما به التفاوت قيمت فروش و خريد خمس دارد؟
بسمه تعالى:اگر پيش از سررسيد سال خمسى خانه بخرد آن افزايش خمس ندارد.والله العالم

¯ بن، كارت خريد، سبد كالا به كارمندان

   سؤال 463 . بن ها و كارت هاى خريد و سبد كالا كه دولت به كارمندان مى دهد خمس دارد؟
بسمه تعالى:اگر مصرف نشود و سال بر آن بگذرد خمس تعلق مى گيرد .والله العالم

¯ عيدى و پاداش

   سؤال 464 . عيدى و پاداشى كه دولت به صورت سكه و پول نقد مى دهد خمس دارد؟
بسمه تعالى:پس از گذشت سال اگر هزينه نشده خمس آن را بپردازند.والله العالم


صفحه 150

¯ حقوق معوّق

   سؤال 465 . آيا به حقوقى كه از سال قبل به تعويق افتاده و بعد از سال خمسى پرداخت شده خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: درآمدى كه پس از سال خمسى دريافت شده مربوط به سال جديد است و نياز به گذشت سال دارد.والله العالم

¯ حقوق واريزى قبل از تصرف

   سؤال 466 . اگر حقوق به حساب واريز شده و هنوز تصرفى نشده سال خمسى رسيده است آيا خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى:اگر حق برداشت و تصرّف داشته باشد خمس تعلق مى گيرد. والله العالم

¯ حقوق كارمندان دولت

   سؤال 467 . آيا به حقوق كارمندان دولت خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: پس از دريافت اوّلين حقوق و گذشت يك سال، به هر آنچه باقى بماند خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ دريافت حقوق چند ماه و ثبت نام براى عمره

   سؤال 468 . اگر كارمندى حقوق چند ماه خود را يك جا دريافت كرده و براى عمره با همان پول ثبت نام نمايد آيا خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر قبل از سال خمسى ثبت نام كرده ايد خمس تعلق نمى گيرد . والله العالم


صفحه 151

¯ سالروز خمس مصادف با دريافت حقوق

   سؤال 469 . كارمند دولت هستم و سال روز خمس ام همان روزى است كه حقوق دريافت مى كنم كه تخميس آن بر من سنگين است وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: مى تواند چند روز زودتر محاسبه خمس كند كه درآمد جديد از سال بعد محسوب شود و مشكل او حل شود . والله العالم

¯ حقوق و بيمه مرحوم شوهر

   سؤال 470 . به پولى كه پس از فوت شوهر از حقوق يا بيمه شوهر به زن مى دهند آيا خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر از سال خمسى زياد بيايد خمس به آن تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ درآمد جديد و مصرف آن وعدم پرداخت خمس تاكنون

   سؤال 471 . شخصى تاكنون خمس اموالش را محاسبه نكرده است اگر از درآمد سال كه هنوز سال بر آن نگذشته فيش حج يا عمره و... هزينه كند بايد خمس آن را بپردازد؟
بسمه تعالى: هرگاه درآمد جديد مستند به درآمدهاى قبلى نباشد تا سال نگذرد در فرض سؤال خمس ندارد.والله العالم

¯ مشاركت با كسى كه خمس نمى پردازد

   سؤال 472 . آيا مشاركت و دريافت سودِ آن با شخصى كه خمس نمى پردازد جايز است؟
بسمه تعالى: طرف خمس سهم خود را بپردازد براى او كافى

صفحه 152
است . والله العالم

¯ باقى ماندن مقدارى از ادكلن و خودكار و گذشت سال

   سؤال 473 . مقدارى از لوازم آرايش و ادكلن و خودكار و... مصرف شده و مقدارى از آن باقى مانده و بر آن سال گذشته است آيا باقى مانده خمس دارد؟
بسمه تعالى: احتياطاً مجموع را قيمت كند و خمس آن را بپردازد . والله العالم

¯ وسائلى كه استفاده نشده

   سؤال 474 . آيا به وسائلى كه تا يك سال استفاده نشده است خمسى تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر در آينده مورد استفاده خواهد شد خمس تعلق نمى گيرد . والله العالم

¯ كفن و قبر

   سؤال 475 . آيا بر كفن و قبر خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر از درآمد قبل از رسيدن سال، خريده باشد خمس تعلق نمى گيرد . والله العالم

¯ خريد طلاى زينتى براى فرار از خمس

   سؤال 476 . اگر براى اين كه به پول خمس تعلق نگيرد طلا بخرد و از آن استفاده كند جايز است؟
بسمه تعالى: اگر طلايى كه خريده در شأن او باشد و واقعاً مصرف كند خمس تعلّق نمى گيرد . والله العالم


صفحه 153

¯ افزايش قيمت سكه هاى مخمس

   سؤال 477 . شخصى چند سكه طلا دارد و خمس آن را پرداخته است، آيا پس از يك سال مابه التفاوت زيادى قيمت خمس دارد؟
بسمه تعالى: مادامى كه سكه را نفروخته پراخت خمس لازم نيست پس از فروش مازاد خمس دارد . والله العالم

¯ خمس سكه هاى مشترك

   سؤال 478 . سكه هاى طلا متعلق به من و همسرم است ولى همسرم خمس نمى دهد تكليف من چيست؟
بسمه تعالى: مادامى كه در اختيار شما قرار نگيرد پرداخت خمس آن واجب نيست شما كوشش كنيد سكه هاى خود را بگيريد و سپس خمس آن را بپردازيد . والله العالم

¯ خمس اموال شوهر

   سؤال 479 . آيا زن مى تواند خمس پارچه هاى نو و مواد مصرف نشده مازاد را بپردازد و آيا بايد از شوهر اجازه بگيرد، با توجه به اين كه اينها اموال شوهر است و شوهر در پرداخت خمس كاهل است؟
بسمه تعالى: پارچه هاى مورد نظر خمس دارد ولى بدون اجازه شوهر نبايد خمس آنها پرداخت شود . والله العالم

¯ خمس سكه هاى عروسى

   سؤال 480 . خمس سكه هاى طلاى عروس مان كه لازم بود سال گذشته مى داديم امسال مى خواهيم بدهيم قيمت چه روزى را حساب كنيم؟
بسمه تعالى:قيمت موقعى كه مى خواهيد خمس آن را

صفحه 154
بپردازيد.والله العالم

¯ خمس درآمد زن

   سؤال 481 . آيا به درآمد زنى كه شوهر مخارج او را مى دهد خمس تعلق مى گيرد؟ اگر شوهر مخارج ندهد چطور؟
بسمه تعالى: خمس تعلق مى گيرد و اگر شوهر نفقه را نپرداخت به مازاد نفقه خمس تعلق مى گيرد.والله العالم

¯ پرداخت مهريه هنگام محاسبه خمس

   سؤال 482 . هنگام محاسبه خمس اگر تصميم بر پرداخت مهريه باشد آيا از اموال كم كرده و سپس خمس محاسبه شود؟
بسمه تعالى: اگر مهريه همسرش را بپردازد جز ءمؤنه حساب مى شود.والله العالم

¯ مهريه

   سؤال 483 . آيا مهريه همسر خمس دارد؟
بسمه تعالى: مهريه خمس ندارد.والله العالم

¯ پرداخت ماليات به جاى خمس

   سؤال 484 . آيا ماليات يا صدقه و خيرات و مانند آن جايگزين خمس مى شود؟
بسمه تعالى:جايگزين نمى شود .والله العالم


صفحه 155

¯ ماليات

   سؤال 485 . چرا بايد به دولت ماليات پرداخت كرد؟
بسمه تعالى: اسلام دين جهانى است و كسانى كه زير چتر حكومت اسلامى زندگى مى كنند بايد در مقابل خدمات دولت، ماليات بپردازند .والله العالم

¯ خمس سهامداران شركت ها

   سؤال 486 . در شركت هاى سهامى كه شخصيت حقوقى دارند آيا تأثيرى در خمس سهامداران دارد؟
بسمه تعالى: اگر سهامداران خمس اصل سهام را نداده اند خمس قيمت خريد آن را بپردازند و هر موقع قيمت افزايش پيدا كرد به هنگام فروش به عنوان درآمد ساليانه خمس مازاد را پرداخت كنند.والله العالم

¯ مصالح باقى مانده

   سؤال 487 . آيا مصالح ساختمان مورد نياز كه خريدارى شده ولى هنوز به كار نرفته است خمس دارد؟
بسمه تعالى: اگر براى مسكن مورد نياز تهيه شده خمس ندارد. والله العالم

¯ اثاثيه مستعمل

   سؤال 488 . آيا اثاثيه منزل كه مستعمل است و رفع نياز از آن شده است خمس دارد؟
بسمه تعالى: در صورت فروش خمس آن را بدهد.والله العالم


صفحه 156

¯ باقيمانده آذوقه

   سؤال 489 . آيا باقيمانده آذوقه سال خمس دارد؟
بسمه تعالى: خمس باقى مانده آذوقه را بايد بدهد، مگر اين كه كم و ناچيز باشد.والله العالم

¯ خمس ديه

   سؤال 490 . آيا ديه جرح، قتل و نقص عضو خمس دارد؟
بسمه تعالى: پس از گذشت يكسال احتياطاً خمس آن را بپردازد(در جرح و نقص عضو) . والله العالم

¯ كتاب هاى خريدارى شده قبل از موعد

   سؤال 491 . دانشجويان و طلاب كتاب هايى را مى خرند كه استفاده از آن در سال هاى بعد خواهد بود، بعد از يك سال به اين كتاب ها كه استفاده نشده اند خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر تحصيل كتاب ها در موعد خود امكان پذير باشد خريد چنين كتاب ها جزء مؤونه نيست . والله العالم

¯ خمس سرمايه و زمان پرداخت آن

   سؤال 492 . آيا پولى كه سرمايه حساب مى شود خمس دارد و آيا خمس آن بايد اوّل كار داده شود يا سر سال خمسى؟
بسمه تعالى: سرمايه اى كه اگر خمس آن پرداخت شود مايه عسر و حرج در كاسبى نمى شود بايد براى آن سال خمسى مخصوص تعيين كرد . والله العالم

صفحه 157

¯ ذخيره اموال

   سؤال 493 . بنده سال خمسى دارم ولى مبلغى براى روز مبادا ذخيره كرده ام البته فرزندانم براى من و معالجه ام خرج هايى بيش از اين مبلغ كرده اند كه نمى دانم هزينه را از من مطالبه خواهند كرد يا خير؟ آيا خمس اين مبلغ لازم است؟
بسمه تعالى: شما از فرزندان عزيزتان سؤال كنيد اگر واقعاً خود را طلبكار مى دانند مبلغ مذكور را بابت دين آنها حساب كنيد و خمسى به آن تعلق نمى گيرد. و اگر اظهار طلبكارى نكردند خمس مبلغ مذكور را بپردازيد. ان شاءالله خدا براى روز مبادا قادر است . والله العالم

¯ وسايل تزيينى و نمايشى

   سؤال 494 . برخى وسايل مانند ظروف، عتيقه جات، تابلو و... كاربرد تزيينى و نمايشى دارند آيا با گذشت سال خمس دارند؟
بسمه تعالى: هرگاه حالت تزيينى و نمايشى آنها امر عقلائى باشد جزء مؤونه حساب مى شود به شرطى كه در شأن اين افراد باشد . والله العالم

¯ حقوق واريزى قبل از سال خمسى

   سؤال 495 . آيا به حقوق ماهيانه كه در طول ماه بايد خرج خانواده شود و چند روز قبل از سال خمسى وارد حساب شده خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: پس از كسر هزينه يك ماه، بر مازاد او خمس تعلق مى گيرد . والله العالم


صفحه 158

¯ حقوق معوقه بعد از سال خمسى

   سؤال 496 . حقوق برخى از اساتيد و فرهنگيان در پايان ترم يا آخر سال تحصيلى پرداخت مى شود به طورى كه كار قبل از سال خمسى انجام شده و حقوق بعد از سال خمسى پرداخت شده است آيا خمس دارد؟
بسمه تعالى: درآمد براى سال جديد است اگر سال گذشت خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ خمس ارث

   سؤال 497 . اگر ميت خمس مال را داده باشد، آيا در دست وراث بعد از يكسال خمس دارد؟
بسمه تعالى: چيزى كه به ارث مى رسد و ميت خمس آن را داده باشد يا ندانيم كه داده يا نه خمس به آن تعلق نمى گيرد ولى اگر بعدها به قيمت گرانتر از روز ارث بفروشد احتياطاً به قيمت ارتقايى خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ خمس ارث غير مخمس

   سؤال 498 . به ارث ميتى كه اهل خمس نبوده چه زمانى خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر مى داند كه ميت خمس آن را نپرداخته از هنگام تملك و در اختيار گرفتن بايد خمس آن را بپردازد . والله العالم

¯ ارث و شك در پرداخت خمس توسط مورّث

   سؤال 499 . ارثى از پدرم رسيد و شك دارم كه پدر خمس اموال را مى پرداخته، وظيفه

صفحه 159
من چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه وارث يقين داشته باشد كه مورّث خمس اموال را نپرداخته است خمس آن را بپردازد و در صورت شك حمل به صحت كند و اگر خواستند احتياطاً خمس بپردازند اشكال ندارد . والله العالم

¯ خمس هداياى يك بار مصرف شده

   سؤال 500 . هدايايى مثل لباس، پارچه، ظرف و... كه استفاده نشوند خمس دارند؟ اگر يك بار ا ز آنها، نه به عنوان نياز بلكه براى اين كه از نو بودن بيفتند و خمس به آنها تعلق نگيرد، استفاده كنيم درست است؟
بسمه تعالى:اگر يك بار از آنها استفاده معمولى بشود خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

¯ سكه اى كه خمس به آن تعلق گرفته هديه داده شود

   سؤال 501 . سال گذشته زمانى كه سر سال خمسى سكه هاى طلا رسيده بود يكى از آنها را هديه دادم حال خمس آن را به چه قيمتى بايد حساب كنم؟
بسمه تعالى:قيمت روز را پرداخت كنيد .والله العالم

¯ تخميس سپس هديه و گذشت سال

   سؤال 502 . اگر خمس مالى پرداخت شود سپس هديه شود اگر يك سال نزد كسى كه به او هبه شده بماند بايد دوباره خمس آن پرداخت شود؟
بسمه تعالى:تخميس صاحب هديه سبب سقوط خمس از كسى كه به او هديه شده است نمى شود، اگر سال بگذرد بايد خمس بدهد.والله العالم

صفحه 160

¯ عيدى به اولاد

   سؤال 503 . اگر مبالغى را قبل از تحويل سال به عنوان عيدى براى اولاد كنار بگذارم و پس از تحويل سال به اولاد بدهم خمس به آن تعلّق مى گيرد؟
بسمه تعالى:اگر اول نوروز سر سال او باشد و بعداً بپردازد خمس بر آن تعلق مى گيرد .والله العالم

¯ وكالت در پرداخت خمس

   سؤال 504 . آيا مى توان به نيابت فردى كه به اموالش خمس تعلق گرفته است خمس آن را ديگرى از اموال خود پرداخت كند؟

بسمه تعالى: پرداخت خمس از فردى كه خمس به اموال او تعلق گرفته در صورتى صحيح است كه او را وكيل كند كه از طرف وى خمس مال او را بپردازد هر چند عوض آن را پرداخت نكند.والله العالم ¯ واسطه در ارسال خمس

   سؤال 505 . شخصى خمس خود را به اينجانب مى دهد و شاهد و رسيد مى گيرد تا به دفتر مرجع برسانم ولى شخص ثالثى آن را از بنده گرفته و نرسانده است، آيا صاحب وجوهات برئ الذمه شده است؟
بسمه تعالى: هرگاه آن طرف كه از شما خمس را گرفته است وكيل مرجع باشد در اين صورت ضامن نيستيد و در غير اين صورت چون در رساندن مال خمس كوتاهى رخ داده است طبعاً ضامن مى باشيد. تكليف شماست كه از طرف پس بگيريد و به محلش برسانيد .والله العالم


صفحه 161

¯ مصرف خمس در عزادارى امام حسين(عليه السلام)

   سؤال 506 . آيا خمس و سهم امام(عليه السلام) را مى توان صرف روضه خوانى و يا اطعام مجالس اهل بيت(عليهم السلام) كرد؟
بسمه تعالى: خمس و زكات هركدام مصرف خاص دارد و بايد در جاى خود صرف شود و براى روضه خوانى ابى عبدالله الحسين(عليه السلام)بايد از مال ديگر بايد بهره گرفت .والله العالم

¯ پرداخت وجوه شرعى ديگران بدون اجازه

   سؤال 507 . اگر كسى مال شخصى را از طرف او، بدون اجازه و رضايت او به عنوان وجوه شرعى پرداخت كند صاحب مال برى الذمه مى شود؟
بسمه تعالى: اگر پس از آگاهى، عمل طرف را بپذيرد و نيت كند ذمه او برى مى شود.والله العالم

¯ مصرف خمس در مخارج فرزند

   سؤال 508 . از پول خمس مى توان به مخارج فرزندان كمك كرد؟
بسمه تعالى: كمك به فرزندان بسيار كار خوبى است ولى بايد از اموال شخصى بهره گرفت نه از حقوق واجبه.والله العالم

¯ گرفتن شهريه و اشتغال به غير تحصيل

   سؤال 509 . آيا جايز است طلبه اى كه مشغول به تحصيل است به شغل ديگرى نيز مشغول باشد و به جاى حضور در كلاس درس از سى دى و رايانه استفاده كند و شهريه دريافت كند؟ و اگر درس حوزه را زمينه براى شغل ديگر قرار دهد جايز است شهريه دريافت كند؟
بسمه تعالى: تقسيمى كه از طرف اينجانب انجام مى گيرد نوعى

صفحه 162
كمك تحصيلى است و فقط براى كسانى حلال است كه ممحّض براى تحصيل و يا تدريس و يا كار علمى و تحقيقى باشند و به اصطلاح شغل مهمشان در طول 24 ساعت كسب معارف و علوم اسلامى باشد، ولى براى كسانى كه اين تعريف بر آنها تطبيق نكند جايز نيست. حضور در درس از اركان آموزش است و هرگز از طريق نوار و غيره انسان آموزش اساسى پيدا نمى كند چند روز پس از امتحان فراموش مى كند، ضمناً اخذ شهريه براى كسى كه درس حوزوى را پايه براى مطالب ديگرى قرار دهد نه براى تدريس و يا تبليغ جايز نيست.والله العالم

¯ صرف خمس به دست مكلف

   سؤال 510 . مقدارى پول خمس دارم كه مى خواهم خودم مستقيماً در موارد مشروع صرف كنم نه با وساطت دفتر يا افراد، بفرماييد در چه راهى صرف نمايم؟
بسمه تعالى: بايد به اذن كسى باشد كه در احكام فرعيه از او تقليد مى كنيد تا مطابق نظر او مصرف شود .والله العالم

¯ مصرف سهم سادات در ساخت مدرسه و يا زمين كشاورزى براى سادات

   سؤال 511 . آيا جايز است سهم سادات را به سادات مستحق يا مدرسه اى مختص سادات و يا خانه اى مخصوص سادات و يا زمين كشاورزى براى مشغول شدن سادات به كشت و كار در اين موارد مصرف كنيم؟
بسمه تعالى: همه موارد ذكر شده با اجازه مجتهد جامع الشرائط امكان پذير است .والله العالم


صفحه 163

¯ تظاهر به سيد بودن بدون شجره نامه

   سؤال 512 . من شجره نامه ندارم ولى همه فاميل و اجدادم قائل به سيادت بوده اند و بعضى از طوايف سادات و بعضى از علماى قديم هم تأييد كرده اند، آيا شرعاً مى توانم تظاهر به سيادت كنم و به زى سادات درآيم؟
بسمه تعالى:تظاهر به سيادت و به زىّ سادات درآمدن بستگى به شرايط محيط دارد. اگر محيط پذيراى اين مسايل نباشد و به اصطلاح جنجال آفرين باشد از اين كار خوددارى كنيد.والله العالم

¯ چرايى اعطاء خمس به سادات

   سؤال 513 . چرا يك پنجم ارباح، كنز، معادن، غنائم و انفال از آن «سيد» شده است؟
بسمه تعالى:در اين سؤال دو اشتباه وجود دارد:اوّلاً: انفال مربوط به حكومت اسلامى است كه در رأس آن امام معصوم و يا نائب او قرار دارد، ثانياً: در غير انفال يك دهم از آن سادات فقير است نه يك پنجم. ولى آنچه مهم است اين است كه خمس از آن مقام امامت است چنان كه در صحيحه على بن راشد آمده است كه راوى به امام هادى(عليه السلام) يادآور مى شود: براى من اموالى مى آورند و گويند اين مال ابوجعفر امام جواد(عليه السلام) است. امام در پاسخ مى فرمايند:«ما كان لأبى(عليه السلام) بسبب الإمامة فهو لى، وما كان غير ذلك فهو ميراث على كتاب الله وسنّة نبيّه(صلى الله عليه وآله وسلم)» (1) بنابراين خمس چه سهم امام و چه سهم سادات از آن مقام امامت است و امام بايد فرزندان پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)را كه زكات بر ايشان حرام است، اداره كند و اگر بى نياز شدند بقيه را در موارد ديگر مصرف نمايد. مقصود اين
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 . وسائل الشيعه، ج6، ابواب انفال، باب 2، حديث6.

صفحه 164
نيست كه خمس را بين امام و سادات تقسيم كنند هر چند بى نياز باشند بلكه بايد نياز سادات را برطرف نمود و بقيه مربوط به مقام امامت است عيناً مثل فقير غير سيد كه از زكات تأمين مى شود و اگر فقير غير سيد بى نياز شد زكات در جاى ديگر مصرف مى شود.والله العالم

¯ اثبات سيادت

   سؤال 514 . آيا سيادتى كه توسط دو نسابه در دو شهر جدا از هم اثبات شده و دو مجتهد مسلم آن را امضا كردند كافى است؟
بسمه تعالى:هرگاه اين افراد به سيادت خود يقين دارند بايد به احكام آن ملتزم باشند مثلاً حق استفاده از زكات را ندارند و در صورت فقر از سهم سادات مى توانند استفاده كنند ولى اگر ديگرى بخواهد بر سيادت اينها ترتيب اثر دهد بايد سيادت آنها از طريق شرع ثابت شود، دو عادل بر سيادت آنها گواهى دهد و يا به سيادت مشهور باشند. والله العالم

¯ سيادت از طرف مادر

   سؤال 515 . كسى كه مادرش سيد است مى تواند خمس بگيرد و يا عمامه مشكى بگذارد؟
بسمه تعالى: كسانى كه از طرف مادر سيد هستند در حقيقت اولاد حضرت هاشم، جدّ پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)حساب مى شوند ولى سهم سادات به آنها تعلق نمى گيرد و براى اين كه اشتباه رخ ندهد از عمامه مشكى استفاده نمى كنند. والله العالم


صفحه 165

¯ خمس قسط ماشين بعد از سال خمسى

   سؤال 516 . شخصى ماشين را قبل از سال خمسى مى فروشد و در پيش فروش خودرو ثبت نام كرده و مقدارى از پول ماشين را قبل از سال خمسى پرداخت كرده و قسط دوم آن بعد از سال خمسى است آيا به آن پول پرداخت شده خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر ماشين شخصى خريدارى شده جديد، جزء ضرورى زندگى اوست خمس ندارد.والله العالم

¯ وسيله نقليه

   سؤال 517 . آيا به وسيله نقليه (ماشين، موتور، اتوبوس) خمس تعلّق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر وسيله نقليه را از پولى خريده كه خمس به آن تعلق نگرفته و براى غير كسب و كار و مورد نياز باشد خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

¯ خمس كاميون مورد استفاده براى مخارج زندگى

   سؤال 518 . يك دستگاه ماشين كاميون دارم كه خرج زندگى را از طريق كار با اين ماشين تهيه مى كنم آيا به آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه ماشين از پولى خريده ايد كه خمس به آن تعلق نگرفته وبا پرداخت خمس ماشين، به زحمت مى افتيد خمس به آن تعلّق نمى گيرد.والله العالم

¯ خمس قيمت نقد يا قسطى

   سؤال 519 . شخصى ماشين دوم خود را به صورت قسطى سى ميليون مى خرد كه قيمت نقد آن بيست ميليون است، آيا خمس قيمت نقد را يا قيمت قسطى را حساب كند؟

صفحه 166
بسمه تعالى: هرگاه ماشين دوم جزء مؤونه نيست هر قسطى كه مى پردازد خمس آن را بپردازد.والله العالم

¯ خمس تاكسى از درآمد آن

   سؤال 520 . شحصى با درآمد سال يك دستگاه تاكسى خريده است آيا وسيله
مزبور خمس دارد؟ از آنجا كه تاكسى منبع درآمد اوست بايد از درآمد آن
خمس را بپردازد؟
بسمه تعالى:هرگاه وسيله مزبور را از پولى خريده كه خمس به آن تعلق نگرفته خمس به آن تعلق نمى گيرد چون وسيله زندگى است ولى بر درآمد آن تعلق مى گيرد .والله العالم

¯ سرمايه كار و محل و ابزار كار

   سؤال 521 . آيا بر سرمايه كار و محل كار مانند مطب و ابزار و وسائل كار خمس تعلّق مى گيرد؟
بسمه تعالى: همه اينها متعلق خمس است مگر اين كه اگر خمس آن را بپردازد زندگى او حرجى مى شود . والله العالم

¯ پيش پرداخت و رسيدن سر سال خمسى

   سؤال 522 . اگر قبل از رسيدن سال خمسى پول را به عنوان پيش پرداخت دريافت كنم در حالى كه نيمى از كار را بايد قبل از سر سال خمسى و نيمى از كار را پس از سال خمسى انجام دهم آيا خمس پيش پرداخت واجب است؟
بسمه تعالى: چون همه پيش پرداخت را مالك شده سر سال خمسى بايد خمس همه آن را بپردازيد . والله العالم

صفحه 167

¯ افزايش قيمت اموال ارثى

   سؤال 523 . آيا به اموال غير سرمايه اى مانند ارث و مالى كه خمس ندارد در صورت افزايش قيمت خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى:در صورت فروش فقط به افزايش قيمت خمس تعلق مى گيرد .والله العالم

¯ خمس اجناس به قيمت روز

   سؤال 524 . منظور از اين كه خمس اجناس بايد با ارزش روز محاسبه شود يعنى چه؟ مثلاً اگر بخواهم خمس تاكسى يا پارچه را بدهم بايد اوّل تاكسى خودم را قيمت گذارى كنم سپس خمس آن را بدهم؟
بسمه تعالى: خمس قيمت روزى كه تاكسى يا پارچه را خريده ايد بپردازيد و اگر بعدها فروختيد خمس افزايش قيمت را بپردازيد . والله العالم

¯ كسر ديون سابق از ارباح سال جارى

   سؤال 525 . به علت كمى درآمد و يا ضعف مديريت نتوانسته ام همه ديون سال گذشته و سال جارى را كه جهت مؤونه داشته ام ادا كنم، حالا وضعم نسبتاً خوب است آيا مى توانم آن را از سود سال جارى كسر كنم؟
بسمه تعالى: مى توانيد ديون سابق را از ارباح سال جارى كسر كنيد.والله العالم

¯ شيوه محاسبه خمس سهامدار شركت سهامى

   سؤال 526 . بنده مالك 35% سهام شركت مى باشم، براى محاسبه خمس، موجودى هاى شركت اعم از نقدى و غير نقدى را محاسبه و بدهى مربوط را كسر و با

صفحه 168
مشاوره اهل فن تمامى قواعد خمسى را مثل جبران مخمس با درآمد سال و قاعده استثناء و كسر ديون از درآمد سال را به كار گرفته و پس از محاسبه خمس شركت 35% آن را به عنوان خمس مال خودم پرداخت مى كنم، آيا اين روش صحيح است؟
بسمه تعالى:راهى كه براى محاسبه برگزيده ايد راه معقولى است. و در هر حال اگر بعداً ولو بعد از يكى دو سال روشن شد كه درآمد شما بيش از آن بوده كه محاسبه كرده بوديد خمس آن را بپردازيد.والله العالم

¯ نداشتن قصد قربت

   سؤال 527 . اگر در پرداخت خمس و زكات قصد قربت نداشته باشد آيا تكليف مالى ساقط مى شود؟
بسمه تعالى: اگر قصد ريا نداشته باشد كافى است .والله العالم

¯ خمس پس انداز حساب جارى

   سؤال 528 . آيا به پس انداز حساب جارى كه ماهيت قرض دارد خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر سال بگذرد خمس دارد چون اخذ آن در اختيار خودش است.والله العالم

¯ خمس سپرده هاى بانكى

   سؤال 529 . آيا به سود حساب هاى كوتاه مدت و بلند مدتى كه در بانك سپرده مى شود و سود هم پرداخت مى شود خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر سودى كه پرداخت مى شود مربوط به عقد مضاربه باشد در صورتى كه سال بگذرد خمس تعلق مى گيرد و اگر از قبيل عقد مضاربه و امثال آن نباشد مالك سود نمى شود . والله العالم

صفحه 169

¯ خمس قرض براى سرمايه

   سؤال 530 . آيا به وام قرض الحسنه بانكى كه سرمايه قرار داده شده است خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى:مادامى كه اقساط آن را نپرداخته خمس به آن تعلق نمى گيرد و فقط به سود خمس تعلق مى گيرد. و اگر از آن سال بگذرد پس از پرداخت اقساط به خود سرمايه نيز خمس تعلق مى گيرد به شرط اين كه با پرداخت خمس سرمايه، زندگى براى او حرجى نشود.والله العالم

¯ شرط پرداخت خمس قرض توسط مديون

   سؤال 531 . اگر تاريخ برگشت قرض بعد از سال خمسى باشد آيا قرض دهنده مى تواند شرط كند كه خمس آن را قرض گيرنده پرداخت كند؟
بسمه تعالى: جايز نيست، حكم ربا را دارد .والله العالم

¯ خمس قرض برگشته بعد از سال

   سؤال 532 . اگر قرض گيرنده قرض را بعد از سال خمسى برگرداند آيا بلافاصله بايد خمس آن را پرداخت نمود؟
بسمه تعالى: زمانى كه تحويل گرفت بايد خمس را بپردازد . والله العالم

¯ خمس سهام بدون سود

   سؤال 533 . در شركت توليدى سهامدار هستم ولى تا حال به خاطر بدهى به بانك، سودى بين سهامداران توزيع نگرديده است تكليف حسابرسى سال خمسى چگونه است؟

صفحه 170
بسمه تعالى: مادامى كه سود در اختيار شما قرار نگرفته است خمس تعلق نمى گيرد . والله العالم

¯ خمس جايزه بانك

   سؤال 534 .از حساب قرض الحسنه به اسم من جايزه سكه درآمده آيا متعلق خمس مى باشد؟
بسمه تعالى: اگر سال از تملك سكه ها بگذرد خمس دارد . والله العالم  .

¯ برداشت از حساب مخلوط مخمس و غير مخمس

   سؤال 535 . مبلغى پول در بانك اندوخته ام بخشى مخمس و بخشى غير مخمس، اگر بخواهم از پول غير مخمس برداشت كنم آيا فقط قصد و نيت كافى
است؟
بسمه تعالى: اگر در دو حساب باشد اشكالى ندارد ولى اگر مجموعاً در يك حساب باشد چون در حكم مشاع است بايد تقسيم بشود .والله العالم

¯ خمس سود و سرمايه

   سؤال 536 . خمس سرمايه داده شده است با اين سرمايه خريد و فروش انجام مى گيرد و پول جديدى بدست مى آيد آيا به پول سال قبل خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: فقط به سود خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ خمس چك مصرف شده در مؤونه

   سؤال 537 . چكى از كسى كه موعد آن نزديك است و وجه آن در مؤنه سال خرج شده

صفحه 171
است با اين كه وقت دقيق آن نرسيده است آيا مى توانم آن را از سود سال كم كنم؟
بسمه تعالى: هرگاه مورد چك جزء مؤنه سال خمسى بوده است هر چند وقت چك سال آينده است مى تواند از مؤنه سال جارى حساب كند . والله العالم

¯ خمس جايگزين سپرده مخمس

   سؤال 538 . اگر شخصى پولى سپرده گذارى كرد و بعد از يكسال خمس آن را داد سپس پول را خرج كرد و با فاصله كوتاهى پول را تأمين كرد و دوباره سرمايه گذارى كرد آيا اين پول سر سال دوباره خمس دارد؟
بسمه تعالى: پول دوم نيز اگر سال بگذرد خمس دارد .والله العالم

زكات

¯ محاسبه زكات پس از جدا شدن كاه

   سؤال 539 . حد نصاب و مقدار زكات، خالص محاسبه مى شود يا ناخالص؟
بسمه تعالى: در گندم و جو پس از جدا شدن از كاه محاسبه مى شود . والله العالم

¯ از بين رفتن گندم بعد از وجوب زكات و قبل از ادا

   سؤال 540 . اگر گندم پس از تعلق زكات و قبل از ادا از بين برود حكم زكات آن چگونه است؟
بسمه تعالى: اگر متمكن از رساندن نبوده چيزى بر او واجب نيست ولى اگر به واسطه كوتاهى نرسانده تا از بين رفته بايد عوض آن را بدهد . والله العالم

صفحه 172

¯ مراد از فقر در يك سال

   سؤال 541 . كسى كه خرج خود و عيالاتش را در طى يك سال نداشته باشد فقير است و به او زكات مى رسد يك سال از چه زمانى محاسبه مى شود؟
بسمه تعالى: ملاك فقر، نداشتن خرج يك سال در زمان دريافت زكات است . والله العالم

¯ دادن مزد از محصول زكوى

   سؤال 542 . اگر مزد كارگر را از محصولى كه زكات بر آن تعلق گرفته بدهد در حالى كه صاحب محصول زكات آن را نمى پردازد، آيا بر كارگر زكات واجب است؟
بسمه تعالى: مالك ضامن است نه كارگر، اگر چه بداند مالك زكات را نمى پردازد . والله العالم

¯ مزد بيش از حد نصاب از محصول

   سؤال 543 . اگر كسى در ملك ديگرى كار كند و مزد او را از محصول بپردازد آيا در صورتى كه به حد نصاب برسد بايد زكات آن را بدهد؟
بسمه تعالى: زكات بر كسى واجب است كه دانه در ملك او ببندد، كارگر روز مزد به هنگام دانه بستن مالك آن نبوده است . والله العالم

¯ زكات دهنده اى كه مخارج سال را ندارد

   سؤال 544 . كسى كه مالش به حد زكات رسيده، ولى مخارج سال خود را ندارد آيا مى تواند از ديگرى زكات بگيرد؟
بسمه تعالى: بايد زكات مال خودش را بپردازد بعداً از زكات ديگرى بهره بگيرد . والله العالم

صفحه 173

¯ پرداخت زكات به برادر و خواهر

   سؤال 545 . اگر شخصى برادر يا خواهر خود را تحت سرپرستى خود قرار دهد آيا مى تواند زكات مال خود را به اين افراد پرداخت كند؟
بسمه تعالى: مى تواند هزينه زندگى آنها را از زكات مال خود كامل كند . والله العالم

¯ زكات مستحب

   سؤال 546 . در چه مواردى زكات مستحب است؟
بسمه تعالى: زكات در موارد زير مستحب است:
1.  سرمايه اى كه آن را براى تجارت آماده كرده است ضمناً اگر هم سودى پيدا كرد به تبع آن داراى زكات است با شرايطى كه ذكر شده است.
2. همه حبوبات غير از جو و گندم و مويز و خرما كه زكات آنها واجب است و نصاب آن نصاب خود گندم است و اما سبزيجات و ميوه و خيار و غيره متعلق زكات مستحب نيست. و مراد از سبزيجات چيزى است كه زود فاسد مى شود مثل باقلا.
3. اسب ماده به شرط اين كه بيابان چر باشد و يكسال از آن بگذرد.
4. درآمد زمينى كه براى انتفاع آماده شده است مانند باغ ها و مغازه ها و خانه ها و مانند اين ها. والله العالم

¯ سيدى كه شجره نامه ندارد

   سؤال 547 . وظيفه شرعى سيدى كه شجره نامه ندارد، راجع به احكام سادات چيست؟
بسمه تعالى: اگر به سيادت خود يقين دارد نمى تواند زكات

صفحه 174
مصرف كند و مى تواند زكات خود را به سادات بپردازد . والله العالم

¯ پرداخت مزد از زكات به مأمور

   سؤال 548 . آيا مؤسسه خيريه مى تواند از زكات جمع آورى شده به كسانى كه در جمع آورى و محاسبه و حفاظت و تقسيم و ساير موارد فعاليت مى كنند مبلغى را به ايشان به عنوان مزد پرداخت كند؟
بسمه تعالى: كسانى كه از طرف حاكم شرع مأمور جمع آورى و حفاظت و رساندن آن به بيت المال يا به دست فقراء هستند مى توانند با نظر حاكم، مزد خود را از خود زكات دريافت كنند . والله العالم

¯ زكات به عروس يا داماد يا پدر و مادر يا اولاد

   سؤال 549 . آيا مى توان به عروس فقير و يا داماد فقير و يا اولاد و والدين زكات پرداخت كرد؟
بسمه تعالى: زكات را به واجب النفقه مانند اولاد و والدين نمى توان پرداخت كرد ولى به عروس فقير و داماد فقير مى توان پرداخت . والله العالم

احكام حج

¯ پرداخت خمس يا ثبت نام براى حج

   سؤال 550 . اگر فردى مستطيع شود ولى قبل از ثبت نام حج سال خمسى او فرا برسد اگر بخواهد خمس بپردازد ديگر وجه كافى براى ثبت نام نخواهد داشت آيا خمس را بپردازد؟

صفحه 175
بسمه تعالى: پرداخت خمس مقدم بر هزينه ثبت نام است .والله العالم

¯ پول كنار گذاشته شده براى عمره و زيارت

   سؤال 551 . آيا به درآمدى كه براى رفتن عمره و يا زيارت مستحبى كنار گذاشته مى شود خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: چون مصرف نشده و سال بر آن گذشته خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ خريد فيش و فوت خريدار

   سؤال 552 . فردى يك فقره فيش حج تمتع خريدارى مى كند و پس از يك سال فوت مى كند و يكى از وراث صغير است آيا حج بر او واجب شده است؟
بسمه تعالى: هرگاه فرد متوفى نوبت حجش رسيده ولى به علّتى نرفته و فوت كرده است به خاطر داشتن صغير فيش حج را به قيمت روز بفروشند و با آن يك حج ميقاتى بخرند و مابقى را ميان وراث تقسيم كنند به شرط اين كه متوفى وصيت به حج بلدى نكرده باشد و اگر پيش از نوبت درگذشته است اين شخص مستطيع نيست و فيش حج جزء ارثيه حساب مى شود ولى در عين حال شايسته است در هر دو صورت حج ميقاتى كه اجرت آن سنگين نيست براى متوفى بخرند . والله العالم

¯ حج بلدى و يا ميقاتى از طرف ميت

   سؤال 553 . شخصى مى خواست براى حج ثبت نام كند ولى حال او براى هواپيما مساعد نبود و با ماشين و يك نفر همراه رفتن هم مشكلات زياد داشت، و به هر حال او از دنيا رفت، حال تكليف چيست؟

صفحه 176
بسمه تعالى: اگر وصيت كرده كه حج بلدى بگيرند بايد به آن عمل كنند مشروط بر اين كه هزينه بلدى بيش از ثلث مال نباشد. و در غير اين صورت حج ميقاتى كافى است، يعنى مى توانند يكى از روحانيون كه همراه حجاج به مكه مى رود را نائب بگيرند كه او حج را از طرف او انجام دهد . والله العالم

¯ نيابت زن

   سؤال 554 . آيا زن مى تواند از مرد در حج واجب يا مستحب نيابت كند؟
بسمه تعالى: نيابت زن از مرد اشكال ندارد . والله العالم

¯ ثبت نام حج با وجوه شرعى

   سؤال 555 . كسى كه از وجوه شرعى ارتزاق مى كند آيا مى تواند مقدارى از آن را براى ثبت نام حج ذخيره كند؟
بسمه تعالى: از وجوه شرعيه به مقدار هزينه زندگى مى توان مصرف كرد و نمى توان آن را براى حج ذخيره كرد . والله العالم

¯ قدرت و استطاعت

   سؤال 556 . تفاوت قدرت و استطاعت در حج چيست؟
بسمه تعالى: مقصود از قدرت، قدرت بدنى و مقصود از استطاعت استطاعت مالى است . والله العالم
¯ ارث و عدم ثبت نام براى حج    سؤال 557 . ارثيه ام بيست ميليون است و اكنون ثبت نام براى حج انجام نمى شود آيا مى توانم اين مبلغ را خرج ازدواج فرزندان كنم يا اين كه وظيفه ام حفظ پول تا موقع ثبت نام حج است؟

صفحه 177
بسمه تعالى: جنابعالى فعلاً مستطيع نيستيد مگر اين كه پول تا زمان ثبت نام محفوظ بماند و اگر در مورد فرزندان يا مورد ديگر خرج كرديد اشكالى نخواهد داشت . والله العالم

¯ ويلا به عنوان ارث و استطاعت

   سؤال 558 . اگر باغ و ويلا به ارث برسد مستطيع مى شود؟
بسمه تعالى: اگر در حد شأن وى باشد و در زندگى به آن نيازمند است در اين صورت مايه استطاعت نيست اما اگر جنبه تفريحى و خوش گذرانى دارد بايد بفروشد و حج برود . والله العالم

¯ استطاعت با پول خود و مهريه

   سؤال 559 . اگر زنى با پول خود مستطيع شده و در ضمن شوهرش مهريه اش را به او بپردازد با كداميك از اين دو مال بايد حج به جا آورد؟
بسمه تعالى: اگر با پول خود حج برود پول دوم خمس ندارد ولى اگر با پول مهريه حج برود پول اول خمس دارد . والله العالم

¯ تعارض حج و بدهكارى مادر

   سؤال 560 . از شوهرم به من ارث رسيده و از طرفى مادرم بدهكار است آيا بدهكارى مادر را بدهم يا مستطيع هستم و حج بروم؟
بسمه تعالى: مستطيع هستيد . والله العالم

¯ خمس سپرده حج

   سؤال 561 . سپرده حج كه توسط متقاضيان به حساب كوتاه مدت واريز مى شود ماهيت وكالت دارد كه بانك به عنوان وكيل با آن كار كرده و سود را به فرد پرداخت

صفحه 178
نمايد آيا اين پول و سود آن خمس دارد و آيا پول حج و عمره در اين مسأله فرق مى كند؟
بسمه تعالى: هرگاه پولى را كه واريز مى كند تمليك سازمان حج كند نه خمس تعلق مى گيرد و نه حق مطالبه سود دارد ولى اگر تمليك نكند بلكه در اختيار او بگذارد كه به هنگام حج بابت هزينه حج حساب شود در اين صورت چون تمليك نكرده بر فرع آن با گذشت يك سال خمس تعلق مى گيرد . والله العالم

¯ تزاحم بين ازدواج فرزندان با حج

   سؤال 562 . اگر پسر و دختر در سن ازدواج باشند و پدر اگر پول خود را صرف ازدواج فرزندان كند مستطيع نخواهد شد و اگر پول را براى ازدواج آنان خرج نكند مستطيع خواهد بود كدام مقدم است؟
بسمه تعالى: اگر استطاعت او براى حج قبل از آمادگى فرزندان براى ازدواج باشد حج مقدم است و اگر در سال واحد باشد مى تواند در مورد ازدواج مصرف كند . والله العالم

¯ حج بدون پرداخت خمس

   سؤال 563 . اگر كسى به حج تمتع برود و از روى علم و يا جهل خمس ندهد آيا حج او صحيح است؟
بسمه تعالى: حج او صحيح است و بايد خمس بپردازد . والله العالم

¯ حج با پول ربوى

   سؤال 564 . بانك به متقاضيان اعلام مى كند به پول وديعه شما مبلغى سود تعلق گرفته است اگر اين سود ربا باشد آيا تشرف به حج با اين پول ربوى جايز است؟

صفحه 179
بسمه تعالى: هرگاه اين شخص با قطع نظر از اين مبلغ كه بانك در اختيار او مى گذارد مستطيع باشد بايد به حج برود و پول را به عنوان مجهول المالك در اختيار مرجع تقليد بگذارد تا با اجازه او در ميان فقرا مصرف شود . والله العالم

¯ نيابت در حج فاسد

   سؤال 565 . اگر كسى در حج تمتع عملى را انجام دهد كه حج او فاسد شود با فرستادن نايب در سال بعد برى الذمه مى شود؟
بسمه تعالى: اگر حج شخص فاسد شد بايد خودش بار ديگر به حج برود و نيابت صحيح نيست، مگر اين كه به حدى برسد كه يقين كند كه رفتن به حج براى او امكان ندارد، در اين صورت مى تواند وصيت كند كه براى او حج به جا آورند . والله العالم

¯ استطاعت با شيوع بيمارى

   سؤال 566 . اگر بيمارى كشنده و ويروسى «كرونا» در عربستان شيوع پيدا كند و احتمال پيشرفت آن در ايام حج باشد آيا اين امر تأثيرى بر استطاعت دارد؟
بسمه تعالى:آنچه در مورد بيمارى ويروسى كرونا بيان شد مانع استطاعت نيست. اما چنانچه اين بيمارى و يا هر بيمارى خطرناك و مسرى ديگر آنقدر شيوع پيدا كند كه متخصصين و اطباء خود را از مهار آن عاجز بدانند حاكم شرع مى تواند اعمال محدوديت و يا ممنوعيت عمومى در اعزام حجاج بنمايد. و اگر شخص مستطيع خود به خاطر بيمارى نتوانست به حج برود بايد نايب بگيرد زيرا استطاعت بدنى شرط مباشر است نه شرط وجوب . والله العالم


صفحه 180

¯ وجوب حج بر مادر سه فرزند

   سؤال 567 . از همسرم طلاق گرفته ام حضانت سه فرزند به عهده من است آيا حج بر من واجب است؟
بسمه تعالى: هرگاه استطاعت مالى داريد و نيز براى سه فرزند شما مشكلى درست نمى كند حج براى شما واجب است.والله العالم

¯ وجوب عمره

   سؤال 568 . زيارت خانه خدا به عنوان حج يك بار واجب مى شود آيا اين شامل عمره مفرده هم هست؟
بسمه تعالى: عمره مفرده مستحب است . والله العالم

¯ لباس سفيد در احرام

   سؤال 569 . آيا پوشيدن لباس احرام سفيد براى خانم ها الزامى است؟
بسمه تعالى: در لباس احرام رنگ خاصى در روايات نيامده است بنابراين در اين مورد بين رنگ سفيد و مشكى فرقى نيست و شايد اصرار بر يك نوع از طرف سازمان حج براى اين است كه لباس هاى رنگارنگ نپوشند . والله العالم

¯ نيت احرام و تلبيه طفل

   سؤال 570 . طفل مميز يا غير مميز نيت احرام و تلبيه را خودش بگويد يا والدين هم مى توانند انجام دهند؟
بسمه تعالى: در غير مميز ولىّ بايد نيت كند و در حد امكان به كودك تلبيه را تلقين كند . والله العالم

صفحه 181

¯ ورود برخى افراد به مكه بدون احرام

   سؤال 571 . چه كسانى مى توانند بدون احرام وارد مكه شوند؟
بسمه تعالى: كسانى كه به مقتضاى شغلشان زياد وارد مكه مى شوند واجب نيست در ورود به مكه احرام ببندند و همچنين كسانى كه اعمال عمره را انجام داده اند و قبل از گذشتن ماه قمرى از مكه خارج بشوند و دوباره وارد مكه گردند . والله العالم

¯ لباس ندوخته در احرام

   سؤال 572 . شورت مردانه اى كه هيچ دوختى در آن به كار نرفته و مانع عرق سوز شدن و ديده شدن عورت در نشست و برخاست مى باشد پوشيدن آن در حال احرام جايز است؟
بسمه تعالى: پوشيدن لباس براى مصونيت از سرما و گرما و غير آن براى محرم جايز نيست، چه دوختنى و چه بافتنى باشد . والله العالم

¯ استعمال طلا به هنگام طواف

   سؤال 573 . آيا استعمال طلاى زينتى براى مرد در هنگام طواف موجب بطلان طواف مى شود؟
بسمه تعالى: استعمال طلا براى مردان و آراستن به آن كار حرام است ولى موجب بطلان طواف نمى شود ولى لازم است آدمى كه دور كعبه طواف مى كند از چنين عمل حرامى خوددارى كند.والله العالم

¯ يك نماز طواف به جاى دو نماز

   سؤال 574 . اگر نماز طواف عمداً يا سهواً ترك شود در حج يا عمره بعدى يك نماز به

صفحه 182
نيت نماز طواف قبلى و فعلى كفايت مى كند؟
بسمه تعالى: بايد دو نماز بخواند.والله العالم

¯ يك شوط كم در طواف

   سؤال 575 . اگر كسى بعد از حج و در ايران متوجه شود كه شش شوط طواف كرده تكليفش چيست؟
بسمه تعالى: بايد نائب از طرف او در ابتدا يك شوط احتياطاً انجام دهد سپس يك طواف كامل هم انجام دهد و بعد از اتمام طواف با تلفن همراه اطلاع دهد تا خود شخص دو ركعت نماز بخواند.والله العالم

¯ طواف در طبقه دوم سازه

   سؤال 576 . طبقه دوم سازه فلزى مسجدالحرام براى طواف معذورين و افراد ويلچرى چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:طبقه دوم سازه كه بالاتر و يا مساوى با پشت بام كعبه است افراد معذور مى توانند در آنجا طواف كنند و ضمناً يك نفر را نائب بگيرند كه از طرف وى در سطح مسجد طواف كند، سپس خود نيز نماز طواف را در پايين و اگر مشقت دارد در بالا، جورى كه در پشت مقام قرار گيرند، بخوانند .والله العالم

¯ نماز طواف در سازه فلزى

   سؤال 577 . سازه فلزى دور كعبه فعلاً سنگ فرش نيست، آيا خواندن نماز طواف در قسمتى كه پشت مقام است صحيح است؟

صفحه 183
بسمه تعالى:افرادى كه طواف در سازه مذكور براى آنها جايز است اگر بتوانند سجده خود را بر «ما يصحّ السجود عليه» در همان طبقه اول سازه، پشت مقام، بجا آورند مانعى ندارد و الاّ بايد نماز را در پايين بخوانند و فاصله زمانى بين طواف در سازه و نماز طواف در سطح مسجد اگر فاصله زيادى نداشته باشد اشكالى ايجاد نمى كند. والله العالم

¯ نماز طواف و قرائت باطل

   سؤال 578 . كسى كه قرائت نماز او باطل است وظيفه اش در نماز طواف چيست؟

بسمه تعالى: اگر موفق به آموزش نشد كسى را وادار كند كه قرائت صحيح را به او تلقين كند و اگر امكان نداشت به هر نحوى كه مى تواند به جا آورد و بنابر احتياط مستحب نائب نيز بگيرد. والله العالم ¯ توسعه مكه...

   سؤال 579 . در اثر توسعه مكه، عرفات كمتر از مسافت شرعى است كسى كه در مكه قصد اقامت ده روز كرده و سپس عازم عرفات شود نماز او تمام است يا قصر؟
بسمه تعالى:نمازش تمام است.والله العالم

¯ تقصير و نداشتن موى سر

   سؤال 580 . كسى كه موهاى سر او مصنوعى است براى تقصير چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى:اگر هيچ نوع ولو تك موى طبيعى ندارد با گرفتن ناخن تقصير كند .والله العالم

¯ ناخن گرفتن قبل از تقصير در عمره

   سؤال 581 . اگر در عمره مفرده اول ناخن بگيرد و بعد تقصير نمايد اشكال دارد؟

صفحه 184
بسمه تعالى:اشكال ندارد .والله العالم

¯ آميزش بعد از تقصير در عمره

   سؤال 582 . در عمره مفرده به خاطر جهل به مسأله بعد از تقصير آميزش كرده آيا كفاره دارد و بايد اعمال را از اول انجام دهد؟
بسمه تعالى:چون جاهل بوده كفاره ندارد .والله العالم

¯ تقديم اعمال مكه بر وقوفين با خوف ابتلا به بيمارى

   سؤال 583 . 1. چنانچه زائر خانه خدا به جهت وجود مبتلايان به بيمارى ويروسى و احتمال سرايت آن در ازدحام جمعيت خوف ابتلا به بيمارى خطرناك را داشته باشند آيا جايز است اعمال مكه را بر وقوفين مقدم داشته و آيا كفايت از حجة الاسلام مى كند؟
2. اگر بعد از ايام تشريق معلوم شد خوف بى مورد بوده تكليف چيست؟
بسمه تعالى:1. چنانچه عذر اين افراد عرف پسند باشد مى توانند اعمال مكه را مقدم دارند و كفايت از حجة الاسلام مى كند.
2. اگر فقط به خاطر همين خوف و عذر مقدم داشته است و جزء دسته هاى سه گانه ديگر كه مى توانند اعمال را مقدم دارند نبوده است و سپس كشف خلاف شد و معلوم شد كه اين خوف بى مورد بوده است بايد اعمالى را كه مقدم داشته بعد ازاعمال مِنى اعاده كند.والله العالم

صفحه 185

احكام دفاع از اسلام و...

¯ وظيفه در مقابل تكفيرى ها

   سؤال 584 . به نظر حضرتعالى وظيفه مسلمين در قبال تكفيرى ها و جنايات آنان به نام اسلام، چيست؟
بسمه تعالى:وظيفه دولت هاى اسلامى و همه مسلمين است كه به هر طريق ممكن جلوى اين جنايات را بگيرند و مردم جهان را آگاه سازند كه اين جنايات ربطى به اسلام ندارد. همه بايد در معرفى چهره زيباى اسلام به جهان تلاش كنيم.والله العالم

¯ وفات در خدمت سربازى

   سؤال 585 . برادر من در دوران دفاع مقدس در حال خدمت سربازى در پادگان به علت بيمارى و رسيدگى نكردن از دنيا مى رود آيا او از شهداى دوران دفاع مقدس است؟
بسمه تعالى: چون در ميدان نبرد دار فانى را وداع نگفته است به چنين فردى ثواب شهيد مى رسد و قطعاً در سراى ديگر مأجور خواهد بود. والله العالم

¯ اسلام هراسى با كشتار مسلمين

   سؤال 586 . در منازعات بين مسلمين سر افراد بريده شده و اجساد مثله مى شود و با انعكاس وسيع تصاوير چهره اسلام مخدوس مى گردد ديدگاه شرع مقدس در اين باره چيست؟
بسمه تعالى:قتل انسان مسلمان گناه كبيره است و قاتل مخلّد در آتش است و مثله كردن گناهش فزون تر است. انتشار اين نوع مظاهر دلخراش مايه وهن اسلام است بنابراين از مجموع اين كارها

صفحه 186
بايد دورى جست.والله العالم

¯ فيلم موهن

   سؤال 587 . نظر حضرتعالى در مورد فيلم موهن نسبت به پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) چيست؟
بسمه تعالى:پيامبران آسمانى، آموزكاران الهى در ميان تمام ملل جهان از احترام ويژه اى، برخوردارند، زيرا آنان در تمام ادوار، مصلحان جامعه بوده و ارزنده ترين خدمت را به انسانيت عرضه داشته اند. در مقابل يك چنين خدمت ارزنده، انسان نماهايى فيلم بسيار موهن نسبت به خاتم پيامبران(صلى الله عليه وآله وسلم) ساخته و از اين طريق احساسات پاك يك ميليارد مسلمان جهان را جريحه دار ساخته اند. اين چنين رفتار با بزرگترين رسول آسمانى يعنى حضرت محمد بن عبدالله(صلى الله عليه وآله وسلم) حاكى از رذالت و ناپاكى و به يك معنا بى خردى سازندگان آن است. بر همه مسلمانان جهان لازم است كه عكس العمل بسيار مناسب از خود نشان داده تا بار ديگر دشمنان اسلام در فكر تكرار آن نوع اعمال نباشند و به اميد روزى كه پرچم اسلام در سرتاسر جهان به اهتزاز درآيد.والله العالم

¯ برداشتن بيعت در شب عاشورا

   سؤال 588 . جهاد نيز مثل نماز و روزه واجب است و قابل فسخ كردن نيست چگونه امام حسين(عليه السلام) در شب عاشورا بيعت خود را از ياران برداشتند؟
بسمه تعالى: امام بيعت واقعى را برنداشت زيرا آن بيعت الهى بود و امام در آن مدخليتى نداشت. ولى چون اينها همراه امام آمده بودند و گروهى از آنان به نيت مقام و منصب دور امام را گرفته بودند حضرت خواست از اين جهت در محذور نباشند.والله العالم

صفحه 187

احكام امر به معروف

¯ طرح ظلم ظالم

   سؤال 589 . آيا مظلوم مى تواند نزد هر كسى كه خواست ستم ظالم را مطرح كند؟
بسمه تعالى: بايد در جايى ظلم به خود را بيان كند كه مؤثر باشد و سبب شود كه طرف دست از ظلم بردارد.والله العالم

¯ زمينه سازى ظهور

   سؤال 590 . آيا زمينه سازى ظهور امام زمان(صلى الله عليه وآله وسلم) واجب است؟ كفايى يا عينى؟
بسمه تعالى:آنچه بر مسلمانان لازم است اين است كه تبليغات دينى و اسلامى را گسترش دهند و از اين طريق براى آن حضرت انصار و يارانى تربيت كنند و مسلماً اين نوع تكليف كفايى است نه عينى .والله العالم

¯ امر به معروف و نهى از منكر

   سؤال 591 . اگر فردى كه حجابش را رعايت نمى كند به پارك ببريم گناه او برعهده ما نيز هست؟
بسمه تعالى: اعانت بر گناه است انجام ندهيد.والله العالم

¯ نحوه برخورد با همسر بدحجاب

   سؤال 592 . اگر همسر حجاب را رعايت نكند آيا بايد شوهر، او را با دعوا و درگيرى به رعايت حجاب وادار كند؟
بسمه تعالى:بايد از طريق منطق او را قانع سازند و كتاب هايى كه درباره سازندگى حجاب نوشته اند در اختيار او بگذارند و ضررهاى اخلاقى و اجتماعى بى حجابى را تشريح كند.والله العالم

صفحه 188

¯ اجبار در وظايف اجتماعى و فردى

   سؤال 593 . آيا تكاليف شرعى اجتماعى با تكاليف شرعى فردى از نظر اجبار تفاوت دارند؟
بسمه تعالى:فرائض اجتماعى مانند حجاب بايد از طريق فرهنگ سازى انجام بگيرد و كسى كه به اين مسائل توجه نمى كند مى توان او را به اين كار وادار كرد. زيرا بى حجابى ضررهاى اجتماعى دارد. و اما مسائلى مانند نماز كه نياز به قصد قربت دارد قابل اجبار نيست تخلف كننده فقط تعزير مى شود. خلاصه بايد بين مسائل اجتماعى و فردى تفاوت قائل شد .والله العالم

¯ قطع ارتباط با تارك نماز

   سؤال 594 . آيا قطع رابطه با فاميل بى نماز جايز است؟

بسمه تعالى:قطع ارتباط سبب مى شود كه آنها بر ناآگاهى خود باقى بمانند، لذا در حد امكان رفت و آمد خود را قطع نكنيد و از طرق مختلف آنها را نصيحت نماييد ولى اگر كار به حدى رسيد كه از آنها مأيوس شدند رابطه را كمتر كنيد كه نوعى عكس العمل نشان دهيد ولى در عين حال قطع رابطه به صورت قطعى صحيح نيست.والله العالم ¯ معرفى افراد منحرف به مردم

   سؤال 595 . آيا معرفى افرادى كه انحراف دينى يا سياسى دارند به مردم غيبت است؟
بسمه تعالى: اگر مخفى باشد جايز نيست.والله العالم

¯ ذكر عيب طرف به عنوان امر به معروف


صفحه 189
   سؤال 596 . اگر بازداشتن فرد از گناه متوقف بر غيبت باشد مثلاً گناه فرزند را نزد پدر بازگو كند تا او را باز دارد آيا اين كار جايز است؟
بسمه تعالى:از باب امر به معروف و نهى از منكر اشكال ندارد مشروط بر اين كه مفسده اى نداشته باشد .والله العالم

¯ نگهدارى ابزار هتك حرمت مقدسات

   سؤال 597 . نگهدارى ابزار هتك حرمت مقدسات چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:نگاه داشتن چيزهايى كه باعث هتك حرمت پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) مى شود جايز نيست و بايد آنها را محو كرد مگر اين كه مصالح خاصى در حفظ باشد .والله العالم

¯ برخورد با عوامل و حاميان هتك حرمت مقدسات

   سؤال 598 . وظيفه مسلمانان نسبت به عوامل هتك حرمت مقدسات و حاميان آنها چيست؟
بسمه تعالى:بايد افراد را توجيه كرد و هميشه آنها را با بيان هدايت نمود .والله العالم

¯ سؤال از محرميت پسر و دختر در خيابان

   سؤال 599 . دختران و پسرانى كه با يكديگر در حال راه رفتن هستند و فسقى مرتكب نمى شوند آيا كسى مجاز است فاميل بودن يا محرميت آنان را مورد پرسش قرار دهد؟
بسمه تعالى:تا علائم خلاف از آنها ظاهر نشود نبايد تجسّس كرد و متعرّض آنها شد.والله العالم

¯ مراكز ترويج افكار منحرف


صفحه 190
   سؤال 600 . شخصى سالها آمريكا بوده و دوره هاى هندويسم را ديده و حال مشغول ترويج اين مكتب در ايران است و به پيامبران توهين مى كند تكليف چيست؟

بسمه تعالى: اين نوع كارها كه ايمان جوانان را نشانه گرفته سالهاست كه جسته و گريخته به صورت آشكار و پنهان تبليغ مى شود، بايد موضوع را با مسئولين در ميان نهاده و آن مركز را معرفى كرده و مدارك را در اختيار آنان قرار دهيد .والله العالم ¯ جمع بين احترام به والدين و نهى از منكر

   سؤال 601 . دعوت والدين به انجام كارى يا ترك عملى چگونه بايد باشد؟
بسمه تعالى: وظيفه ما با پدر و مادر خوشرفتارى است (وَقُلْ لَهُما قَولاً كَريماً)(1) بنابراين در امر به معروف نيز اين روش را انتخاب كنيد هم آنها را به تكليف خود آشنا سازيد و هم احترام آنها را در نظر بگيريد .والله العالم

¯ معرفى كلاهبردار به پليس

   سؤال 602 . برادرم كلاهبردار است و به حرف من و ديگران گوش نمى دهد آيا واجب است او را به پليس معرفى كنم؟
بسمه تعالى:اگر حفظ حقوق مردم متوقف بر معرفى است در صورتى كه پيامد ديگرى نداشته باشد اشكال ندارد .والله العالم

¯ جهاد نكاح و ارتباط با محارم

   سؤال 603 . ديدگاه فقه شيعه درباره جهاد نكاح كه حتى عده شرعى نگه داشته نمى شود و بعضى از مفتيان در ارتباط با محارم نيز تجويز كرده اند چيست؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 . اسراء:23.

صفحه 191
بسمه تعالى: جهاد نكاح نوعى فحشاء است كه متأسفانه برخى از به ظاهر مفتيان براى مسائل سياسى تجويز كرده اند. والله العالم

¯ نهى از منكر با احتمال خطر جانى

   سؤال 604 . در برخى از منكرات اجتماعى مثل زورگيرى يا قمه كشى اگر جماعتى از مردم كمك كنند اگر چه احتمال خطر براى بعضى از آنها وجود دارد ولى باعث كم شدن احتمال وقوع آن منكر خواهد شد، تكليف مؤمنين چيست؟
بسمه تعالى: اين نوع كارهاى اجرايى از آنِ دولت اسلامى است، امام صادق(عليه السلام) مى فرمايد:«إنّما هو على القوى المطاع العالم بالمعروف من المنكر لا على الضعيف الذى لا يهتدى سبيلاً».(1)بنابراين اگر احتمال ضرر اهم مى دهد بايد مشاركت نكند.والله العالم

¯ پخش صداى نوار مبتذل

   سؤال 605 . آيا پخش صداى نوار مبتذل در اتومبيل و مغازه تعزير دارد؟
بسمه تعالى:اگر تظاهر به معصيت است بايد مراتب امر به معروف در نظر گرفته شود .والله العالم

¯ كتاب هاى مفيد

   سؤال 606 . مطالعه چه كتاب هايى را براى جوانان توصيه مى كنيد؟
بسمه تعالى: شايسته است براى شما عزيزان، كتاب هاى آيت الله شهيد مطهرى و آيت الله مكارم و امثال آن ها را مطالعه كنيد. والله العالم
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 . وسائل الشيعه، ابواب امر به معروف و نهى از منكر، باب 2، حديث1.

صفحه 192

كارهاى حرام و حلال

¯ اختلاط زن و مرد

   سؤال 607 . آيا اختلاط زن و مرد حرام است؟
بسمه تعالى:مادامى كه تماس بدنى نداشته باشد و مفسده ديگر بر آن مترتّب نباشد اشكالى ندارد .والله العالم

¯ غيبت در حركات و نوشتار

   سؤال 608 . آيا اگر انسان با انجام حركاتى نازيبا، حركات كسى را حكايت كند، غيبت حساب مى شود؟
بسمه تعالى:اگر طرف شناخته شده باشد غيبت حساب مى شود. والله العالم

¯ طنز درباره يك نفر از يك شهر يا يك قوم

   سؤال 609 . آيا طنزهايى كه به يك نفر ناشناخته از قوم يا شهرى خاص نسبت داده مى شود غيبت و حرام است؟
بسمه تعالى:اگر فرد مشخص باشد اشكال دارد و اگر فرد مشخص نباشد و محذور ديگرى پيش نيايد اشكال ندارد.والله العالم

¯ غيبت جمع

   سؤال 610 . آيا اگر عيبى را به يك جمع مثل اهل يك شهر نسبت دهد غيبت جمع را نموده است؟
بسمه تعالى: غيبت است . والله العالم


صفحه 193

¯ استفاده از مطالب ديگران با ذكر منبع

   سؤال 611 . استفاده از مطالب كتب و نشريات و سايت هاى اينترنتى بدون ذكر منبع چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: به مقدارى كه متعارف است اشكال ندارد. پس اگر همه كتاب طرف را استخراج كند و منتشر سازد مسلماً اين جايز نيست.والله العالم

¯ تالار عقد و كارهاى حرام

   سؤال 612 . اگر در تالار عقد مشاهده شود در مجالس زنانه نوار موسيقى و رقص و يا از مشروبات الكى استفاده شود و با تعهد قبل و نيز واكنش پرسنل پس از ارتكاب به حرام نيز فايده اى نداشته است وظيفه اينجانب به عنوان سرپرست تالار چيست؟ بسمه تعالى: هرگاه مطمئن هستيد كه تالار به همين حالت در بسيارى از موارد با كارهاى حرام مواجه خواهد بود كاربرى آنجا را عوض كنيد و به اين كارها اجازه ندهيد; راه ديگر اين كه تا از اشخاص تضمين قطعى نگرفته ايد كه كار حرام انجام ندهند تالار را در اختيار آنها نگذاريد و اگر به ندرت حرامى رخ داد مسئوليتى براى شما نيست .والله العالم

¯ كارهاى عمرانى بدون درخواست

   سؤال 613 . نمايندگان روستاى مجاور بدون مشورت با نمايندگان روستاى ما كارهاى عمرانى انجام داده اند كه هر دو روستا از آن بهره مند مى شوند اكنون انتظار دارند كه همه در تأمين هزينه هاى انجام شده شركت كنند آيا اهالى روستا ضامن و بدهكار مى باشند؟
بسمه تعالى:اگر با روستاى شما توافقى انجام نشده اهالى روستا

صفحه 194
ضامن نيستند اما اخلاقاً بايد همكارى كنند . والله العالم

¯ تقسيم عايدات درخت كارى

   سؤال 614 . شخصى زمينى را در اختيار ديگرى قرار مى دهد تا در آن جا درخت بكارد و مدت قرارداد در دو سال تعيين مى گردد و پس از آن از عوايد آن قلمستان به صورت نصف شريك باشند آيا اين قرارداد صحيح است؟
بسمه تعالى: اين مسئله اختلافى است برخى از فقهاء آن را باطل مى دانند زيرا معتقدند مساقات جايى است كه درخت قبلاً كاشته شده و طرف براى اداره باغ مورد قرارداد قرار گيرد. ولى از نظر ما يك مسئله مستقلّى است كه مخالف با قواعد شرع نيست، مدّت معيّن است و غررى در كار نيست و مشمول «أوفوا بالعقود» است بنابراين معامله صحيح است. والله العالم

¯ دستمزد كاشت ناخن و مژه

   سؤال 615 . گرفتن اجرت براى كاشت ناخن و يا مژه كه مانع رسيدن آب در وضو و غسل است حلال است؟
بسمه تعالى:چنين كارى كمك به حرام است طبعاً حلال نخواهد بود مگر اين كه احتمال دهد خانمى كه اقدام به اين كار مى كند در ايام عادت است و اين كاشت هم موقت باشد البته اين در صورتى است كه انجام دهنده آن زن و يا محرم باشد .والله العالم

¯ دروغگويى در فيلم

   سؤال 616 . آيا دروغگويى در فيلم ها به عنوان طنز جايز است؟
بسمه تعالى: اگر قرينه بر عدم جدّ باشد دروغ حرام محسوب

صفحه 195
نمى شود هر چند خلاف اخلاق است. والله العالم

¯ مجسمه معصومين(عليهم السلام)

   سؤال 617 . ساختن مجسمه هاى منسوب به اهل بيت(عليهم السلام) جهت نشان دادن صحنه هاى عاشورا و مانند آن چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اين كار در شأن امامان معصوم(عليهم السلام) نمى باشد و از اين كارها خوددارى شود.والله العالم

¯ استفاده از تيتر خلاف خبر

   سؤال 618 . استفاده از عنوان هاى تحريك كننده كه حاوى خلاصه موضوع خبر است، در صورتى كه با متن خبر منطبق نباشد چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: شرحى كه پس از تيتر مى آيد قرينه بر آن است كه مقصود چيز ديگر است و به اصطلاح، شرح، قرينه متصله بر خلاف ظاهر است، البته اين كار بر خلاف اخلاق است و در علوم اسلامى گفته شده مادامى كه انسان از سخن خود فارغ نشده است نمى توان به ظهور كلام او اعتماد كرد.والله العالم

¯ ختم سوره انعام

   سؤال 619 . كيفيت ختم سوره انعام را بيان كنيد؟
بسمه تعالى: از پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) نقل شده است كه: روز يك شنبه پس از ظهر دو ركعت نماز خوانده و يازده بار «افوض امرى الى الله» بگويد و سپس شروع به خواندن سوره انعام نمايد وقتى به (ذلِكَ الفَوْزُ المُبين) رسيد بار ديگر يازده بار «أفوض أمرى الى الله» بگويد تا آخر... مجلسى (رحمه الله) آن را در بحار الأنوار، ج87، ص 342

صفحه 196
نقل نموده است، آنچه در كتب حديث وارد شده است همين است. والله العالم

¯ كپى از فيلم و ضرر صاحبان فيلم

   سؤال 620 . دولت اسلامى به جهت مقابله با شبكه هاى ماهواره اى و فيلم هاى خلاف اخلاق، اقدام به تهيه فيلم هاى مجاز نموده است اما عده اى سودجو اقدام به كپى از اين فيلم ها نموده و آن را به طور غير مجاز وارد بازار مى نمايند و صاحبان فيلم را متضرر مى كنند، آيا خريد و فروش فيلم جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه سازنده فيلم اجازه تكثير آن را نداده است اين كار خلاف شرع است و اگر ازا ين طريق ضررى متوجه سازنده فيلم شده است بايد جبران كند و كسانى كه اين نوع فيلم ها را خريد و فروش مى كنند به نوعى به گناه كمك مى كنند ولى در اينجا از تذكر نكته اى ناگزيريم كه مربوط به حكم شرعى نيست و آن اين كه هرگاه كسانى كه اين فيلم هاى سالم را تكثير مى كنند در حقيقت در راستاى هدف سالم شما قدم برمى دارند بالأخره تكثير اين فيلم ها سبب مى شود كه مردم از فيلم هاى خلاف اخلاق منصرف شوند و وقت خود را با مشاهده اين فيلم ها پر كنند و بنابراين چه بهتر ضرر صاحب فيلم از راه ديگرى جبران شود و دست مردم را باز بگذاريد تا در مقابل هجوم فرهنگ سدّى پديد آيد.والله العالم

¯ تخلف در دوخت پارچه

   سؤال 621 . اگر خياط، پارچه را طبق سفارش مشترى ندوزد آيا مشترى مى تواند پول پارچه را از او مطالبه كند؟
بسمه تعالى: هرگاه تخلف از قرارداد به گونه اى باشد كه لباس

صفحه 197
حكم تلف را پيدا كند مثل اين كه به جاى پيراهن شلوار بدوزد بايد قيمت پارچه را به مشترى بپردازد و اگر به گونه اى است كه از قرارداد كمتر عمل كرده مثلاً به جاى اين كه دو جيبه بدوزد يك جيبه دوخته است در اين صورت مى تواند از ثمن كم كند اگر طرف قبول نكرد حق فسخ دارد ولى به طرف اجرة المثل مى دهد. والله العالم

¯ دريافت درصدى از حقوق پس از استخدام

   سؤال 622 . اگر در كاريابى شرط شود در صورت پيدا كردن فلان كار درصدى از حقوق ماهيانه به كارياب داده شود آيا اين شرط صحيح است؟
بسمه تعالى: شرط مزبور شرط مجهول است و نافذ نيست چون حد حقوق كارگر مشخص نيست همچنان از نظر مدت نيز معيّن نيست.والله العالم

¯ دادن پول به مأمور براى تسريع در كار

   سؤال 623 . دادن مبلغى به مأمورين شهردارى براى سرعت دادن در صدور مجوز و جلوگيرى نكردن از ادامه كار ساختمانى كه هيچ گريزى از آن نباشد جايز است؟
بسمه تعالى: اگر موجب تضعيف حقوق ديگران نباشد اشكال ندارد، مشروط بر اين كه كارمندان شهردارى در غير وقت ادارى اين كارها را انجام دهند.والله العالم

¯ نقل مطالب غير مطمئن

   سؤال 624 . نقل مطالب تأييد نشده و استناد به «گفته مى شود» يا «منابع آگاه» و يا «به نقل از فلان خبرگزارى» چه حكمى دارد؟ اگر گوينده خبر به دروغ بودن خبر مطمئن نيست و در راست بودن آن هم ترديد دارد آيا مى توان آن را نقل كند؟

صفحه 198
بسمه تعالى: اگر مدرك را نقل كند اشكال ندارد ولى مراقب باشد به ضرر نظام و لو با ذكر مدرك نباشد و يا باعث اغوا و تحريك و مفسده ديگران نشود.والله العالم

¯ استفاده از دروغ بر عليه دشمن

   سؤال 625 . دشمنان از طريق خبرهاى دروغ عليه ما تبليغ مى كنند آيا ما هم مى توانيم بر عليه آنان از همين شيوه استفاده كنيم؟
بسمه تعالى: جايز نيست.والله العالم

¯ كلاس درس دخترانه با تدريس معلم مرد

   سؤال 626 . آيا تشكيل كلاس درس دخترانه در مقطع دبيرستان با تدريس معلم مرد به شرط آن كه دانش آموزان با چادر حاضر شوند و ضوابط شرعى رعايت شود جايز است؟
بسمه تعالى: از تشكيل چنين كلاس هايى با معلم جوان خواه مجرد، خواه معيل اجتناب شود مگر معلمى كه سن و سالى از او گذشته باشد . والله العالم

¯ صله رحم و شيوه آن

   سؤال 627 . آيا صله رحم فاميل سببى (مثل مادر شوهر) را نيز شامل مى شود يا فقط مختص فاميل نسبى (مثل مادر، برادر، عمه و...) مى باشد؟
بسمه تعالى: تنها نسبى مراد است.والله العالم

¯ حفظ نفس و خودكشى

   سؤال 628 . حفظ نفس حق است يا تكليف؟ از آيات چه برداشت مى شود؟ در تعارض

صفحه 199
آن با ساير واجبات كدام مقدم است؟ حكم خودكشى چيست؟
بسمه تعالى: حفظ نفس از اوجب واجبات است آيه(وَلا تُلْقُوا بِأَيْديكُمْ إلَى التَهْلُكَة)(1)به يك معنا بر اين نظر دلالت دارد، و لذا كسانى كه خودكشى كنند هرگز گناه آنان بخشوده نمى شود و در هر حال هيچ واجبى با حفظ نفس تعارض پيدا نمى كند مگر در موارد خاصى، مانند دفاع و جهاد كه به دستور ولى امر انجام بگيرد. والله العالم

¯ افراد فريب دهنده مردم

   سؤال 629 . آيا خراب كردن چهره دروغين افرادى كه موجب فريب مردم مى شوند جايز است؟
بسمه تعالى: مادامى كه عيب آنها مستور است حق بازگو كردن آن ها نيست فقط مى توان طرفى را كه مورد فريب قرار مى گيرد متوجّه ساخت. والله العالم

شغل ها و درآمدها و حكم برخى از كارها

¯ ماهواره و پارازيت

   سؤال 630 . اگرچه آزاد گذاشتن ماهواره باعث آسيب هاى جدى فرهنگى مى شود ولى ارسال پارازيت روى آن، اختلالات عصبى و آسيب هاى جسمى به مسلمين مى زند، آيا اين كار مجاز است؟
بسمه تعالى: مورد سؤال از قبيل (به اصطلاح فقها) متزاحمان
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 . بقره:195.

صفحه 200
است و در اين موارد اهم بر مهم مقدم داشته مى شود و تشخيص اهم و مهم به عهده فقيه نيست، بلكه بايد در اين مورد به كارشناسان مراجعه كرد و پس از تشخيص اهم، نظام وارد عمل شود.والله العالم

¯ باز كردن حساب كاربرى به نام افراد

   سؤال 631 . باز كردن حساب كاربرى (ايميل، فيس بوك،...) به نام افراد و بدون اجازه آنها چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اين عمل نوعى دخالت در شئون افراد است، هر چند ضررى متوجّه آن نباشد و قطعاً جايز نيست.والله العالم
   سؤال 632 . آنچه در اين گونه سايت ها منتشر مى شود اگر از سوى فردى كه به او منتسب مى شود مورد تأييد نباشد، آيا عليه آن فرد قابل استناد است؟
بسمه تعالى: تا نزد قاضى ثابت نشود قابل اعتماد نيست.والله العالم

¯ پوشيه

   سؤال 633 . آيا پوشاندن قرص صورت توسط برخى اندك از بانوان مؤمنه حكم لباس شهرت پيدا مى كند و جايز نيست؟
بسمه تعالى: لباس شهرت نيست بالاخص در عراق و كشورهاى عربى كه مرسوم است. والله العالم

¯ كارهاى جايز و حرام

   سؤال 634 . آيا مى توان براى پيشگيرى از وقوع دعوا بين طرفين (در صورت يقين به وقوع آن) دروغ گفت؟
بسمه تعالى: مسأله از مصاديق اهم و مهم است و در اين مورد،

صفحه 201
اهم بر مهم مقدم است، براى جلوگيرى از خونريزى اشكال ندارد و تا امكان دارد توريه كند.والله العالم

¯ فرق اسراف و تبذير

   سؤال 635 . فرق بين اسراف و تبذير چيست؟
بسمه تعالى: اسراف زياده روى است ولى تبذير از بين بردن چيز مفيدى است. والله العالم

¯ ريا در غير عبادات

   سؤال 636 . آيا ريا در غير عبادات هم حرام است؟
بسمه تعالى: ريا در عبادات موجب بطلان است و در غير آن مادامى كه مفسده اى بر آن مترتب نشود اشكال ندارد.والله العالم

¯ امضاى الكترونيكى

   سؤال 637 . نظر خود را درباره امضاى الكترونيكى بفرماييد؟
بسمه تعالى: با علم به اين كه امضاء، امضاى طرف است و امكان تقلب نيست، كفايت مى كند.والله العالم

¯ ويروس رايانه اى

   سؤال 638 . اگر كسى ويروس ايجاد كرده و در فضاى مجازى منتشر كند و باعث خسارت شود حكمش چيست؟
بسمه تعالى: هرنوع تصرف در مال غير اگر مالش محترم باشد جايز نيست و ضامن است.والله العالم


صفحه 202

¯ دريافت اجرت براى واجبات و مستحبات

   سؤال 639 . برخى از مداحان قاريان روحانيون براى كار خود تلويحاً يا صريحاً نرخ تعيين مى كنند حكم دادن و گرفتن آن چيست؟
بسمه تعالى: براى واجبات نمى شود اجرت گرفت ولى براى غير آن اگر چه كار خوبى نيست ولى اشكال ندارد.والله العالم

¯ قليان

   سؤال 640 . با توجه به رواج استعمال قليان و مضرات زياد اعلام شده، حكم آن چيست؟
بسمه تعالى: هر موقع احساس ضرر كرد ادامه ندهد.والله العالم

¯ احضار جن

   سؤال 641 . آيا احضار جن حرام است؟
بسمه تعالى: تسخير جن حرام است مگر اين كه يك غرض عقلايى و شرعى در آن باشد.والله العالم

¯ دروغ به خانواده

   سؤال 642 . آيا دروغ گفتن به خانواده در هر قالبى جايز است؟
بسمه تعالى: دروغ مطلقاً حرام است و در مورد خانواده اگر مجبور شد توريه كند. والله العالم

¯ لزوم حلاليت در غيبت

   سؤال 643 . آيا گرفتن حلاليت از غيبت شونده و استغفار براى او لازم است؟
بسمه تعالى: بايد طلب رضايت كند و اگر ممكن نيست استغفار

صفحه 203
كند. والله العالم

¯ بردن نام ولى عصر(عليه السلام)

   سؤال 644 . آيا در زمان غيبت كبرى باز هم بردن نام حضرت ولى عصر(عليه السلام) حرام است؟
بسمه تعالى: جايز است ولى با احترام.والله العالم

¯ اجاره براى كار غير قانونى و سوء استفاده از مجوز و در آمد آن

   سؤال 645 . شخصى محلى را به طور رسمى براى كار حلالى اجاره كرده ولى از آن به شيوه حرام استفاده مى كند، وجه اجاره او چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه مورد اجاره كار مشروع باشد اجاره صحيح است و كارهاى نامشروع مستأجر كه جزء اجاره نبوده سبب بطلان اجاره نمى شود و وجه اجاره مشكل نيست .والله العالم

¯ دريافت مبلغى براى مداوا با دست كشيدن

   سؤال 646 . شخصى براى مداوا با كشيدن دست بر بدن مريض حق الزحمه اى دريافت مى كند، آيا دريافت حق الزحمه جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه با طيب خاطر وجهى را به طرف پرداخت مى كنند اشكال ندارد، در صورتى كه كلاه بردارى نباشد و كارش شرعى باشد.والله العالم

¯ ختم قرآن بدون مراعات ترتيب جزءها

   سؤال 647 . اگر قرآن را بدون مراعات كردن ترتيب جزءها خوانده شود ختم قرآن محسوب مى شود؟

صفحه 204
بسمه تعالى: اگر در خواندن قرآن اجير نشده است خلاف ترتيب مشكلى ندارد .والله العالم

¯ اجرت براى دعانويسى

   سؤال 648 . آيا اجرت گرفتن براى دعانويسى براى گشايش كار، ازدواج، رزق و... جايز است؟
بسمه تعالى: دعاهايى كه از معصومين(عليهم السلام) وارد شده است اخذ اجرت براى نوشتن آنها اشكالى ندارد زيرا طرف فايده اى از آن مى برد و اجرت درباره فايده حلال اشكالى ندارد.والله العالم

¯ استفاده ديگران از كارت سوخت

   سؤال 649 . آيا جايز است كارت سوخت راننده آژانس به راننده همان آژانس يا به ديگر اشخاص داده شود؟
بسمه تعالى: هرگاه كارت سوخت جنبه شخصى دارد و شرط شود كه فقط طرف از آن استفاده كند و به ديگرى نفروشد، نمى توان آن را به شخص ديگر خواه راننده آژانس باشد يا خارج آن منتقل كرد و يا در اختيار او قرار داد. والله العالم

¯ گريم توسط نامحرم

   سؤال 650 . آيا گريم كردن توسط نامحرم جهت فيلمبردارى و بازيگرى جايز است؟
بسمه تعالى: حرام است . والله العالم

¯ مجسمه هاى نيمه عريان

   سؤال 651 . خريد و فروش مجسمه هاى نيمه عريان و نشان دادن صحنه هاى مستهجن زن و مرد توسط مجسمه ها و تابلوها براى فروش جايز است؟ و آيا ديدن

صفحه 205
اين صحنه ها جايز است؟
بسمه تعالى: در معرض قرار دادن مجسمه هاى نيمه عريان زن و مرد مايه فساد اخلاق و كشيده شدن جوانان به راه هاى زشت است طبعاً حرام خواهد بود و حكم نگاه از مطلب فوق روشن شد.والله العالم

¯ زير ميزى

   سؤال 652 . وجه زيرميزى گرفتن پزشكان متخصص به بهانه كم بودن تعرفه مصوب در بخش دولتى و خصوصى چيست؟ آيا رضايت بيمار مجوز دريافت آن مى شود؟
بسمه تعالى: هرگاه پزشك در برگ استخدام بيمارستان (چه دولتى و چه خصوصى) اين شرط را بپذيرد كه براى هر عملى و يا معاينه اى فلان مبلغ را دريافت كند در اين صورت حق دريافت بيش از آن را ندارد. همچنين پزشكى كه به صورت خصوصى معاينه و يا عمل مى كند او نيز حق دريافت اضافه ندارد چون در پروانه كسب قيد شده است كه از تعرفه هاى دولتى پيروى كند. بنابراين اخذ بيش از تعرفه مصوب، فعل حرام است.والله العالم

¯ مصاحبه ساختگى با خدا و اولياء او

   سؤال 653 . آيا مى توان به انگيزه مثبت مصاحبه ساختگى با خدا و پيامبر و امام ترتيب داد و جواب سؤالات را از آيات و روايات نوشت؟
بسمه تعالى: اگر قرائنى گواهى دهد كه مصاحبه به صورت جعلى و ساختگى است اشكال ندارد. والله العالم


صفحه 206

¯ رفت و آمد با وهابى

   سؤال 654 . نظر شما در مورد فرقه وهابيت چيست و آيا رفت و آمد با آنها جايز است؟
بسمه تعالى: كسانى كه قدرت دفاع از عقايد خود را ندارند بايد از هرگونه تماس با هر فرقه گمراه كننده خوددارى كنند.والله العالم

¯ محافظت از اشخاص و صدمه زدن

   سؤال 655 . محافظ يكى از شخصيت هاى مهم سياسى هستم در محافظت موظفيم كه هركس جلو آمد او را دور كنيم،گاهى افراد را با ضربه هاى محكم دست عقب مى زنيم و گاهى دستمان به زنان مى خورد تكليف من چيست؟
بسمه تعالى: محافظ بايد آداب اسلامى را در نظر بگيرد و ضربه هايى كه مايه ناراحتى ديگران است كار صحيحى نيست بنابراين بهتر است شخصيت را از محلى عبور دهند كه چنين موضوعى پيش نيايد. والله العالم

¯ ترك سيگار

   سؤال 656 . من كه عمرى است سيگاريم و قادر به ترك سيگار نيستم وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: اگر احساس مى كنيد سيگار براى شما ضرر مهمى دارد بايد ترك كنيد. امروزه پزشكان ضررهاى دخانيات بر اعضاى بدن را از قبيل ريه و معده و حلق و... تشريح مى كنند و ما هم بايد درس بگيريم. والله العالم

¯ انتقال «ژن» از گياهان و حشرات به يكديگر

   سؤال 657 . انتقال «ژن» از يك موجود زنده مثل گياه يا حشره به موجود زنده ديگر

صفحه 207
جهت توليد يك خصيصه و يا افزايش خصيصه موجود چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: انتقال جزئى از گياه يا حشرات به گياه يا حشره ديگر اشكال ندارد.والله العالم

¯ جايزه در برابر مشاهده پيامك تبليغاتى

   سؤال 658 . يك مجرى امور تبليغاتى، براى تشويق صاحبان گوشى همراه به خواندن پيامهاى تبليغاتى ارسال شده، به ازاى مشاهده پيامها به آنها جايزه مى دهد مثلاً به ازاى مشاهده هر پيام ده تومان هديه دريافت مى كنند آيا اين روش و درآمد آن چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اگر اين كار به صورت عقد جعاله باشد به اين معنا كه شركت فراخوان عمومى دهد كه هركس پيام ما را مشاهده كند براى هر مشاهده فلان مبلغ دريافت مى كند، در اين صورت اشكال ندارد. والله العالم

¯ سد معبر براى برگزارى يادواره شهداء

   سؤال 659 . آيا بستن خيابان و سد معبر براى برگزارى يادواره شهداء جايز است؟
بسمه تعالى: تجليل از شهداء يك وظيفه ملى و مذهبى است و اگر آنان نبودند الان مملكت در اشغال اجانب بود ولى در عين حال بايد ترتيبى بدهند كه به حداقل اكتفا شود و مزاحمت به حقوق ديگران پيدا نكند. خلاصه موضوع از موارد تزاحم دو امر مهم است از يك طرف تجليل حفظ شود و از طرف ديگر بايد به عموم لطمه اى نرسد لذا بايد حد وسط را بگيرند. والله العالم


صفحه 208

¯ الگو گرفتن از ديگران و كسب جوائز

   سؤال 660 . آيا الگو گرفتن از آثار خوشنويسى ديگران و حضور در جشنواره و كسب جوايز از اين طريق جايز است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

¯ گرفتن گواهينامه به واسطه سفارش ها

   سؤال 661 . چند سال قبل در آزمون اخذ گواهينامه شركت كردم و به وسيله سفارش ها(نه توانمندى خودم) گواهينامه را گرفتم آيا جايز است رانندگى كنم؟
بسمه تعالى: مادامى كه توانمندى براى انجام وظيفه پيدا نكرديد از آن گواهى نامه استفاده نكنيد . والله العالم

¯ جواب سلام فاسق

   سؤال 662 . آيا جايز است كسى كه كار حرامى انجام مى دهد براى تنبيه او جواب سلامش را ندهيم؟
بسمه تعالى: جواب سلام لازم است حتى سلام فاسق . والله العالم

¯ حكم ظروف طلا و نقره براى تزيين

   سؤال 663 . حكم استعمال ظروف طلا و نقره براى تزيين چيست؟
بسمه تعالى: نگهدارى براى تزيين اشكال ندارد، استعمال صدق نمى كند . والله العالم

¯ ظروف طلا يا نقره

   سؤال 664 . اگر ظرفى از طلا يا نقره شك شود كه مصداق آنيه است يا خير حكم آن چيست؟

صفحه 209
بسمه تعالى: سؤال به صورت فنى مطرح نشده است. شك درباره استعمال اوانى يكى از دو منشأ را دارد:
الف. گاهى شبهه موضوعيه است مانند آن كه به جهت تاريكى نمى داند آيا آن كه از نقره يا طلا ساخته شده شكل آنيه دارد يا نه.
ب. گاهى شبهه مفهوميه است زيرا در سعه و ضيق لفظ آنيه شك دارد كه آيا تنها منحصر به ظرفِ معدّ براى اكل و شرب است و يا دائره آن وسيع تر است مثلاً طشت يا مكحله هم از اين قبيل است و لذا اگر شك در صدق آنيه باشد محكوم به حليّت است . والله العالم

¯ توهين به علما

   سؤال 665 . توهين به علما و محدثين بزرگ مثل شيخ صدوق(رحمه الله) و شيخ مفيد(رحمه الله)چه حكمى دارد؟ با كسانى كه جاهلانه اين كار را انجام مى دهند چه بايد كرد؟
بسمه تعالى: اهانت بر مسلمان حرام است تا چه رسد به استوانه هاى علمى كه آيين ما به وسيله آنان به دست ما رسيده است. البته چنين افرادى را بايد از طريق موعظه و نصيحت هدايت كرد .والله العالم

¯ كراوات

   سؤال 666 . آيا خريد و فروش و معامله كراوات كه نمادى از فرهنگ غرب است جايز است؟
بسمه تعالى: خريد و فروش اشكال ندارد ولى استفاده آن در ايران به عنوان حكم ثانوى جايز نيست . والله العالم


صفحه 210

¯ دستمزد كارگر ساختمان بدون مجوز

   سؤال 667 . اگر شخصى ساختمانى را بدون مجوز ساخت احداث كند دستمزد كارگران كه از اين مسأله آگاه هستند اشكال دارد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

¯ غيبت فرد مجهول و غيبت فرزند نزد معلم

   سؤال 668 . آيا غيبت شخصى كه شنونده او را نمى شناسد جايز است و نيز غيبت فرزند نزد معلم يا مربى به جهت اصلاح و بررسى عيوب فرزندشان جايز است؟
بسمه تعالى: اگر طرفى كه درباره او نكوهش مى شود براى شنونده شناخته شده نيست اشكالى ندارد و هرگاه تذكر نزد معلّم به عنوان اصلاح فرزند باشد اشكال ندارد . والله العالم

¯ داستان هاى تخيلى

   سؤال 669 . آيا نوشتن داستان هاى تخيلى و ساختگى مصداق دروغ است؟
بسمه تعالى: بايد در آغاز داستان يادآور شود كه داستان تربيتى است و نه واقعى يا قرينه اى بر اين مطلب وجود داشته باشد . والله العالم

¯ دروغ با غير زبان

   سؤال 670 . آيا دروغ تنها در گفتن و شنيدن است؟ يا در قالب نوشته، علامت، اشاره، تابلو، آگهى، و تصويرسازى (ميكس و مونتاژ) هم مى آيد؟
بسمه تعالى: در دروغ گفتار شرط نيست . والله العالم


صفحه 211

¯ ملاك دروغ مصلحتى

   سؤال 671 . ملاك دروغ مصلحتى چيست؟
بسمه تعالى: دروغ مصلحت آميز جايى است كه چيزى كه با دروغ گفتن به دست مى آيد اهميتش از نظر شرع بيش از مفسده خود دروغ باشد مثل دروغ براى نجات جان يك انسان بى گناه. هر چند بهتر است راه توريه را پيش بگيرد . والله العالم

¯ توريه

   سؤال 672 . توريه در فضاى مجازى بدون محقق بودن شرايط جايز است؟
بسمه تعالى:توريه بدون مجوز در حكم دروغ است .والله العالم

¯ انكار فضيلت و غيبت

   سؤال 673 . اگر فضيلتى را براى فردى انكار كنيم مثل اين كه فلانى مورد تأييد نيست آيا غيبت است و اگر غيبت باشد اكنون براى حلاليت طلبيدن به او دسترسى نداريم وظيفه مان چيست؟
بسمه تعالى:اگر در مقام شهادت باشد اشكال ندارد در غير اين صورت غيبت حساب مى شود و براى او استغفار كنيد .والله العالم

¯ نقل حدس و گمان

   سؤال 674 . آيا حدس و گمان را مى شود به عنوان نظر و خبر منتشر نمود؟
بسمه تعالى:بايد به گونه اى مطرح شود كه طرف بفهمد ظنى است نه قطعى . والله العالم


صفحه 212

¯ گفتن خوبى هاى فردى و عدم رضايتش

   سؤال 675 . اگر خوبى ها و فضيلت هاى فردى را در حالى كه حضور ندارد و راضى نيست بگوييم غيبت است؟
بسمه تعالى: گفتن فضائل ديگران غيبت نيست ولى اگر راضى نباشند باعث ايذاء اوست. والله العالم

¯ استفاده از مدرك

   سؤال 676 . داراى مدرك ناظر فنى هستم ولى در اداره فقط از مدركم استفاده مى شود و نيازى به حضور در محل كار نبوده است، آيا مى توانم حقوق دريافت كنم؟
بسمه تعالى: حقوق در مقابل كار است بنابراين بدون كار حقوق براى شما مشروع نيست. والله العالم

¯ ترجمه كتاب هاى مخالف اسلام

   سؤال 677 . ترجمه كردن كتاب هايى كه در مورد حقوق بشر و دموكراسى است و بعضاً ديدگاه هاى مخالف اسلام دارد، چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: اگر ترجمه آن كتب موجب گمراه كردن نباشد اشكالى ندارد و اگر ضرورتى براى ترجمه هست حتماً بايد با بيان حقوق اسلامى همراه شود و به نوعى به برترى حقوق اسلام استدلال شود و مسلماً چنين مترجمى بايد مسلط بر حقوق اسلام باشد. والله العالم

¯ انتخابات در بلاد كفر

   سؤال 678 . شركت در انتخابات ملى در كشور كفر جايز است؟
بسمه تعالى: اگر انتخاب يكى به نفع مسلمانان و انتخاب ديگرى

صفحه 213
به ضرر مسلمانان باشد پشتيبانى از اولى اشكال ندارد.والله العالم

خريد و فروش

¯ عمل نكردن پيمانكار به ضوابط ساخت

   سؤال 679 . مالك ساختمان با پيمانكار قرارداد بسته كه در صورت ساخت ساختمان به تعداد معيّن، يك واحد معين را به پيمانكار بدهد. پيمانكار كار را تمام كرده ولى به جهت رعايت نكردن ضوابط، توسط شهردارى تخريب شده است آيا پيمانكار در ساختمان جديد حقى دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال، كوتاهى از پيمانكار بوده ديگر حقى نخواهد داشت.والله العالم

¯ وكيل در فروش و گرفتن مزد از خريدار

   سؤال 680 . شخصى به عنوان حقوق بگير، محصولات شركت را به فروش مى رساند و از آنجا كه خريداران زياد مى باشند به خريدار مى گويد كالا را به شما مى فروشم و بايد مبلغى را به من بپردازيد آيا كار وى جايز است؟
بسمه تعالى:در فرض سؤال شخصى حقوق بگير، وكيل ديگران است بايد به همان مبلغ معيّن بفروشد و حق ندارد براى تخصيص كسى براى فروش مبلغى از او مطالبه كند بنابراين بايد وجه را به صاحبش برگرداند.والله العالم

¯ واسطه گرى در خريد و فروش منزل

   سؤال 681 . اينجانب در كار خريد و فروش منزل سرشناس هستم و مشترى پس از توافق بر خريد منزل، نصف كمسيون مشاور املاك را به من مى پردازد و من نيز

صفحه 214
مبلغى را به مشاور املاك مى پردازم و وى مبايعه نامه را تنظيم مى كند آيا اين نوع واسطه گرى و كسب درآمد جايز و حلال است؟
بسمه تعالى: اگر از طرفِ دفتر مشاور املاك چنين قراردادى داشته باشيد اشكال ندارد.والله العالم

¯ واسطه بين فروشنده و خريدار

   سؤال 682 . بنده واسطه هستم و خريدار را نزد فروشنده مى برم در حالى كه يكديگر را نمى شناسند و فروشنده در عوض به بنده يك درصد حق دلاّلى مى دهد. حال اگر نتوانستم خودم همراه مشترى بروم ولى مشترى را من معرفى كردم آيا حق واسطه گى به من تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى:از آنجا كه معرفى مشترى به فروشنده كار ارزشمندى است طبق قرارداد هر مبلغى را بپردازد حلال است. و در مورد سؤال بستگى به قرار دارد، اگر قيد شده كه معرفى كافى است بايد مبلغ را بپردازد.والله العالم

¯ دلالى

   سؤال 683 . شخصى از بنده درخواست كرد براى املاكش مشترى پيدا كنم و در مقابل حق الزحمه اى دريافت كنم. معامله انجام شد و حق الزحمه را گرفتم ولى بعداً معامله را فسخ كردند، من حق الزحمه را پس دادم. و مجدداً با درخواست مالك، مشترى ديگرى را معرفى كردم و پس از انجام معامله حق الزحمه را دريافت كردم، آيا حق الزحمه اول را مى توانم مطالبه كنم و آيا حق الزحمه دوم حلال است؟
بسمه تعالى: اگر قرارداد بر اين مبنا بوده است كه حق الزحمه را دريافت كند اگر چه بعداً معامله فسخ شود دريافت هر دو حق الزحمه اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 215

¯ تيتر غير واقعى براى افزايش فروش

   سؤال 684 . آيا براى افزايش شمارگان فروش روزنامه مى توان تيترهاى جنجالى و يا مطالب غير واقعى به كار برد؟
بسمه تعالى: جايز نيست. والله العالم

¯ كم فروشى بدون تقصير

   سؤال 685 . فروشنده خواربار هستم اكنون متوجه شدم به علّت كم فروشى مقدارى از اجناس اضافه آمده است وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه مشترى ها را مى شناسيد موضوع را با آنها در جريان بگذاريد، در غير اين صورت طلب آنان را از طرف صاحبان آنها به عنوان صدقه بپردازيد .والله العالم

¯ صدور فاكتور بيش از مبلغ خريد

   سؤال 686 . اگر براى آن كه به مأمور خريد شركتى سودى برسد فاكتور خريد به مبلغ بالاتر از آنچه پرداخت شده صادر كند آيا صادر كننده فاكتور ضامن است؟
بسمه تعالى: نويسنده فاكتور بالا كار حرامى مرتكب شده است ولى ضامن، كسى است كه مبلغ اضافى را دريافت مى كند.والله العالم

¯ مرابحه

   سؤال 687 . مرابحه چيست؟
بسمه تعالى:عقد مرابحه يعنى ذكر اصل سرمايه همراه با تعيين مقدار سود.والله العالم


صفحه 216

¯ مرابحه سفارشى

   سؤال 688 . آيا مرابحه سفارشى، به اين معنا كه فروشنده به درخواست مشترى جنسى را بخرد سپس با اضافه سودى به مشترى بفروشد، صحيح است؟
بسمه تعالى: اين معامله صحيح است به شرطى مشترى دوم ملزم به خريد نباشد، خواست بخرد و خواست نخرد و اين مسأله منصوص است .والله العالم

¯ نسيه فروشى در عقد مرابحه

   سؤال 689 . آيا در عقد مرابحه كه ناظر به معامله به صورت نقدى است مى توان مبلغ را نسيه دريافت كرد و افزون بر توافق اوليه، مبلغى دريافت نمود و يا تبديل نقد به اقساط كرد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه مبلغ نسيه باشد بعداً نمى توان بر آن افزود ولى از اول مى تواند بگويد اين جنس را به دو نرخ مى فروشم نقد به اين قيمت و نسيه به اين قيمت هر كس هر كدام را انتخاب كرد همان را معين كنند، با تبديل نقد به اقساط، مسأله فرقى نمى كند.والله العالم

¯ سود مرابحه به صورت درصدى

   سؤال 690 . آيا سود مرابحه مى تواند به صورت درصدى تعيين گردد يا بايد به صورت مبلغ معينى باشد؟
بسمه تعالى:هرگاه درصدى پس از محاسبه به صورت مبلغ معينى درآيد اشكال ندارد .والله العالم


صفحه 217

¯ مرابحه و ربا

   سؤال 691 . عده اى مى گويند مرابحه راهى براى فرار از رباست نظر حضرتعالى چيست؟
بسمه تعالى: ربطى به ربا ندارد. در ربا هدف افزايش پول است و مبادله كالا به صورت واقعى صورت نمى گيرد.والله العالم

¯ مرابحه و فروش اقساطى

   سؤال 692 . تفاوت بين مرابحه و فروش اقساطى چيست؟
بسمه تعالى: فروش اقساطى مى تواند به شكل مرابحه انجام شود يعنى با ذكر اصل سرمايه و تعيين مقدار زياده .والله العالم

¯ مدت احتكار

   سؤال 693 . ملاك احتكار چيست؟ آيا بيش از چهل روز يا سه روز ملاك است؟
بسمه تعالى: در احتكار، زمانِ سه روز و چهل روز مطرح نيست بلكه هرگاه احتكار سبب ضيق شدن زندگى مردم شود، احتكار محقق مى شود چه بسا ممكن است اين ضيق در زمان ممتدى تحقق پذيرد.والله العالم

¯ پيش فروش زمين و دادن آپارتمان

   سؤال 694 . شخصى از اعضاى تعاونى مسكن فيش زمين را فروخته و شرط كرده اگر زمين نداشته باشد ثمن را برگرداند، بعداً به جاى زمين آپارتمان داده اند و او آپارتمان را به جاى زمين به خريدار فيش داده است حكم چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه مورد معامله فيش زمين بوده و تحويل زمين ممكن نباشد معامله باطل و تبديل اين معامله به آپارتمان نياز به

صفحه 218
رضايت طرفين دارد .والله العالم

¯ عدم امكان ساخت مبيع پيش فروش شده

   سؤال 695 . در معامله پيش فروش اگر مبيع بعد از عقد بيع بوجود نيايد و ايجاد آن هم ممتنع باشد وضعيّت عقد چگونه خواهد بود؟
بسمه تعالى: اگر عذر فروشنده عمومى باشد به اين معنا كه ديگران هم نمى توانند كار را صورت دهند معامله باطل مى شود . والله العالم

¯ پيش خريد و فروش سكه قبل از تحويل

   سؤال 696 . آيا پيش خريد سكه و فروش آن به مبلغ بالاتر جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه سكه هاى پيش خريد را قبض كرده باشد مى تواند به مبلغ بالاتر بفروشد و در صورت عدم قبض مى تواند به صورت ذمه اى بفروشد به شرط اين كه قيمت نقد باشد .والله العالم

¯ پيش خريد سكه قبل از تحويل

   سؤال 697 . سكه به صورت بيع سلف پيش خريد شده يعنى مبلغى از قيمت پرداخت شده و بقيه هنگام تحويل سكه پرداخت مى شود، آيا فروش امتياز اين سكه به مبلغ بالاتر قبل از تحويل اشكال دارد؟
بسمه تعالى: معامله از قبيل بيع سلف است به مقدار مبلغى كه پرداخته معامله صحيح است در باقيمانده صحيح نيست.والله العالم

¯ پيش فروش ساختمان قبل از شروع به ساخت

   سؤال 698 . پيش فروش ساختمانى كه حتى استكلت بندى هم نشده صحيح است؟

صفحه 219
بسمه تعالى:فرض سؤال اين است كه چيزى از ساختمان ساخته نشده است طبعاً بيع سلف مى شود بايد مشخصات ساختمان از نظر جا و كيفيت مشخص شود و وقت تحويل هم معين گردد در غير اين صورت معامله باطل است .والله العالم

¯ پيش فروش نسيه ساختمان

   سؤال 699 . در پيش فروش ساختمانى كه هنوز شروع به ساخت آن نشده است آيا مى توانند ثمن را براى آينده در نظر بگيرند؟
بسمه تعالى:چون ساختمان ساخته نشده و ثمن هم براى آينده منظور شده است معامله از قبيل «كالى به كالى» يعنى دو طرف نسيه است و قهراً اين معامله باطل مى شود .والله العالم

¯ پيش خريد خودرو

   سؤال 700 . ماشين را پيش خريد مى كنم به اين صورت كه مقدارى از پول را ابتدا پرداخت كرده و بعد از مدت معين مابقى را به قيمت روز مى دهم و ماشين را تحويل مى گيرم البته تا زمان تحويل به پول من سود مشاركت تعلق مى گيرد و در صورت تأخير جريمه تأخير داده مى شود. حكم معامله و سود و جريمه تأخير چيست؟
بسمه تعالى: اين معامله صحيح است و هرگاه سود را شرط نكنيد و او سود بپردازد اشكال ندارد ولى دادن و گرفتن جريمه تأخير جايز نيست .والله العالم

¯ معامله ملك مسلوب المنفعه

   سؤال 701 . يك ملك يا يك دستگاه صنعتى معاوضه شده و در مبايعه نامه همه خيارات ساقط شده است ولى مالك اعلام نكرده كه ملك را ده ساله اجاره داده بوده

صفحه 220
است آيا اين معامله صحيح است؟ آيا خريدار حق فسخ دارد؟ آيا مستحق اجرت المثل اين مدت مى باشد؟
بسمه تعالى:بيع از اول صحيح است ولى ناظر به مسلوب المنفعه نيست و جمله «اسقاط كافه خيارات» ناظر به اين عيب در معيب نمى باشد لذا خيار دارد و چون واگذارى منافع قبل از فروش به ثالث صحيح بوده در اين حالت يكى از دو كار را مى تواند انجام دهد يا صبر كند تا مدت اجاره تمام شود و يا معامله را فسخ كند.والله العالم

¯ فروش قبل از بنام شدن سند

   سؤال 702 . بيع نامه توسط فروشنده و خريدار تنظيم مى شود ولى خريدار قبل از پرداخت پول، اقدام به فروش مى نمايد و مالك پس از گرفتن مبلغ، اقدام به تنظيم سند رسمى كرده و تأخير در پرداخت را موجه مى داند اكنون مشترى اول مى تواند به ادعاى اين كه در زمان فروش ملك به ديگرى هنوز ملك به تملّك رسمى درنيامده، معامله را فضولى و ادعاى فسخ كند؟
بسمه تعالى:در فرض سؤال وقتى كه انشاء بيع صورت گرفت يعنى مالك گفت:«فروختم» و خريدار گفت: «خريدم» مبيع ملك مشترى مى شود هر چند در محضر سند به نام او نزنند. بنابراين فروش او به شخص ثالث قبل از گرفتن سند از مالك اشكال ندارد. مگر اين كه خريد و فروش انجام نگرفته باشد و موقع نوشتن سند خريد و فروش انجام بگيرد در اين صورت معامله دوم فضولى است . والله العالم


صفحه 221

¯ فروش ملك در قبال دريافت آپارتمان و مالك نبودن آپارتمان

   سؤال 703 . ملكى در قبال دريافت 2 واحد آپارتمان مشخص فروخته شد و خريدار اين ملك را به ديگرى فروخت و پس از آن معلوم شد كه آپارتمان ملك ديگرى بوده، آيا معامله صحيح است؟ و آيا ملك به شخص ثالث منتقل شده است؟
بسمه تعالى:معامله اوّل باطل بوده و ملك به ديگرى منتقل نشده است و لذا شخص ثالث بايد به فروشنده مراجعه كند نه به صاحب ملك .والله العالم

¯ تعهد به پرداخت قيمت روز در مبيع مستحق للغير

   سؤال 704 . زمينى فروخته مى شود و فروشنده متعهد مى شود چنانچه ملك، مستحق غير باشد قيمت روز زمين را به خريدار بدهد پس ازمدتى مشخص مى شود كه فروشنده مالك زمين نبوده آيا ملزم به تعهد فوق مى باشد؟
بسمه تعالى:حكم شرعى اين است كه معامله باطل بوده و خريدار مالكِ پولى است كه به فروشنده پرداخته است ولى اگر زمان طولانى بوده و ارزش پول كاسته شده ملزم به پرداخت نرخ تورم مى باشد.والله العالم

¯ جعلى بودن سند زمين فروخته شده

   سؤال 705 . شخصى زمينى خريده و روى آن كار كرده است حال بعد از سال ها معلوم شده سند جعلى بوده و زمين از آن ديگرى است تكليف چيست؟
بسمه تعالى:متأسفانه افرادى با جعل اسناد، املاك ديگران را مى فروشند و خريدار هم با ناآگاهى روى زمين كار مى كند، اكنون كه روشن شده زمين از آنِ ديگرى است خريدار به آن كس كه او را فريب داده رجوع كند و هر مبلغى را كه به عنوان زمين پرداخت

صفحه 222
كرده پس بگيرد همچنين فروشنده ضامن ضررهايى است كه خريدار در اين راه متحمل شده است .والله العالم

¯ تعارض در مالكيت زمين

   سؤال 706 . زمينى كه سند محضرى دارد در تصرف حقير است در آن كشاورزى مى كنم، اكنون ديگران مدعى قسمتى از زمين شده اند و سندى ندارند، آيا ادعاى آنان پذيرفته مى شود؟
بسمه تعالى:قانون كلى اين است كه كسى كه سند دارد و زمين در تصرف اوست او مالك زمين است و هر فردى كه مدعى مالكيت است بايد مالكيت خود را شرعاً و قانوناً ثابت كند. والله العالم

¯ ضمان درك و كاهش ارزش پول

   سؤال 707 . اگر معلوم شود كه مبيع ملك ديگرى بوده است بايع بايد ثمن را به مشترى برگرداند و اگر مشترى جاهل به اين مسأله بوده بايع بايد ضررهاى ناشى از اين مطلب را نيز بپردازد، آيا در اين مسأله سقوط ارزش پول نيز در نظر گرفته مى شود؟
بسمه تعالى:مورد مسأله ضمان درك است و آن اين كه اگر مبيع مستحقاً للغير درآمد، فروشنده ضامن مبلغى مى باشد كه از مشترى گرفته است، اين مسأله نياز به شرط ضمان ندارد، حتى اگر شرط ضمان نشده نباشد مبلغى را كه گرفته است بايد برگرداند. ولى اگر فاصله زمانى بين اخذ مبلغ و پرداخت آن زياد باشد و ارزش پول كاهش فوق العاده داشته باشد بهتر است مصالحه كنند و رضايت يكديگر را جلب كنند و در غير اين صورت با مراجعه به بانك مركزى و تعيين تورم ضرر جبران شود.والله العالم

صفحه 223

¯ مصادره اموال و خريد قبلى

   سؤال 708 . زمينى را از زن كليمى خريدارى كردم پس از يك سال دادگاه به مصادره اموال آن زن و اين زمين رأى داد، آيا فروشنده ملك ملزم به برگردانيدن ثمن معامله و جبران خسارت به اينجانب مى باشد؟
بسمه تعالى: هرگاه مصادره اموال آن فروشنده جنبه شرعى داشته طبعاً فروشنده ضامن پول خريدار است، البته فقط ثمن معامله را بايد بپردازد و نسبت به جبرانِ خسارت با هم مصالحه كنند .والله العالم

¯ فروش پدر اموال دختر پس از تكليف دختر

   سؤال 709 . دخترى هستم 18ساله در كودكى زمينى را مالك شدم پدرم در سن 17 سالگى ام ملك مرا بدون اذن من فروخت آيا فروش او صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر دو نفر عادل بر رشد مالى دختر در زمان فروش شهادت بدهند فروش پدر فضولى بوده و احتياج به اجازه دختر دارد.والله العالم

¯ اختلاف سند رسمى با سند عادى

   سؤال 710 . معمولاً مبايعه نامه عادى با دقت در همه شرايط مورد توافق امضا مى شود ولى در وقت ثبت در دفترخانه با اعتماد به آنها به متن دقت نمى شود. در صورت تعارض بين دو سند عادى و رسمى كدام معتبر است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال كه طرف سند اول را با دقت امضا كرده است و سند دوم را به خيال اين كه با سند اول موافق است امضا مى كند به گونه اى كه اگر توجه مى كرد امضاء نمى كرد، در اين صورت سند اول مقدم است.والله العالم

صفحه 224

¯ كشاورزى با پساب آلوده

   سؤال 711 . استفاده كشاورزان از پساب هاى آلوده توسط دستگاه هاى ذى ربط مضر اعلام گرديده و شيوع بيمارى هاى مختلف را به دنبال دارد و قانون هم مسئولان را به ممانعت از استفاده مكلف كرده چه حكمى دارد؟ خريد و فروش محصولات و درآمد حاصله و مصرف اين محصولات آيا جايز است؟
بسمه تعالى: بهداشت عمومى و سلامت شهروندان از اساسى ترين خواسته هاى اسلام است. نخستين باب رساله عمليه پس از تقليد فصل آب است كه حاكى از نظافت و پاكى است. دستورات اسلام در مورد بهداشت و سلامت تن و جان در كتاب هاى فقهى مذكور است و از طرفى هر نوع اضرار به مال و جان را تحريم كرده است. در فرض سؤال بايد مؤمنان شرايط بهداشت محصولات كشاورزى را رعايت كنند و از آب هايى استفاده كنند كه سلامت مردم را تضمين كند. بنابراين پاسخ پرسش ها منفى است و ان شاءالله با دعوت كشاورزان و دادن آموزش ها و در اختيار نهادن آب هاى پاك از اين پديده جلوگيرى شود.والله العالم

¯ خريد و فروش طلاى كهنه و نو

   سؤال 712 . براى خريد طلاى نو (ساخته شده) طلاى كهنه به زرگر داده مى شود و اجرت ساخت هم محاسبه مى گردد راه صحت اين معامله چيست؟
بسمه تعالى: اگر وزن دو طلا يكسان باشد راه صحيح اين است: طلاى كهنه را به قيمت روز بفروشد، سپس طلا نو را به قيمت روز بخرد، به گونه اى كه دو معامله باشد و اين بهترين راه است. والله العالم

صفحه 225

¯ اشتباه در سال توليد

   سؤال 713 . نمايندگى فروش خودرو يك خودرو توليد سال 91 را اشتباهاً به جاى خودرو سال 90 فروخته است با اين كه سال توليد براى متعاملين اهميت زيادى دارد آيا اين معامله صحيح است و حق فسخ براى فروشنده وجود دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه تفاوت دو مدل به حدى زياد باشد كه عرفاً قابل تحمل و مسامحه نباشد، در اين صورت فروشنده حق خيار غبن دارد و مى تواند فسخ كند و يا با خريدار كنار بيايد. والله العالم

¯ تسامح در مقدار زايد بر مبيع

   سؤال 714 . در مبايعه نامه فروش زمين، قيد شده:«مقدار زايد بر مبيع محاسبه نگرديد» حال فروشنده علم پيدا كرده كه ملكش دو برابر آنچه بوده، فروخته است حكم مسأله چيست؟
بسمه تعالى: جمله «ميزان زايد بر مبيع محاسبه نگرديد» يك مفهوم عرفى دارد و آن مازادى كه معمولاً در چنين بيع هايى تسامح مى كنند و طرف آن را ناديده مى گيرد ولى هرگاه «مازاد» دو برابر باشد فقره مزبور شامل آن نيست و بايد مازاد را به مالك اول بازگرداند يا با همديگر مصالحه كنند.والله العالم

¯ فروش سهم مشاع بدون ذكر مشاع بودن

   سؤال 715 . شخصى سهم مشاع خود را فروخت بدون اين كه به مشترى اطلاع دهد آيا معامله صحيح است؟
بسمه تعالى: خريدار حق فسخ دارد ولى اگر قبلاً از مشاع بودن زمين آگاه بوده ولو در مبايعه نامه ذكر نشود حق فسخ ندارد.والله العالم

صفحه 226

¯ تجارت سفهى

   سؤال 716 . جوانى كه به رشد تجارى نرسيده با تاجرى وارد معامله مى شود از تاجر ده تومان مى خرد و در بازار 9 تومان مى فروشد و اين كار تكرار شده است و اين منجر به ورشكستگى جوان مى شود، آيا تاجر كه خبر از اين مسأله داشته ضامن است يا خير؟
بسمه تعالى: از آنجا كه خريدار رشد معاملى نداشته تمام معاملات او با فروشنده فضولى بوده و صحت آن نياز به امضاء ولى دارد و جمع بين دو حق به اين است كه ولى معاملات جوان را تنفيذ كند به شرط اين كه فروشنده جبران خسارت كند .والله العالم

¯ اجرت دلال و بنگاه

   سؤال 717 . قبل از قطعى شدن معامله و انصراف طرفين از معامله به هر دليلى آيا دلال حق دريافت اجرت دارد؟
بسمه تعالى: بستگى به رسم بنگاه دارد اگر حق دلال مربوط به اين است كه طرفين را تا آستانه معامله برساند بايد پرداخت شود و در غير اين صورت چيزى پرداخت نمى شود ولى اخلاقاً بهتر است حق الزحمه اى به او پرداخت شود.والله العالم

¯ درصدى از سود براى عامل فروش

   سؤال 718 . شركتى در رابطه با افرادى كه محصولات شركت را به فروش مى رسانند حق العمل مشخصى را مى پردازد بدين شكل كه شخصى كه كالا را مستقيماً به فروش برساند 3% از مبلغ معامله به وى پرداخت مى شود و شخص دوم كه در فروش به طور غير مستقيم دخالت داشته مبلغى كمتر تا شخص هفتم آيا اين نوع قرارداد صحيح است؟
بسمه تعالى: از آنجا كه شخص دوم به بالا هيچ كارى را انجام

صفحه 227
نمى دهد اخذ مبلغ از قبيل اكل مال به باطل است .والله العالم

¯ خريد 20 جريب و فروش 6 جريب آن و تحويل 6 جريب از 20 جريب

   سؤال 719 . زمينى به مساحت 20 جريب خريدارى كردم و 6 جريب آن را قبل از تحويل به ديگرى فروختم ولى فروشنده از 20 جريب فقط 6 جريب را تحويل داد آيا من نيز مى توانم به نسبتى كه دريافت كرده ام به همان نسبت تحويل مشترى دوم بدهم يا بايد تمام اين 6 جريب را به مشترى تحويل دهم؟
بسمه تعالى: خوددارى اولى از تحويل تمامى مبيع سبب نمى شود كه مشترى نيز از تحويل 6 جريب خوددارى كند از آنجا كه از تحويل مبيع متمكن هستيد بايد همه 6 جريب را تحويل بدهيد.والله العالم

¯ خريد زمين و كشف نداشتن كاربرى مسكونى

   سؤال 720 . در ضمن خريد يك قطعه زمين شرط مى شود كه هرگونه كشف فساد برعهده فروشنده است، سپس خريدار متوجه شده است كه زمين مذكور كاربرى مسكونى ندارد و نيز كليه خيارات را ساقط نموده است، آيا معامله به جهت تدليس باطل است و آيا مى توان ارزش پولى كه پرداخت شده را مطالبه كرد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال: زمين ياد شده به عنوانِ كاربرى مسكونى مورد معامله واقع شده و سپس خلاف آن كشف شده است مشترى خيار تخلف وصف دارد و عبارت اسقاط كليه خيارات ناظر به تخلف چنين وصفى به هيچ وجه نمى باشد، بنابراين در صورت فسخ مى تواند تنها ثمن را دريافت كند و حق درخواست چيز ديگرى را ندارد مگر اين كه فاصله زمانى بين پرداخت پول و تحويل آن به قدرى زياد باشد كه ارزش پول را به

صفحه 228
طور محسوس پايين بياورد در اين صورت بايد رضايت طرف را جلب كند.والله العالم

¯ فروش چك مدت دار به صاحب چك

   سؤال 721 . در مسئله جواز فروش چك مدت دار به قيمت كمتر به صاحب چك منظور از صاحب چك چه كسى است؟ آيا بدهكار واقعى است يا شامل كسى كه چك را به عنوان ضمانت امضاء كرده نيز مى شود؟
بسمه تعالى: فقط به كسى مى توان كمتر فروخت كه واقعاً بدهكار است ولى اگر كسى پشت چك را امضاء كرده به عنوانِ ضمانت ولى بدهكار واقعى نيست نمى توان آن را به كمتر به او فروخت.والله العالم

¯ تفكيك سهم مشاع

   سؤال 722 . قطعه زمينى خريدم، در قسمتى از آن درختان ميوه كاشتم، بعد مجبور شدم كه نصف زمين را به طور مشاع طبق عرف بفروشم و به طور شفاهى قرار گذاشتم كه نصف زمين نكاشته را با قسمتى از زمين كاشته بگيرد ولى او در غياب من كل سهم را از زمين كاشته من بر برداشت و از زمين نكاشته چيزى نگرفت به اين بهانه كه انتخاب نصف با خريدار است، حكم شرعى قضيه چيست؟
بسمه تعالى: اگر موقع معامله نقطه خاصى براى تفكيك مشخص شده است بايد سهمش را از آن نقطه بردارد و در غير اين صورت در همه زمين به صورت مشاع شريكند و بايد طبق عرف محل تفكيك كنند.والله العالم


صفحه 229

¯ فروش نسيه دلار و سكه به قيمت بالاتر

   سؤال 723 . فروش دلار يا سكه به صورت نسيه به قيمت بالاتر چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: فروش دلار و سكه به ريال به قيمت بالاتر اشكال ندارد به شرط اين كه اين كار براى فرار از ربا نباشد به اين معنا كه دو مرتبه همان سكه را نقداً به قيمت كمتر به خود او بفروشد.والله العالم

¯ قسمتى از ساختمان در مقابل ساخت زمين

   سؤال 724 . شخصى به ديگرى مى گويد زمين از تو، ساخت از من در پايان ساخت مثلاً 3 طبقه مال تو باشد و دو طبقه مال من، آيا اين نوع معامله صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر حد و حدود آن و كيفيت از نظر كارشناس معين باشد، معامله صحيح است.والله العالم

¯ جريمه ديركرد

   سؤال 725 . مغازه اى فروختم به شرط اين كه خريدار ماليات آن را بپردازد حال معلوم شده نپرداخته و جريمه ديركرد سنگين آمده است؟ حكم شرعى جريمه ديركرد چيست؟
بسمه تعالى: طبق قرارداد پرداخت ماليات برعهده خريدار مى باشد و چيزى بر فروشنده لازم نيست. و اخذ ديركرد مطلقاً جايز نيست، خواه از فروشنده يا خريدار. والله العالم

¯ فروش اموال مالك توسط وكيل و اعلام به مبلغ كمتر

   سؤال 726 . فردى كه اموال مرا به فروش مى رساند به قيمت كمتر از واقعيت به بنده اعلام و پرداخت مى كرد و با آن مبالغى كه تحويل نداده تجارت كرده است سود

صفحه 230
تجارت متعلق به كيست؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد مبلغى را كه به آن قيمت فروخته است به صاحب كالا پرداخت كند و مبلغى را كه پرداخت نكرده بايد بپردازد ولى حكم تجارت با آن مبلغ دو صورت دارد اگر با خود آن مبلغ كه ملك مالك است تجارت كند معامله فضولى است و صحت آنها نياز به اجازه مالك دارد و سود براى مالك است اما اگر به طور ذمّه اى معامله كرده كه بعداً پول طرف را بپردازد معامله ها صحيح و سود براى فروشنده است .والله العالم

¯ جريمه شهردارى به عهده سازنده و يا خريدار

   سؤال 727 . آپارتمانى را خريدارى كردم پس از خريد شهردارى اعلام كرد به جهت تخلفات ساخت، دو برابر خريد جريمه بپردازم چه كسى ضامن جريمه است؟
بسمه تعالى: هرگاه در دادگاهى ثابت شود كه فروشنده مقصر بوده او ضامن ضررها است، در صورتى كه خريدار از تخلف آگاه نباشد . والله العالم

¯ خرده بدهكارى

   سؤال 728 . در ترازوى ميوه فروشى هميشه عدد خُرد نشان داده مى شود كه به علت عدم وجود پول خرد بايد دست بالا بگيريم چه كنيم كه چيزى به ذمه ما نباشد، نمونه اين زياد اتفاق افتاده است؟
بسمه تعالى: اگر پول خرد وجود ندارد مى توانيد با طرف مصالحه كنيد و در غير اين صورت ضامن هستيد و اما نسبت به گذشته به مقدارى كه مى دانيد ديگران از شما طلب كارند در صورتِ نشناختن طرف به صورت رد مظالم به فقرا بپردازيد . والله العالم

صفحه 231

¯ خريد طلا و پرداخت اقساط به قيمت روز پرداخت

   سؤال 729 . با توجه به نوسان قيمت طلا، جنسى به مشترى فروخته مى شود مبلغى نقد دريافت مى شود و الباقى به صورت اقساط زمان بندى مى شود ولى با خريدار شرط مى شود كه هر قسط به قيمت طلاى آن روز بپردازد كه ممكن است از قيمت روز خريد بالاتر و يا پايين تر باشد، حكم مسأله چيست؟
بسمه تعالى: معامله مزبور مجهول است چون معلوم نيست قيمت آينده چيست، و طبعاً باطل است . والله العالم

¯ خريد منزل به صورت امتياز

   سؤال 730 . تعاونى مسكن اقدام به ساخت برج كرده است و براى تعيين واحد مربوطه به هر يك از اعضاء بر طبق پرداخت 50 هزار تومان يك امتياز معيّن شده است، در نتيجه، كسانى كه امتياز بالاترى كسب كنند واحد مرغوب ترى را مالك خواهند شد، آيا اين نوع معامله صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه در مقاوله چنين بگويد اين واحدها پس از تمام شدن به قيمت تمام شده فروش خواهد رفت و ضمناً هركس داراى چنين امتياز باشد از طبقه اول و آن كس كه داراى امتياز دو برابر باشد از طبقه دوم، ولى تملك و خريد و فروش موقعى انجام مى گيرد كه تمام خصوصيات روشن شود، چنين معامله اى صحيح است . والله العالم

¯ بازاريابى و فروش كالا با تخفيف در صورت رسيدن به حد نصاب

   سؤال 731 . اگر شركتى اقدام به بازاريابى و فروش كالا يا خدمات نمايد بدين صورت كه اگر خريداران به حد نصاب برسند از تخفيف 30% بهره مند مى شوند والاّ فروش لغو مى شود و شركت از صاحبان كالا 4% سود فروش را مى گيرد آيا اين معامله صحيح

صفحه 232
است؟
بسمه تعالى: چنين معامله اى با دو اشكال روبرو است اگر موقع معامله به مشترى اعلام مى كنيد كه معامله در صورتى قطعى است كه مشترى ها به حد نصاب برسند و در غير اين صورت معامله فسخ مى شود اين شرط اوّلاً مجهول است و ثانياً معامله منجّز نيست و معلّق است ولى اگر با مشترى معامله انجام نگيرد و نوعى تفاهم در بين باشد و مشترى نيز در خريد آزاد باشد اشكالى ندارد.والله العالم

¯ توافق بر پرداخت بدهى از زمين

   سؤال 732 . زمينى را به قصد فروختن با برادر همسرم خريديم پس از چند روز برادر همسرم از من 20 ميليون تومان گرفت و توافق كرديم در موقع فروش زمين مطابق عرف بازار از سهم زمين برادر همسرم سود ببرم اكنون بايد چه مقدار سود بپردازد؟
بسمه تعالى: اگر پولى را كه به برادر همسر پرداختيد به عنوان خريد سهمى از برادر همسر بوده بايد به هنگام فروش هر كسى به اندازه سهم خود از ثمن سود ببرد و اگر به عنوان كمك پرداختيد كه سودى به شما بپردازد فقط مالك بيست ميليون تومان خود هستيد . والله العالم

¯ خريد و فروش مدت دار طلا

   سؤال 733 . وكيل بنده طلا مى خرد و مبلغى به عنوان بيعانه پرداخت مى كند ولى تا يك هفته نه جنس را تحويل مى گيرد و نه قيمت را مى پردازد در طول اين مدت ممكن است اين جنس به فرد ثالثى توسط وكيل بنده فروخته شود كه آن هم مدت دار است، و در موعد معامله اگر پول پرداخت شود جنس تحويل مى شود حكم مسأله

صفحه 233
چيست؟
بسمه تعالى: هر نوع معامله كه هر دو طرف نسيه و غير موجود باشد باطل است بنابراين حكم شرعى اين است: اگر طلاى فروخته شده معين و موجود است هر چند تحويل نداده، و معامله قطعى شده است، مى تواند همان طلا را به طرف و يا به ديگرى به همان قيمتى كه خريده يا كمتر يا بيشتر بفروشد، به شرط اين كه معامله جدى باشد  . والله العالم

¯ سقوط مالكيت با مضى زمان

   سؤال 734 . اگر در قراردادى قيد شود كه حق مالكيت شخص پس از گذشت مثلاً سه ماه از تاريخ اعلام و ابلاغ موضوعى به مالك ساقط مى شود آيا درست است؟
بسمه تعالى: هيچ گاه حق مالكيت با مضى زمان ساقط نمى شود. در روايت وارد شده است:«الحق القديم لا يبطله شىء» . والله العالم

¯ جوائز خريد

   سؤال 735 . آيا جايز است در جهت انگيزه براى تشويق خريداران كالاى ايرانى برچسب هايى بر روى كالا الصاق شود و به قيد قرعه جوايزى تعلق گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه شرط قراردادى بين فروشنده و خريدار، در ميان نباشد پرداخت جايزه از طريق قرعه براى مصرف كننده اشكالى ندارد . والله العالم

¯ وعده به قبول فسخ

   سؤال 736 . منزلى را فروختم بخشى از ثمن را گرفتم، بعداً مشكلى پيش آمد به خريدار مراجعه كردم گفت اگر پول مرا پس بدهيد معامله را فسخ مى كنم، ولى پس از

صفحه 234
چند بار مراجعه جواب مثبتى ندادند آيا با توجه به وعده ايشان معامله فسخ شده است؟
بسمه تعالى: از آنجا كه فسخ عملى با پرداخت پول انجام نگرفته است معامله لازم است هر چند طرف بر خلاف اخلاق رفتار كرده است. والله العالم

¯ وكالت بر خريد نقد و خريد نسيه اى

   سؤال 737 . فردى به شخصى پول نقد مى دهد تا براى او كالايى را بخرد آن شخص كالا را به صورت چك مدت دار خريدارى كرده و پول نقد را براى خود برمى دارد آيا كار وى خلاف شرع است؟
بسمه تعالى: چنين معامله به عنوان وكالت از طرف شخص، فضولى حساب مى شود زيرا وكيل بوده جنس را نقداً بخرد نه به صورت نسيه بنابراين اگر صاحب پول معامله را تنفيذ كند اشكالى ندارد.والله العالم

¯ احتكار و خريد و فروش

   سؤال 738 . آيا احتكار و خريد و فروش با محتكر جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه مايحتاج مردم در بازار هست چنين احتكارى مكروه است و در غير اين صورت احتكار حرام است و مادامى كه حاكم شرع حكم به فروش اموال احتكارى نكرده خريد و فروش آنها با رضايت طرفين صحيح است.والله العالم

¯ دستور تحويل كالا به ديگرى

   سؤال 739 . فروشنده ادعا مى كند كه خريدار كالا درخواست كرده كه كالاى مورد نظر او

صفحه 235
را در شهر ديگر تحويل دهم و من نيز به سفارش او عمل كردم آيا ضامن قيمت كالا است يا نه؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه مسلّم است كه طرف درخواست كرده كه كالا را طرف ديگر به او تحويل دهد ضامن قيمت آن كالا مى باشد. والله العالم

¯ شرط مجهول در قرارداد فروش

   سؤال 740 . اگر در قرارداد خريد و فروش شرط شود كه: 1. صاحب ملك مجاور ملك خود را تفكيك كند كه وضعيت زمين ها مشخص شود و سپس فروشنده نيز زمين خود را تفكيك كند، 2. اگر بلامانع باشد يك قطعه زمين به قيد قرعه به خريدار تحويل شود، آيا معامله صحيح است؟
بسمه تعالى: بيع مشاع صحيح است ولى در اين بيع دو شرط مجهول وجود دارد: 1. «پس از اين كه صاحب ملك مجاور ملك خودش را تفكيك كند»، در صورتى كه تاريخ تفكيك روشن نيست، 2. «در صورتى كه بلامانع باشد» اين نيز شرط مجهول است .والله العالم

¯ خريد مسكن با شرايط و افزايش شرايط موقع تحويل

   سؤال 741 . 10 سال قبل، مبلغى بابت خريد مسكن به شركت تعاونى پرداخت كردم در آن زمان تنها دو شرط در قرارداد لحاظ شده بود كه آن شرايط را داشتم آيا جايز است موقع تحويل منزل شروط ديگرى به آن اضافه كنند؟
بسمه تعالى: هرگاه مسكن به صورت عقد لازم فروخته شده است ديگر حق افزايش شرط ديگر ندارند و اگر وجه را على الحساب گرفته اند كه بعداً عقد را انجام دهند و شرايط را معيّن كنند در اين

صفحه 236
صورت مى توانند شرط ها را افزايش دهند .والله العالم

¯ قولنامه و تمليك

   سؤال 742 . قولنامه مفيد مالكيت است يا خير؟ قولنامه جايز است يا لازم؟
بسمه تعالى:در اين مورد قاعده كلى وجود ندارد، برخى بنگاه ها طورى تنظيم مى كنند كه حاكى از آن است كه معامله قطعى شده است ولى برخى ديگر به عنوان پيش نويس است كه بعدها در محضر قطعى مى شود.والله العالم

¯ فروش نقدى به شرط خريد قسطى در همان جلسه

   سؤال 743 . به علّت عدم توانايى اينجانب در پرداخت چك ها در موعد مقرر، ناچار شدم كالايى را به صورت نقدى بفروشم به اين شرط كه از خودش در همان جلسه به مبلغ بالاتر (و با احتساب سود 5/2% ماهانه به مدت 6 ماه) خريدارى كنم آيا چنين معامله اى صحيح است؟
بسمه تعالى: چون در معامله اوّل شرط شده است مجدداً خريدار همان جنس را به قيمت بالاتر بفروشنده بفروشد چنين معامله اى باطل است و شما بايد اصل پول او را بپردازيد. والله العالم

¯ قبض در مال غير منقول

   سؤال 744 . آيا با تخليه مال، قبض غير منقول محقق مى شود؟ يا استيلاء مشترى هم لازم است؟
بسمه تعالى: رفع هر نوع مانع از تسلط مشترى بر مبيع همراه با اعلام و آگاهى او در تحقق قبض كافى است . والله العالم


صفحه 237

¯ معامله با دو شرط

   سؤال 745 . در معامله اى شرط كردم اگر چك هاى خريدار به تاريخ مقرر پرداخت نگردد مبلغى را كه قبلاً به ايشان بخشيده ام برگرداند. و ماهيانه مبلغى خسارت پرداخت كند، آيا اين شرط درست است؟
بسمه تعالى: شرط اول اشكال ندارد يعنى اگر چك هاى خريدار در موعد مقرر پرداخت نگردد مبلغى را كه به خريدار بخشيده بوديد به شما برگرداند به شرط اين كه از ارحام نباشد ولى به جاى شرط دوم به اين نحو شرط كنيد كه اگر چك وصول نشد فروشنده حق فسخ دارد. ولى شرطى كه شما نوشته ايد به خاطر مجهول بودن ماه ها شرط باطلى است.(يعنى معلوم نيست چند ماه بايد خسارت پرداخت كند) . والله العالم

¯ آدامس هاى الكلى

   سؤال 746 . شخصى از روى جهل به حرمت، آدامس هاى الكلى را به صورت عمده به ده نفر فروخته است حال بعد از دانستن مسأله آيا بايد اصل ثمن را به خريداران برگرداند و آيا فروش آدامس ها به كفار جايز است؟
بسمه تعالى: اگر الكل مسكر با ماده آدامس مخلوط شده باشد، فروش آن مطلقاً جايز نيست و ثانياً اصل ثمن را به خريدار مسلمان برگرداند.والله العالم

¯ معامله ابزار توهين به مقدسات

   سؤال 747 . حكم معامله ابزار و وسايلى كه با آنها هتك حرمت مقدسات و پيامبر اعظم(صلى الله عليه وآله وسلم) صورت گرفته چيست؟
بسمه تعالى: خريد و فروش چنين چيزهايى حرام است. والله العالم

صفحه 238

¯ خريد در سفرهاى زيارتى

   سؤال 748 . در سفرهاى زيارتى خريد اجناسى كه در ايران وجود دارد و يا اجناسى كه به نحوى كمك به دشمنان اسلام مى شود چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: كالاهايى كه نظير آن در كشور هست خريد آن از خارج كار ستوده اى نيست و اگر سبب كمك به دشمن شود جايز نيست.والله العالم

¯ كشت و فروش مواد مخدر

   سؤال 749 . آيا كاشتن و فروش مواد مخدر جايز است؟
بسمه تعالى: از آنجا كه مواد مخدر منفعت محلله ندارد كشت و فروش آن حرام است و پولى كه دريافت مى كنند مالك نمى شوند. والله العالم

¯ فروش گوشت خوك به غير مسلمان

   سؤال 750 . اگر مسلمانى در كشور غير اسلامى گوشت خوك را به غير مسلمانان بفروشد آيا پولى كه بدست مى آورد مالك مى شود؟
بسمه تعالى: فروش گوشت خوك حرام و پولى كه بدست مى آورد مالك نمى شود . والله العالم

¯ فروش نهج البلاغه و كتب دينى

   سؤال 751 . در كتاب مكاسب شيخ(رحمه الله) بيع مصحف حرام دانسته شده است، آيا كتاب هاى روايى مثل نهج البلاغه و صحيفه سجاديه نيز از باب اين كه اهل بيت(عليهم السلام)عدل قرآن هستند همين حكم را دارد؟
بسمه تعالى:فروش نهج البلاغه و كتب دينى اشكال ندارد . والله العالم

صفحه 239

¯ نقل سند

   سؤال 752 . بايع در عقد بيع ملتزم شده كه با دريافت آخرين قسط سند را به نام خريدار كند، آيا مى تواند از اجراى آن سرباز زند؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد فروشنده به تعهد خود عمل كند و تخلف از آن جايز نيست.والله العالم

¯ درخت در زمين ديگرى و نحوه تقسيم بهره

   سؤال 753 . قطعه زمينى دارم و درختى كه صاحب آن ديگرى است در زمين من مى باشد، بايد صاحب درخت به صاحب زمين چه مقدار بهره بپردازد؟
بسمه تعالى: اگر صاحب زمين از روز نخست با صاحب درخت قرارداد بستند كه زمين از يك طرف و درخت از كس ديگرى بايد طبق قرارداد عمل كنند. و اگر صاحب زمين و درخت از اوّل براى يك نفر بوده و درخت را به ديگران فروخته بايد صاحب درخت اجاره زمين را بر اساس اجرة المثل بدهد مگر اين كه از اوّل قيد شود كه بلاعوض در اين زمين باشد. والله العالم

¯ فروش ملك به مبلغ ناچيز به جهت ضمانت

   سؤال 754 . به جهت نياز مبرم و جهت ضمانت، اقدام به خريد و فروش صورى و بدون قصد در قبال دريافت مبلغ 5 ميليون تومان نمودم ولى ملك در واقع بيش از هفتاد ميليون تومان مى باشد، آيا چنين معامله اى صحيح است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال اگر واقعاً قصد جدى نبوده و فقط جنبه ضمانتى داشته، ملك مزبور منتقل نشده است ولى بايد در محكمه ثابت شود كه قصد جدى نبوده و غرض ضمانت بوده است . والله العالم

صفحه 240

¯ فروش نسيه و خريد همان كالا به نقد

   سؤال 755 . كالايى را به طور نسيه فروختم پس از مدتى نقد آن را خريدم آيا جايز است؟
بسمه تعالى: اگر معامله دوم را در معامله نخست شرط نكنند اشكالى ندارد و به عبارت ديگر به صورت اتفاقى معامله دوم صورت پذيرد.والله العالم

¯ دريافت ثمن به قيمت روز بعد از بطلان معامله

   سؤال 756 . معامله زمين بعد از چند سال به علّت مستحق للغير بودن باطل شده است آيا خريدار مى تواند قيمت مورد معامله را به روز از فروشنده بگيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه ثمنى را به طرف پرداخت كرده و اكنون مى خواهد پس بگيرد از نظر ارزش تفاوت فاحش پيدا كرده بايد تفاوت ارزش را جبران كند و به اصطلاح تورم را در نظر بگيرد و جبران كند و بهتر اين است كه با هم مصالحه كنند.والله العالم

¯ فروش زمين به افراد مختلف

   سؤال 757 . اگر مالك، زمين را به فردى و سپس همان زمين را به فرد ديگر بفروشد و اين شخص زمين را متصرف شود در حالى كه مطلع نبوده است اكنون كه مطلع شده آيا معامله آنان باطل است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال متصرفين فعلى اگر بخواهند تصرفشان صحيح باشد بايد زمين را از مالك قبلى خريدارى كنند و پولى كه به فروشنده داده اند پس بگيرند و پولى كه پرداخته اند از طرف پس بگيرند . والله العالم

صفحه 241

¯ فروش اراضى ملى و زيان مشترى

   سؤال 758 . زمينى خريدارى شد و پس از خريد مشخص گرديد زمين در زمان خريد جزء اراضى ملى بوده است، آيا مى توان علاوه بر پول پرداختى، ضرر و زيان را از فروشنده دريافت كرد؟
بسمه تعالى: خريدار مستحق پولى است كه به فروشنده پرداخت كرده است و اگر تدليس در كار بوده ارزش پول را هم بايد به او بپردازند و اگر در زمين ساختمانى انجام داده و از طرف شهردارى تخريب شود مبلغى كه خرج كرده است فروشنده ضامن است . والله العالم

¯ سند خانه به نام ديگرى

   سؤال 759 . شخصى خانه اى خر