welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب

نام کتاب : استفتائات / ج 2*
نویسنده :مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)*

استفتائات / ج 2

صفحه 1

صفحه 2

صفحه 3
استفتائات/ ج2
مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)

صفحه 4

صفحه 5
استفتائات
 
جلد دوّم
مطابق فتاواى حضرت آية الله العظمى
جعفر سبحانى (دام ظله)
 
انتشارات مؤسسه امام صادق(عليه السلام)

صفحه 6
حضرت آيت الله العظمى سبحانى تبريزى ، 1308
      استفتاءات / مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى  . قم : مؤسسه امام صادق(عليه السلام)، 1432 ق  . = 1390  .
      ج  .   ISBN 978 - 964 - 357 - 431 - 4 (ج . 1)
ISBN 978 - 964 - 357 - 439 - 0 (دوره)
      كتابنامه به صورت زير نويس .
فهرستنويسى بر اساس اطلاعات فيپا
      1  . فقه جعفرى رساله عمليه . 2  . فتواهاى شيعه قرن 14  . الف . مؤسسه امام صادق (عليه السلام) . ب . عنوان .
3ألف 2س/ 9/183 BP   3422 / 297
اسم كتاب:   … استفتاءات مطابق با فتاواى حضرت آية الله العظمى سبحانى (دام ظله)
جلد:    …دوّم
مطابق با فتاواى:    …حضرت آية الله العظمى جعفر سبحانى
نوبت چاپ:   … أوّل
تاريخ چاپ:   … 1390 هـ  . ش
تيراژ :   … 1000 نسخه
چاپخانه:   … مؤسسه امام صادق (عليه السلام)
ناشــر:   … مؤسسه امام صادق (عليه السلام)
قطع:    …وزيرى
تعداد صفحات:   … صفحه
مركز پخش آثار:
قم ميدان شهداء
انتشارات توحيد
?7745457 ; 09121519271 - نمابر 2922331
www.imamsadiq.org
www.tohid.ir
www.shia.ir

صفحه 7
   
    استفتائات / ج2

اصول و معارف

قصه سوادة و عصمت پيامبر

   سؤال 1 . مى گويند: پيامبر به هنگام رحلت فرمودند: هر كسى بر من حقى دارد مطالبه كند در اين موقع سوادة بن قيس برخاست و گفت: زمانى كه وارد شهر شديد به استقبال شما آمدم چوبى كه باآن به شتر خود اشاره مى كرديد به بدن من خورد، مى خواهم قصاص كنم آيا اين گفتار صحيح است؟
بسمه تعالى: روايت سوادة بن قيس به صورت معتبر نقل نشده است و اهل تحقيق مى گويند در ميان صحابه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) شخصى به نام سوادة بن قيس وجود ندارد و نيز روايت از نظر فقهى اشكال دارد، زيرا در خطا قصاص نيست بلكه ديه است، و نيز خود سوادة مقصر بوده كه به نزديك شتر پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)آمده، و چوبى كه بر شتر مى زدند به او خورده است . والله العالم

آئين پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) پيش از بعثت

   سؤال 2 . پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله وسلم) قبل از بعثت بر چه آئينى عمل مى كرد؟
بسمه تعالى: طبق گفتار اميرمؤمنان حضرت على (عليه السلام) در نهج البلاغه در خطبه قاصعه از روزى كه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) از شير گرفته شد خداوند فرشته اى را مأمور كرد كه پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) را به فضايل اخلاقى راهنمايى كند و آنچه كه فرشته به او مى گفت حضرت به آن عمل مى كرد ممكن است آنچه كه به او مى گفت مطابق با آئين ابراهيم يا آئين مسيح يا شريعت خودش باشد . والله العالم

صفحه 8

آيات الأحكام جزء محكمات است

   سؤال 3 . آيا آيات الأحكام جزء محكمات است يا متشابهات؟
بسمه تعالى: آيات الأحكام جزء محكمات است . والله العالم

ولايت تكوينى و تشريعى چيست؟

   سؤال 4 . مقصود از ولايت تكوينى و تشريعى چيست؟
بسمه تعالى: ولايت تكوينى أصالتاً از آن خداست و چون آفريننده همه هستى است بالذات ولىّ و سرپرست جهان آفرينش است و حق تصرف دارد .
ولايت تكوينى مأذون و محدود براى پيامبران و امامان و اولياى الهى است كه به صورت كرامات و معجزات جلوه مى كند و هر دو ولايت تكوينى است .
ولايت تشريعى مانند ولايت مجتهد جامع الشرائط است در مسائل حكومتى و يا ولايت پدر و مادر و جد در مورد مصالح فرزندان  . والله العالم

تعبير «بأس» به «لباس»

   سؤال 5 . در سوره نحل آيه 112 آمده(فَأَذَاقَهَا اللهُ لِبَاسَ الْجُوعِ وَ الْخَوْفِ)ولى كلمه هاى «جوع و أذاقه» با كلمه«بأس» مناسب است، نه «لباس»; و شايد در اصل نزول بأس بوده و بعداً تغيير كرده است .
بسمه تعالى: مفسران درباره به كار بردن كلمه (لباس)، (كه ظاهراً با ذوق و چشيدن مناسبت ندارد) بحثهاى شيرينى دارند و نكته به كاربردن لباس اين است كه گرسنگى و ترس آنان را فرا گرفت، همچنان كه لباس إنسان را فرا مى گيرد، و بر اثر اين فراگيرى آنان

صفحه 9
واقعيت گرسنگى و ترس را با تمام وجود خود چشيدند; و تصور اينكه به جاى كلمه«لباس» كلمه بأس باشد فرع اين است كه اضافه آن به «جوع و خوف» در زبان عربى رايج باشد، علاوه بر اين محال است كه هزاران حافظ در حفظ و كتابت آيه اشتباه كنند .والله العالم

وسوسه را چگونه برطرف كنيم؟

   سؤال 6 . فردى اعمال او بر طبق سخنان معصومين است و لكن گاهى وسوسه هايى به ذهن او خطور مى كند چه كند تا وسوسه ها از ذهن او دور شود؟
بسمه تعالى: هرگاه اعمال فردى بر طبق شرع انور بوده و راهنماى او قرآن و سنت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله وسلم) و سخنان امامان معصوم (عليهم السلام) باشد اين فرد رستگار است و به وسوسه هاى شيطانى اعتنا نكند و اگر اعتنا نكند اين وسوسه ها ريشه كن مى شود . والله العالم

هزار ركعت نماز حضرت على (عليه السلام)

   سؤال 7 . در روايات نقل شده است كه حضرت على (عليه السلام) هر شب هزار ركعت نماز مى خواند در حالى كه متوسط ساعات شب 10 ساعت است آياتمام شب را مشغول عبادت بوده اند؟
بسمه تعالى: اين روايت مربوط به برخى از شبهاست و آن هم شبى كه كار مهمتر از نافله نبوده و در برخى از روايات شب و روز آمده است . و همين الآن كسانى هستند كه در ظرف 5/8 ساعت هزار ركعت نماز مى گزارند در اين مورد به كتاب ارزشمند الغدير، جلد 5 مراجعه فرمائيد .

صفحه 10
دحو الارض چيست؟    سؤال 8 . در مفاتيح الجنان از امام رضا(عليه السلام) نقل شده است روز بيست و پنجم ذى القعده مصادف است با دحو الأرض يعنى زمين از زير كعبه پهن شده است با توجه به اينكه در زمان فعلى مناطقى وجود دارد كه از نظر ارتفاع از سطح دريا بسيار بيشتر از زمين مكه مى باشد لذا خواهشمند است در خصوص صحت آن نظرتان را مرقوم نمائيد؟
بسمه تعالى: «دحو» در لغت به معنى پهن شدن مى باشد در آن صورت مراد اين است كه اطراف زمين را آب فرا گرفته بود، نخستين نقطه اى كه از آب بيرون آمد سرزمين مكه است و به تدريج آبها فرو نشست و زمين خود را نشان داد، البته زمان(سال) اتفاق بيان نشده است و شكل ظاهرى زمين را در آن زمان بايد در نظر گرفت .
احتمال ديگرى كه در اينجا هست و آن اين كه دحو به معناى حركت باشد . (ازالة الشىء عن مقرّه) در اين صورت مراد اين است كه نقطه شروع حركت وضعى از ناحيه مكه بوده و ديگر قسمتها به تَبَع آن بوده است . والله العالم

زنده بودن حضرت ادريس

   سؤال 9 . خداوند در آياتى از سوره مريم مى فرمايد: (وَ رَفَعْنَاهُ مَكَانًا عَلِيًّا)(1) آيا اين آيات دلالت بر زنده بودن حضرت ادريس دارد؟
بسمه تعالى: آيات ياد شده دلالت بر زنده بودن حضرت ادريس ندارد و مقصود از «مكاناً عليّاً» مقام برتر در پيشگاه خداوند مانند آيه
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1  . مريم: 57  .

صفحه 11
(يَرْفَعِ اللهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَات  . . .)است و رواياتى كه حاكى از زنده بودن جسمانى اوست از اسرائيليات است كه نمى توان به آنها اعتماد كرد . والله العالم

ادعاى بهائيان

   سؤال 10 . برخى از اعضاى فرقه بهائيت مى گويند: بهائيت براى تكميل اسلام آمده، نظر شما در اين مورد چيست؟
بسمه تعالى: آئين اسلام، آئين خاتم است و پيامبر گرامى خاتم النبيين و قرآن خاتم الكتب است . آئين بهائى دين نيست بلكه مسلك سياسى است كه رنگ دين دارد و نخست به وسيله دولت روسيه پايه گذارى شد و بعداً هم دولت انگليس آن را رشد داد و اكنون نيز در دامن آمريكا هستند و اصولاً بهائيت چيز جديدى ندارد كه با آن آئين اسلام را تكميل كند و سخنى براى گفتن ندارد كه بتواند مكمّل دينى باشد و نقصانى در اسلام نيست كه در انتظار تكميل باشد . در اين مورد به كتابهاى ردّيه مانندِ «بهائى چه مى گويد» و يا «پيام پدر» مراجعه كنيد . والله العالم

رجعت از نظر قرآن

   سؤال 11 . آيا در مورد رجعت دليل قرآنى وجود دارد؟
بسمه تعالى: دليل قرآنى آن آيه ياد شده در زير است:
(يَوْمَ نَحْشُرُ مِنْ كُلِّ أُمَّة فَوْجًا مِمَّنْ يُكَذِّبُ بِآيَاتِنَا)(1) چون در روز قيامت همگان مبعوث مى شوند ولى در اين آيه فوجى (جمعيتى) از امتى مبعوث مى گردد طبعاً مربوط به پيش از قيامت
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1  . نمل: 83  .

صفحه 12
خواهد بود، درباره صحت رجعت علاوه بر اين آيه روايات هم وارد شده است  . والله العالم

سهو و خطاى پيامبر

   سؤال 12 . آيا از پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) سهو و خطا سر مى زد؟
بسمه تعالى: پيامبر گرامى (صلى الله عليه وآله وسلم) از عصيان و خطا و سهو پيراسته است پيامبر كه روح القدس با او همراه است امكان ندارد سهو كند نظريه سهو تنها از مرحوم صدوق نقل شده است ووى نيز رواياتى كه حاكى از سهو پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)است از طريق «إسهاء» تفسير مى كند يعنى خدا عمداً اين كار را در حقِّ او انجام داد كه مردم در حقّ او غلوّ نكنند بنابراين اگر روايات قابل اعتماد باشد، سهو نبوده بلكه «اسهاء» بوده است . والله العالم

علم غيب و شهادت ائمه اطهار(عليهم السلام)

   سؤال 13 . در صورتى كه امامان معصوم (عليهم السلام) از پسِ پرده غيب آگاهند چگونه مسموم مى شوند؟
بسمه تعالى: ائمه اطهار(عليهم السلام) مأمور به زندگى در چهارچوب علم ظاهرى بودند مگر در موارد خاصى كه از اختصاصات ايشان است ولى در غير موارد خاص بايد مثل ساير مكلفين رفتار مى كردند .
گذشته بر اين ممكن است علم آنان انشايى باشد يعنى هر موقع خواستند از غيب آگاه مى شوند و در موارد مسموميت چنين خواستى در كار نبوده است البته در اين مورد، پاسخهاى ديگرى هست كه در كتاب «آگاهى سوم» به صورت مفصل آمده است . والله العالم

صفحه 13

داستان فطرس

   سؤال 14 . قرآن كريم ملائكه را موجودات مطيع معرّفى مى كند و در منتهى الآمال محدث قمى در احوالات سيدالشهداء آمده، فطرس ملك به جهت عصيان از بارگاه خداوند رانده شد و بالهايش سوخت و به بركت ولادت آن حضرت مورد عفو قرار گرفت . آيا اين مطلب صحيح است؟
بسمه تعالى: سند روايت داستان فطرس ضعيف است و در صورت صحت، مراد اين است كه به خاطر ترك اولى مورد مؤاخذه قرار گرفت ولى شاخ و برگ اين داستان ثابت نيست، آنچه مى توان گفت اين است كه به بركت ميلاد امام حسين(عليه السلام) مورد عفو قرار گرفت . والله العالم

پذيرش خلافت پس از رد كردن

   سؤال 15 . از امير مؤمنان (عليه السلام) در نهج البلاغه نقل شده است كه فرمود «دَعُونى والتمسُوا غيري» مرا رهاكنيد و ديگرى را بجوئيد . در حالى كه بنابر عقيده اماميه خلافت قابل واگذارى نيست؟
بسمه تعالى: امامت منصوص از جانب خدا قابل خلع و ترك نيست و حتى خلع آن نيز در اختيار امام (عليه السلام) نيست ولى چون كسانى كه پس از قتل عثمان مى خواستند با على(عليه السلام) بيعت كنند نظر آنان اين بود به نحوى كه با سه خليفه پيشين بيعت كرده بودند با حضرت نيز بيعت كنند در اين موقع امير مؤمنان (عليه السلام)اين نوع پذيرش را رد كردند، نه آن ولايت تنصيصى الهى را; و فرمود:«دَعُونى والتمسُوا غيري» و اگر هم بعداً پذيرفت روى يك سلسله ضرورتها بود كه حضرت در خطبه هاى خود به آن اشاره كرده است . والله العالم

صفحه 14

راز ازدواج پيامبر با عايشه

   سؤال 16 . چرا پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) با عايشه و حفصه ازدواج نمود و رقيه و ام كلثوم از دخترانش را به ازدواج عثمان درآورد؟
بسمه تعالى: ازدواجهاى رسول خدا(صلى الله عليه وآله وسلم)براى جلب قلوب قبايل قريش بوده و در آن زمان اين ازدواج ها به نفع رسالت پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)بوده است . والله العالم

چرا نام على(عليه السلام) در قرآن نيامده است؟

   سؤال 17 . چرا در قرآن به نام على(عليه السلام) به عنوان خليفه تصريح نشده است؟
بسمه تعالى: معرفى گاهى به اسم است و گاهى به وصف، حتى پيامبر خاتم (صلى الله عليه وآله وسلم)گاهى به اسم مانند آيه «و مبشّراً برسول يأتى مِن بعدى اسمه أحمد»(الصف/ 6) گاهى به وصف مانند آيه « الذين يتبعون الرسول النبى الامى الذى يجدونه مكتوباً عندهم فى التوراة والانجيل» (الاحزاب/ 157) معرفى شده است .
و ولايت اميرمؤمنان در قرآن به وصفى كه منحصر به اوست معرفى شده است مانند آيه (إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَوةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَ هُمْ رَاكِعُونَ)(1) و به اتفاق أكثر مفسران شأن نزول آيه، اميرمؤمنان است . والله العالم

تفاوت توسل و شفاعت

   سؤال 18 . آيا توسل و شفاعت با هم تفاوت دارند؟
بسمه تعالى: توسل اقسامى دارد مانند توسل به اسماء الله، و صفات
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1  . المائدة: 55  .

صفحه 15
خدا، توسل به قرآن، توسل به مقامات انبياء و اولياء و يكى از اقسام آن، درخواست شفاعت از صاحبان شفاعت است; قهراً چنين درخواستى مقدمه شفاعت كسانى است كه مأذون در شفاعت باشند و به عبارت ديگر: توسل كار نيازمندى است كه به فرد معصوم (عليه السلام)پناه مى برد و از او طلب شفاعت مى كند و شفاعت كار معصوم (عليه السلام)است كه از خدا مى خواهد كه آن فرد را ببخشد . والله العالم

قتل برخى از اسراى جنگ بدر

   سؤال 19 . پيامبر در جنگ بدر دو اسير به نامهاى نضر و عقبه را كشت و در فروغ ابديت فرموده ايد اينها از اسراى كفر بوده و چه بسا پيامبر اطمينان داشت كه اگر آنان آزاد شوند باز به جنايات خود ادامه مى دهند آيا قتل آنها قصاص قبل از جنايت نيست؟ و چرا پيامبر پس از فتح مكه ابوسفيان و فرزندانش را اعدام نكرد؟
بسمه تعالى: اينها افرادى بودند كه جنايات عظيمى را مرتكب شد ومستحق قصاص بودنه در اين صورت قتل آنان قصاص قبل از جنايت نبوده است .
پيامبر گرامى(صلى الله عليه وآله وسلم) در فتح مكّه از اختيارات خود استفاده كرد و مانند حضرت يوسف(عليه السلام)گفت:(لاَ تَثْرِيبَ عَلَيْكُمُ الْيَوْمَ )(1) . والله العالم

استفاده از علم نجوم در مشكلات زندگى

   سؤال 20 . آيا مراجعه به افرادى كه از علم نجوم اطلاعاتى به دست مى آورند و براى برطرف كردن مشكلات افراد دستوراتى مى دهند، جايز است؟
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1  . يوسف: 92  .

صفحه 16
بسمه تعالى: علم نجوم براى شناسايى عظمت و قدرت الهى و شناسايى راهها در دريا و وقت و قبله بسيار مفيد و سودمند است ولى به كارگيرى آن براى مسائل ديگر جايز نيست . والله العالم

ارزشيابى روايت عشره مبشره

   سؤال 21 . آيا روايت ده نفرى كه اهل بهشت هستند صحيح است؟
بسمـه تعالى: روايت عشـره مبشـره با تـاريخ زنـدگانى آنهـا تطبيـق نمى كند، طلحه و زبير كه جزء عشره مبشره معرفى شده اند
با امير مؤمنان (عليه السلام) كه هم خليفه منصوص و هم خليفه منتخب بود
به مخالفت برخاستند و نيز پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)در احاديث ديگرى
از بهشتى بودن افرادى خبر داده كه در اين روايت نيامده است
مانند عمار ياسر و غيره، و نيز ناقل اين حديث يكى از اين ده
نفر است و ناقل ديگرى ندارد و اين خود، حديث را تضعيف مى كند . والله العالم

انحراف اصحاب در مورد خلافت

   سؤال 22 . چرا گروهى از اصحاب از خلافت بلافصل على (عليه السلام) رويگردان شدند؟
بسمه تعالى: اولاً گروهى از ياران پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم) بر خلافت على (عليه السلام)وفادار بودند و تعداد اينها از 150 متجاوز است كه در تاريخ اسامى آنها ضبط شده است آنچنان نيست كه همگان از ايشان رويگردان شده باشند، حتى يكى از روزها دوازده نفر از اصحاب پيامبر (صلى الله عليه وآله وسلم)بر خلافت ابى بكر اعتراض نمودند و هر كدام او را به دليلى استيضاح كردند مشروح اين روايت در كتاب خصال صدوق در ماده دوازده و در آخر رجال برقى آمده است .

صفحه 17
گذشته بر اين ناديده گرفتن خلافت على (عليه السلام) تنها مورد
مخالفت وسرپيچى از دستور رسول خدا نبود پس از درگذشت پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)عده اى از اصحاب در شصت مورد با دستورات وى مخالفت كردند و مشروح آن را در كتاب النص والاجتهاد مى خوانيد . والله العالم

تاريخ شهادت امام حسن(عليه السلام)

   سؤال 23 . تاريخ شهادت امام حسن(عليه السلام) مورد اختلاف است، كدام تاريخ صحيح است؟
بسمه تعالى: بر حسب بررسى هاى گسترده، فقط شهيد اول در «دروس» و مرحوم كفعمى در «مصباح» تاريخ شهادت حضرت مجتبى(عليه السلام) را روز هفتم صفر نوشته اند، بقيه قدماء مانند شيخ مفيد، طبرسى، ابن شهر آشوب در بيست و هشتم يا آخر اين ماه نوشته اند، برخى نيز شهادت آن حضرت را در ماه صفر نوشته اند، اما روز آن را تعيين نكرده اند و يعقوبى و چند نفر ديگر در ماه ربيع الأول نوشته اند .
طبق آنچه از جلاء العيون مرحوم علامه مجلسى نقل شده ايشان فرموده است:«اشهر در ميان علماء اماميه آن است كه شهادت آن حضرت در آخر ماه صفر واقع شده است . والله العالم

راه رسيدن به درجات عالى

   سؤال 24 . چه كارى انجام دهيم كه به درجات عالى تقوى برسيم؟ و براى طالبان معرفت چه رهنمودى داريد؟
بسمه تعالى: ابتدا عمل به فرائض و اجتناب از محرمات، و سپس

صفحه 18
التزام به نوافل و دورى از مكروهات .
و به عنوان نمونه كتاب خودسازى نگارش جناب آقاى امينى را مطالعه كنيد . والله العالم

تكميل مسائل اخلاقى

   سؤال 25 . براى تكميل مسائل اخلاقى چه بايد كرد؟
بسمه تعالى: براى تكميل مسائل اخلاقى علاوه بر مطالعه كتاب جامع السعادات، كتاب نظام اخلاقى اسلام را مطالعه فرمائيد، اخيراً نيز كتاب شرح اربعين حضرت امام(قدس سره)راهنماى خوبى است . والله العالم

دعا براى تعجيل در فرج

   سؤال 26 . در كتاب مكيال المكارم آمده است كه در خواب امام(عليه السلام) را مى بيند و ايشان مى فرمايند دعاء براى تعجيل در فرج امام زمان واجب عينى است و ترك آن معصيت شمرده مى شود فتواى شما در اين موضوع چيست؟
بسمه تعالى: با خواب حكم شرعى ثابت نمى شود ولى در عين حال توسل به حضرت و درخواست تعجيل در ظهور يك تكليف استحبابى است كه بايد شيعه به آن ملتزم شود . والله العالم

عيد نوروز از نظر اسلام

   سؤال 27 . آيا عيد نوروز بدعت است؟
بسمه تعالى: عيد نوروز عيد ملى است و هرگز بدعت نيست زيرا به شرع نسبت داده نمى شود بلكه مردم اين روز را به عنوان آغاز سال انتخاب كرده و به جشن مى پردازند و آثار مثبتى دارد، زيرا مردم به

صفحه 19
صله أرحام و ديد و بازديد مى پردازند، البته به شرط اين كه از محرمات پيراسته باشد، ولى اگر عيد بودن آن روز را به شرع مقدس نسبت بدهيم كار صحيحى نيست چون رواياتش ضعيف است .والله العالم

نهضت ها قبل از ظهور حضرت قائم(عليه السلام)

   سؤال 28 . روايتى است بدين مضمون كه هر پرچمى قبل از قيام قائم برداشته شود صاحب آن طاغوت است (كل راية ترفع قبل قيام القائم فصاحبها طاغوت) آيا اين روايت شامل تمام قيامها مى باشد؟
بسمه تعالى: مراد از «راية» اين است كه قيام كننده براى خود دعوت كند، اما اگر قيام براى إحياء امر اهل بيت(عليهم السلام) باشد اين روايت شامل آن نيست بلكه اين نوع قيام از نوع امر به معروف و نهى از منكر است . والله العالم

براى رفع مشكل

   سؤال 29 . ذكرى به من بياموزيد كه عاقبت به خير شوم و براى رفع مشكلات مؤثر باشد؟
بسمه تعالى: ذكر «لا إله الا الله الملك الحقّ المبين» را تا مى توانيد بگوئيد ان شاء الله گرفتاريها برطرف مى شود . والله العالم

غُلات

   سؤال 30 . غُلات چه كسانى هستند؟
بسمه تعالى: غُلات كسانى هستند كه بندگان صالح خدا را از حدِّ بشريت بالا برده، آنها را مبدأ كارهاى خدايى مى دانند . والله العالم

صفحه 20

راه مقابله با وهابيون

   سؤال 31 . همانگونه كه اطلاع داريد وهابيون با شيعيان رفتار كينه توزانه دارند مانند سبّ و شتم و توهين، آيا مى توان مقابله به مثل كرد؟
بسمه تعالى: ما بايد با خُلق محمّدى(صلى الله عليه وآله وسلم)، و صبر علوى(عليه السلام) و منطق قرآنى با آنها مقابله كنيم و در اين راستا لازم است از عقايد آنان و نقاط ضعف آن آگاه شويم، در اين مورد به كتب ذيل مراجعه كنيد: 1 . آئين وهابيت، 2 . وهابيت، مبانى فكرى و كارنامه عملى . والله العالم

سوگوارى يا نماز اول وقت

سؤال32 . هنگام سوگوارى براى ائمه(عليها السلام) نماز اول وقت مقدم است يا عزادارى؟
بسمه تعالى: نماز اول وقت مقدم است . والله العالم

عزادارى زنها

آيا جايز است خانمها در ايام شهادت حضرت زهرا(عليها السلام) با پوشش كامل و پوشيه به صورت دسته عزادارى به خيابان آمده و عزادارى و نوحه خوانى نمايند؟
بسمه تعالى: شايسته مقام زن اين است كه در همان حسينيه عزادارى كند و اين كار به اخلاص نزديكتر است . والله العالم

عزادارى صحيح

   سؤال 33 . در ايام محرم برخى از گروه هاى عزادارى به همراه عزادارى به پيروى از كاروان اباعبدالله(عليه السلام) با اسب و شتر وارد مكانهاى مذهبى مثل مرقد مطهر دانيال نبى(عليه السلام)مى شوند آيا اين امور جايز است؟
بسمه تعالى: بايد حرمت مراقد انبياء رعايت شود و هرچيزى كه با

صفحه 21
اين اصل در تعارض باشد حرام خواهد بود ولى جزئيات مسأله نياز به آگاهى از وضعيت و فرهنگ حاكم بر محيط شوش دارد . والله العالم

ازدواج حضرت قاسم

   سؤال 34 . در يكى از هيئات، در ايام عزادارى حجله اى به نام حجله دامادى حضرت قاسم برپا مى شود كه محل جمع آورى نذورات مى باشد آيا مسأله ازدواج حضرت قاسم(عليه السلام)صحيح است و نيز مبالغى كه به عنوان نذورات جمع آورى مى شود در چه مورد مصرف شود؟
بسمه تعالى: مراسم عزادارى بايد به صورتى باشد كه بر عظمت و قداست خاندان رسالت بيافزايد، ازدواج ياد شده از نظر تاريخى صحيح نيست، بنابراين از برپا كردن حجله دامادى صرف نظر كنيد، اما دادن نذر به هيئت هاى عزادارى براى صرف در عزاى خاندان رسالت، امر كاملاً صحيحى است . والله العالم

ولايت بر طفل پس از بازگشت به اسلام

   سؤال 35 . مسلمانى كه مرتد شده است، سپس مسلمان شده، آيا ولايت بر بچه هايش را دارد؟
بسمه تعالى: اسلام او پذيرفته مى شود هرچند مسقط حدّ نيست و طبعاً ديگر احكام مانند ولايت را خواهد داشت و حتى پس از اسلام اگر نماز از او قضا شود، پس از درگذشت، فرزند بايد از جانب او قضا كند . والله العالم

يكسان سازى احكام حقوقى بين المللى

   سؤال 36 . طى چند دهه گذشته سازمانهاى بين المللى اقدام به تصويب قواعد

صفحه 22
يكسان سازى حقوق نموده اند، آيا پذيرش آنها با قوانين اسلام سازگار است؟
بسمه تعالى: همان طورى كه اشاره فرموده ايد اگر پيوستين به حقوق بين الملل ملازم با تغيير قوانين اسلامى است، جايز نمى باشد . والله العالم

ولايت و حكومت

استفاده شخصى از امكانات دولتى

   سؤال 37 . چنانچه از طرف اداره يا وزارتخانه اى بدون اجازه در امكانات و املاك وزارتخانه ديگر تصرف شود آيا اين تصرف جايز است، و آيا نماز خواندن در آن مكان صحيح است؟
بسمه تعالى: هر نوع تصرف بدون اجازه كسى كه از طرف حكومت به عنوان سرپرست تعيين شده، صحيح نيست و خواندن نماز در آن مكان اشكال دارد . والله العالم

آزادى دينى زردشتيان

   سؤال 38 . آيا زردشتيان در مسائل دينى خود آزاد هستند؟
بسمه تعالى: پيروان زرتشت از اقليتهاى دينى رسمى كشور هستند و حقوق آنها در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران پيش بينى شده است، در انجام مسائل دينى خود آزاد هستند و عقد نكاح آنها تابع مراسم خود مى باشد ولى بايد از تظاهر به محرمات اسلام اجتناب كنند، و به كتابهاى حقوق اقليتها در اسلام مراجعه كنيد . والله العالم

صفحه 23

فرقه صوفيه

   سؤال 39 . نظر حضرتعالى پيرامون فرقه صوفيه چيست؟
بسمه تعالى: اگر مقصود از صوفى گرى تهذيب نفس از رذايل اخلاقى است اين موضوع در كتابهاى اخلاقى روشن شده است و ديگر نيازى به نامگذارى صوفيه و يا ساختن خانقاه و عبادت در آن وجود ندارد و اگر مقصود پيرايش نفس از طريق اذكارى كه مشايخ صوفيه آموزش مى دهند و هرگز سند صحيحى ندارند، مى باشد اين كار بدعت است و پايه صحيح ندارد .
و به عبارت ديگر زهد و پيراستگى از زخارف دنيا و نيايش خدا در پرتو مفاهيم معصومين(عليهم السلام)نياز به صوفى گرى و فرقه سازى ندارد . والله العالم

تكرار برخى از جملات عاشورا

   سؤال 40 . موضوع تعارض علوم فعلى با حديث صحيح السند از نظر دينى چگونه توجيه مى شود؟ همانند روايتى از مرحوم علامه در تفسير الميزان در زمينه ترسيم و تصوير جنين در رحم مادر بر اين مضمون كه بعد از گذشت سه ماه از طرف خداى متعال ملكى به تصوير جنينى به لحاظ تذكير و تأنيث موظف مى شود... الخ با اينكه علم ثابت كرده كه جنس جنين از روز اوّل مشخص است؟
بسمه تعالى: هيچگاه وحى الهى با علم و يا علم با وحى الهى تعارض ندارد و در صورت تعارض يا علم تئورى بيش نيست و هنوز با واقعيت فاصله دارد و يا برداشت ما از وحى صحيح نيست، قرآن مى فرمايد«هوالذى يصوركم فى الارحام كيف يشاء » و چون كارهاى الهى تسبيبى است چه بسا ملك از روز نخست مأمور اين كار بوده و در سه ماهگى روزِ بروز آن است. والله العالم

صفحه 24

دعاى كنزالعرش

   سؤال 41 . دعاى كنز العرش در برخى از مجالس دينى بعنوان حرز معتبر و وسيله كسب ثواب با وعده هاى بسيار كلان منتشر مى شود آيا دعاى مزبور از لحاظ سند معتبر است؟
بسمه تعالى: دعاى به نام كنز العرش در كتاب البلد الامين به صورت مرسل (بدون سند) از پيامبر(صلى الله عليه وآله) نقل شده است مى توان آن را به قصد رجا خواند. والله العالم

دعاى اللهم كن لوليك...

   سؤال 42 . آيا خواندن دعاى اللهم كن لوليك ....در حال قيام استحباب دارد يا يك استحسان عرفى است؟
بسمه تعالى: در اصول كافى استحباب خواندن آن در هر حالى ( سجده، قيام و نشسته) وارد شده است خصوصاً در شب بيست و سوم ماه رمضان.والله العالم
   سؤال 43 . در قرائت زيارت مقدسه عاشورا آيا مى توان در پايان لعن و سلام تنها به جمله تسعاً و تسعين مر! بسنده نمود و در غير عاشورا مى توان گفت «ان هذا يوم تبركت به ...» ؟
بسمه تعالى: در صورت ضرورت پس از يكبار خواندن به جمله «و تسع و تسعين مرة» اكتفاء كند و در غير روز عاشورا بگويد «ان يوم عاشورا يوم تبركت به بنوامية». والله العالم


صفحه 25
   سؤال 44 . در توقيع شريف خطاب به على بن محمد سمرى آمده است «و سيأتى من يدعى المشاهده ... فكذبوه » اين جمله با ملاحظه قضايايى كه در كتابهاى بحارالانوار و غيره تحت عنوان «فيمن فاز بلقاء الحجه » نقل گرديده، چگونه قابل توجيه است؟
بسمه تعالى: جمله «سياتى من يدعى المشاهده ... » مربوط به ادعاى نيابت است. والله العالم
   سؤال 45 . برخى از برادران موقع تشرف به بقيع مقدس از خاك آنجا به عنوان استحباب و تبرك بر ميدارند ( نه براى خوردن) آيا اين عمل در سنت مأثور است؟
بسمه تعالى: برداشتن خاك بقيع سنت نيست و اين كار فعلاً مايه وهن است.والله العالم
   سؤال 46 . حديث كساء در محافل مذهبى قرائت مى شود و توده هاى مذهبى اعتقاد و بينش خاصى نسبت به آن دعا دارند. لطفاً نظر شريف خود را دربارة حديث مزبور با همان خصوصيّتى كه در برخى از كتب وارد شده است و اعتبار آن را بيان فرماييد؟
بسمه تعالى: رجاء بخوانند اشكالى ندارد.والله العالم
   سؤال 47 . آيا در مورد ختم «امّن يجيب المضطر» نصّى بنظر مباركتان رسيده است؟

صفحه 26
بسمه تعالى: روايتى ديده نشده به جاى آن «يا مجيب المضطر اجب المضطرّ و نحن المضطرّون » گفته شود.والله العالم
   سؤال 48 . آيا ملائكه در عبوديت حضرت حق تعالى مجبورند و يا مختار ؟ به عبارت ديگر آيا آنان نيز همانند نوع انسان در انجام تكاليف مكلّف و موظفند؟
بسمه تعالى: ظاهر آيه «لايعصون الله ما امرهم و يفعلون ما يؤمرون» اين است كه قدرت بر مخالفت دارند ولى شيطان بر آنها تسلط ندارد. والله العالم

فرقه اهل حق

   سؤال 49 . آيا فرقه اهل حق كه به ظاهر، قرآن و پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم) و ائمه (عليهم السلام) را قبول دارند مسلمان هستند؟
بسمه تعالى: چنين كسانى، اگر اصول سه گانه يعنى توحيد، نبوت و معاد و ضروريات اسلام مانند وجوب نماز و روزه را انكار نكنند هرچند عملاً ملتزم نباشند مسلمانند و پاك هستند .والله العالم

صفحه 27

بخش احكام

تقليد

اعمال سابق بدون تقليد

   سؤال 50 . شخصى اعمال سابق او بدون تقليد بوده است آيا اعمال او صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه اعمال گذشته او با آراء مرجع فعلى مطابق باشد، اعمال او صحيح است و در غير اين صورت بايد اعاده كند .والله العالم

اختلاف در مرجع تقليد شوهر و همسر

   سؤال 51 . اگر همسر مقلد مرجعى باشد كه مى گويد هديه خمس دارد و شوهر مقلد مرجعى است كه مى گويد خمس ندارد، در مورد وسيله مشترك و مورد استفاده هر دو وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: هر كدام طبق فتواى مرجع تقليدخود عمل كنند .والله العالم

احكام تقليد

   سؤال 52 . فرق بين دو عبارت «جايز نيست» و «اشكال دارد» چيست؟
بسمه تعالى: عبارت نخست حاكى از فتوى به تحريم است ولى دومى حاكى از حرمت احتياطى است . والله العالم

صفحه 28

عمل بر طبق مطالب كتاب علمى

   سؤال 53 . آيا مى توان به نظرياتى كه در كتابهاى علمى شما مانند «المواهب فى أحكام المكاسب»و غيره آمده است عمل كرد؟
بسمه تعالى: كتابهاى علمى غير از كتاب فتوى است، فتوى را بايد از رساله عمليه دريافت كرد .والله العالم

ناتوانى معلولان از انجام تكاليف

   سؤال 54 . آيا فرد معلول كه توانايى انجام تكاليف را ندارد مى تواند آنها را ترك كند؟
بسمه تعالى: تكاليف هر انسانى در حدّ توانايى اوست، آنچه كه
از انسان سالم مطلوب است از فرد معلول خواسته نيست بنابراين افراد معذور بايد در حد توان به تكاليف خود عمل كنند .
والله العالم

عدول از مجتهد ميت به مجتهد زنده در برخى مسائل

   سؤال 55 . آيا در مسأله بقاء بر ميّت مى توانم به علت مشكل بودن بعضى از مسائل كه به آنها عمل كرده ام به فقيه زنده كه اكنون مقلّد او هستم عدول نمايم؟
بسمه تعالى: عدول از ميت به مجتهد زنده مطلقا اشكال ندارد مگر اينكه مجتهد از دنيا رفته اعلم از مجتهد زنده باشد.والله العالم
عبارات اظهر،اقوى، جايز نيست، لا يخلو من قوة و... در رساله
   سؤال 56 . كدام يك از عبارات مطرح شده بمنزله فتواى صريح مى باشد ؟ اظهر ـ اقوى جايز است ـ جايز نيست ـ لايخلو من قوّه ـ اشكال دارد ـ لايبعد؟
بسمه تعالى: همه عبارات مذكور فتوى است بجز عبارت «اشكال دارد» پس اگر به اين صورت باشد كه«در مسأله اشكال وجود دارد يا

صفحه 29
اشكال هست» به معناى توقف از فتوى است .والله العالم
پرداخت وجوهات متوفى به مجتهد وصى يا موصى
   سؤال 57 . متوفّى مقلّد مرجعى است وصىّ وى مقلّد مرجعى ديگر، آيا وجوهاتى كه متوفّى بر ذمّه داشته است بكدام مرجع داده خواهد شد؟
بسمه تعالى: اگر در وصيت قيد نشده است كه به مرجع خاصى داده شود وصى بايد وجوهات مذقور را به مرجع خود بدهد.والله العالم
معرفى غير اهل خبره در تقليد
   سؤال 58 . بنده تازه به بلوغ رسيده بودم تقربياً موقعى كه فهميدم بايد تقليد كرد. دو نفر اهل غير خبره و غير روحانى يكى از مراجع را معرفى كردند و گفتند كه اعلم است بنابراين من هم بر همين منوال تقليد كردم آيا تقليد بنده تا حالا درست است و وظيفه بنده چيست؟
بسمه تعالى: تقليد مزبور صحيح نيست، بايد از راههايى كه براى تشخيص اعلم در رساله ذكر شده استفاده شود و پس از تشخيص مرجع از او تقليد كند و اعمال گذشته خود را بر طبق نظر او تصحيح كند.والله العالم
تقليد بدون تحقيق و عدول از مرجع
   سؤال 59 . بنده يك زمانى (دوران اوائل تكليف) از يكى از مراجع بدون تحقيق تقليد نمودم سپس از مرجع خود بدون تحقيق عدول كرده ولى بار سوّم با تحقيق از مرجعى تقليد نمودم آيا تقليد بنده صحيح است؟ مسائل اختلافى قبل از تقليد را چه كنم؟
بسمه تعالى: چون تقليدهاى قبلى شما بدون تحقيق و تقليد اخيرتان با تحقيق بوده است تقليد اخير صحيح است و مسأله

صفحه 30
اختلافى قبل از تقليد صحيح را بايد مشخص كنيد تا حكم آن بيان شود.والله العالم
عدول پس از عدول
   سؤال 60 . شخصى مقلّد مرجعى بوده است كه مثلاً استظلال در شب را موجب كفّاره مى داند مقلّد او بعد از ارتكاب استظلال مى خواهد به مرجعى عدول نمايد كه در صورت مزبور به كفّاره قائل نيست و استظلال در شب را جايز مى داند آيا عدول بعد از عمل جايز است؟
بسمه تعالى: در مواردى كه مرجع او فتوا داده نمى تواند به فتواى مرجع ديگر عمل كند و در صورتى كه تقليد او از مرجع قبلى صحيح بوده است از اصل تقليد نيز نمى تواند عدول كند.والله العالم
دليل بر وجوب تقليد
   سؤال 61 . دليل بر وجوب تقليد چيست؟
بسمه تعالى: تقليد از مقوله رجوع جاهل به عالم مى باشد كه اصل حاكم بر زندگى انسانها است و سيره متشرعه بر اخذ احكام از عالمان و فقها برخاسته از همان اصل عقلايى است . والله العالم
التزام يا عمل در مسئله تقليد
   سؤال 62 . بنظر حضرتعالى تقليد التزام است يا عمل؟ و نحوة بقاء برميّت چگونه است كه در تمام مسائل ياد گرفته و ياد نگرفته باقى خواهد ماند؟
بسمه تعالى: تقليد عمل كردن به فتواى مجتهد است ولى در بقا بر تقليد ميت فرا گرفتن مسائل در زمان حيات او كفايت مى كند هر چند در زمان حيات مجتهد به آنها عمل نكرده باشد بنابراين در مسائلى

صفحه 31
كه فرا نگرفته بقا بر ميت جايز نيست.والله العالم
جهل به علائم بلوغ
   سؤال 63 . شخصى به وجود يكى از علائم بلوغ قبل از 15 سالگى يقين دارد اما از روى جهل به مسأله يعنى اينكه زمان مكلّف شدن را فقط با تمام شدن 15 سال قمرى مى دانسته و اين را نمى دانسته كه يكى از علائم بلوغ را ببيند بايد به تكاليف عمل كند الان حكم نماز و روزه هاى فوت شده اش چيست؟ آيا به روزه ها كفّاره تعلّق مى گيرديا نه؟
بسمه تعالى: بايد تمام نمازها و روزه هاى پس از دوران بلوغ كه از او فوت شده قضا نمايد و اگر جهل او به وظيفه از روى تقصير بوده است بايد كفاره روزه ها را نيز بدهد.والله العالم
اختلاف در مرجع تقليد بين مرد و همسرش
   سؤال 64 . مردى مقلّد مرجعى است كه مثلاً خون موجود در تخم مرغ را پاك مى داند، ولى همسر او مقلّد مرجعى است كه آن را نجس مى داند در اين اختلاف نظر وظيفة همسر چيست؟ طبيعتاً اين مغايرت موجب حرج خواهد شد؟
بسمه تعالى: در فرض سوال بايد نظر مرجعى كه آن را نجس مى داند رعايت كند و در اين رعايت حرجى وجود ندارد.والله العالم
اختلاف در مرجع تقليد در شرايط عقد بين زوج و زوجه
   سؤال 65 . مردى مقلّد مرجعى است كه تعدّد موجب و قابل را شرط مى داند زن از مجتهدى تقليد كرده كه اتحاد موجب و قابل را كافى مى داند اين عقد و امثال آن در ساير عقود ثمره اش كجا ظاهر مى شود و از نظر حضرت عالى چگونه است؟

صفحه 32
بسمه تعالى: در فرض سوال بايد احتياط كنند و طرفى كه مرجع او تعدد را شرط مى داند نمى تواند بر اساس فتواى مرجع طرف ديگر ، به وحدت موجب و قابل اكتفا نمايد بنابراين نمى توانند هر دو يك نفر را وكيل خود كنند كه عقد نكاح را اجراء نمايد.والله العالم
ارسال وجوهات به مرجع ديگر
   سؤال 66 . به نظر حضرت عالى كسى كه مقلّد حضرت عالى باشد مى تواند مقدارى از وجوهات شرعى خود را به غير حضرت عالى ارسال دارد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه علم دارد موارد مصرف بين دو فقيه جامع الشرايط يكى است اشكال ندارد.والله العالم
تعريف مستضعف
   سؤال 67 . مستضعف يعنى چه؟ و آيا در جامعه فعلى همانند مراكز استانها و شهرها و قصبات و آباديهاى تابعه با وجود امكان ارتباط با منابع علمى و مراجع دينىو مآخذ شرعى و كتابهاى متعدد مى توان عده اى را مستضعف فكرى حساب كرد؟
بسمه تعالى: در چنين شرايطى مستضعف حساب نمى شوند و در غير اين صورت مستضعف مى باشند.والله العالم
عدول پس از تحقق تقليد
   سؤال 68 . آيا عدول كامل و يا بخشى از فروع مشكله از مساوى به مساوى جايز است؟
بسمه تعالى: عدول از مساوى به مساوى ديگر پس از تحقّق تقليد جايز نيست.والله العالم

صفحه 33

تخلّى

وضو و سپس خروج رطوبت مشكوك به بول يا منى
   سؤال 69 . اگر انسان بعد از بول ، استبراء كند و وضو بگيرد چنانچه بعد از وضو رطوبتى ببيند كه بداند يا بول است يا منى، واجب است احتياطاً غسل كند و وضو هم بگيرد ولى اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو كافى است. مستند اين حكم چيست؟
بسمه تعالى: در صورت نخست اين شخص متطهّر بوده ويقين دارد كه طهارت او شكسته شده يا با حدث اصغر يا حدث اكبر، بايد بين دو وظيفه جمع كند ولى در صورت دوم محدث به حدث اصغر بوده ولى نمى داند تبديل به حدث اكبر شده يا نه ، به حكم استصحاب فقط وظيفه حدث اصغر را دارد.والله العالم
خروج رطوبت پس از ساعت پس از بول
   سؤال 70 . اگر انسان بعد از بول استبراء نكند، پس از مدّتى مثلاً سه ساعت بعد از بول آبى ببيند حكمش چيست؟
بسمه تعالى: اگر بداند كه در مجرى بولى نمانده است حكم استبراء را دارد.والله العالم
پوشاندن سر در حال تخلى
   سؤال 71 . مستحب است در حال تخلّى سر را بپوشاند» آيا اين فقط شامل قسمتى كه به طور معمول موى سر روييده مى شود يا شامل صورت هم مى شود؟
بسمه تعالى: استحباب مربوط به سر است نه صورت.والله العالم

صفحه 34

نجاسات

سرايت نجاست تا چند واسطه؟

   سؤال 72 . اگر چيزى به عين نجاست متنجّس شود، تا چند واسطه متنجس نجس مى كند؟
بسمه تعالى: متنجس تا دو واسطه اثر مى گذارد و در واسطه سوم اجتناب از آن لازم نيست . والله العالم

الكل براى ضد عفونى

   سؤال 73 . الكلى كه در ضد عفونى كردن پوست استفاده مى شود، پاك است؟
بسمه تعالى: پاك است . والله العالم

انداختن اسماى مباركه و يا آيات قرآن در نهرها و جويبارها

   سؤال 74 . آيا انداختن اسماء مباركه و يا آيات قرآن در نهرها عرفاً اهانت محسوب مى شود؟
بسمه تعالى: در نهرهاى جارى كه به جاى پاكى مى ريزد اشكال ندارد . والله العالم

خوراندن خون خرگوش به حيوانات

   سؤال 75 . آيا جايز است خون خرگوش را به صورت پودر تبديل كنند و به خورد حيوانات بدهند؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . ولى بنابر احتياط نبايد خون خرگوش و

صفحه 35
چيزهاى نجس مانند آن قوت غالب حيوانات باشد كه گوشت آن ها مورد مصرف انسان است  . والله العالم

اضافه كردن آب به الكل و تبديل به مست كننده

   سؤال 76 . اگر الكل خالص 96% را به ميزانى با آب مخلوط كرده كه از حالت مسموم كنندگى درآيد و حالت مست كننده به خود بگيرد آيا اين مايع نجس است؟
بسمه تعالى: اگر پس از ريختن آب بالفعل مسكر باشد نجس است و بايد از خوردن آن اجتناب كرد . والله العالم

استشمام الكل

   سؤال 77 . استشمام مقدار زيادى الكل كه در اثر حرارت بخار مى شود از لحاظ نجاست چگونه است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

درمان وسواس و القائات شيطانى

   سؤال 78 . انجمنى براى درمان وسواس بدين شكل عمل مى كند مثلاً ترس
از نجاستى كه وجود ندارد را به ترس از واقعيتى ديگر مثل اين كه نكند
شوهر طلاقم دهد تبديل مى شود و سپس اين ترس را تبديل به ترس از مرگ مى نمايد و در نهايت ترس از خدا كه همراه با اميد است القاء مى شود و بدين وسيله معلوليت روانى را از طريق ياد مرگ درمان كنند آيا اين روش با شرع اسلام تطابق دارد؟
بسمه تعالى: اين روش در صورتى صحيح است كه در طرف ايجاد يأس نكند، بالأخره آئين اسلام آئين تبشير و تنذير است، يكى از راهها، دعوت به بى اعتنايى است  . والله العالم

صفحه 36

علاج وسواس

   سؤال 79 . جوانى در برخى مسائل مثل نجس و پاكى، حق الناس و دچار وسواس شده است چگونه مى تواند از وسواس نجات پيدا كند؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال شخص مزبور آشنا به مسائل شرعى نيست و يا رعايت نمى كند، براى تخفيف وسوسه لازم است ايشان را به روحانى عالم به مسائل معرفى كنيد، از طريق مذاكره قسمت اعظم وسوسه برطرف مى شود و قسمت ديگر جنبه روانى و به اصطلاح عصبى دارد و بايد با روانشناس در ميان نهاد، ممكن است از طريق تقويت غذايى و ورزش و رفت و آمد با انسانهاى صالح تخفيف پيدا كند . والله العالم

ماءالشعير ساخت روسيه

   سؤال 80 . ماءالشعير ساخت روسيه 5% الكل دارد، حلال است يا حرام؟
بسمه تعالى: ماءالشعير مصطلح كه در كتابهاى فقهى گفته اند حلال است فاقد الكل مى باشد ولى آنچه كه نوشته ايد را با آن شرايط، بهتر است آب جو بناميد . قطعاً به خاطر داشتن الكل حرام است . والله العالم

استفاده از ظرفهاى مشروب خوار

   سؤال 81 . كسى كه از مشروبات الكلى استفاده كرده است آيا مى توان از ظروف آشپزخانه اى اين فرد استفاده كرد؟
بسمه تعالى: اگر مى داند كه دست يا دهان آلوده فرد شراب خوار به آن ظرف اصابت كرده است نمى تواند از آن ظرف استفاده بكند و همچنين هرگاه ظروف آشپزخانه محدود باشند و نداند كه كدام يكى از آنها آلوده شده است بايد از همه آنها اجتناب بكند .والله العالم

صفحه 37

   سؤال 82 . اگر نوار قرآن و يا زيارت عاشورا و يا دعا در جاى كثيفى(بيت الخلاء) بيفتد چه وظيفه اى داريم.
بسمه تعالى: حتماً بايد بيرون بياورند و پس از پاك كردن دفن كنند. والله العالم

سكه اى با نام امام رضا(عليه السلام)

   سؤال 83 . سكه هايى كه بر روى آن اين جمله(بارگاه ملكوتى امام رضا(عليه السلام)) نوشته شده است اگر در دستشويى بيافتد آيا حكم همان اسم امام(عليه السلام) را دارد كه نبايد از چاه استفاده شود يا خير؟
بسمه تعالى: در هر حال، احترام اسم ائمه معصوم(عليهم السلام) لازم است . والله العالم

مسلمان شدن بهايى

   سؤال 84 . آيا بهائى و على اللهى اگر مسلمان شود قاعده «الإسلام يجبّ ما قبله» شامل او مى شود؟
بسمه تعالى: هرگاه در خانواده بهايى متولد شده باشد اين حديث شامل او مى شود ولى اگر مسلمانى مرتد شود و بعداً اسلام آورد حديث شامل او نيست . والله العالم

چگونگى پذيرش اسلام

   سؤال 85 . آيا براى اسلام آوردن گفتن شهادتين كافى است يا بايد با نيت قبلى همراه باشد؟
بسمه تعالى: براى اين كه فردى محكوم به اسلام باشد همين كه

صفحه 38
شهادتين به زبان او جارى گردد كافى است هرچند ندانيم كه آيا قلباً معتقد است يا نه، ولى نجات وى علاوه بر گفتن شهادتين در گرو ايمان و اعتقاد قلبى به اسلام است . والله العالم

ترشحات پس از غسل

   سؤال 86 . اگر خانمى پس از غسل جنابت ترشحاتى از رحمش خارج شود آيا محكوم به منى است؟
بسمه تعالى: اگر شك دارد كه منى است در اين صورت محكوم به طهارت است . والله العالم

عرق جنب از حرام

   سؤال 87 . آيا عرق جنب از حرام نجس است؟
بسمه تعالى: احتياطاً نجس است و با جامه آلوده به عرق جنب از حرام نمى توان نماز خواند . والله العالم

اهل كتاب

   سؤال 88 . آيا زرتشتيان جزء اهل كتاب محسوب مى شوند؟
بسمه تعالى: درباره مجوس احتمال صاحب كتاب بودن هست و در روايت آمده (سنّوا بهم سنة اهل الكتاب)(1) (و به شيوه اهل كتاب با آنها رفتار كنيد)

افتادن گردنبند در دستشويى

   سؤال 89 . اگر گردنبند طلا با نام لفظ جلاله در توالت بيافتد آيا مى توان از آن
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1 الوسائل، 15/127 و 129 و 27/390

صفحه 39
دستشويى استفاده كرد؟
بسمه تعالى: بايد از آن دستشويى استفاده نشود و چاه ديگرى كنده شود . والله العالم

ميزان انحراف دستشويى از قبله

   سؤال 90 . پس از خريد يك واحد آپارتمانى مسكونى متوجه شدم بر اين كه كاسه توالت ده درجه از قبله انحراف دارد آيا اين مقدار براى انحراف از قبله كافى است؟
بسمه تعالى: انحراف ده درجه كافى نيست، و رو به قبله حساب مى شود لذا جهت دستشويى را عوض كنيد . والله العالم

پاك كنندگى راه رفتن بر موزاييك

   سؤال 91 . آيا راه رفتن روى موزائيك كف پا را پاك مى كند؟
بسمه تعالى: پاك مى كند . والله العالم

گچ آلوده به نجس

   سؤال 92 . گچ كار در حين كار، دستش را بريد و گچ ها و ظرف گچ و كف اطاق آلوده شد، چگونه مى توان ديوار و كف اتاق را آب كشيد؟
بسمه تعالى: گچ ديوار قابل تطهير نيست، يا بايد تراشيده شود و يا به وسيله كاغذ ديوارى پوشانده شود، اما كف اتاق با شستن قابل تطهير است . والله العالم

ماشين لباسشويى و حكم طهارت

   سؤال 93 . در ماشين لباسشويى كه مخزن خود را كاملاً پر نكرده شروع به چرخاندن مى كند و در حالت چرخش اتصال به كر ندارد ،حكم طهارت حاصل

صفحه 40
مى شود يا نه؟ (توضيح اينكه ماشين لباسشويى حداقل سه بار مى شويد).
بسمه تعالى: در فرض سوال طهارت حاصل نمى شود.والله العالم

باقى ماندن نجاست برخى لباسها پس از شستن در ماشين لباسشويى

   سؤال 94 . لباس متنجس كه در ماشين لباسشويى شسته مى شود، بعد از شستن و فشردن به هنگام خشكاندن در بعضى از آنها خون و يا نجاست مشاهده مى شود، آيا تكليف بقيّه لباسها كه در يك مخزن شسته شده اند چيست؟
بسمه تعالى: بايد همه لباسها را آب بكشد. والله العالم

باقى ماندن رنگ خون در ماشين لباسشويى

   سؤال 95 . پارچه يا لباسى كه به خون و يا نجاسات ديگر آلوده بود در ماشين لباسشويى شسته شده بعد از خشكانيدن رنگ نجاست باقى است، آيا بودن رنگ صرف دليل نجاست آن است؟
بسمه تعالى: اگر در پايان شستشو هنگام آبكشى مخزن لباسشويى به آب كر متصل شده و آب در حين اتصال به همه لباسها برسد لباسها پاك مى شود و باقى ماندن رنگ خون دليل بر بقاى نجاست نمى باشد.والله العالم

پاك يا نجس بودن اهل كتاب

   سؤال 96 . با اينكه در كليّه رساله هاى عمليّه كافر از نجاسات شمره شده است و كسى كه منكر ضرورى دينى باشد را كافر تلّقى مى كنيم، پس چگونه اهل كتاب را كه اسلام و نبوت رسول اكرم صلى الله عليه وآله را انكار مى نمايند پاك مى شماريم؟
بسمه تعالى: اهل كتاب جزء كفارند و نجس مى باشند.والله العالم

صفحه 41

بخار ادرار

   سؤال 97 . آيا بخار ادرار نجس است؟
بسمه تعالى: نجس نيست.والله العالم

چرم كشورهاى غير اسلامى در بازار كشور اسلامى

   سؤال 98 . اگر كاپشن يا كلاه يا دمپايى يا كيف دستى چرمى را از بازار مسلمين خريده باشند و قرائن موجود و يا مارك همراه آن نيز اين امر را تأييد كند كه از كشورهاى غير اسلامى وارد شده است، در اين صورت اماره سوق المسلم مشكل حرمت يا نجاست را حل مى كند؟ يا شىء مزبور نجس است؟
بسمه تعالى: اگر اماره اى برتوليد آن در كشورهاى غير اسلامى باشد نجس است مگر اينكه احراز شود آن چرم مربوط به حيوانى است كه به نحوى توسط انسانى كشته شده است هر چند تذكيه شرعى نشده باشد در اين صورت محكوم به طهارت است چون ميته بر آن صدق نمى كند ولى اگر از محصولات گوشتى باشد خوردن آن حرام است.والله العالم

آب مرغ از كشور غير مسلمان

   سؤال 99 . ايشگنه (آب مرغ يا گوشت جامد)اى كه از كشورهاى غير مسلمان در قوتيهاى ويژه تعبيه شده است وارد كشورمان مى گردد، بنظر حضرت عالى از لحاظ حرمت و حليّت چگونه است؟
بسمه تعالى: حرام است.والله العالم

خون داخل دهان

   سؤال 100 . گاهاً همراه با آب گلو و بينى، ذرّات خون ديده مى شوند كه به صورت

صفحه 42
لخته در آمده اند. آيا بايد دهان و بينى را آب كشيد و آيا مجرد برخورد آن به بيرون از دهان موجب نجاست مى شود يا نه ؟
بسمه تعالى: داخل دهان و بينى جزء باطن بدن است و با اصابت نجس ، نجس نمى شود، ولى اگر آن خلط به بيرون بيايد بايد بيرون دهان يعنى ظاهر لبها آب كشيده شود و اگر نقطه اى كه در آن خون وجود دارد به چيزى اصابت بكند آن چيز نجس مى شود.والله العالم

كندن مو و پوست لب

   سؤال 101 . كندن مو و پوست هاى نازك از لب و يا سر انگشتان و يا از ناحيه پاشنه و... كه گاهاً با مختصر رطوبت نيز همراه مى شود بلحاظ حرمت و نجاست چطور است؟
بسمه تعالى: اگر موقع كندن پوست حس دارد ، نجس است.والله العالم

خروج موادى شبيه غايط

   سؤال 102 . اگر از ناف و يا ساير منافذ بدن انسان موادى خارج شود كه رنگ و بوى غايط را داشته باشد، به لحاظ نجاست و طهارت چطور است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال نجس است.والله العالم

نجس شدن دندان پر شده(آمالگام)

   سؤال 103 . اينجانب تعدادى از دندانهايم را بعلت خرابى پر كرده ام اگر دهانم خود بخود خونى شود، آيا به حكم تبعيّت فضاى دهان و دندانهاى پر شده ام پاك مى شود؟
بسمه تعالى: احتياطاً بايد داخل دهان سه بار آب كشيده شود.والله العالم

صفحه 43

الكل سفيد در تركيب دارويى

   سؤال 104 . در محيط داروسازى و تزريقات مايعى بنام الكل سفيد وجود دارد كه در اصطلاح پزشكى از آن به اتانل تعبير مى شود و به عنوان حلاّل در تركيبات دارويى به كار مى رود مايع مزبور طورى است كه اگر كمى آب و يا مايع ديگر به آن اضافه شود حالت اسكار پيدا مى كند با اين وصف به لحاظ طهارت و يا حرمت چه صورت دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال مايع مزبور سم است و محكوم به طهارت ولى اگر بوسيله اى رقيق شد حكم مسكر را دارد.والله العالم

طهارت با برف

   سؤال 105 . آيا محل بول يا غايط را با برف مى توان تطهير كرد؟
بسمه تعالى: برف تطهير كننده نيست.والله العالم

نجس شدن قسمتى از فرش

   سؤال 106 . قسمتى از فرش يا اتاق نجس است اما نمى دانم كجاى آن نجس است با پاى تر روى آنها رفتن و نماز خواندن روى آنها چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال نماز خواندن روى آن اشكال ندارد و راه رفتن با پاى تر در برخى قسمتهاى آن موجب نجاست پا نمى شود. والله العالم

سرايت رطوبت از دستشويى به ديوار اتاق

   سؤال 107 . دستشويى در مجاورت اطاق قرار دارد، اكنون متوجه شده ايم كه رطوبت دستشويى (توالت) تدريجاً در ديوار اطاق نفوذ كرده، در صورتى كه ترشح نداشته باشد با بودن رطوبت صرف مى شود نجس تلقّى كرد؟

صفحه 44
بسمه تعالى:رطوبت آن اگر به حدى نباشد كه به چيز ديگر سرايت كند، چيز خشك را كه با آن اصابت مى كند نجس نمى كند.والله العالم

گمان در طهارت

   سؤال 108 . گمان در طهارات چه حكمى دارد، مثلاً بنده گمان مى كنم كه نجاستى كه در بدنم بود شسته ام بعد نمازم را خوانده ام؟ آيا در اين موارد گمان حكم يقين را دارد. يا نه؟
بسمه تعالى: گمان در طهارت و نجاست معتبر نيست بايد طبق يقين سابق كه در فرض سؤال نجاست است عمل كند و اگر حالت سابقه را نمى داند محكوم به طهارت است .والله العالم

جوشيدن آب غوره

   سؤال 109 . جوشيدن غوره (انگور نارس) در آب و در غذا انداختن از حيث طهارت و نجاست چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: آب غوره با جوشيدن نجس نمى شود .والله العالم

نجاست سقط

   سؤال 110 . حكم بچه اى كه قبل از ولوج روح سقط مى شود چيست ؟
بسمه تعالى: نجس است ولى پس از چهار ماهگى حكم مطلق ميت را دارد ، قبل از غسل نجس و پس از آن پاك است.والله العالم

از بين رفتن خون و باقى ماندن اثر آن

   سؤال 111 . خونى كه در بدن و يا در لباس بوده و كم كم از بين رفته آيا محل خون نيز به مثابه خون معفّو است و يا نصّ در مورد خون است؟

صفحه 45
بسمه تعالى: حكم خود خون را دارد.والله العالم

خون ميت

   سؤال 112 . آيا خونى كه از ميته انسان ترشح كند همانند دماء ثلاثه است كه نماز را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: حكم دماء ثلاثه را ندارد و مانند ديگر خونهاست.والله العالم

پاك كردن موكتى كه به زمين چسبيده

   سؤال 113 . موكتى را كه به زمين چسبانده اند نجس شده، چگونه پاك مى شود؟
بسمه تعالى: پس از ازاله عين نجاست، آب متصل به كر را( آب شلنگ) به آن متصل كنند و با دست كمى فشار دهند وآب غساله را بردارند  .والله العالم

وسواس و راه حل آن

   سؤال 114 . وسواس شده ام و همه را نجس مى دانم، وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: اين نوع زندگى شما مورد رضاى خداى متعال
و رسول او و ائمه (عليهم السلام)نيست و اگر به همين منوال زندگى كنيد مشكلات ديگرى در پى خواهد داشت، شما آنچه را مردم
پاك مى دانند و لو از نظر شما نجس است آن را پاك حساب كنيد
و نيز بايد از نظر روحى و روانى خود را تقويت كنيد و با دوستان خوب به تفريح و ورزش بپردازيد . ان شاء الله اين دام شيطانى
از پيش پاى شما برداشته مى شود و قبلاً نيز به اين سؤال پاسخ داده شد . والله العالم

صفحه 46

افتادن اسماءالله در دستشويى عمومى

   سؤال 115 . اخيراً در يكى از مدارس پرجمعيت چند فقره از اسماء الله جل شأنه و اسامى معصومين(عليهم السلام) و فقراتى از زيارت عاشورا توسط برخى افراد در دستشويى افتاده است، كه بيرون آوردن آنها جداً مشكل و يا به علت پيچيدگى سيستم اتصالات آهنى و طول مسافت لوله كشى در داخل و خارج ساختمان غير ممكن مى باشد و تخريب آن مستلزم هزينه كلان خواهد بود، از سوى ديگر تعطيل اماكن مزبور نيز بلحاظ كثرت جمعيت عملى نيست. لطفاً راه چاره و وظيفة شرعى را بيان فرماييد؟
بسمه تعالى: اگر امكان بهره گيرى از چاه ديگر و لو با كندن وجود دارد مقدم است و در صورت ضرورت و ناچارى اشكال ندارد.والله العالم

تطهير فرش و لباس

   سؤال 116 . در فرش و لباسى كه با بول و غائط متنجّس شده است، اگر با آب لوله كشى (كُر) پاك كنيم، بعد از زوال عين، تعدّد را لازم مى دانيد ؟ فشار دادن چطور؟
بسمه تعالى: پس از زوال عين نجس اگر يكبار آب كر به همه جاى آن برسد و آب از آن جدا شود پاك مى شود. والله العالم

برخورد آب كر به متنجس و ترشح از آن

   سؤال 117 . اگر آب كُر به چيز متنجس يا به عين نجس بر خورد كند و قطراتى از آن جدا شود، در هر دو صورت آب جدا شده پاك است يا نجس؟
بسمه تعالى: در صورتى كه تغيير پيدا نكند، پاك است. والله العالم


صفحه 47

تفاوت آب جارى و كر

   سؤال 118 . فقهاء عظام موضوع آب جارى و آب كُر را در رساله هاى عمليّه به عنوان مطهّرات مطرح فرموده اند مستدعى است فرق حاصل و نتيجه بين اين دو موضوع را بيان فرمائيد به عبارت ديگر مگر هر دو (كُر و جارى) در تطهير نجاسات يكسان نيستند؟
بسمه تعالى: آبى كه در حوض و غيره به اندازه 384 كيلوگرم باشد كُر است ولى آب جارى آبى است كه از دل زمين و يا از كوه بجوشد و در روى زمين جارى شود هر چند آب موجود در جوى به اندازه كر نباشد.والله العالم

احكام وضو

مانع بودن رنگ خودكار

   سؤال 119 . آيا خطهاى خودكار يا خودنويس و امثال آن بر روى پوست مانع وضو و غسل است؟
بسمه تعالى: اگر غليظ نباشند، مانع نيست . والله العالم

كاشت ناخن مصنوعى

   سؤال 120 . نمى دانستم كه كاشت ناخن مصنوعى مانعى براى وضو و غسل است، اكنون برداشتن آن ناخن تا مدتى امكان پذير نيست وظيفه ام نسبت به نماز چيست؟
بسمه تعالى: به همان حالت وضو بگيرد و غسل كند نمازها را بخواند و بعداً قضا كند . والله العالم

صفحه 48

كيفيت مسح كسى كه تمام دستش را گچ گرفته

   سؤال 121 . اگر تمام يك دست گچ گرفته شده است(جبيره) مسح چگونه انجام شود؟
بسمه تعالى: با دست ديگر مسح سر و پا را انجام دهد . والله العالم

دست گچ گرفته شده

   سؤال 122 . اگر دست شكسته و گچ گرفته شده باشد و فقط انگشتان دست بيرون باشد آيا بايد انگشتها را هنگام وضوى جبيره اى شست يا مسح با دست مرطوب كافى است؟
بسمه تعالى: بقيه را دستِ تر بكشد و آنچه بيرون است بشويد و در صورت احتمال ضرر از شستن خوددارى كند و تنها مسح كند . والله العالم

ايجاد مانع در اعضاى وضو

   سؤال 123 . آيا قبل از دخول وقت يا بعد از دخول آن مى توان مانعى در اعضاى وضو يا غسل ايجاد كرد؟
بسمه تعالى: در هر دو صورت جايز نيست . والله العالم

جبيره پلاستيك

   سؤال 124 . آيا مى توان عضوى كه بايد وضوء يا غسل جبيره اى انجام شود داخل پلاستيك كنند و وضوء و غسل دهند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه پلاستيك به طور دقيق بسته شود كه بر عضو بچسبد و بِسان پارچه چسبيده به عضو درآيد اشكال ندارد . والله العالم

صفحه 49

چرك زير ناخن

   سؤال 125 . آيا چركهاى زير ناخن دست و پا مانع از وضوء و غسل مى باشد؟
بسمه تعالى: هرگاه ناخن در حد معمول باشد چرك زير ناخن مانع نيست ولى بهتر است اول تميز كند و بعداً وضو بگيرد . والله العالم

وضو با آب چاه ديگران

   سؤال 126 . آيا وضو گرفتن از آب چاهى كه آب با موتور خارج مى شود و مالك آن را نمى شناسيم جايز است؟
بسمه تعالى: بايد احراز رضايت شود ولكن معمولاً در اين
موارد مالك آب نسبت به اين مقدار از تصرف آب راضى است . والله العالم

پمپ آب منزل

   سؤال 127 . برخى خانه ها مجهز به پمپ آب مى باشند و موجب قطع يا كم شدن آب منزل همسايه مى شود آيا وضو و غسل با اين آب جايز است؟
بسمه تعالى: كار مزبور خلاف شرع است ولى وضو صحيح است . والله العالم

ريختن آب بر دست وضو گيرنده

   سؤال 128 . اگر هنگام وضو گرفتن ديگرى آب را به واسطه شيلنگ بر روى دستم بريزد كارهاى وضوء را خودم انجام مى دهم آيا وضويم صحيح است؟
بسمه تعالى: وضو به اين شيوه كمك گرفتن از ديگرى است و در حال اختيار جايز نيست . والله العالم

صفحه 50

رطوبت پس از وضو

   سؤال 129 . اگر شخصى پس از بول استبراء كند و وضو بگيرد چنانچه پس از وضو رطوبتى ببيند و بداند يا بول است يا منى، در اين صورت واجب است احتياطاً غسل كند و وضو هم بگيرد ولى اگر وضو نگرفته باشد فقط گرفتن وضو كافى است، علت اين حكم چيست؟
بسمه تعالى: در صورت نخست، اجمالاً علم دارد كه يا محدث به حدث اصغر شده يا محدث به حدث اكبر، لازمه اين علم اجمالى اين است كه هر دو عمل را انجام بدهد ولى در صورت دوم كه وضو نگرفته است اين شخص قطعاً محدث به حدث اصغر بوده است ولى محدث بودن او به حدث اكبر مورد شك است طبعاً بايد به آنچه كه يقين دارد(حدث اصغر) عمل كند و به مورد شك اعتنا نكند . والله العالم

خالكوبى اسماء متبركه

   سؤال 130 . آيا خالكوبى اسماء متبركه بر بدن و دست زدن بر آن جايز است؟
بسمه تعالى: خالكوبى اسماء متبركه بر بدن كار صحيحى نيست و اگر انجام گرفت چون ماده كه اسماء را نشان مى دهد زير پوست بدن قرار مى گيرد دست زدن بدون وضو اشكال ندارد، ولى اگر بتواند بايد پاك كند به شرط اين كه حرجى نباشد . والله العالم

چگونگى وضوى جبيره

   سؤال 131 . اگر روى انگشتى كه زخمى شده است چسب ببنديم در اين صورت غير از جاى مجروح شده اطراف آن نيز پوشانده مى شود وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه چسب يا چيزى كه روى زخم گذاشته ايد به

صفحه 51
مقدار متعارف اطراف زخم را دربرگيرد اشكال ندارد . والله العالم

نبودن آب هنگام نماز

   سؤال 132 . اگر هنگام نماز آب براى وضو نباشد و با تيمم نماز را به جا اورد سپس آب پيدا شود آيا نمازى كه خوانده، صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه موقع تيمم مطمئن بود كه تا آخر وقت آب يافت نمى شود و نماز خواند، نماز او صحيح است . والله العالم

وضو گرفتن قبل از وقت

   سؤال 133 . اگر قبل از دخول وقت نماز، وضو را به نيّت نماز واجب بگيرد، آيا مى توان با اين وضو بعد از دخول وقت نماز واجبى يا هر كارى كه نياز به وضو دارد را به جا آورد؟
بسمه تعالى: قبل از وقت ، بايد به نيت وضو دار بودن و به
تعبير فقهى «كون على الطهارة» وضو گرفت و بعداً با چنين
وضويى مى شود تمام اعمالى كه مشروط به وضو است بجا آورد.
والله العالم

تكرار مسح سر

   سؤال 134 . شخصى در وضو اشتباهاً اينطور متوجه شده كه اگر مسح سر را دو بار انجام دهد مستحب است و اين شخص هم به قصد مستحب دو بار مسح كرده حالا بعد از پى بردن به مسأله، آيا نماز هاى خوانده شده به اين شكل را بايد قضاء كند يا لازم نيست؟
بسمه تعالى: وضو و نمازهاى او صحيح است ولى از اين به بعد بيش از يكبار مسح نكشد.والله العالم

صفحه 52

رسيدن انگشتان در مسح به پيشانى

   سؤال 135 . شخصى در مسح سر غالباً با توجه و يا بى توجه انگشتان خود را تا پيشانى مى كشيد و نتيجتاً آب دست مقدارى با آب صورت قاطى مى شود بنظر حضرت عالى چطور است؟
بسمه تعالى: اگر آب مختلط خيلى كم باشد و بر آب خود دست غالب نباشد وضوى او صحيح است.والله العالم

وضو زير شير آب بدون دست كشيدن

   سؤال 136 . كسى كه مى خواهد وضو بگيرد دست خود را از آرنج زير شير آب قرار مى دهد بدون اينكه با دست مالش داده باشد و آب همه جاى عضو او را فرا مى گيرد آيا اين نحوه طهارت اشكال دارد؟
بسمه تعالى: كافى است. والله العالم

بستن شير آب در هنگام وضو

   سؤال 137 . در بين مردم متداوّل شده است كه از بستن شير آب در اثناى وضو خوددارى مى كنند و معتقدند كه اگر شير آب بطور مكرر بسته شود قهراً در مسح سر و پاها مشكلى ايجاد مى شود آيا اين پندار مبناى علمى و مستند فقهى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه آب شير در رطوبت دست تأثير آشكارى نداشته باشد بستن مكرر اشكال ندارد. والله العالم

اسراف در غسل و وضو

   سؤال 138 . آيا اسراف در مصرف آب، غسل و وضو را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: غسل و وضو صحيح است ولى كار حرامى انجام داده است.والله العالم

صفحه 53

خون در اعضاى وضو

   سؤال 139 . ديدن خون در اعضاى وضو، بعد از وضو چه حكمى دارد؟ حكم وضو و نمازى كه با آن خوانده چيست و آيا واجب است محل مسح و اعضاى وضو و لباسهايش را تطهير كند؟
بسمه تعالى: هرگاه يقين دارد كه خون قبل از وضو وجود داشته بايد بدن را تطهير و وضو را تجديد كند و اگر احتمال خروج خون را بعد از وضو مى دهد وضوى او صحيح است و موضع را بايد آب بكشد. والله العالم

مسح بر روى كفش در صورت ضرورت

   سؤال 140 . يك سرباز انظباطى را بعنوان ديدبان در محلى از پادگان مأموريت داده اند، اتفاقا ًزمان و مدّت خدمت او با اوقات نماز مصادف است و در حين خدمت برابر آئين نامه نظامى كندن لباس و يا كفش و جوراب ممنوع است. آيا او مى تواند بر روى كفش مسح نمايد؟
بسمه تعالى: وضو بگيرد و بر روى كفشها مسح كند و بنابر احتياط واجب تيمم هم بكند.والله العالم

عجز از مسح پا

   سؤال 141 . شخصى بعلّت بيمارى استخوانى، دستش به پايش نمى رسد در نيتجه از مسح پا عاجز است چنين شخصى در مسح پاها چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: اگر امكان دارد از كسى كمك بگيرد تا با رطوبت
دست او به پايش مسح باشد و بنابر احتياط تيمم هم بكند.
والله
العالم

صفحه 54

تيمم يك دست

   سؤال 142 . شخصى در طى يك حادثه رانندگى، سلامت دست چپ خود را از دست داده است حالا كه وضو و تيمّم را با دست سالم انجام مى دهد، در اين صورت شستن دست سالم بطور ارتماسى امكان دارد ولى در تيمّم اين دست مكلّف چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: پس از مسح صورت به وسيله دست راست ، پشت دست راست را به خاك بكشد. والله العالم

كاشت مو و كيفيت وضو و غسل

   سؤال 143 . شخصى جهت ترميم كچلى سر يا ترميم ابروها اقدام به كشت مو مى كند آيا وضو يا غسل با موى كاشته شده چه صورت دارد؟
بسمه تعالى: اگر رشد دارد حكم موى طبيعى را دارد و در غير اين صورت مانع به شمار مى آيد.والله العالم

غصبى بودن لوله آب

   سؤال 144 . اگر لوله هاى آب غصبى باشند ولى شير آب غصبى نباشد در اين صورت باز كردن شير آب آيا تصرف در مال غصبى محسوب مى شود و ثانياً اگر وضو بگيريم صحيح است يا نه؟
بسمه تعالى: مانع از صحت وضو نيست چون آب پس از جدا شدن از لوله حكم آب مباح را دارد.والله العالم

وضو و اتصال سونت

   سؤال 145 . وضوى بيمارى كه در مجراى بول و يا محل دفع مدفوع سونت گذارى شده است رافع حدث است و يا مبيح صلاه ؟ آيا مس قرآن و امثال آن را نيز مجاز

صفحه 55
است و همچنين در اين كار لوله اى را تا مثانه فرو مى برند و بول بوسيله آن دفع مى شود و مشخص نيست بول چه زمانى خارج مى شود وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: حكم سلس البول را دارد و اين نحو وضو مبيح صلاة است .والله العالم

نقاش و مكانيك و مانع براى وضو

   سؤال 146 . نقاش و يا مكانيك و نظاير آنها كه از اول مى دانند كه اقتضاء شغلشان اين است كه معمولا در اطراف ناخن و يا در نوك انگشتان آثار رنگ و بتونه و غير آن قهرا ولو مقدار كمى جرم خواهد بود و با هيچ وسيله اى زائل نخواهد شد در وضو و غسل چه وظيفه اى دارند؟
بسمه تعالى: بايد وضوى جبيره اى بگيرد و تيمم هم بكند و از اين به بعد كوشش كند كه اين كار را با دستكش انجام دهد. والله العالم

گرمى هوا و خشك شدن اعضا

   سؤال 147 . در اهواز و انديمشك و بعضى از مناطق هوا بقدرى گرم مى شود كه به هنگام مسح سر و پا در هيچ عضوى آب باقى نمى ماند در اين صورت وضو گيرنده بلحاظ مسح سر و پاها چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: اين فرض واقعيت ندارد مگر اينكه خيلى وسواسى باشد . والله العالم

شستن صورت و دستها بيش از دو بار

   سؤال 148 . فقهاء مى فرمايند شستن صورت و يا دستها بيش از دو بار جايز نيست آيا مبطل هم هست يا نه؟
بسمه تعالى: مبطل هم هست چون موجب بطلان مسح مى شود.

صفحه 56
والله العالم

كيفيت تيمم

   سؤال 149 . اگر تمام وقت فريضه نماز را در هواپيما بوده و امكان وضو و تيمم هم نداشته باشد آيا واجب است كه بر لباس خونين و يا موكت هواپيما تيمم كند و يا نه و اگر اصلا نماز نخوانده باشد قضا دارد يا نه؟
بسمه تعالى: بايد به چيزى كه اجمالاً گرد دارد تيمم بكند و نماز بخواند و اگر انجام نداد بايد قضا كند.والله العالم

كيفيت تيمم

   سؤال 150 . در انجام تيمم تنها بايد كف دستها، پشت دستها را مسح كنند يا انگشتان هم بالتبع بايد كشيده شوند؟
بسمه تعالى: بايد همه پشت دست را تا نوك انگشتان مسح كند. والله العالم

احكام غسل

غسل جنابت در ايام عادت

   سؤال 151 . زنى كه جنب است و سپس عادت شده است آيا غسل جنابت را مى تواند در ايام عادت انجام داد؟
بسمه تعالى: مى تواند در حال حيض، غسل جنابت را انجام دهد در اين صورت مكروهات خوردن و نوشيدن در حال جنابت مرتفع مى شود و نيز مى تواند پس از پايان عادت، غسل انجام دهد و يك

صفحه 57
غسل كافى است ولى در صورت نخست بايد دو غسل انجام دهد يك غسل براى جنابت، و ديگرى پس از پاك شدن از حيض . والله العالم

شستن از بالا به پايين در غسل

   سؤال 152 . آيا در غسل ترتيبى شستن بدن از پايين به بالا صحيح است؟
بسمه تعالى: بنابر احتياط واجب بدن از بالا به پايين شسته شود . والله العالم

غسل جمعه به جاى وضو

   سؤال 153 . آيا غسل جمعه جانشين وضو براى نماز مى شود؟
بسمه تعالى: فقط با غسل جنابت مى توان بدون وضو نماز خواند . والله العالم

غسل جبيره اى و كشف خلاف

   سؤال 154 . اگر بيمار به جهت خوف ضرر، غسل جبيره اى انجام دهد ولى پس از خواندن نماز يقين كند كه خوف او بى مورد بوده، وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: اعاده لازم نيست هرچند احتياطا اعاده مستحب است . والله العالم

احكام جنابت

جماع به طرف قبله

   سؤال 155 . آيا هنگام جماع و خارج شدن منى سر يا كف پاها به سمت قبله باشد

صفحه 58
جايز است؟
بسمه تعالى: مكروه است . والله العالم

مرض و خروج منى

   سؤال 156 . اين كه مى گويند در خروج منى از مريض لازم نيست شرايط خروج منى موجود باشد منظور چه نوع مرضى است؟
بسمه تعالى: در مريض جستن منى شرط نيست بلكه خروج با شهوت كافى است، و آن مرضى است كه موجب كاهش قدرت شهوت مى شود . والله العالم

تداخل غسل جمعه و جنابت پس از شستن سر و گردن

   سؤال 157 . شخصى در روز جمعه پس از شستن سر و گردن، به عنوان غسل جنابت، تصميم مى گيرد كه غسل جمعه انجام دهد آيا مى تواند به نيت غسل جمعه سر و گردن را بشويد و مابقى را به نيت جمعه و جنابت ادامه دهد؟
بسمه تعالى: رجاءاً اشكال ندارد . والله العالم

تا ده روز خون ديدن و تفاوت خونها

   سؤال 158 . آيا اين قاعده مسلم است كه اگر زن حائض تا ده روز خون ببيند چه غليظ وچه كم رنگ و چه لكه محمول به حيض خواهد بود؟
بسمه تعالى:اگر صفات حيض را دارد يا امكان حيض در آن است محكوم به حيض است.والله العالم

تجاوز از عادت

   سؤال 159 . زنى كه عادت ماهانه او معمولا شش و يا هفت روز است اگر بزعم اينكه

صفحه 59
پاك شده غسل كند روز هشتم دوباره خون ببيند چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: چنين زنى بايد استظهار كند يعنى از روز هشتم تا دهم بين تروك حائض و عمل مستحاضه جمع كند ، در اين صورت اگر خون سر دهم قطع شد ، محكوم به حيض است و اگر ادامه يافت غير از ايام عادت حكم استحاضه را دارد.والله العالم
   سؤال 160 . آيا كسى كه غسل جنابت و يا حيض و يا ... در ذمه دارد مى تواند وارد مسجد شود و مستقيما برود به دستشويى و يا قهوه خانه مسجد كه در انتهاى مسجد تأسيس شده و پس از مكث دقايقى در آنجا و قضاى حاجت از همان درى كه آمده از مسجد بيرون برود آيا اين عمل شرعا جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه در مسجد مكث نكند و چيزى از مسجد برندارد و فقط مسجد جنبه معبرى پيدا كند، اشكال ندارد.والله العالم

خون بيش از عادت

   سؤال 161 . زنى كه ايّام عادت او معمولا 7 روز است اگر بيشتر از 7 روزخون ببيند چه وظيفه اى دارد و اگر اين حالت براى نفساء كه صاحب عادت عدديه است پيش آيد چه تكليفى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه چنين فردى خون او سر ده روز قطع شد همه اش محكوم به حيض است و اگر از ده روز گذشت به مقدار ايام عادت حيض و بقيه حكم استحاضه را دارد و همچنين است حكم نفساء.والله العالم

غسل قبل از داخل شدن وقت

   سؤال 162 . آيا كسى كه قبل از دخول وقت غسل جنابت به گردنش بيايد و در همان وقت بخواهد غسل كند نيت وجوب كند آيا غسلش صحيح است؟

صفحه 60
بسمه تعالى: نبايد نيت وجوب بكند و در هر حال اگر به هنگام عمل قصد قربت داشته است كافى است. والله العالم

غسل قبل از وقت

   سؤال 163 . كسى بدون توجّه مدّتى غسل را قبل از دخول وقت به نيت واجب انجام داده است و با آن نماز واجب را بجا آورده، اكنون متوجّه شده كه چنين نيتى صحيح نبوده، نمازهاى گذشته او چه صورتى دارد؟
بسمه تعالى: جواب اين سؤال از پاسخ سؤال قبل روشن شد.والله العالم

كيفيت غسل

   سؤال 164 . آيا در هنگام غسل، مخارج ادرار و مدفوع را با هر دو طرف بدن مى شويند يا مانند شكم نصف آنرا و آيا در مخرج مدفوع هر دو باسن را با هم مى شويند يا اينكه هر يك را در طرف خودش؟
بسمه تعالى: بايد نصف عورتين را با طرف راست و نصف ديگر را با طرف چپ بشويد و بهتر است با هر طرف تمام عورتين شسته شود.والله العالم

غسل ترتيبى

   سؤال 165 . بعضى از آقايان غسل ترتيبى را چنين مطرح مى كنند كه بايد موقع شستن سر و گردن و يا طرف چپ و راست بايد عضو را بطورى شست كه عضو ديگر شسته نشود لازمه اش اين مى شود كه بايد مثلا موقع شستن سر و گردن بدن خود را از زير افشان دور كند كه آب به بدن ريخته نشود آيا اين نظر صحيح است؟
بسمه تعالى: در غسل ترتيبى بايد به نيت غسل اول سر و گردن بعد

صفحه 61
طرف راست و بعد طرف چپ بدن را بشويد و رسيدن آب سر به قسمتى از بدن در حين شستن سر اشكال ندارد. والله العالم

غسل در ماه رمضان قبل از اذان صبح و پايان آن پس از اذان

   سؤال 166 . اگر نيمى از غسل در داخل وقت و نيمى در خارج وقت در ماه مبارك رمضان انجام گيرد صحيح است؟(غسل را قبل از اذان صبح شروع كرده بود در وسط غسل اذان گفته شد)
بسمه تعالى: غسل بايد پيش از اذان انجام بگيرد.والله العالم

ديدن خون پس از 50 سال در زنان قرشى

   سؤال 167 . زنانى كه قرشى هستند اگر پنجاه سال قمرى را گذرانده باشند و باز هم خون با شرايط حيض را در خود ببينند به نظر حضرت عالى چگونه بايد احتياط كنند؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال محكوم به حيض است.والله العالم

احكام حيض

مسافرت حائض

اگر زنى حائض به سفر غير ضررى برود و مى داند در سفر از حيض پاك مى شود ولى نمى تواند غسل كند آيا رفتن به سفر جايز است؟
بسمه تعالى: تيمم كند و نماز بخواند، ولى اگر بداند كه نماز از او فوت مى شود سفر جائز نيست . والله العالم


صفحه 62

لكه بينى پس از ايام عادت

   سؤال 168 . خانمى كه عادت او 6 روز مى باشد و اين ماه روز هشتم لكه بينى دارد، نمى داند از ده روز مى گذرد يا خير، وظيفه او چيست؟
بسمه تعالى: اگر از عادت گذشت بين محرّمات حائض و واجبات مستحاضه جمع كند . والله العالم

استفاده از قرص براى جلوگيرى از عادت

   سؤال 169 . اگر زنى قرص ضدّ باردارى مصرف كند و در ايام عادت، خون نبيند آيا نزديكى جايز است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

نزديكى در روزهايى كه بايد براى خود حيض قرار دهد .

   سؤال 170 . آيا در روزهايى كه حيض زن قطعى نيست ولى شرعاً بايد حيض قرار دهد جايز است كه نزديكى كند؟
بسمه تعالى: جايز نيست . والله العالم

باردار و ديدن خون

   سؤال 171 . اگر زن باردار خونى را كه داراى علائم حيض باشد در خود احساس كند از نظر نماز و صوم چه تكليفى دارد؟
بسمه تعالى: در ايام باردارى خون حيض كم تر ديده مى شود و لذا بايد استظهار كند يعنى تا علم به ادامه تا روز سوم نداشته باشد بين تروق حيض و اعمال مستحاضه جمع كند. والله العالم
   سؤال 172 . زنانى كه دستگاه رحم آنان برداشته شده و يا جهت پيش گيرى از حاملگى وسيله خاصى در رحم ايشان گذاشته مى شود اگر در ايّام عادت و يا غير

صفحه 63
عادت خون مشاهده كنند چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: اگر يقين به حيض نبودن آن ندارد، محكوم به حيض است. والله العالم

نزديكى از پشت

   سؤال 173 . نزديكى از پشت در ايام حيض يا غير ايام حيض با رضايت زن جايز است؟
بسمه تعالى: بنابراحتياط جايز نيست . والله العالم

غسل جنابت در حال حيض

   سؤال 174 . زنى كه حائض است مى خواهد غسل جنابت و يا يكى از اغسال ديگر را بجا آورد آيا صحيح است؟
بسمه تعالى: مى تواند براى جنابت و غير آن در حال حيض غسل كند.والله العالم

ولد الحيض

   سؤال 175 . رواياتى در زمينه حرمت آميزش با زنان در حال حيض وارد شده است و از تشكيل نطفه به عنوان ولد الحيض هشدار داده شده و از سوى ديگر كارشناسان زيست شناسى انعقاد نطفه در حال حيض را منكرند توجيه روايات وارده با اين نظرات كارشناسانه علمى چگونه خواهد بود؟
بسمه تعالى: هر چند كارشناسان مى گويند نطفه منعقد نمى شود ولى احيانا ممكن است منعقد گردد هر چند بصورت نادر در اواخر حيض.والله العالم

صفحه 64

ندانستن سنّ تكليف

   سؤال 176 . كسى كه سنّ خود را فراموش كرده است و يا در اخذ شناسنامه سهل انگارى شده حالا به هنگام ديدن خون از لحاظ صوم و صلاة چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه خون حيض را ببيند نشانه سبق بلوغ است. والله العالم

لكه بينى پس از مصرف قرص براى جلوگيرى از حيض

   سؤال 177 . زنانى كه در سفر حج به علّت مصرف دارو نظم ماهانه خود را از دست مى دهند در طى شبانه روز چند بار فقط لكه پر رنگ و احياناً كم رنگ مى بينند و در بقيّه اوقات پاك اند، چه وظيفه اى دارند؟ آيا از نظر اعمالى كه مستلزم طهارت است اجتناب نمايند و يا مى توانند جهت اعمال بعدى مبادرت ورزند؟
بسمه تعالى: هرگاه اين لكه ها پشت سر هم باشد به طورى كه معلوم شود در داخل فرج خون حيض است ، محكوم به حيض است و در غير اين صورت محكوم به استحاضه است.والله العالم
   سؤال 178 . زنى كه عادت ماهانه او هميشه 7 روز باشد و تا 10 روز لك ببيند وظيفه او در اين سه روز چيست؟
بسمه تعالى: محكوم به حيض است.والله العالم

احكام حيض

كفاره جماع در حال حيض

   سؤال 179 . كفاره نزديكى با زن در حال حيض چيست؟

صفحه 65
بسمه تعالى: اگر نزديكى در قسمت اول ايام حيض باشد كفاره آن هجده نخود طلا كه برابر است با سه چهارم مثقال صيرفى رايج در بازار و اگر در قسمت دوم از ايام يادشده باشد كفاره آن نه نخود طلا ودر قسمت سوم چهار و نيم نخود طلاست  . والله العالم

استفاده از قرص براى جلوگيرى از لكه بينى

   سؤال 180 . اگر خانمى براى جلوگيرى از باردارى از قرص و يا آمپول استفاده كرده است حكم لكه و خونى كه در ايام عادت مى بيند چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه لكه هاى خون سه روز به صورت متوالى باشد محكوم به حيض است . والله العالم

خون ديدن بيش از سه روز و كمتر از ده روز

   سؤال 181 . زنى سه روز به طور مستمر خون مى بيند ولى در طى هر ماه بيش از سه روز و كمتر از ده روز با غالب صفات حيض خونريزى دارد آيا مى تواند جايى را كه با غالب صفات خون ديده، حيض حساب كند؟
بسمه تعالى: هرگاه عادت وقتيه و عدديه ندارد، روزهايى كه صفات حيض دارد را حيض قرار دهد . والله العالم

تجاوز از ده روز به مدت طولانى

   سؤال 182 . خانمى داراى عادت عدديه بوده و اكنون بيش از يك سال است حيض او متجاوز از ده روز است آيا هنوز عادت عدديه اش باقى است؟
بسمه تعالى: هرگاه عادت عدديه او در ظرف يك سال داراى صفات حيض بوده و بقيه صفات استحاضه داشته است، عادت عدديه او محفوظ است مگر اين كه صفات خون در آن ايام كم يا

صفحه 66
زياد شود، در اين صورت حكم مضطربه را دارد . والله العالم

قطع شدن خون قبل از تمام شدن روزهاى عادت

   سؤال 183 . زنى عادتش هفت روز است آيا پس از تمام شدن روز هفتم بايد غسل كند يا هر ساعتى كه خون قطع شد غسل براى نماز واجب مى شود؟
بسمه تعالى: هر موقع اطمينان پيدا كرد كه خون قطع شده است، بايد غسل كرده و نماز بخواند هرچند هفت روز كامل نشده باشد . والله العالم

سه روز ابتداى حيض

   سؤال 184 . اگر زنى در ايام عادت وقتيه خويش خونى ببيند و تا سه روز ادامه پيدا كند ولى آزمايش نكرده است كه در درون آلوده بوده يا نه، وظيفه اش در اين سه روز ابتدائى چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه عادت وقتيه دارد اختبار لازم نيست، اختبار، وظيفه كسانى است كه عادت وقتيه ندارند يا آغاز خون ديدن آنها است يا از نظر وقت مضطربه است . والله العالم

تجاوز از ده روز به طور اتفاقى

   سؤال 185 . خانمى كه عادت وى مشخص نيست گاهى اوقات از ده روز بيشتر خون مى بيند و گاهى اوقات كمتر از ده روز و گاهى كمتر از سه روز، وظيفه اش
چيست؟
بسمه تعالى: اگر خون از ده روز گذشت روزهايى كه نشانه هاى حيض را دارد حيض قرار داده، و باقيمانده را استحاضه، و اگر همگى از نظر اوصاف يكسان است به عادت اكثريت خويشان از

صفحه 67
نظر عدد عمل كند و اگر خويشان از نظر عدد مختلف هستند هفت روز را حيض و مابقى را استحاضه قرار دهد، و اگر از ده روز نگذشت همه حيض است . والله العالم

نداشتن رحم

   سؤال 186 . زنى رحمش را برمى دارد اگر خونى مشاهده كند آيا اين خون محكوم به حيض است؟
بسمه تعالى: هرگاه شرائط خون حيض را داشته باشد محكوم به حيض است . والله العالم

ديدن خون پس از يائسگى

   سؤال 187 . خانمى در سن يائسگى است ولى به خاطر كيست موجود در رحم خون مى بيند وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: احتياطاً عمل استحاضه را انجام دهد . والله العالم

غسل براى نماز قضا

   سؤال 188 . اگر زن مستحاضه كثيره نماز صبح وى قضا شود و بخواهد نماز ظهر را بجا آورد آيا براى نماز قضاى صبح غسل جداگانه لازم است يا مى تواند يك غسل انجام دهد و نماز قضا و ظهر و عصر را بجا آورد؟
بسمه تعالى: احتياطاً غسل ديگرى انجام دهد . والله العالم

چگونگى تبديل پنبه براى مستحاضه

   سؤال 189 . مستحاضه كثيره تبديل پنبه را بعد از غسل و وضو انجام دهد يا قبل از آن؟

صفحه 68
بسمه تعالى: محل را تطهير و غسل نمايد و براى تحفظ از خروج خون، پنبه پاكى را داخل بگذارد . والله العالم

شك در انجام غسل

   سؤال 190 . خانم مستحاضه كثيره پس از خواندن نماز ظهر شك دارد غسل انجام داده يا نه،آيا واجب است براى نماز عصر غسل كند؟
بسمه تعالى: نماز ظهر صحيح است ولى بايد براى نماز عصر غسل كند و وضو بگيرد و در موردى كه وضو و غسل واجب است احتياط واجب آن است كه قبل از غسل، وضو بگيرد . والله العالم

ترك غسل صبح براى مستحاضه

   سؤال 191 . اگر زنى مستحاضه متوسط است، صبح غسل را انجام ندهد آيا مى تواند قبل از ظهر غسل كند؟
بسمه تعالى: مى تواند پيش از ظهر غسل كند و نماز صبح را قضا كند . والله العالم

خواندن نماز قضا پس از نماز صبح

   سؤال 192 . آيا زن مستحاضه متوسطه كه براى نماز صبح غسل كرده است مى تواند پس از نماز صبح، نمازهاى قضاى خود را بخواند؟
بسمه تعالى: با تجديد وضو براى هر نماز مى تواند نمازهاى قضا بخواند . والله العالم

ديدن خون پس از 50 سال در زنان غيرقرشى

   سؤال 193 . زنانى كه غير قريشى هستند اگر پنجاه سال قمرى را گذرانده باشند و باز

صفحه 69
هم خون با شرايط حيض را در خود ببينند به نظر حضرت عالى اين زن چه تكليفى دارد؟
بسمه تعالى: حكم استحاضه را دارد.والله العالم

غسل مستحاضه در شب براى صحت روزه

   سؤال 194 . در غسل مستحاضه ليلى و يا نهارى كه براى صحّت صوم و صلوه انجام مى گيرد دخول وقت نماز را واجب مى دانيد؟
بسمه تعالى: اگرمستحاضه متوسطه و كثيره بخواهد روزه بگيرد بايد غسلهاى متوسطه و كثيره را پس از دخول وقت نماز به ترتيبى كه در كتاب طهارت و صوم گفته شده است انجام دهد . والله العالم

احكام نفاس

نفاس پس از سزارين

   سؤال 195 . بچه اى كه به وسيله عمل جراحى از داخل رحم خارج مى شود، خونهايى كه پس از عمل از مجراى طبيعى زن خارج مى شود، حكم نفاس دارد يا خير؟
بسمه تعالى: حكم نفاس را دارد مثل اين كه سقط جنين كند . والله العالم

سزارين و خون پس از آن

   سؤال 196 . بعضى از فقهاء خون بعد از عمل جرّاحى سزارين را دم جروح مى دانند به نظر حضرت عالى خون مزبور نفاس است و موجب غسل مى گردد؟
بسمه تعالى: خون نفاس است البته ممكن است همراه با خون جراحى نيز باشد. والله العالم

صفحه 70

خونريزى قبل از سقط

   سؤال 197 . آيا خونريزى قبل از سقط جنين، حيض است يا استحاضه؟
بسمه تعالى: اگر خون مرتبط با زخم نباشد، استحاضه است . والله العالم

كفايت غسل نفاس از بقيه غسلها

   سؤال 198 . آيا با انجام غسل نفاس يا حيض و يا جنابت غسلهاى ديگر ساقط مى شود؟
بسمه تعالى: هرگاه يكى از آنها را نيت كند از بقيه كفايت مى كند . والله العالم

احكام نماز

شك درطلوع آفتاب

   سؤال 199 . اگر پس از بيدار شدن براى نماز صبح شك كند كه وقت باقى است يانه، بايد به چه نيتى نماز بخواند و نيز اگر تاكنون به نيت قضا مى خوانده، نماز او صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر نگاه كرد و معلوم نشد كه آفتاب طلوع كرده است يا نه، به نيت اداء نماز صبح را بخواند ولى نمازهايى كه تا به حال خوانده ان شاء الله صحيح است . والله العالم

بيدار كردن براى نماز

   سؤال 200 . بيدار كردن ديگران اعم از ميهمان و همسايه و غيره براى نماز واجب چگونه است آيا شرعاً اشكال دارد و آيا اين عمل بين اولاد و ديگران فرق قائل

صفحه 71
هستيد و اگر بيدار كردن اشكال داشته باشد پخش اذان از بلندگوها چگونه است؟
بسمه تعالى: بيدار كردن افراد واجب نيست ولى پدر چون نسبت به فرزندان خود ولايت دارد اشكال ندارد، پخش اذان از بلندگو موقع اذان اشكال ندارد و اين ربطى به بيدار كردن ندارد و از زمان پيامبر(صلى الله عليه وآله) سنت بر همين بوده است.والله العالم

انحراف از قبله به مقدار 15درجه

   سؤال 201 . قبله مسجدى ْ15 درجه انحراف دارد ولى نمازگزاران به اين انحراف توجه ندارند،و نماز را به طرف قبله نمى خوانند آيا نماز آنان صحيح است؟
بسمه تعالى: انحراف از قبله در حد پهناى يك انگشت اشكال ندارد و بيش از اين اشكال دارد  . والله العالم

انحراف از قبله به مقدار كم

   سؤال 202 . اگر در جايى مثلاً قبله كمى مايل به راست باشد به اندازه 23 درجه، واز طرفى نمازگزارى بيش از اين مقدار كج بايستد و دليلش اين باشد كه احتياط مى كنم و عرف به اين شخص بگويد كمى بيش از اندازه كج ايستاده اى، حكم نماز اين شخص و حكم كسى كه به اين شخص اقتداء مى كند،چيست؟
بسمه تعالى: اگر انحراف خيلى كم باشد اشكال ندارد.والله العالم

نماز اوّل وقت در اداره

   سؤال 203 . كارمند دولت نماز را در اوّل وقت مى خواند ولى به لحاظ مراجعه ارباب رجوع مورد ملامت قرار مى گيرد و قضاى حاجت اشخاص را اهمّ تلقّى مى كنند در اينگونه موارد وظيفه كارمند و اشتباه او چيست؟
بسمه تعالى: بايد طبق قراداد رفتار كند اگر اجازه دادند در موقع انجام

صفحه 72
وظيفه مى تواند براى نماز، كارش را تعطيل كند.والله العالم

نماز صبح در شب مهتابى

   سؤال 204 . آيا در شبهاى مهتابى مى توان نماز صبح را به محض رسيدن وقت اذان خواند؟
بسمه تعالى: شب مهتابى وغير مهتابى تفاوتى ندارد وقت نسبت به هر دو يكى است و يقين به طلوع فجر كافى است هر چند مهتاب مانع از رؤيت آن باشد .والله العالم

قبله هاى مساجد پس از ظهور حضرت حجّت(عليه السلام)

   سؤال 205 . گفته مى شود كه وقتى حضرت مهدى عجل الله تعالى فرجه ظهور مى كنند قبله را به طرف كربلا تغيير مى دهند آيا اين مطلب صحيح است؟
بسمه تعالى: قبله تا روز قيامت همان است كه قرآن بيان فرموده است (فَوَلِّ وَجْهَك شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ)(1) . والله العالم

خواندن نافله در حال راه رفتن

   سؤال 206 . آيا در حال راه رفتن مى توان نماز شب و يا نوافل يوميه را خواند؟
بسمه تعالى: نماز شب را و نوافل يوميه را مى توان در حال راه رفتن هرچند به غير قبله، خواند . والله العالم

نماز در زمينى كه كشت نشده

   سؤال 207 . نماز خواندن بدون اجازه در زمينى كه كشت نشده است جايز است؟
بسمه تعالى: اگر زمين محصور نباشد و نماز هيچ نوع خرابى ايجاد
ــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1  . البقرة: 144  .

صفحه 73
نكند اشكال ندارد مگر اين كه صاحب زمين راضى نباشد . والله العالم

نماز در ملك وارث با عدم رضايت برخى از وراث

   سؤال 208 . آيا در خانه اى كه متعلق به ورثه است و برخى از ورّاث راضى نيستند نماز خواندن صحيح است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال نماز صحيح نيست . والله العالم

شك در غصبى بودن

   سؤال 209 . مسجدى حدود 20 سال قبل احداث شده، در رابطه با زمين مسجد بين دو طائفه اختلاف مى باشد، عده اىمى گويند زمين آن غصبى است و عده اى منكر آن هستند آيا نماز خواندن در اين مسجد جايز است؟ و آيا تحقيق لازم است؟
بسمه تعالى: مادامى كه دو شاهد عادل و آگاه به غصبى بودن زمين شهادت ندهند نماز خواندن در آنجا اشكالى ندارد و اگر هم بعداً غصبى بودن زمين قطعى شد لطمه اى به نمازهاى پيشين نمى زند . والله العالم

نماز در زمين غصبى

   سؤال 210 . اگر بداند در صورتى كه در زمين غصبى نماز نخواند نمازش قضا مى شود وظيفه او چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه ورود به زمين غصبى عمدى نباشد و يا عمدى بوده و توبه كند، نماز را به حالت ايمايى در حين خروج بخواند و پس از خارج شدن نيز قضا كند . والله العالم

صفحه 74

نماز خواندن پس از كشف غبن

   سؤال 211 . اگر منزلى را خريدارى نمايد سپس متوجه شود كه در معامله مغبون شده است آيا استفاده از ملك و نماز خواندن در آن چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: در صورتى كه از نظر كارشناسان مغبون باشد حق فسخ دارد طبعاً اگر فسخ كرد نمازخواندن در آنجا صحيح نخواهد بود مگر به اجازه مالك . والله العالم

اسامى خداوند بر فرش مسجد

   سؤال 212 . بر روى فرش مسجد اسامى خداوند نوشته شده آيا دست زدن و يا پاگذاشتن و نماز خواندن روى آنها جايز است؟
بسمه تعالى: بايد در آنجا كه لفظ جلاله است از هر نوع پاگذاشتن يا با دست بى وضو لمس كردن خوددارى كرد و اگر سهواً زيرپا بماند نماز او صحيح است ولى اگر عمداً زيرپا قرار گيرد نماز او باطل است . والله العالم

پوشاندن پا هنگام نماز براى زن

   سؤال 213 . آيا پوشاندن صورت و دو دست و روى پا هنگام نماز براى زن در هنگامى كه در معرض ديد نامحرم باشد واجب است؟
بسمه تعالى: هرگاه زن نمازگزار در معرض نگاه ريبه وتلذذ باشد بايد بيوشاند . والله العالم

چادر بدن نما

اگر چادرى كه زنان در حال نماز بر سر مى اندازند بدن نما باشد ولى نامحرم حضور نداشته باشد آيا نماز صححيح است؟

صفحه 75
بسمه تعالى: اگر بدن نما باشد نماز باطل است . والله العالم

كسى كه قادر به اداى حروف نيست

   سؤال 214 . اگر نمازگزار نتواند برخى از حروف را به شكل صحيح اداء كند وظيفه وى چيست؟
بسمه تعالى: كسى كه تمكّن ندارد معذور است تا اينكه تمكّن پيدا كند . والله العالم

ادغام در ذكرهاى نماز

   سؤال 215 . آيا ادغام در قرائت سوره يا اذكار نماز مثل ذكر صلوات واجب
است؟
بسبمه تعالى: ادغام بين دو كلمه در موارد ذكر شده در علم تجويد مستحب است . والله العالم

تبديل نيت در آخر نماز بدون توجه

   سؤال 216 . شخصى سوال مى كند كه نماز ظهر را به نيت ظهر شروع كردم در اثر غفلت در اواخر نماز سلام ها را با نيت عصر تمام نمودم و اين تبديل قصد بدون توجه انجام شده است اكنون اين نماز با اين كيفيت مجزى است؟
بسمه تعالى: نماز او صحيح است.والله العالم

مد در حمد

   سؤال 217 . آيا رعايت دو مد در «ولا الضالين»واجب است و يا يكى از آن دو، لطفاً بيان فرماييد؟
بسمه تعالى: مدّ اول لازم و مدّ دوم مستحب است.والله العالم

صفحه 76

قرائت معروف يا عاصم

   سؤال 218 . در حمد و سوره نمازها كدام يك از قرائات متداوّل است؟ اگر
چنانچه طبق قرائت عاصم و غير آن كه غير معروف است نماز بخوانيم، آيا اشكال دارد؟
بسمه تعالى: لازم است با قرائت رايج در مصاحف امروز خوانده شود و غير رايج به خاطر عدم تواتر از پيامبر(صلى الله عليه وآله)مجزى نيست.والله العالم

جزء بودن بسم الله

   سؤال 219 . آيا به نظر حضرت عالى بسم الله هر سوره جزء آن سوره است؟ و اگر فردى در نماز بعد از حمد به نيّت خواندن يك سوره بسم الله بگويد و بعد نيّتش عوض شود و بخواهد سوره ديگرى بخواند بايد دوباره بسم الله بگويد؟
بسمه تعالى: بسم الله هر سوره جزء آن سوره است. ولى هرگاه كسى بسم الله را به نيت اينكه سوره خاصى را بخواند بگويد ولى بجاى آن سوره ديگرى را بخواند اشكال ندارد. مگر اينكه بسم الله را به نيت سوره توحيد يا جحد گفته باشد كه در اين صورت عدول به سوره ديگر جايز نيست.والله العالم

حركت به مقدار كم

   سؤال 220 . اگر هنگامى كه نماز را قرائت نمى كنيم، مثلاً مابين سوره حمد ،بدن را حركت دهيم يا پاى خود را بلند كنيم و كمى به طرف راست يا چپ بكشيم، اينكار آيا اشكالى به نماز وارد مى كند؟
بسمه تعالى:در حال سكوت اگر حركتى كه صورت صلاتى را از بين ببرد انجام ندهد اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 77

دو سوره به جاى يك سوره

   سؤال 221 . آيا سوره هاى (فيل و ايلاف)،(ضحى و انشراح) در حكم يك سوره اند؟
بسمه تغالى: به ظاهر دو سوره هستند ولى در نماز يكى از آن دو به تنهايى كافى نيست و بايد با هم خوانده شوند . والله العالم
معيار آهسته و يا بلند خواندن قرائت چيست؟    سؤال 222 . ميزان در آهسته خواندن نماز ظهر و يا بلند خواندن نماز صبح چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه صدا جوهر داشته باشد بلند است و الا آهسته است . والله العالم

مخارج حروف و برگرداندن صورت از قبله

   سؤال 223 . كسى مدتى در نمازهاى گذشته مثلاً مخرج حروف ص، ض، ث ،س را رعايت نكرده و يا نوك انگشت شصت پا را بر زمين نگذاشته يا چهره صورت خود را بيش از حد مجاز به راست و چپ برگردانده است حالا متوجه شده نمازهاى گذشته او چگونه است؟
بسمه تعالى: هرگاه جاهل به مسأله بوده و در جهل مقصر نبوده نمازهاى او صحيح است و فقط در صورتى كه صورت خود را بيش از نود درجه برگرداند ، آن را اعاده كند.والله العالم

جهر عمدى در نماز اخفاتى

   سؤال 224 . آيا جهر حمد و سوره عمداً در نمازهاى اخفاتى حرام است و يا مبطل هم مى باشد؟
بسمه تعالى:حرام و مبطل هم مى باشد.والله العالم

صفحه 78

ادغام در قرائت حمد

   سؤال 225 . آيا ادغام تنوين يا نون ساكن در حروف «يرملون» در قرائت حمد و سوره و ذكر صلوات واجب است؟
بسمه تعالى: واجب نيست . والله العالم

مخارج حروف

   سؤال 226 . اگر حركات يا حرفى تبديل به حرف ديگر شود مثل الحمد الهمد، آيا نماز وى صحيح است؟
بسمه تعالى: اگر با علم به حكم و موضوع بوده و توانايى اصلاح داشته يا جهل وى تقصيرى بوده نماز باطل است بنابر اين كسى كه زبانش عادت به خطا نموده، بايد تصحيح كند و الا نماز را به جماعت بخواند و الا به آن مقدارى كه مى تواند اكتفا كند . والله العالم

تمكن از قرائت صحيح با گفتاردرمانى

   سؤال 227 . آيا كسى كه قادر به اصلاح قرائت نيست ولى در صورت مراجعه به گفتاردرمانى به احتمال قوّى موفّق به اصلاح گردد آيا اين درمان برايش واجب خواهد بود؟
بسمه تعالى:در صورت تمكن لازم است به هر طريقه ممكن، قرائت خود را اصلاح كند.والله العالم

قنوت وتر

   سؤال 228 . آيا زنان را در قنوت وتر مى تواند در شمار چهل مومن به حساب آورد و يا ذكوريّت آنها شرعاً منصوص مى باشد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 79

تكرار آيات در نماز

   سؤال 229 . در اثناى حمد و يا سوره نماز واجب خوشم مى آيد كه بعضى از آيات را چند بار تكرار كنم آيا اشكال دارد؟
بسمه تعالى:اگر وسوسه نباشد تكرار برخى از آيه ها مانند اياك نعبد اشكال ندارد. والله العالم

خشوع و قصد قرائت قرآن

   سؤال 230 . فقهاء رضوان الله عليهم فرموده اند كه بايد حمد و سوره را به قصد قرائت قرآن خوانده شود و حالت دعا پيدا نكند از سوى ديگر اگر انسان بخواهد در نماز خشوع و خضوع پيدا كند بايد به مفاهيم و معانى جملات توجه كند و اين توجه قهراً نوعى حالت دعا را در ذهن انسان ايجاد مى كند، در اين صورت نماز اشكال پيدا نمى كند؟
بسمه تعالى: خطور معانى به هنگام قرائت مبطل نيست آنكه مبطل است انشاء معانى با آن الفاظ است.والله العالم

شك در انجام سه بار تسبيحات

   سؤال 231 . اگر كسى شك كرد كه تسبيحات اربعه را سه بار گفته يا دو بار بنا را بر بيشتر مى گذارد يا كمتر؟
بسمه تعالى: مادامى كه به ركوع نرفته است تكميل كند.والله العالم

قيام متصل به ركوع

   سؤال 232 . در نماز مستقيماً از حالت قنوت به ركوع رفتن بدون اينكه دستها را پايين بيندازيم آيا ضررى به نماز مى رساند، حكمش چيست؟
بسمه تعالى:كافى است و قيام متصل به ركوع حاصل است.والله العالم

صفحه 80

خواند چند سوره در يك ركعت

   سؤال 233 . خواندن بيش از يك سوره عمداً در نماز واجب چطور است؟
بسمه تعالى: جايز است ولى كراهت دارد.والله العالم

برداشتن اشياء از زمين در نماز

   سؤال 234 . برداشتن تسبيح از زمين و خاموش كردن تلفن همراه و نيز قرائت سوره اى از قرآن از روى مصحف در حال قيام نماز اشكال دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه موقع بلند شدن ، تسبيح را بردارد و موقع ركوع به زمين بگذارد اشكال ندارد و خاموش كردن تلفن همراه هرگاه طول نكشد و به حالت نماز لطمه نزند اشكال ندارد و قرائت از روى مصحف اشكال ندارد.والله العالم

قرائت نماز به غير مشهور

   سؤال 235 . آيا قرائت حمد و سوره به قرائت غيرمشهور جايز است؟
بسمه تعالى: در روايتى از امام صادق (عليه السلام) آمده است قرآن واحد است و از نزد واحد نازل شده و اختلاف از ناحيه قارئان پديد آمده است پس احوط اين است كه قرائت مشهور به روايت حفص از عاصم اكتفاء كرد مگر در موردى كه قرائت حفص با مشهور مخالف باشد . والله العالم

تبديل حروف در نماز

   سؤال 236 . آيا تبديل حروف ضاد به دال يا طاء جايز است؟
بسمه تعالى: تبديل صحيح نيست . والله العالم


صفحه 81

قنوت

برگرداندن انگشتر در حال قنوت

   سؤال 237 . آيا در قنوت نماز برگرداندن انگشتر مستحب است؟
بسمه تعالى:آنچه در روايات آمده اين است كه به هنگام دعا به طور مطلق انگشتر فيروزه يا عقيق در انگشت او باشد نه گردانيدن آن.والله العالم

دعا به غير عربى

   سؤال 238 . خواندن دعا به زبان غير عربى در قنوت و ركوع و سجود نمازهاى واجب بنظر حضرت عالى چطور است؟
بسمه تعالى:از خواندن دعا در حال نماز به غير عربى خوددارى شود.والله العالم

خطا در اعراب در قنوت

   سؤال 239 . اگر كسى در قنوت و غير آن ، اعراب كلمه اى را غلط بخواند و بعداً بفهمد حكم نمازش چيست؟
بسمه تعالى:اگر عمداً نباشد اشكال ندارد ولى بايد كوشش كند در آينده صحيح بخواند.والله العالم

گفتن آمين

   سؤال 240 . حكم كلمه آمين در قنوت نماز پس از استماع دعاى امام جماعت چيست؟
بسمه تعالى:گفتن آمين بعد از حمد مبطل نماز است ولى در قنوت

صفحه 82
خواندن هر دعايى كه در آن آمين وارد شده است مانعى ندارد و در غير اين صورت احتياطاً بايد خوددارى شود.والله العالم

حكم ناتوان از ركوع و سجود

   سؤال 241 . كسى كه مى تواند بايستد ولى نمى تواند به جهت درد كمر به ركوع و سجده رود، نماز را چگونه بخواند؟
بسمه تعالى: بايد براى ركوع با سر اشاره كند( سر را مقدارى خم كند) و موقع سجود بنشيند و ميزى در برابر خود بگذارد و دست ها را روى ميز قرار دهد و در حد امكان انجام دهد . والله العالم

باز بودن دست و سينه هنگام ركوع براى زنها

   سؤال 242 . زنى هنگام نماز چادر را روى صورت خود مى كشد ولى هنگام ركوع چنانچه كسى از زير به او نگاه كند بازو و سينه او ديده مى شود آيا اين پوشش كافى است؟
بسمه تعالى: بنابر احتياط بايد او در همه حالات پوشش را رعايت كند . والله العالم

سجـــده

گذاردن آرنج بر زمين هنگام سجده

   سؤال 243 . نماز گزار در هنگام سجده اگر به غير از كف دستها ، دستها را تا آرنج به زمين بچسباند، حكم نمازش چيست؟
بسمه تعالى: مكروه است والله العالم

صفحه 83

سجده بر اسكناس

   سؤال 244 . سجده بر اسكناس كاغذى صحيح است يا خير؟
بسمه تعالى: جائز نيست . والله العالم

تكرار آيه سجده به شوخى

   سؤال 245 . اگر كسى آيه سجده دار را به خاطر اذيّت كردن و يا به شوخى به طرف مقابل يك يا چند بار قرائت كند و شنونده قصد گوش كردن را نمى كند فقط به گوشش مى رسد، آيا سجده واجب مى شود و در صورت وجوب يك سجده كفايت مى كند اگر آيه چند بار قرائت شود؟
بسمه تعالى: به تعداد هر آيه كه مى شنود بايد سجده كند.والله العالم

شنيدن آيه سجده در ماشين

   سؤال 246 . انسان بعضاً در حال سواره بر ماشين و... آيات سجده را قرائت مى كند و يا مى شنود چه وظيفه اى دارد؟ آيا بايد نخواند و يا از مركب پياده شود و سجده كند؟ و آيا در سجده تلاوت و سجده شكر نيز وضع اعضاى سبعه واجب است؟
بسمه تعالى:هرگاه امكان پياده شدن هست بايد سجده اختيارى بكند و در غير اين صورت با ايماء و اشاره و گذاردن پيشانى بر پشت دست سجده بكند و در سجده تلاوت وضع اعضاى سبعه واجب نيست و تنها گذاردن پيشانى بر زمين كافى است .والله العالم

گذاردن تمام دست بر روى زمين در سجده

   سؤال 247 . عنوان كف دست در تيمّم و يا سجده ، انگشتان را نيز شامل مى شود و يا تنها جوف و باطن كف منظور شده است؟
بسمه تعالى: همه دست را حتى انگشتان را هم بايد بر زمين

صفحه 84
بگذارد و سجده نمايد و در تيمم مسح كند .والله العالم

سجده بر كاغذ يا دستمال

   سؤال 248 . آيا سجده بر كاغد دستمالى و يا كاغذ معمولى جايز است؟
بسمه تعالى:هرگاه مواد اوليه آن چوب باشد اشكال ندارد ولى بهتر اين است كه جز در حالت اضطرار بر كاغذ سجده نكنند.والله العالم

سجده بر تسبيح تربت

   سؤال 249 . با توجه به اينكه دانه هاى تسبيح بر پيشانى كاملاً نمى چسبند سجده بر تسبيح تربت جايز است؟
بسمه تعالى: تسبيح گلى هر چند دانه هاى آن به هم نچسبد اشكالى ندارد.والله العالم

سجده بر سيمان

   سؤال 250 . آيا به پودر سيمان و سيمانى كه سخت شده ، سجده و تيمّم جايز است؟
بسمه تعالى: بنابر احتياط تيمم بر آنها جايز نيست البته اگر روى سيمان سفت شده غبار جمع شود تيمم بر آن در صورت عدم وجود خاك و سنگ غبار آلود جايز مى باشد.والله العالم

سجده بر كلمات تربت

   سؤال 251 . سجده نمودن برطرف نوشته شده مهرها همانند كلمات ( تربت اعلا مال كربلا) بنظر حضرت عالى جايز است و يا احتياط مى فرماييد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد ولى بهتر اين است كه هيچ نوع نوشته يا نقشى بر روى مهر نباشد.والله العالم

صفحه 85

كيفيت دستها در سجده

   سؤال 252 . آيا در سجده بايد نوك انگشتان دست رو به قبله باشد و يا بسته و يا باز بودن انگشتان از هم به نماز اشكال مى رساند؟
بسمه تعالى:مستحب است انگشتان به هم پيوسته و به سوى قبله باشد.والله العالم

يكبار سبحان الله گفتن

   سؤال 253 . شخصى از مقلّدين حضرت عالى زمانى متمادى در ركوع و سجود نمازهاى واجب فقط يكبار سبحان الله گفته است نماز ايشان به لحاظ صحّت چه صورت دارد؟
بسمه تعالى:اگر جاهل قاصر باشد اعاده لازم ندارد.والله العالم

گذاردن دست بر زمين ناهموار

   سؤال 254 . اگر درسجده كف دست به علّت ناهموار بودن زمين و يا به علت وجود فضاى خالى روى سنگ فرشها يا مثلاً دو فرش به هم نرسيده و دست روى اين فضاى خالى قرار مى گيرد و اين مقدار با زمين تماس پيدا نمى كند ،آيا نماز صحيح است؟
بسمه تعالى:اگر عرفاً صدق كند كه دستها بر روى زمين است كافى است و فاصله ها مضرّ نيست . والله العالم

سجده معذور نشسته بر روى صندلى

   سؤال 255 . معذورى كه به مقتضاى بيمارى، نماز خود را روى صندلى مى خواند و سجده و ركوع آن را با اشاره انجام مى دهد آيا هنگام سجده با اشاره سر بايد سر انگشتان پاها را نيز بر زمين بچسباند؟

صفحه 86
بسمه تعالى:تكليف اين شخص اين است كه ميز در برابرش باشد و دست ها را روى ميز بگذارد و بر مهر سجده كند و احتياطاً در صورت امكان سر انگشت شصت پا را روى زمين بگذارد.والله العالم

سجده نكردن هنگام شنيدن آيه سجده

   سؤال 256 . موقع تلاوت آيات سجده، مايصحّ السجود در اختيار نداشتم فلذا سجده ننمودم آيا اكنون قضاى آن را در ذمّه دارم؟
بسمه تعالى:به هنگام شنيدن آيات سجده چيزى جز نهادن پيشانى بر زمين شرط نيست ، هر چند ما يصح السجود نباشد و بنابر احتياط سجده هايى را كه انجام نداده قضا كند.والله العالم

سجده بر روى صندلى براى صاحبان عذر

   سؤال 257 . چند وقتى است كه در مساجد و منازل شخصى معمول شده است كه صاحبان عذر بر روى صندلى مى نشينند و در مقابل آنان كه ميز نسبتا بلندى گذاشته مى شود كه نمازگزار به هنگام سجده پيشانى خود را روى همان ميز ميگذارد اكنون سوال اين است آيا گذاردن كف دستها نيز طبق روال هميشگى بايد روى آن ميز گذارده شود يا لزوم ندارد؟
بسمه تعالى: بايد كف دستها را نيز روى ميز بگذارد.والله العالم

مسح پا

   سؤال 258 . عبارت «اطراف اصابع» در مسح پاها شامل نوق انگشتان مى شود و يا منظور فقط سر انگشتان است؟
بسمه تعالى: مقصود اين است كه از نقطه اى كه ناخن روييده است به طرف بالا مسح كند. والله العالم

صفحه 87

گذاردن مهر بر پيشانى

   سؤال 259 . مريضى كه مى توانسته محل مهر را بالا بياورد ولى مهر را به پيشانى گذاشته، و محل سجده را بالا نياورده است آيا نماز او صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه قادر بر سجده ولو به صورت ناقص باشد بايد آن را انجام دهد و بالا بردن مهر كافى نيست . والله العالم

تشــهد و سـلام

تشهد با جمله و عجّل فرجهم

   سؤال 260 . آيا بعد از صلوات در تشهد نماز «و عجّل فرجهم» را مى توان گفت؟
بسمه تعالى:نماز را به همان نحو كه در رساله هاى عمليه نوشته اند بايد خواند و نبايد چيزى بر آن افزود.والله العالم

اضافات در تشهد

   سؤال 261 . آيا افزودن جملات: «الهاً واحداً...»، بعد از ذكر شهادت اوّل در تشهّد و جمله «ارسله بالهدى و دين الحق ...» بعد از ذكر شهادت دوّم و «بارك على محمد و آل محمد ...» بعد از ذكر صلوات از نظر حضرت عالى مشروعيّت دارد؟
بسمه تعالى:از سوال قبلى پاسخ اين سوال نيز روشن شد.والله العالم

فراموش كردن سلام

   سؤال 262 . اگر سلام آخر نماز فراموش شود بعد از زمانى متذكّر شود چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: هر موقع خاطرش آمد بگويد و ضمناً دو سجده سهو انجام دهد.والله العالم

صفحه 88

خروج از نماز با سلام اوّل

   سؤال 263 . شخصى مدّتى با سلام اوّل (السلام عليك ايها النبى ...) از نماز خارج شده است و معتقد بوده كه اين عمل صحيح است، آيا نمازهاى او صحيح است؟
بسمه تعالى:اگر جاهل قاصر بوده است اعاده لازم نيست.والله العالم

مصافحه پس از نماز

   سؤال 264 . آيا خصوص مصافحه بعد از نمازهاى يوميه نصى از اهل بيت(عليهم السلام) وارد شده است؟
بسمه تعالى:نصّى وارد نشده است.والله العالم

تبديل شك به گمان پس از نماز

   سؤال 265 . اگر شخصى در بين نماز 4ركعتى، شك بين 3و4 نمايد و لكن پس از سلام نماز، شك او تبديل به گمان شود آيا مى تواند به گمان خود عمل كند؟
بسمه تعالى: حجّيت ظن مربوط به اثناء نماز است و ظن پس از فراغ از نماز حجت نيست مگر اينكه به حد اطمينان برسد كه علم عرفى است . والله العالم

سه روز در سفر و كثير السفر

   سؤال 266 . آيا كسى كه در هفته دو روز يا سه روز براى سربازى يا تحصيل يا شغل سفر مى كند حكم كثيرالسفر را دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه در هر هفته سه روز در سفر باشد حكم كثير السفر را دارد و در صورتى كه دو روز در سفر باشد احتياطاً نماز را جمع كند و در اين قسمت بين سفر براى سربازى يا محل تحصيل فرقى نيست . والله العالم

صفحه 89

فراموش كردن سجده سهو يا نماز احتياط

   سؤال 267 . اگر نماز احتياط يا سجده سهو فراموش و پس از مدتى طولانى بياد بيايد آيا قضا دارد؟
بسمه تعالى: در فرض مسأله اگر نماز احتياط را فراموش كند نماز را اعاده كند و اگر سجده سهو را فراموش نمايد هر موقع يادش آمد با طهارت انجام دهد . والله العالم

حدّ مسافت در سفر شرعى

   سؤال 268 . آيا در مسافت شرعى، ملاك 8 فرسخ شرعى است يا يك روز راه پيمودن چنانكه در برخى روايات آمده است؟
بسمه تعالى: ميزان همان هشت فرسخ شرعى است كه عدد معين دارد و اما پيمودن يك روز راه در گذشته غالباً برابر با هشت فرسخ بوده است . در اين مورد به كتاب ضياء الناظر فى اًحكام صلاة المسافر صفحه 27ـ30 مراجعه شود . والله العالم

سفر براى شركت در عروسى همراه با گناه

   سؤال 269 . اگر شخصى به جهت شركت در عروسى همراه باگناه و رقصيدن به سفر رود، آيا سفر او سفر معصيت است و بايد نماز را تمام بخواند؟
بسمه تعالى: اين نوع سفر، سفر معصيت است . والله العالم

خطا در قصد ده روز ماندن

   سؤال 270 . مردى به دروغ به همسرش در سفر مى گويد ده روز در اين مكان مى مانيد لذا زن قصد ده روز مى كند پس از فهميدن واقع، آيا نماز او شكسته
است؟

صفحه 90
بسمه تعالى: در اين مورد قصد زن تبعى بوده چون شوهر قصد نداشته طبعاً قصد همسر نيز بى اثر خواهد بود و بايد نمازها را قضا كند . والله العالم

حدّ ترخص روستاهاى به هم پيوسته

   سؤال 271 . حد ترخص شهرها و روستاى نزديك به همديگر كه داراى شوراها و برخى مجموعه هاى مستقل مى باشد چگونه است؟
بسمه تعالى: حدّ ترخص شهرها آخرين محله است، هرگاه دو روستا محل واحدى حساب شود بايد حد ترخص را خروج از مجموع دانست ولى اگر در روستا از نظر عرفى مستقل حساب مى شوند ميزان پنهان شدن آخرين محله خود آن روستاست . والله العالم

نماز و روزه دانشجو و ماندن او در محل تحصيل

   سؤال 272 . دانشجويى هرماه يك بار به وطن مى رود و در تابستان براى انتخاب واحد به محل تحصيل مى رود وظيفه او نسبت به نماز و روزه چيست؟
بسمه تعالى: با يك مرتبه مسافرت، كثرت سفر محقق نمى شود، اين دانشجو اگر در ايام تحصيل در هر ماه يك بار به وطن مى رود نماز و روزه اش در راه شكسته، در وطن تمام است و در ايام تحصيل هرگاه تصميم دارد كه در دوران تحصيل در آنجا بماند، هرچند گاهى به وطن اصلى سر بزند، آن نقطه براى او حكم وطن دوم را دارد . والله العالم


صفحه 91

وطن سوّم

آيا وطن سوّم را تصوّر دارد؟
بسمه تعالى: وطن سوم مانعى ندارد، فرض كنيد كسى در طول سال در هر شهرى چهار ماه زندگى مى كند نه تنها اقامت . والله العالم

احتمال برگشت به زادگاه

   سؤال 273 . اگر احتمال بدهم كه در آينده به زادگاهم برمى گردم آيا نماز در زادگاه تمام است؟
بسمه تعالى: مادامى كه يقين به اعراض از محل نداريد و احتمال بازگشت، احتمال عقلائى باشد نماز را در آن محل تمام بخوانيد . والله العالم

استمرار تخيير در امكان چهارگانه

   سؤال 274 . آيا به نظر حضرت عالى تخيير در اماكن چهارگانه ابتدايى است يا استمرارى؟
بسمه تعالى:استمرارى است.والله العالم

حدّ ترخّص در شهرهاى كنونى

   سؤال 275 . با توجه به توسعه شهرها و آباديها تشخيص حد ترخّص مشكل شده است ، آنچه در رساله ها آمده است: آخرين ديوار شهر و آّبادى است، اكنون بجاى ديوار و خانه، مؤسسات و مراكز صنعتى است كه بصورت گسترده از طرف شهرها را احاطه كرده است. بنابراين وظيفه كسى كه وارد وطن يا عازم سفر است در انجام نماز و روزه چيست؟
بسمه تعالى:مقصود ساختمانهاى مسكونى متعارف يك طبقه و دو

صفحه 92
طبقه است. والله العالم

دور زدن هواپيما دور شهر و حدّ ترخّص

   سؤال 276 . هواپيما بعد از پرواز از آسمان همان شهر دور مى زند، سپس بطرف مقصد اصلى خود پرواز مى كند. با توجه به نحوه حركت كه متضمن بازگشت به سوى همان شهر است به نظر حضرت عالى حدّ ترخّص براى مسافر كجاست و در قصر و افطار چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى:حركت دورى كافى نيست بايد از شهر خارج شود.والله العالم

گمان به باقى ماندن ده روز از آخر ماه

   سؤال 277 . كسى به گمان اينكه دهه آخر ماه، ده روز است قصد اقامت كرده بعداً كشف شده كه ماه كم يك بوده است. اكنون با توجه به قصد اقامة عشره و كمتر از ده روز بودن آخر ماه نماز و روزه او چگونه است و نسبت به بقيّه ايّام چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى:هرگاه چنين فردى تصميم دارد ده روز بماند و تصور كرده است كه ماه هم تمام است ولى ماندن او مقيد به ماه نباشد اعمال گذشته او درست و در آينده نيز بايد تمام بخواند و اما اگر نظرش اين است كه تا آخر ماه بماند و خيال مى كرد ماه تمام است بايد در آينده وظيفه مسافر را انجام دهد ، گذشته را نيز بايد قضا كند. والله العالم

اقامت در شهر قم براى تحصيل و چند روز در سفر

   سؤال 278 . طلاب علوم اسلامى مى پرسند: ما كه حدوداً چهار سال يا بيشتر و يا

صفحه 93
كمتر اراده كرده ايم در اين حوزه اقامت كنيم، اگر چنانچه هر روز و يا هفته اى، دو سه بار جهت تدريس يا اقامه نماز يا سخنرانى به محلى كه فوق مسافرت شرعى است برويم و برگرديم، در اين صورت حكم نماز و روزه ما در حوزه و اياب و ذهابها چيست؟
بسمه تعالى:چنين افرادى محل كار آنها براى آنها وطن دوم است و در سفرها نيز حكم كثيرالسفر را دارند. والله العالم

اقامت چند سال در يك مكان

   سؤال 279 . شخصى بعنوان مسئول عقيدتى در پادگانى مشغول خدمت است و چند سال در آنجا به همين مسئوليت خواهد بود و شغل او ايجاب مى كند در طى هفته يكبار يا دوبار به مافوق مسافت رفته و به واحدهاى مربوطه سركشى كند نامبرده و كسانيكه در شرايط او كار مى كنند به لحاظ قصر و اتمام و صوم چه وظيفه اى دارند؟
بسمه تعالى:نقطه اى كه شخص در آنجا خدمت مى كند و مى خواهد چند سال به همين منوال در آنجا بماند، براى او وطن دوم است و اگر دو روز در هر هفته سفر مى كند و بر مى گردد احكام كثيرالسفر دارد.والله العالم

تحقق وطن

   سؤال 280 . آيا كسى كه بعد از اعراض از محلى بخواهد در همان محل متوطن گردد. آيا اقامت شش ماه در تحقق هر وطن واجب است؟
بسمه تعالى:تجديد وطن نياز به اقامت شش ماه ندارد، همين قدر مدتى بماند كه عرفا بگويند زندگى را به آنجا منتقل كرده و آنجا را وطن خود قرار داده است، كافى است.والله العالم

صفحه 94

اعراض از وطن و نفروختن خانه آن مكان

   سؤال 281 . اينجانب از وطن خود اعراض كرده ام ولى خانه مسكونيم را هنوز نفروخته ام حالا وظيفه من نسبت به نماز و روزه در آنجا چيست؟
بسمه تعالى:نماز چنين فردى در آن محل در صورت عدم قصد اقامه قصر و روزه را بايد افطار كند .والله العالم

تحقق كثيرالسفر

   سؤال 282 . اقل مدتى كه بايد درتحقق كثير السفر بودن در نظر گرفته شود به نظر حضرت عالى چقدر است؟
بسمه تعالى:هرگاه فردى هر هفته دو روز سفر مى كند و مدتى به اين كار ادامه مى دهد كثيرالسفر است.والله العالم

يك سفر طولانى زيارتى يا تفريحى

   سؤال 283 . سفر براى زيارت يا تفريح يا صرفاً همراهى با يك مسافر ديگر كه در مدت نسبتاً متمادى انجام مى گيرد،آيا موجب قصر و افطار است؟
بسمه تعالى:سفرهاى زيارتى و تفريحى اگر يك سفر حساب شود هر چند طولانى باشد حكم كثيرالسفر را ندارد.والله العالم

همراه زن با شوهر كثيرالسفر

   سؤال 284 . زنى كه همراه همسرش هفته اى دو روز صرفاً به عنوان مصاحب سفر مى كند بدون اينكه شغلى داشته باشد حكم كثيرالسفر بر او صدق مى كند؟
بسمه تعالى:حكم زن با حكم شوهر يكسان است.والله العالم


صفحه 95

نماز در اتوبوس به ناچار

   سؤال 285 . دانشجويى سؤال مى كند كه موقعيت زمانى من ايجاب مى كند در تمام فصول تحصيلى وقت نماز صبح در اتوبوس راهى مقصد شبستر باشم در شيوه انجام فريضه صبح چه تكليفى داريم؟
بسمه تعالى: كوشش كند شيوه سفر را عوض كند و در صورت ناچارى و عدم امكان توقف نماز خود را در اتوبوس بخواند و سپس قضا كند.والله العالم

ممانعت از نماز در وقت ادارى

   سؤال 286 . آيا كارفرما مى تواند مانع از اقامه نماز به صورت جماعت يا فرادى شود؟
بسمه تعالى: هرگاه ممانعت كارفرما از اقامه نماز به صورت جماعت يا فرادى سبب فوت شدن نماز باشد جائز نيست و در غير اين صورت بايد طبق قرارداد رفتار كنند و البته اگر قانون كار اين پيش بينى را كرده است و طرفين امضاء كرده اند بايد طبق آن عمل كنند و در غير اين صورت طبق قرارداد خصوصى . والله العالم

نماز فرادى اول وقت يا تأخير با جماعت

   سؤال 287 . خواندن نماز جماعت در غير اول وقت افضل است يا نماز فرادى در اول وقت؟
بسمه تعالى: نماز جماعت افضل است . والله العالم

اقتداء در حال حركت

   سؤال 288 . كسى وارد مسجد شد ديد امام در ركوع است از فاصله چهار مترى بعد از گفتن تكبيره الاحرام به سرعت حركت كرده و در ركوع به امام و مأمومين ملحق

صفحه 96
شده است نماز او چگونه است؟
بسمه تعالى:بايد پس از تكبيره الاحرام به ركوع برود و در حال ركوع و يا پس از انجام سجدتين و يا در حال قيام دوم حركت كند و به جماعت ملحق بشود اما راه رفتن پس از تكبيره الاحرام و قبل از ركوع جايز نيست . والله العالم

اقتداء به اهل سنت و خواندن حمد و سوره

   سؤال 289 . اگر شخصى مقلّد مرجعى بوده كه اقتداء به ائمه اهل سنت را مجزى مى دانست، در عين حال مدتى حمد و سوره را جهلاً خودش قرائت نموده است آيا نمازهاى مزبور نياز به اعاده دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سوال نماز او صحيح است .والله العالم

اقتداء به اهل سنت و نخواندن حمد و سوره

   سؤال 290 . كسى كه زمانى متمادى نماز خود را با اقتداء به اهل سنت خوانده و حمد و سوره را قرائت ننموده است حالا متوجه شده كه مرجع تقليد وى قرائت خلف امام را در اين صورت واجب مى داند، آيا اعاده آنها واجب است؟
بسمه تعالى:در صورت وجود شرايط تقيه نماز او صحيح است.والله العالم

اقتداء به اهل سنت، خوفى يا تحبيبى

   سؤال 291 . آيا اقتداء به اهل سنت در مناطق سنّى نشين، صورى است و يا جدى و واقعى؟
بسمه تعالى: در تقيه خوفى ، اقتداء جدى است و مجزى است اما در تقيه تحبيبى احتياطاً بايد اعاده كند.والله العالم

صفحه 97

نماز جماعت در 5 وقت

   سؤال 292 . اگر امام جماعتى از متشرّعه بخواهد جهت عمل به استحباب نمازهاى يوميّه را در كشور شيعه با جماعت در پنج وقت بخواند كار خوبى انجام داده يا نه؟
بسمه تعالى:چنين عملى چون مايه تفرقه است ترك كند.والله العالم

نماز به شكل دائره اى

   سؤال 293 . اگر شرايط تقيّه در مسجد الحرام حاكم نباشد و مردم بخواهند خلف امام عادلى نماز بخوانند آيا نمازشان به نحو استداره اى چگونه است ؟
بسمه تعالى:هرگاه در دايره بعد از امام قرار گيرد يعنى فاصله امام نسبت به كعبه از فاصله مأموم كم تر باشد مادامى كه مأموم روبروى امام قرار نگرفته نماز او صحيح است.والله العالم

وجود حائل بين زنان و مردان

   سؤال 294 . در ايوان زنانه كه تنها با يك پنجره به فضاى مسجد اتصال دارد و نمازها را به امامت پيش نماز آن مسجد مى خوانند، آيا موازى بودن صفوف زنان در ايوان با صفوف مردان در كف مسجد ضرورت دارد؟ و يا معيار تنها عدم تقدم بر امام است؟
بسمه تعالى:حائل ميان مردان و زنان اشكال ندارد به شرط اينكه زنان بتوانند از امام متابعت كنند و براى حفظ اتصال بايد از مردها جلوتر نباشند.والله العالم

اتصال زنان به مردان

   سؤال 295 . ايوان زنانه مسجد از پشت و طرف راست با چند پنجره و دريچه كوچك اتصال به مسجد دارد كه هميشه بسته مى باشد آيا با اين وصف اقتداء زنان به

صفحه 98
جماعت منعقده در مسجد مزبور به نظر حضرت عالى صحيح است؟
بسمه تعالى:حكم اين مسئله از جواب سؤال قبل روشن شد.والله العالم

جهر امام جماعت در اذكار

   سؤال 296 . آيا امام جماعت در ظهرين اذكار قنوت و ركوع و سجود و تشهد را جهرى بخواند بهتر است يا اخفات در آنها استحباب دارد؟
بسمه تعالى:جهراً بخواند بهتر است.والله العالم

ترك نماز جماعت توسط امام راتب

   سؤال 297 . امام راتب مسجدى به هر عنوان مدتى است كه آن مسجد را ترك نموده و در آنجا نماز نمى خواند آيا امام ديگر مى تواند به جاى او اقامه جماعت كند؟
بسمه تعالى:هرگاه به ظاهر از مسجد اعراض كرده حق او ساقط است.والله العالم

كيفيت نماز پيامبر در مسجد دو قبله

   سؤال 298 . در مسجد قبلتين به هنگام تطبيق آيات قبله آيا رسول خدا(صلى الله عليه وآله) در حال نماز جماعت بود و يا فراداى؟ و اگر جماعت بود موضوع امام و مأموم چگونه جابجا گرديد؟
بسمه تعالى:زنان جاى مردان و مردان جاى زنان رفتند و اين عمل به خاطر رعايت قبله در حال نماز انجام گرفته است . والله العالم

اذان نالغ در نماز جماعت

   سؤال 299 . اذان گفتن كودك نابالغ در نماز جماعت مجزى است يا نه؟
بسمه تعالى: هرگاه نابالغ مميز باشد اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 99

اقتداء در حين رفتن امام به ركوع

   سؤال 300 . اقتداء به امام در ركعت اوّل و يا دوّم در حين رفتن به ركوع (ما بين قيام و ركوع) صحيح است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد. والله العالم

معذور در صف اوّل

   سؤال 301 . در برخى از اوقات جانباز و يا معلول با چرخ ويلچر خود و با كفش در صف اوّل جماعت براى نماز مى ايستد و ركوع و سجود را با اشاره بجا مى آورد، آيا بودن او در صف اوّل براى بقيّه صف اشكال ايجاد مى كند؟
بسمه تعالى: در صورتى كه وظيفه وى نماز خواندن به همان صورت است اشكال ندارد. والله العالم

عدم رعايت مخارج حروف توسط امام جماعت

   سؤال 302 . امامت اشخاصى كه در قرائت لهجه خاصى دارند و مخارج كلمات و حروف را كاملاً رعايت نمى كنند و يا به لحاظ كسالت چشم از سجده معمولى معذور هستند و همچنين افرادى كه احياناً بعضى از انگشتان را از دست داده اند آيا اقتداء به آنان صحيح است يا نه؟
بسمه تعالى: هرگاه مخارج حروف را صحيح اداء نمى كند، نبايد امامت كند، و همچنين كسى كه بخاطر بيمارى چشم از سجده معذور است نمى تواند امام باشد ولى امامت كسانى كه انگشتان خود را از دست داده اند اشكال ندارد. والله العالم

شك در عدالت خودم

   سؤال 303 . بنده در عدالت خودم شك دارم آيا مى توانم نمازى را كه عدّه اى به

صفحه 100
همراه من مى خوانند به نيّت جماعت بخوانم و اگر حقير نيّت فرادا كنم نماز آنان به نيّت جماعت صحيح است؟
بسمه تعالى: در نماز جماعت لازم نيست امام نيت جماعت كند بلكه اين وظيفه مأموم است كه نيّت جماعت كند .والله العالم

سهو امام يا خطاى امام

   سؤال 304 . اگر امام سهواً كلمه يا آيه اى را در نماز يا غلط خواند و يا اصلاً نخواند حكم نماز امام و مأموم چيست؟ (با فرض اينكه مأموم نمى تواند به امام بفهماند).
بسمه تعالى:اگر امكان دارد به امام تذكر دهند و در غير اين صورت خود مأموم صحيح آن را بخواند.والله العالم

حركت بدن در حين قرائت امام

   سؤال 305 . اگر مأموم وقتى امام مشغول قرائت حمد و سوره است بدنش را كمى حركت دهد يا كمى به طرف راست و چپ يا عقب قدم بردارد حكم نمازش در حال عمدى و سهوى چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه حركت مايه محو صورت صلاتى نشود اشكال ندارد ، مگر اينكه به قدرى حركت دهد كه از قبله منحرف شود.والله العالم

كراهت طولانى شدن نماز

   سؤال 306 . در صورتى كه مأمومين به طولانى شدن نماز و قرائت سوره هاى طولانى مايل باشند با توجه براطلاق ادله كراهت به طول دادن در نماز جماعت براى امام باز هم مكروه است؟
بسمه تعالى:هرگاه همه مأمومين علاقمند باشند كراهت مرتفع

صفحه 101
مى شود.والله العالم

نگفتن ذكر تشهد هنگام تشهد

   سؤال 307 . كسى كه تا حالا به خاطر عدم آگاهى از مسأله موقع تجافى ذكر تشهد را نگفته است، نمازهاى گذشته او شرعاً چه حكمى خواهد داشت؟
بسمه تعالى:در حال تجافى ذكر تشهد واجب نيست .والله العالم

نگاه به چپ و راست پس از نماز

   سؤال 308 . چنانچه مستحضر هستيد اهل سنت و جماعت هنگام سلام آخر به شانه راست و سپس به طرف شانه چپ روى مى گردانند آيا از نظر فقه اماميه نيز اين عمل استحباب دارد؟
بسمه تعالى:در فقه اماميه مستحب است كه امام با گوشه چشم يا بينى به طرف راست اشاره كند و مأموم اگر در هر دو طرف او نمازگزار باشد به هر دو طرف اشاره كند.والله العالم

رفتن مأموم به ركوع به جاى قنوت

   سؤال 309 . اگر مأموم در ركعت دوّم امام اقتداء كرد به عوض اينكه با امام قنوت بگيرد سهواً به ركوع برود وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى:وظيفه اش اين است كه از حالت ركوع بيرون بيايد و با امام قنوت بگيرد.والله العالم

بازگشت ملكه عدالت

   سؤال 310 . اگر از بين رفتن ملكه عدالت با انجام كبيره حاصل مى شود آيا بازگشت اين ملكه زمان مقررى لازم دارد؟

صفحه 102
بسمه تعالى:هرگاه به حالتى رسيد كه گناه كردن براى او برخلاف خواسته درونى او شد ملكه عدالت برگشته است.والله العالم

ذكر الحمد لله... در نماز

   سؤال 311 . ذكر «الحمدالله رب العالمين» كه گفتن آن بعد از حمد مستحب است اگر مأموم بعد از اينكه امام سوره را شروع كرده بگويد آيا اشكالى به نماز مى رساند؟
بسمه تعالى: ذكر الحمدلله در همه جاى نماز اشكال ندارد ولى ورود آن پس از اتمام سوره حمد است.والله العالم

شك در صحت نماز امام

   سؤال 312 . اگر مأموم شك كند امام آن چيزى را كه در نزد مأموم رعايت آن واجب است را انجام داده يا نه وظيفه اش چيست ؟
بسمه تعالى: حمل به صحت مى كند.والله العالم

اقتدا به امامى كه رعايت مرجع مأموم را نمى كند

   سؤال 313 . آيا مأموم مى تواند به امام جماعتى كه مسائل مرجع مأموم را رعايت نمى كند اقتـداء كند؟
بسمه تعالى: تفتيش لازم نيست در صورت علم به عدم رعايت احتياطاً اقتداء نكند.والله العالم

فرادى شدن يك نفر در نماز جماعت

   سؤال 314 . اگر شخصى كه وسيله اتصال در صف جماعت است نمازش شكسته بود بعد از سلام مجدداً براى نماز ديگرى اقتدا نمايد اين خلاء واقع شده در صف را مى تواند ترميم نمايد؟

صفحه 103
بسمه تعالى: به وسيله يك نفر اتصال به هم نمى خورد بالاخص كه مجدداً اقتداء مى كند.والله العالم
   سؤال 315 . آيا بنده كه در ظهرين به حضرت عالى اقتداء كردم مى توانم همان نماز را در محل ديگر با جماعت ديگر به عنوان امام اعاده نمايم؟
بسمه تعالى: نمى تواند در جاى ديگر امام باشد.والله العالم

برداشتن حايل بين امام و مأموم بدون فاصله

   سؤال 316 . اگر در بين نماز جماعت بين امام و مأموم فاصله افتاد مثلاً پرده اى حايل شد و مأموم بلافاصله حايل را برطرف كرد حكم نمازش چيست؟ آيا باعث فرادا شدن نمازش مى شود؟
بسمه تعالى: اگر بلافاصله حايل برطرف شود پرر به اتصال نمى زند. والله العالم

عدول به نماز مستحبى و شكستن و اقتداء به جماعت

   سؤال 317 . اگر نماز در جماعت به دليلى فرادا شد آيا مى تواند قصد نماز مستحبى كند و نماز را شكسته و به جماعت بضيوندد؟
بسمه تعالى:جايز نيست. والله العالم

حضور قلب در نماز فرادا

   سؤال 318 . كسى كه انفرادا نماز بخواند با حال و حضور قلب بيشترى مى خواند ولى در نماز جماعت به عللى كسل مى شود آيا كدام را انتخاب كند؟
بسمه تعالى:نماز جماعت را انتخاب كند.والله العالم

صفحه 104

مقدار صحيح عقب ماندن از امام

   سؤال 319 . مأموم در نماز جماعت چه قدر از امام عقب بماند كه باعث فرادا شدن نمازش شود؟
بسمه تعالى:اگر در مجموع ركوع و سجود عقب بماند فرادا مى شود.والله العالم

گفتن ذكر ركوع را در سجود وبالعكس

   سؤال 320 . اگر كسى عمداً در سجده سبحان ربى العظيم و در ركوع سبحان ربى الاعلى بگويد چه طور است؟
بسمه تعالى:جابجا كردن اذكار خلاف وظيفه اى است كه در روايات مقرر شده است.والله العالم

نماز مميز و واسطه شدن بين امام و مأموم

   سؤال 321 . حكم نماز بچه مميّز و غير مميّز چيست؟ اگر به صورت صحيح نماز بخواند، مى تواند واسطه بين امام و مأموم باشد؟
بسمه تعالى: هرگاه بچه مميز باشد و شرايط نماز را مثل مكلف انجام دهد و اطمينان به دارا بودن شرايط صحت نماز چون طهارت در آنها باشد مى تواند بين امام و مأموم واسطه باشد.والله العالم

قرائت به غير معروف

   سؤال 322 . اقتداء كردن به كسى كه حمد و سوره را به قرائت متداوله (حفص از عاصم) نمى خواند چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:بايد به كسى اقتداء كند كه قرائت او قرائت معروف و متداول است .والله العالم

صفحه 105

تسبيحات اربعه در ركعت اول و دوم در نماز جماعت

   سؤال 323 . اگر كسى تا بحال در اثر جهل به حكم در ركعت اوّل و دوّم خود كه ركعت سوم و چهارم امام است به جاى حمد و سوره تسبيحات اربعه را گفته وظيفه اش نسبت به نمازهاى گذشته اش چيست؟
بسمه تعالى:هرگاه در آموزش مسئله كوتاهى نكرده يعنى جهل او قصورى بوده نماز او صحيح است.والله العالم

آهسته خواندن بسم الله مأموم

   سؤال 324 . در ركعت دوّم مأموم كه ركعت سوم امام است مأموم بسم الله الرحمن الرحيم و حمد و سوره را بلند بخواند يا آهسته؟(در نمازهايى كه بلند خوانده مى شود)
بسمه تعالى:بايد آهسته بخواند.والله العالم

اقتداء اهل علم به غير

   سؤال 325 . اقتداء طلبه به غير طلبه و اقتداء معمّم به غير معمّم چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:اگر به صورت مستمر نباشد و به صورت تصادفى پيش بيايد اشكال ندارد.والله العالم

اقتداء به كسى كه قسمتى از نماز به جماعت خوانده

   سؤال 326 . اقتداء به كسى كه قسمتى از نماز خود را به جماعت خوانده ولى حالا نمازش فرادا شده جايز است؟
بسمه تعالى: اقتداء جايز است.والله العالم

صفحه 106

يك نماز با دو امام

   سؤال 327 . اگر در نماز جماعت دو نفر با هم به ركعت سوم برسند و طورى است كه بايد بعد از سلام نماز جماعت ، بقيّه نماز را فرادا بخوانند آيا يكى از اين دو مى تواند بدون قصد فرادا كردن ، نيّتش را از جماعت اوّل به امامت اين شخص برگرداند و بقيّه نماز را به امامت ديگرى بخواند؟
بسمه تعالى:يك نماز را با دو امام خواندن جايى است كه بر امام اول عذرى رخ دهد مانند موت يا حدث مبطل ، بنابر اين اقتداء به دومى بدون عذر جايز نيست. والله العالم

امام فاقد دست يا پا

   سؤال 328 . بعضى از آقايان كه فاقد يك پا و يا يك دست مى باشند مى توانند در نماز جماعت امامت را بعهده بگيرند؟
بسمه تعالى:هرگاه در هيئت و افعال ، اختلافى در كار نباشد اقتداء جايزاست، بنابراين اگر امام نشسته و مأموم ايستاده يا امام سجده اش اشاره اى و مأموم سجده اش اختيارى باشد نمى تواند اقتداء كند .والله العالم

اقتدا قبل از شروع نماز جماعت

   سؤال 329 . در نماز جماعت وقتى امام تكبيرات مستحبى را مى گفت مأموم اشتباهاً تكبير واجب را گفت وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: نماز او فرادا مى شود در اين صورت عدول به
نماز مستحبى كند و به پايان برساند و سپس اقتداء كند.
والله
العالم

صفحه 107

گمان رسيدن به ركوع امام

   سؤال 330 . اگر كسى گمان كند به ركوع امام رسيده يا نه ،كفايت مى كند يا نه؟
بسمه تعالى: هرگاه ابتداى نماز باشد بايد يقين كند به امام رسيده است و گمان كافى نيست و در صورت گمان، محكوم به نرسيدن است ولى احتياط اين است كه نماز را به صورت فرادا تمام كند و سپس اعاده كند.والله العالم

تكبير قبل از اقتداء صفوف مقدم

   سؤال 331 . پس از تكبير امام جماعت، هنوز صف هاى جلو تكبير نگفته اند، كسى در صف هاى بعدى تكبيرة الاحرام مى گويد، نمازش چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:هرگاه صف هاى جلو آماده تكبير گفتن باشند صف هاى بعدى مى توانند تكبير بگويند و وارد نماز جماعت شوند.والله العالم
   سؤال 332 . جواز امامت زن به زنان در نوافل كه از برخى از روايات استفاده مى شود بنظر حضرت عالى چه طور است و منظور كدام نافله ها هستند؟
بسمه تعالى: خواندن نماز نافله به صورت جماعت جايز نيست و رواياتى كه دلالت بر جواز امامت زن در نوافل دارد در مورد آنها دو تعريف است 1. حمل بر تقيه 2. حمل بر اينكه نماز واجب است، ولى به جـماعت خواندن آن مـستحب است (مثل نمازهاى يوميه) و زن مى تواند براى زنان در اين نمازها امامت كند. والله العالم

بهترين عمل

   سؤال 333 . بهترين ذكر براى برآورده شدن نيازها چيست؟
بسمه تعالى: يكى از اسباب برآورده شدن حاجات اين است كه انسان در صلاة وتر حاجت خود را بخواهد . والله العالم

صفحه 108

تكرار نماز

   سؤال 334 . آيا امام يا ماًموم مى تواند نمازى را كه به جماعت خوانده است دو مرتبه با جماعت بخواند؟
بسمه تعالى: نمازى را كه به جماعت خوانده شده، دو مرتبه نمى شود آن را با جماعت بخواند، خواه امام باشد خواه ماًموم . والله العالم

نماز فرادى هنگام اقامه نماز جماعت

   سؤال 335 . در مسجدى كه امام جماعت عادل نماز را برگزار مى كند شخصى در حالى كه نماز جماعت برگزار شده، به قصد اينكه به ديگران بفهماند كه امام عادل نيست نماز را فرادى مى خواند آيا نماز وى صحيح است؟
بسمه تعالى: نماز چنين شخصى باطل است . والله العالم

امام جماعت و عدم قدرت بر اداى حروف

   سؤال 336 . اگر امام جماعت دندان ندارد و نمى تواند حروف را به شكل صحيح اداء كند وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه در قرائت نماز نمى تواند مخارج حروف را رعايت كند امامت نكند . والله العالم

ايستادن بچه در صف اول

   سؤال 337 . چند نفر بچه كه هنوز به سن بلوغ نرسيده اند در صف اول ايستاده اند، آيا نماز افراد ديگر كه در ادامه صف ايستاده اند صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه از نظر شرائط نماز قابل اعتماد باشند اشكال ندارد ولى بهتر است در كنار هم نايستند . والله العالم

صفحه 109

گواهى امام جماعت بر عدم عدالت خويش

   سؤال 338 . اگر امام جماعت بگويد من عادل نيستم آيا مى توان به او اقتدا كرد؟
بسمه تعالى: اگر ماًموم اعتقاد به عدالت او دارد، اقتدا اشكالى ندارد . والله العالم

امام جماعت زن

   سؤال 339 . در صورت نبود امام جماعت مرد، آيا زن مى تواند براى بانوان امام جماعت شود؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال، زنى را كه به تقوى و آراستگى معروف است انتخاب كنيد وى در وسط صف بانوان مى ايستد و با هم نماز بخوانيد . والله العالم

امام جماعت جانباز

   سؤال 340 . شخصى كه پا ندارد نمى تواند امام جماعت شود، آيا اين حكم شامل جانبازان نيز مى شود؟
بسمه تعالى: چون در اين صورت امام بايد نشسته نماز بخواند و مأموم ايستاده بخاطر اختلاف در هيأت نمى تواند امامت كند  . والله العالم

نماز جمعه

اعاده نماز ظهر توسط مأموم

   سؤال 341 . اگر امام جمعه ظهر را اعاده نكرد ولى مأمومين اعاده كردند، آيا مى توانند نماز عصر را به امامت او بجا آورند؟

صفحه 110
بسمه تعالى:اگر مأمومين اجتهاداً و يا تقليداً نماز جمعه را كافى مى دانند مى توانند در نماز عصر به او اقتداء كنند.والله العالم

خواندن نماز ظهر هنگام نماز جمعه

   سؤال 342 . خواندن نماز ظهر و عصر در خانه يا در مسجد كه همزمان نمازجمعه اقامه مى شود صحيح است يا باطل؟
بسمه تعالى: هرگاه نمازگزار اجتهاداً و يا تقليداً نماز جمعه را
واجب عينى نمى داند مى تواند موقع اقامه نماز جمعه نماز ظهر بخواند خواه به صورت جماعت يا فرادا، ولى بهتر است براى
حفظ وحدت كلمه در هنگام اقامه نماز جمعه از خواندن نماز ظهر خوددارى شود .
والله العالم

نماز مستحبى بين خطبه و نماز جمعه

   سؤال 343 . بعد از تمام شدن خطبه ها و قبل از شروع به نمازجمعه كه عادتاً
چند لحظه طول مى كشد مأموم مى تواند در اين فاصله مزبور نماز مستحبى
بخواند؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

خواندن نماز جمعه به تنهايى

   سؤال 344 . كسى جاهل به مسأله بوده لذا سه ماه نماز جمعه را در خانه خودش به تنهايى خوانده است اكنون با ملاحظه حفظ ترتيب، تكليف او درباره نماز ظهر و عصر چيست؟
بسمه تعالى:بايد اين فرد نماز ظهر خود را قضا كند اگر جاهل قاصر بوده اعاده عصر لازم نيست.والله العالم

صفحه 111

احتياط پس از نماز جمعه به خواندن ظهر

   سؤال 345 . آيا مى توانيم نماز ظهر را بعد از نماز جمعه احتياطاً بجا آوريم؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

طولانى شدن خطبه ها بيش از يك ساعت

   سؤال 346 . اگر خطبه هاى نماز جمعه بقدرى طول بكشد كه بيشتر از يك ساعت از ظهر شرعى بگذرد در اين صورت نماز جمعه مجزى است يا نماز ظهر را بايد اعاده كرد؟
بسمه تعالى:خطبه هاى حضرات معصومين(عليهم السلام) بسيار كوتاه بوده و لذا بايد خطبه ها و نماز در اوايل ظهر انجام گيرد و طولانى كردن خطبه به اندازه يك ساعت خلاف احتياط استوالله العالم

درك يك ركعت نماز جمعه

   سؤال 347 . اگر كسى تنها يك ركعت از نماز جمعه را درك كند (در ركعت دوّم برسد) وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى:ركعت دوم را به صورت فرادا بخواند و مجزى است به شرط اينكه تكبير امام را قبل از ركوع درك كرده باشد. والله العالم

گوش دادن به خطبه

   سؤال 348 . آيا گوش دادن به خطبه خطيب جمعه واجب است و خوردن و آشاميدن و قرائت قرآن و مطالعه و يا خواندن نماز نافله موقع خطبه امام در نماز جمعه چگونه است؟
بسمه تعالى:گوش كردن به خطبه ها واجب است ولى اگر گوش ندهد و مشغول كار ديگر شود موجب بطلان نماز نمى شود.والله العالم

صفحه 112

ركوع رفتن به جاى قنوت در نماز جمعه

   سؤال 349 . اگر در نماز جمعه مأموم سهواً در ركعت اوّل بدون اينكه قنوت بگيرد به اندازه ركوع خم شود حكم نمازش چيست؟
بسمه تعالى:براى متابعت برگردد و سپس همراه امام به ركوع برود. والله العالم

ترك نماز جمعه

   سؤال 350 . آيا احاديث شديداللحنى در مورد ترك نماز جمعه نظير : «فمن تركها بعد وفاتى اوفى حياتى فلا صلاه له و لا زكاه له و لا جمع الله شمله الخ » و يا حديث : «من تركها ثلث جمع طبع الله على قلبه و امثالها» ناظر به زمان حضور است و يا حال را شامل است؟
بسمه تعالى: مربوط است به كسانى كه در نماز جمعه به عنوان اعتراض به حكومت اسلامى حاضر نمى شوند. والله العالم

فراموش كردن سوره در نماز جمعه

   سؤال 351 . هرگاه امام در نماز جمعه سوره را فراموش كند تكليف مأموم چيست ؟
بسمه تعالى: مأموم بايد سوره را بخواند سپس به امام در ركوع يا سجود ملحق شود. والله العالم

شروع خطبه قبل از وقت

   سؤال 352 . خطيب جمعه خطبه اول را قبل از دخول و قت شروع كرد و پس از اتمام خطبتين نماز جمعه را نيز بجا آورد سپس مشغول نماز عصر بود كه بنده به نيت نماز ظهر (كه بعلت تأخير نخوانده بودم) به عصر ايشان اقتداء كردم ، آيا نماز من صحيح است؟

صفحه 113
بسمه تعالى: اگر مأموم اجتهاداً يا تقليداً نماز جمعه را كافى مى داند مى تواند به نماز عصر او اقتداء كند.والله العالم

اقتدا به نماز عصر امامى كه نماز جمعه خوانده

   سؤال 353 . بعد از نماز جمعه به نماز عصر رسيدم در صورتى كه خطبه ها قبل از اذان ظهر شروع شده بود آيا مى تواند نماز ظهر خود را با نماز عصر چنين خطيبى اقتدا كنم يا نه ؟
بسمه تعالى: جواب اين سؤال از پاسخ سؤال قبل روشن شد. والله العالم

نماز خواندن هنگام خطبه هاى نماز جمعه

   سؤال 354 . آيا خواندن نماز مستحبى يا احتياط ظهر يا قضاء هنگام ايراد خطبه يا پس از پايان خطبه ها در فاصله بين خطبه ها و برگزارى نماز جمعه توسط ماًموم جايز است؟
بسمه تعالى: در حين ايراد خطبه بر خلاف احتياط است اما پس از پايان خطبه ها اگر لطمه به نماز جمعه نزند اشكال ندارد . والله العالم

در حال شنيدن خطبه نماز جمعه ذكر گفتن

   سؤال 355 . آيا مى توان در حال خواندن خطبه هاى نماز جمعه به كارهايى مثل تسبيح و يا صلوات و غيره مشغول شد؟
بسمه تعالى: شايسته است به خطبه ها گوش دهد و به كار ديگرى مشغول نباشد . والله العالم

نيم خيز بين دو سجده

   سؤال 356 . شخصى مبتلا به پادرد است لذا در نماز جماعت بين دو سجده به

صفحه 114
صورت نيم خيز تكبير مى گويد و مجدداً با امام به سجده مى رود آيا نماز او صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه حال فرادى و حال جماعت او يكسان است اقتدا اشكال ندارد ولى اگر در حال فرادى بهتر مى تواند بنشيند و سپس به سجده برود، فرادى مقدم بر جماعت است . والله العالم

نماز جماعت در خارج مسجد يا فرادى در مسجد

   سؤال 357 . نماز فرادى در مسجد ثوابش بيشتر است يا نماز جماعت در غير مسجد؟
بسمه تعالى: ثواب نماز جماعت در غير مسجد بيشتر است مگر مساجد چهارگانه (مسجد الحرام، مسجد النبى، مسجد الاقصى و مسجد كوفه) . والله العالم

فروش وقف به جهت مزاحمت

   سؤال 358 . كسى زمينى را جهت ساخت مسجد يا حسينيه وقف نموده است ولى عده اى از افراد محل در ساخت اين زمين كارشكنى و مزاحمت نمايند آيا جايز است زمين را فروخته و در محل ديگر مسجد بنا نمود؟
بسمه تعالى: متولى وقف بايد پيگير مسأله باشد تا نظر واقف عملى گردد و نمى توان به بهانه مزاحمت ديگران وقف را فروخت و تبديل به چيز ديگر كرد . والله العالم

وقف براى حسينيه با مساحت كم

   سؤال 359 . كسى زمينى را با مساحت كم براى احداث حسينيه وقف نموده، ولى قابل استفاده براى حسينيه نمى باشد آيا مى توان آن را تبديل به مغازه و وجه اجاره آن را در حسينيه مصرف كرد؟

صفحه 115
بسمه تعالى: در صورت امكان بايد حسينيه را حفظ كرد و آن را توسعه داد و فروش حسينيه جايز نيست مگر اين كه از حيّز استفاده بيافتد در اين صورت بايد زير نظر يك عالم آشنا به احكام وقف حكم آن تعيين شود . والله العالم

امام جماعت غير روحانى

   سؤال 360 . امام جماعت فرد غير روحانى و سخنرانى وى براى نمازگزاران جايز است؟
بسمه تعالى: شايسته است امام جماعت ملبس به لباس روحانيت باشد و با وجود فرد روحانى، ديگرى امام نشود، ولى در صورت فقدان روحانى، اقتداء به فرد عادل كه قرائت صحيحى دارد اشكال ندارد و اما استفاده از سخنران غير روحانى در صورتى كه از معارف مسائل اسلامى به طور صحيح اطلاع داشته و مورد اعتماد باشد اشكال ندارد . والله العالم

امامت براى زنان

   سؤال 361 . اگر ماًمومين زن باشند آيا مى توان از امام جماعت زن در صورت وجود امام روحانى استفاده كرد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

عزل امام جماعت راتب

   سؤال 362 . آيا امكان عزل امام جماعت راتب وجود دارد؟
بسمه تعالى: تا شرائط امام جماعت در او هست تعرض به آن جايز نيست . والله العالم

صفحه 116

نماز جماعت فرقه دراويش

   سؤال 363 . درباره شركت در جلسات فرقه دراويش گنابادى و نماز جماعت آنان با توجه به اينكه خود را شيعه مى دانند ولى به جاى خمس قائل به عشريه هستند چيست؟
بسمه تعالى: با فرقه مزبور حسن معاشرت داشته باشيد ولى نماز را پشت سر ديگران بخوانيد . والله العالم

استحباب سخرخيزى

   سؤال 364 . در رابطه با سحر خيزى چه توصيه اى داريد؟
بسمه تعالى: سحرخيزى تا آنجايى كه به كارهاى لازم ضررى نزند بسيار خوب است، مشروط بر اينكه آغاز شب زود بخوابيد . والله العالم

نماز شراب خوار

   سؤال 365 . نماز شراب خوار تا چهل روز قبول نمى شود آيا مى تواند نماز را در اين مدت ترك كند؟
بسمه تعالى: شراب خوار بايد نماز بخواند ولى نماز او باعث رسيدن او به درجات معنوى نمى شود . والله العالم

حدّ وجوب نماز براى بيمار روانى

   سؤال 366 . اگر كسى به بيمارى اختلالات روحى و روانى مبتلا شود آيا نماز از او ساقط مى شود ؟
بسمه تعالى: نماز فريضه اى است كه هيچ گاه ساقط نمى شود مگر اينكه به قدرى اختلال روانى داشته باشد كه اوقات نماز را تشخيص ندهد . والله العالم

صفحه 117

تلاوت آيه سجده

   سؤال 367 . اگر قارى آيه اى كه سجده واجب دارد تلاوت كند و ما نيز همراه وى آن آيه را بخوانيم بايد چنده سجده انجام دهيم؟
بسمه تعالى: يك سجده كافى است . والله العالم

نماز قضاى پدر در صورت خوددارى پسر بزرگتر

   سؤال 368 . اگر پسر بزرگتر قضاى نمازهاى پدر را نخواند و همچنين كسى را اجير نكند ولى برادران يا خواهران كوچكتر اين كار را انجام دهند، آيا از ذمه متوفّى ساقط مى شود؟
بسمه تعالى: ذمه هر دو برىء مى شود . والله العالم

خواندن نماز استيجارى با وجود نماز قضا

   سؤال 369 . آيا كسى كه نماز قضا بر عهده دارد مى تواند نماز قضاى استيجارى انجام دهد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

نيابت بچه نابالغ در نماز قضا براى ديگران

   سؤال 370 . آيا بچه نابالغ مى تواند نماز و روزه نيابتى انجام دهد؟
بسمه تعالى: اگر نابالغ بدون اخذ وجه و عقد اجاره قربة إلى الله از طرف كسى نماز بخواند و روزه بگيرد انشاء الله صحيح است . والله العالم

انجام ندادن نماز استيجارى

   سؤال 371 . فردى براى نماز و روزه اجير شده ولى به دلايلى انجام نداده است و در

صفحه 118
حال حاضر انجامش برايش مقدور نيست و اجير كننده را نمى شناسد وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: مبلغ را به دفتر مراجع بپردازد و جريان را بازگو كند تا آنها كسى را اجير كنند و بايد ضررى كه در اين راه وارد مى شود متحمل شود چون اجرت انجام عبادات را به مرور زمان افزايش پيدا مى كند  . والله العالم

وقف به حركت و وصل به سكون

   سؤال 372 . اگر در قرائت نماز آيه اى را به آيه ديگر وصل كند جايز است؟
بسمه تعالى: احواط استحبابى ترك وصل به سكون و وقف به حركت است . والله العالم

اقتداى اقرء به قارئ

   سؤال 373 . اگر قرائت ماًموم بهتر از امام جماعت باشد آيا جايز است اقتدا كند؟
بسمه تعالى: اشكالى ندارد . والله العالم

اتصال ماًمومين در طبقه دوم

   سؤال 374 . مأمومين در طبقه دوم به خاطر وجود حائل، امام را نمى بينند فقط در وسط پنجره اى باز است كه يك نفر در حال ايستاده مى تواند امام را ببيند در اين صورت چگونه اقتدا كنند؟
بسمه تعالى: آن كسى كه جلوى پنجره ايستاده و امام را مى بيند جلوتر بايستد كسان ديگر پشت سر او صف تشكيل بدهند در اين صورت نماز همگان صحيح است . والله العالم


صفحه 119

نماز در زمين ديگران

   سؤال 375 . نماز خواندن در زمين هايى كه پيش از انقلاب از كسانى بوده و پس از انقلاب بين كشاورزان تقسيم شده، صحيح است؟
بسمه تعالى: بايد از مالكان واقعى اجازه بگيرد . والله العالم

دست دادن پس از نماز

   سؤال 376 . آيا دست دادن مأمومين به يكديگر پس از نماز مستحب است؟
بسمه تعالى: مستحب نيست . والله العالم

نماز آيات

قرار گرفتن اجرام آسمانى در مقابل خورشيد

   سؤال 377 . اگر يكى از اجرام آسمانى همانند زهره از مقابل خورشيد رد شود و با چشم معمولى نيز مشاهده گردد ، آيا همانند خسوف و كسوف موجب نماز آيات مى شود و اگر با چشم معمولى رويت نشود با تلسكوپ مشاهده شود چطور؟
بسمه تعالى:هرگاه عبور اجرام آسمانى اثر خسوف و كسوف را به وجود آورد نماز آيات واجب مى شود.والله العالم

عدم اطلاع از زلزله و قضاى آن

   سؤال 378 . آيا زلزله اى كه يك ماه قبل صورت گرفته و من امروز مطلع شده ام در ذمّه بنده تكليف نماز آيات ايجاد مى كند؟
بسمه تعالى:بايد آن را بدون تأخير بخواند.والله العالم

صفحه 120

خواب بودن در موقع خسوف يا كسوف

   سؤال 379 . شخصى از روى تقويم ساعت خسوف يا كسوف را مى دانسته و برايش يقين حاصل شده بود و تمام ماه و يا خورشيد گرفته نشده باشد. آيا اگر موقع خسوف يا كسوف شخص در خواب باشد و بعد از باز شدن كامل بيدار شود قضايش بر او واجب مى شود؟
بسمه تعالى:اگر تمام قرص آفتاب و ماه دچار گرفتگى شود قضاى آن واجب است ، هر چند انسان در خواب باشد.والله العالم

همزمان بودن عادت با خورشيد يا ماه گرفتگى

   سؤال 380 . اگر در هنگام عادت ماهيانه، خورشيد يا ماه گرفتگى باشد آيا نماز آيات، پس از عادت قضا مى شود؟
بسمه تعالى: غير از نمازهاى يوميه را بايد قضا كند . والله العالم

انجام نماز استيجارى با دست شكسته

   سؤال 381 . كسى كه براى نماز استيجارى اجير شده و بر اثر تصادف دست وى شكسته و گچ گرفته اند آيا مى تواند نماز استيجارى را بجا آورد؟
بسمه تغالى: احتياطاً تا زمان بهبودى نماز استيجارى را تأخير بياندازد . والله العالم

نماز كسى كه قادر به ايستادن نيست

   سؤال 382 . پايم در اثر تصادف شكسته و قادر به ايستادن براى نماز نيستم اكنون وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: تا آنجا كه امكان دارد بايد شرايط را رعايت كند اگر ايستادن مقدور نيست نشستن بر صندلى كافى است و براى سجده

صفحه 121
اگر امكان دارد سجده كامل انجام دهد و در غير اين صورت ميزى جلوى خود قرار دهد و مهر روى آن بگذارد و سجده كند . والله العالم

خواندن دعاى فرج به عنوان تعقيبات نماز

   سؤال 383 . خوادن دعاى فرج پس از نماز در حال ايستاده بهتر است يا نشسته؟
بسمه تعالى: در كتاب كافى وارد شده است كه دعاى(اللهم كن لوليك . . .)براى سلامتى امام زمان(عليه السلام) در شب 23 ماه رمضان در حال سجده و قيام و قعود و سپس در طول سال در همه حالات خوانده شود . بنابراين خواندن دعاى ياد شده پس از نماز مشمول آن قاعده كلى (همه حالات) است . والله العالم

قضاى نماز پدر

   سؤال 384 . آيا قضاى نمازهاى پدرى كه به جهت سهل انگارى قرائت نماز را غلط مى خوانده، به عهده پسر بزرگتر مى باشد يا خير؟
بسمه تعالى: نمازهايى كه بر عهده ميت است به هر سبب باشد قضاى آن بر ولى لازم است . والله العالم

نماز قـضا

قضاى نماز پدرى كه حافظه اش را از دست داده

   سؤال 385 . قضاى نماز و روزه پدر و مادرى كه در اواخر عمرشان به قدرى پير شده بودند كه بعضاً اشخاص نزديك و ارحام و اولاد خود را نمى شناختند و حافظه خود را از دست داده بودند بر پسر بزرگتر واجب است؟
بسمه تعالى:هرگاه اوقات نماز را تشخيص دهند نماز از آنها ساقط

صفحه 122
نيست، قهراً قضاى آن بر پسر بزرگ واجب است.والله العالم

مقدم عصر بر ظهر و عشاء بر مغرب جاهلاً

   سؤال 386 . شخصى مدتى متمادى ترتيب را در نمازهاى ظهرين و عشائين جهلاً رعايت نكرده بعدها متوجه شده است كه نماز ظهر و مغرب را بايد اوّل بجا مى آورد،آيا قضاى نمازهاى گذشته واجب است؟
بسمه تعالى:اگر در وقت مشترك خوانده و جاهل قاصر بوده نماز او صحيح است.والله العالم

اجير گرفتن براى نماز پدر توسط پسر بزرگتر

   سؤال 387 . اگر نماز يا روزه پدر بر پسر بزرگتر واجب شود آيا فقط بايد خودش بگيرد يا مى تواند اجير بگيرد؟ در موقع اجير گرفتن آيا مى تواند از اصل مال ميّت بردارد؟
بسمه تعالى:مى تواند اجير بگيرد اگر وصيت نكرده از اصل مال نمى تواند بپردازد.والله العالم

خواندن قرآن و سپس معامله با كسى در مقابل اهداء ثواب آن

   سؤال 388 . آيا نمازى كه خوانده ام و قرآنى را كه بارها صرفاً براى ثوابش ختم كرده ام و يا روزه هاى مستحبى كه گرفته ام مى توانم به كسى در ازاى مبلغى معامله كنم و يا بايد در چنين مواردى از اول قصد او را مى كردم؟
بسمه تعالى: نمى تواند معاوضه كند.والله العالم

يك نماز در مقابل نماز قضا

   سؤال 389 . در سالهاى اخير حديثى را در برگه هاى كوچكى از امير مومنان عليه السلام پخش كرده اند مبنى بر اينكه هر كس اين نماز را كه چهار ركعت است به دو

صفحه 123
سلام با كيفيت ويژه اى بجا آورد اگر تعدادى نماز قضاء در ذمّه داشته و مقدار آن را نداند با خواندن اين نماز با كيفيت ياد شده ذمّه او برى خواهد شد آيا صحت دارد؟
بسمه تعالى: اين روايت مورد پذيرش فقها نيست.والله العالم

ترتيب در نماز قضا

   سؤال 390 . آيا براى خواندن نماز قضا ترتيب شرط است؟
بسمه تعالى: فقط ترتيب بين نمازهاى ظهر و عصر و يا مغرب و عشاء بايد رعايت شود . والله العالم

نماز قضا و فرزندان دوقلو

   سؤال 391 . بچه هاى دوقلويى كه نمى دانيم كدام زودتر به دنيا آمده است، نماز قضاى پدر بر عهده كدام يك مى باشد؟
بسمه تعالى: بر هيچ كدام واجب نيست، بنابر احتياط مستحب توزيع نمايند يا قرعه بكشند . والله العالم

فراموشى شديد

   سؤال 392 . كسى حدود پنج سال دچار فراموشى شديد شده آيا نماز و روزه از وى ساقط است؟
بسمه تعالى: اگر نسبت به اوقات نماز و روزه توجه دارد و يا اگر او را توجه دهند ملتفت مى شود در اين صورت تكليف از او ساقط نيست . والله العالم

وطن شرعى

   سؤال 393 . وطن شرعى چيست؟

صفحه 124
بسمه تعالى: ميزان اين است كه انسان در آن نقطه اى كه زندگى مى كند عنوان مسافر بر او منطبق نباشد بنابراين اگر انسان
در منطقه اى به عنوان كارمند و يا دانشجو بنا باشد كه ماهها و يا
سالها زندگى كند هرچند بعداً آنجا را ترك نمايد، آن نقطه براى
آنها وطن حساب مى شود، قهراً قاطع موضوع سفر خواهد بود . والله العالم

نماز بر روى روزنامه

   سؤال 394 . آيا نماز بر روى روزنامه صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه روزنامه مشتمل بر آيات قرآن و اسماء حسنى و اسامى معصومين (عليهم السلام) باشد و شخص متوجه اين امر باشد نماز اشكال او دارد . والله العالم

تفاوت روستاى محل تولد دو همسر

   سؤال 395 . محل تولد همسرم در چند كيلومترى محل تولدم قرار دارد و
فرزندانم متولد قم مى باشند اگر به روستاى خود بروم آيا نماز را بايد
شكسته بخوانم؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال روستاى محل تولد شما در صورتى كه از آنجا اعراض نكرده ايد براى شما حكم وطن را دارد اما همسر و فرزندان شما در آن روستا در صورت عدم قصد اقامه ده روز، بايد بر اساس احكام مسافر عمل كند مگر اينكه روستاى شوهر داخل محدوده حدّ ترخيص روستاى همسر باشد و شوهر از وطن خود اعراض نكرده باشد همسر نيز در آنجا بر اساس حكم وطن خود عمل مى كند . والله العالم

صفحه 125

احتلام پسر در سن يازده سالگى

   سؤال 396 . اگر پسرى در سن يازده سالگى يكى از علائم بلوغ(احتلام) را ببيند احكام مربوط به نماز وى را بيان نمائيد؟
بسمه تعالى: بلوغ اين فرد به خاطر استعداد مزاجش زودرس بوده، از همان زمان بلوغ يعنى يازده سالگى بايد نماز بخواند و روزه بگيرد . والله العالم

اقتداء در ركعت سوم به امام جماعت كه حمد را نادرست خوانده

   سؤال 397 . اگر امام جماعت حمد را اشتباه بخواند آيا مى توان در ركعت سوم و چهارم به او اقتدا كرد؟
بسمه تعالى: هرگاه سهواً غلط بخواند اقتدا اشكال ندارد . والله العالم

عدول از قصد ده روز در حالى كه نماز چهار ركعتى نخوانده

   سؤال 398 . شخصى قصد داشت ده روز در مشهد بماند ولى عصياناً دو روز نماز نخوانده و سپس از قصدش برمى گردد و مى خواهد سه روز ديگر بماند نماز او تمام است يا شكسته؟
بسمه تعالى: نمازش شكسته است . والله العالم

باقى ماندن اثر نيش زالو

   سؤال 399 . اگر محل نيش زالو، خون باقى بماند وظيفه نمازگزار چيست؟
بسمه تعالى: هرگاه شستن محل زالو حرجى نباشد بايد مانند تمام زخمها شسته شود . والله العالم


صفحه 126

تشويق نوجوانان به نماز

   سؤال 400 . در رابطه با تشويق نوجوانان به نماز چه توصيه اى مى فرمائيد؟
بسمه تعالى: براى تشويق نوجوان به نماز بايد پدر و مادر از دوران كودكى او را با نماز آشنا كنند آنگاه مدارس و مكانهاى مذهبى مانند مساجد و هيئات مذهبى; در اين زمينه تلاش كنند مثلاً كتابهايى كه درباره فوائد نماز و آثار سازنده آن چاپ شده در اختيار نوجوانان بگذارند و يا با تشكيل گروههاى سياحتى، آنها را در ضمن سياحت به نماز تشويق كنند . والله العالم

سلام در نماز

   سؤال 401 . اگر در نماز يا غير نماز، جمعى به او سلام كنند آيا مى توان با يك صيغه جمع(سلام عليكم) جواب همه را داد؟
بسمه تعالى: اگر با يك سلام عليكم قصد پاسخ گفتن به همه را داشته باشد كافى است . والله العالم

اعراض عملى از وطن

   سؤال 402 . اگر شخصى از وطن خود اعراض نكرده ولى حدود 7 سال به وطن خود مسافرت نكرده و پس از اين مدت گاهى چند روز به آنجا مى رود آيا هنوز وطن محسوب مى شود؟
بسمه تعالى: اگر احتمال بدهد كه بعدها نيز زندگى را به آنجا منتقل خواهد كرد اعراض محقق نشده است، و در صورت عدم احتمال، عملاً اعراض انجام گرفته است . والله العالم


صفحه 127

سلام به امام در قنوت

   سؤال 403 . آيا مى توان در قنوت نماز خطاب به امام حسين (عليه السلام) سلام دهد؟
بسمه تعالى: در قنوت بايد دعا خواند، دعاهايى كه در توضيح المسائل و غيره آمده است، و از غير آن خوددارى كرد . والله العالم

همراه داشتن اموال پيدا شده در نماز

   سؤال 404 . اگر شخصى چيزى را پيدا كند و قصدش اين باشد كه صاحب آن را پيدا كند و اگر آن شىء مثل عبا در حال نماز همراه وى باشد نماز وى صحيح است؟
بسمه تعالى: همراه داشتن اگر تصرف صدق نكند اشكال ندارد بنابراين از پوشيدن عبا كه نوعى تصرّف است اجتناب كند . والله العالم

ميزان در كثيرالسفر

   سؤال 405 . كسى هفته اى 4 روز براى شغلش در سفر است ولى در ماه مبارك رمضان به خاطر سختى كار سفرهاى خود را به يك روز در هفته تقليل مى دهد آيا نماز و روزه او كامل است؟
بسمه تعالى: اين شخص اگر ده روز در وطن بماند و سپس در هر هفته سه بار سفر كند نماز او شكسته است . والله العالم

شكيات و نماز احتياط و سجده سهو و نافله

شك در ركعات در غير آنچه در رساله آمده

   سؤال 406 . تكليف نمازگزار در شكيات در غير مواردى كه چاره انديشى شده است مثلاً شك بين 2 و3 پيش از اكمال سجدتين چيست؟
بسمه تعالى:نماز باطل مى شود. والله العالم

صفحه 128

عاجز از قيام و يك ركعت نماز احتياط

   سؤال 407 . كسى كه وظيفه اش، نماز در حال نشسته است اگر موظّف به خواندن نماز احتياط باشد كه مثلاً دو ركعت نماز ايستاده است و با توجه به اينكه دو ركعت نشسته يك ركعت نماز ايستاده حساب مى شود در اين صورت وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى:وظيفه اين آدم دو ركعت نماز بصورت نشسته است.والله العالم

يك اذان براى دو نماز مقرون به هم

   سؤال 408 . اگر شخصى نماز مغرب و عشاء را با هم بخواند اذان گفتن براى نماز عشاء چه قبل و چه بعد از نافله و تعقيبات نماز مغرب چه حكمى دارد؟ همچنين در نماز ظهر و عصر؟(چه در نماز فرادا و چه در نماز جماعت)
بسمه تعالى:در صورتى كه نماز مغرب و عشا را يكجا بخواند اذان براى عشاء ساقط است. مگر اينكه فاصله زياد باشد.والله العالم

شك در صحت نمازهاى گذشته

   سؤال 409 . شخصى الآن شك مى كند نمازهايى كه در گذشته خوانده آيا با تمام شرايط و بطور صحيح خوانده يا نه؟ وظيفه اش در حالت ظنّ و اطمينان چيست؟
بسمه تعالى:به حكم قاعده فراغ محكوم به صحت است مگر اينكه اطمينان به عدم صحت داشته باشد در اين صورت قضاء كند.والله العالم

نماز جعفر يا نوافل ديگر به جاى نماز شب

   سؤال 410 . بعضى مسأله را به اينصورت مطرح مى كنند كه كسى كه براى نماز شب برمى خيزد مى تواند بجاى نماز شب بهمان تعداد نماز قضا بخواند و يا در ليالى قدر به عنوان تداخل نماز مخصوص شب قدر را بخواند و يا در شبهاى جمعه جعفر طيّار

صفحه 129
را بخواند كه در همه اين صور نماز شب حساب مى شود، آيا در اين خصوص نصّ و يا فتوايى وجود دارد؟
بسمه تعالى:نماز جعفر طيار را به جاى نماز شب و ديگر نوافل مى توان حساب كرد و در بقيه دليلى در كار نيست ولى خداى متفضل انشاءالله مى پذيرد.والله العالم

نماز غفيله به جاى نافله مغرب

   سؤال 411 . آيا بنظر حضرت عالى نماز غفيله جزء نوافل نماز مغرب حساب مى شود؟
بسمه تعالى: نماز غفيله به جاى دو ركعت نافله مغرب حساب مى شود.والله العالم

گوش دادن اذان يا نافله خواندن

   سؤال 412 . در مواقعى كه اذان گفته مى شود و فقط همان وقت براى نوافل باقى است آيا حكايت اذان بهتر است يا خواندن نماز؟ و ضمناً خيلى اتّفاق مى افتد كه اذان و نوافل با هم در وقت معارض هستند؟
بسمه تعالى:هنگام گفتن اذان ، گوش دادن و تكرار آن همراه مؤذن و همچنين خواندن دعاهاى مأثوره بر همه چيز مقدم است ولى در حالت تعارض بين اذان و نوافل مى تواند نوافل را مقدم كند اما در وقت اقامه خواندن نافله مكروه است.والله العالم

حكم ظن در اجزاى نماز

   سؤال 413 . حكم ظن در اجزاى نماز چيست؟
بسمه تعالى: ظن در اجزاى نماز حجت است .والله العالم


صفحه 130

قطع نماز مستحبى

   سؤال 414 . اگر در حال نماز باشيم و مادر و يا پدر ما را صدا كند، آيا مى توانيم جهت اجابت دعوت آنها نماز را قطع كنيم؟
بسمه تعالى:هرگاه نماز نافله باشد مى توانيد قطع كنيد.والله العالم

غلط خواندن ذكر مستحبى

   سؤال 415 . غلط خواندن ذكرهاى مستحبى در نماز، عمداً، سهواً ، جهلاً چه حكمى دارد؟آيا پررى به نماز مى رساند وظيفه نسبت به نمازهاى گذشته چيست؟
بسمه تعالى:اگر عمدا نباشد اشكال ندارد ولى بايد كوشش كند در آينده صحيح بخواند.والله العالم

گريه بر سيدالشهداء(عليه السلام) در نماز

   سؤال 416 . آيا گريه بر سيدالشهداء صلوات الله عليه در حال نماز مبطل است؟

بسمه تعالى:خوددارى كند فقط گريه از خوف خدا، جايز است.والله العالم تفريق بين نمازها به نافله

   سؤال 417 . آيا با اتيان نوافل مقررّه تفريق بين نمازهاى پنجگانه محقق مى شود و يا اين قدر فاصله مجزى نيست؟
بسمه تعالى:تفريق بين نمازهاى مغرب و عشا با خواندن نافله مغرب و تعقيبات به صورت معمولى حاصل مى شود و بعيد نيست در تفريق بين ظهر و عصر هم همين مقدار كافى باشد. البته در برخى از روايات معيار اين رسيدن سايه شاخص به اندازه خود آن قرار داده شده است.والله العالم


صفحه 131

به ياد آوردن نماز احتياط يا سجده سهو در نماز دوم

   سؤال 418 . اگرنماز احتياط فراموش شود در اثناى نماز دوم متذكر شود و همچنين اگر سجده سهو كه در ذمه داشته در اثناى نماز دوم يادش بيايد چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه محل عدول گذشته باشد مثل اينكه به ركوع ركعت دوم وارد شود در حاليكه نماز احتياط او يك ركعت است ، احتياط اين است كه نمازش را قطع كند و نماز احتياط را بجا آورد و سپس نماز بعدى را بخواند و اگر از محل عدول نگذشته ، عدول به نماز احتياط كند ولى احتياط اين است كه نماز را قطع كند و نماز احتياط را بجا بياورد، سپس نماز بعدى را بخواند. والله العالم

شك قبل از سر برداشتن از سجده

   سؤال 419 . نوعاً در ارتباط با شكيات موارد بعد از برداشتن سر از سجده عنوان شده است پس اگر شك پيش از اتمام سجدتين باشد و تكليف در اين باره چگونه است؟
بسمه تعالى:هرگاه مقصور شك بين دو وسه و بين دو و چهار و بين دو و سه و چهار باشد چنين شكّى قبل از سر برداشتن از سجده دوم مايه بطلان نماز است.والله العالم

سجده شكر

   سؤال 420 . در مورد سجده شكر بين عده اى از مومنين اختلاف بود برخى گفتند بلافاصله بعد از نماز عده اى گفتند پس از تعقيبات نماز انجام مى شود كدام شرعاً بهتر است؟
بسمه تعالى: براى هر دو صورت روايت وارد شده است يعنى بلافاصله پس از سلام نماز و پس از ادعيه ، ولى بزرگان مانند شيخ طوسى و سيد بن طاووس دومى را ترجيح مى دهند.والله العالم

صفحه 132

نماز مستحبى در حال حركت

   سؤال 421 . اگر نماز مستحبى را در غير حال حركت بخوانيم آيا رعايت قبله و استقرار بدن و شرايط سجده و ركوع لازم است يا نه؟ با توجه به اينكه در حال حركت رعايت آن همه شروط لازم نيست؟
بسمه تعالى: رعايت شروط ذكر شده در حال حركت ساقط است نه در حال سكون ، در حال سكون بايد همه شرايط را انجام دهد. والله العالم

احكام مساجد

در نظر گرفتن مكانى در مسجد براى خود

   سؤال 422 . اگر كسى مكانى را براى خود در مسجد بگيرد تا چه زمانى حق او باقى است؟
بسمه تعالى: مادامى كه در آنجا نشسته است . والله العالم

ورود توريست غير مسلمان به مساجد

   سؤال 423 . در سفرهاى توريستى جهانگردان كه بعضى از آنها غير مسلمان و يا كمونيست مى باشند جهت تهيه عكس و فيلمبردارى وارد مساجد مسلمين مى شوند آيا ورود آنها به اماكن دينى مشروعيت دارد؟
بسمه تعالى: آنها جنب هستند و ورود جنب به مسجد حرام است.والله العالم

صفحه 133

استفاده از برق مسجد براى ضبط مراسم

   سؤال 424 . آيا استفاده از برق مسجد براى ضبط مجلسى كه در مسجد برقرار مى شود جايز است؟
بسمه تعالى: با اجازه متولى مسجد آن هم پس از پرداخت و هزينه مصرف برق اشكال ندارد . والله العالم

استفاده از برق مسجد جهت مطالعه

   سؤال 425 . در مرافق بعضى از مساجد اماكنى وجود دارد كه از ملحقات مسجد
به شمار مى آيد بالكن مسجد و يا ايوان مسجد و يا قرائتخانه مسجد و يا
جايگاه مسجد تعبير مى شود. گاهى اوقات كه مسجد تعطيل مى شود افرادى جهت مطالعه و يا حراست و يا اغراض و مقاصد ديگر كه همه آنها مشروع و عقلايى مى باشد در آن اماكن مجتمع مى شوند و قهراً از روشنايى و گاز و ساير امكانات مسجد استفاده مى كنند به نظر حضرت عالى اين نوع استفاده از امكانات مسجد مشروع است؟
بسمه تعالى: هرگاه متوليان كه هزينه هاى مسجد را تأمين مى كنند نظر وسيع دارند در اين صورت اشكالى ندارد ولى اگر نظر آنان اين است كه از گاز و برق در مسجد در خصوص امور متعلق به امور مسجد استفاده شود در اين صورت بايد خوددارى كنند.والله العالم

استفاده شخصى از لوازم مسجد

   سؤال 426 . اجناسى براى مسجد خريدارى مى شود آيا مى توان از آنها در خارج از مسجد استفاده كرد؟
بسمه تعالى: استفاده در امور جدا از مسجد جايز نيست . والله العالم

صفحه 134

مصرف كمك هاى نذرى مردم

   سؤال 427 . آيا از پول نذورات و صندوق كمك به مسجد و كمك هاى نذرى مردمى مى توان جهت تقدير از جمعى از بانوان به مناسبت تولد حضرت زهرا(عليهما السلام) و يا تقدير از نوجوانان براى جذب بيشتر به مسجد و موارد ديگر مصرف نمود؟
بسمه تعالى: اموال مزبور بايد در تعمير مسجد يا در پرداخت حقوق سرايه دار و مبلغان و غيره مصرف كرد و همچنين صرف آن در مراسمى كه معمولاً در مساجد برگزار مى شود كه هزينه مسجد به حساب مى شود اشكال ندارد و خلاصه اينكه صرف آنها در هر عملى كه به مسجد مرتبط بوده و مسجد نيازمند آن باشد اشكال ندارد، اما امور خارج از مسجد هرچند خوب باشد بايد هزينه آنها از جاى ديگر تأمين شود . والله العالم

حكم نماز در غير مسجد

   سؤال 428 . در ايام تاسوعا و عاشورا ، مراسم در حسينه برگزار مى شود، آيا نماز و مراسم عزادارى در حسينيه بى حرمتى به مسجد محسوب مى شود؟ لطفاً جواب را مرقوم نمائيد تا اختلاف برطرف شود؟
بسمه تعالى: برگزارى نماز در مسجد ثواب بيشترى دارد، ولى در شرائطى كه افراد نمى توانند به مسجد بروند يا براى آنها زحمت است اشكالى ندارد و مى توانند نماز را در همان حسينيه بخوانند و مؤمنين نبايد در مسائلى كه جنبه استحبابى دارد با هم اختلاف كنند، گاهى حفظ وحدت مهمتر از اهتمام به بعضى مسائل است كه جنبه استحبابى دارد . والله العالم


صفحه 135

احكام مسجد براى صحن مسجد

   سؤال 429 . آيا صحن مسجد، ملحق به مسجد است و احكام مسجد را دارد؟
بسمه تعالى: صحن مسجد در شهرها فرق مى كند،در برخى مناطق جزء مسجد به شمار مى رود مانند نقاط گرمسير و در برخى از نقاط جزء مسجد نيست . والله العالم

اشتراك مساجد در احكام

   سؤال 430 . آيا مساجد تمام گروههاى مسلمان در احكام مسجد
مشترك اند؟
بسمه تعالى: تمام مساجد اسلامى حكم مشتركى دارند . والله العالم

احداث زيرزمين براى مسجد

   سؤال 431 . اگر براى مسجد زيرزمينى احداث شود آيا حكم مسجد را دارد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه زيرزمينى به صورت طبقه اول باشد بايد در آنها از ساختن دستشويى و تنجيس و ورود زنان حائض خوددارى شود ولى اگر دو طبقه بسازند طبقه دوم حكم مسجد را ندارد . والله العالم

مصرف درآمد مسجد در امور فرهنگى

   سؤال 432 . آيا جايز است از درآمد مسجد براى امور فرهنگى استفاده كرد؟
بسمه تعالى: بايد در مورد درآمد مسجد، طبق وقف نامه عمل شود اگر وقف نامه به صورت خاصى است نمى توان آن را در امور فرهنگى مصرف كرد، و اگر عام است كه هر كار خيرى را دربرمى گيرد اشكال ندارد . والله العالم

صفحه 136

تعميرات مسجد

   سؤال 433 . آيا مى توان سنگ فرسوده مسجد را تعويض و مسجد را مرمت نمود؟
بسمه تعالى: هرگاه تعميرات لازم از نظر كارشناسان به نفع مسجد است و ضررى به بناى مسجد نمى رساند بلكه به استحكام آن كمك مى كند، هر نوع تعمير زير نظر كارشناس اشكال شرعى ندارد، و مصالحى كه از خود مسجد بيرون مى آيد در صورت امكان در خود مسجد به كار ببرند و در غير اين صورت اگر قابل فروش است بفروشند و در مورد مسجد خرج كنند . والله العالم

نجس كردن متعلقات مسجد

   سؤال 434 . آيا نجس كردن متعلقات مسجد مثل منبر جايز است؟
بسمه تعالى: حرام است . والله العالم

توسعه مسجد از ملك عمومى

   سؤال 435 . آيا مى توان به جهت توسعه مسجد از زمينى كه ملك عمومى است، به مسجد ملحق نمائيم؟
بسمه تعالى: هرگاه مقصود از ملك عمومى معبر و راه است، نمى توان آن را جزء مسجد قرار داد و اگر زمين موات يا مخروبه اى كه صاحب ندارد با اجازه عالم محل اشكال ندارد، البته در ساخت مسجد كوشش كنيد همسايه ها متضرر نشوند . والله العالم

بناى بالكن در فضاى مسجد

   سؤال 436 . پس از چندين سال از بناء مسجد تصميم به بناء بالكن در فضاى مسجد نموده ايم، آيا احكام مسجد در قسمت فوقانى نيز جارى است؟

صفحه 137
بسمه تعالى: ظاهر عبارت اين است كه بالكن به صورت نيم طبقه در فضاى مسجد موجود بنا مى شود، طبعاً حكم مسجد را خواهد داشت، مگر اينكه واقف تصريح كند فقط سطح مسجد تا حد معينى وقف است و اما در غير اين صورت ظاهر اين است كه مسجد با تمام فضا مورد وقف قرار گرفته است . والله العالم

احداث زيرزمين براى امور فرهنگى

   سؤال 437 . سطح زمينى جهت احداث مسجد وقف شده است آيا مى توان زيرزمين آن را براى كتابخانه احداث كرد؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال كه درصيغه وقف سطح زمين وقف شده، نه عمق آن در اين صورت ساختن زيرزمين براى كتابخانه اشكالى ندارد و اگر در صيغه وقف عمق زمين نيز در نظر گرفته شده است حكم مسجد را دارد . والله العالم

كمك به مسجد و اعلام انصراف

   سؤال 438 . اگر شخصى مبلغى را به مسجد بدهد و سپس منصرف شود آيا مى تواند با رضايت متوليان مسجد آن مبلغ را پس بگيرد؟
بسمه تعالى: چيزى كه در راه خدا داده است، نمى تواند آن را پس بگيرد . والله العالم
مصرف اضافه درآمد امامزاده    سؤال 439 . آيا جايز است اضافه درآمد ساليانه برخى از امامزاده ها را در كارهاى عام المنفعه از قبيل ساخت پل و ساخت مسجد و . . . صرف كرد؟
بسمه تعالى: اضافه درآمد ساليانه را بايد در مورد خود امامزاده

صفحه 138
مصرف كرد مثلاً برگزارى مراسم روضه در محرم، مراسم مواليد ائمه(عليهم السلام) و يا كمك به زائران فقير امامزاده به عنوان مهمان امامزاده يا خريد كتاب و تشكيل كتابخانه در محيط امامزاده و . . .  . والله العالم

ادعاى مالكيت از سوى وارث بانى مسجد

   سؤال 440 . مسجدى قديمى به علت فرسودگى نوسازى شده است آيا اعلام عدم رضايت وارث بانى مسجد تاًثيرى در بطلان نماز دارد؟ و آيا به صرف نداشتن وقف نامه دليل بر مالكيت وارث باقى است؟
بسمه تعالى: هرگاه مسجد مزبور مدتها محل نمازگزارى اهالى بوده، و مردم آنجا را به عنوان مسجد شناخته اند آنجا وقف براى خداست و از ملك مالك و يا ورثه خارج شده است . والله العالم

شركت در مسجد اهل سنت

   سؤال 441 . در حالت عادى شركت كردن در مسجد اهل سنت اولى است يا مسجد شيعيان؟
بسمه تعالى: دوّمى اولى است . والله العالم

يك طبقه مسجد، و يك طبقه حسينيه

   سؤال 442 . شخصى 70 متر زمين را كه جنب مسجد بوده، به هياًت امناء واگذار مى كند كه هر آنچه صلاح مى دانند اقدام نمايد هيأت امناء دو طبقه ايجاد كرده و طبقه پايين را به صورت حسينيه و طبقه بالا را مسجد قرار مى دهند آيا قرار دادن طبقه بالا مسجد و پايين به عنوان حسينيه صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه هيأت امناء به اجازه صاحب زمين براى طبقه دوم صيغه وقف مسجد بخوانند يا عملاً با آن معامله مسجد كنند

صفحه 139
مثلاً پس از ملحق كردن به مسجد نماز بخوانند در اين صورت جزء مسجد مى شود و احكام مسجد را دارا خواهد بود و طبقه پايين نيز بستگى به انشاء هيأت امناء دارد، اگر وقف بر حسينيه كنند حكم آن را خواهد داشت . والله العالم

سرويس بهداشتى در زيرزمين مسجد

   سؤال 443 . اگر از ابتداء زيرزمين مسجد، وضوخانه و سرويس بهداشتى باشد آيا استفاده از آن جايز است؟
بسمه تعالى: اگر آلودگى به داخل مسجد سرايت نكند اشكال ندارد . والله العالم

احداث خانه عالم در مسجد

   سؤال 444 . زمينى جهت ساخت مسجد وقف شده برخى افراد در آن زمين، خانه عالم احداث نموده اند آيا واقف مى تواند مانع شود؟
بسمه تعالى: بايد طبق وقف نامه عمل كرد و زمينى كه به عنوان مسجد وقف شده احداث خانه در آن براى عالم جائز نيست ولى اهالى همت كنند در نزديكى مسجد خانه اى براى امام مسجد تهيه و وقف مسجد كنند . والله العالم

تبديل حسينيه به مسجد

   سؤال 445 . ملكى را به حسينيه تبديل كردم و سالها مورد استفاده قرار گرفت آيا مى توان اين مكان را به مسجد تبديل نمود؟
بسمه تعالى: اگر به عنوان حسينيه وقف نشده، مى توانيد به عنوان مسجد وقف كنيد . والله العالم

صفحه 140

ساخت گنبد و مناره براى مسجد

   سؤال 446 . آيا ساخت مناره و گنبد اسراف است و آيا ثواب بر آن مترتب مى شود؟
بسمه تعالى: هر ساختمانى براى خود شناسنامه خاصى دارد و سنت مسلمانان در مورد مساجد همان گنبد و مناره است و بايد اين سنت را حفظ كرد و از آنجا كه جزء مساجد است و شعار اسلامى است طبعاً پاداش خواهد داشت رواياتى كه در آن ها نهى از ساختن مناره بلند شده است توجيه خاصى دارد  . والله العالم

گذاشتن درآمد در حساب كوتاه مدت

   سؤال 447 . آيا گذاشتن وجوه جمع آورى شده مسجد در حساب هاى كوتاه مدت كه سود جزئى پرداخت مى شود جايز است؟
بسمه تعالى: در حسابهاى قرض الحسنه مورد اعتماد قرار دهند . والله العالم

استفاده از وام بانكى جهت توسعه مسجد

   سؤال 448 . آيا از وام بانكى براى خريد زمين و توسعه مسجد مى توان استفاده كرد؟
بسمه تعالى: چون همراه با سود است استفاده نكنند . والله العالم

فروش وسائل اهدايى به مسجد

   سؤال 449 . آيا مى توان وسائل اهدائى مسجد را در صورت اضافه بودن فروخت؟
بسمه تعالى: در صورت امكان وسائل اضافى را به مسجد ديگر بدهند كه مورد نياز است و اگر تمام مساجد از اين كالا بى نياز هستند و نگهدارى آن مشكل است مى توانند بفروشند و در امور مسجد صرف نمايند يا چيز ديگر جايگزين سازند . والله العالم

صفحه 141

خارج كردن خاك مسجد

   سؤال 450 . آيا خارج كردن خاك و ريگ و مصالح ساختمانى از مسجد جايز است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه نوسازى يا تعمير مسجد نياز به خاكبردارى داشته باشد خاكهاى اضافى را به بيرون مى برند و اما مصالح ساختمانى در صورت امكان در بناى مسجد مصرف كند و در غير اين صورت بفروشند و صرف مسجد كنند . والله العالم

تبديل مقدارى از مسجد به كوچه

   سؤال 451 . آيا مى توان طبق نقشه شهرداى چند متر از مسجد را كسر و ملحق به كوچه كرد؟
بسمه تعالى: مادامى كه ضرورتى نباشد حفظ مسجد لازم است و نمى توان از مسجد چيزى را كم كرد . والله العالم

فرش اضافى در مسجد

   سؤال 452 . اگر مسجدى فرش اضافى دارد و حسينيه همان مسجد نياز به فرش داشته باشد آيا مى توان آن را از مسجد به حسينيه منتقل كرد؟
بسمه تعالى: هرگاه فرش مورد لزوم مسجد نباشد و نگهدارى آن همراه با خوف ضرر باشد بايد به مسجد ديگر منتقل كرد و اگر خود مسجد به تعمير نياز دارد مى توانند فرش را بفروشند و نياز مسجد را برطرف كنند در غير اين صورت مى توانند فرش را به حسينيه منتقل كنند . والله العالم

ساخت سرويس بهداشتى در زيرزمين مسجد

   سؤال 453 . اگر زمينى وقف ساخت مسجد شود آيا مى توان طبقه زير آن را سرويس

صفحه 142
بهداشتى قرار داد؟
بسمه تعالى: زمينى را كه براى مسجد وقف كنند نمى توان زير آن را سرويس بهداشتى قرار دهند مگر اينكه در عمق بيشتر مثلاً در طبقه دوم از زيرزمين باشد كه عرفاً تابع وقف شمرده نشود . والله العالم

صفحه 143
 
روزه

حجّيت نظر طبيب در روزه

   سؤال 454 . آيا مريض مى تواند به نظر طبيب براى افطار روزه عمل كند؟
بسمه تعالى: اگر طبيب مورد وثوق باشد تكليف افطار است . والله العالم

جويدن آدامس و كندر براى روزه دار

   سؤال 455 . جويدن آدامس، كندر، استفاده از نخ دندان كه حاوى فلورايد است براى روزه دار جايز است؟
بسمه تعالى: از مجموع چيزهايى كه در دهان قرار مى گيرد ذرات آن وارد حلق شود اجتناب كنند و اما اگر ذراتى از آن جدا نمى شود و يا در صورت جدا شدن بيرون مى ريزد اشكال ندارد . والله العالم

فرو رفتن به زير آب

   سؤال 456 . زيردريايى يا فرو رفتن غواص كه با كلاه مخصوص وارد آب مى شود روزه را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: هرگاه كسى در زيردريايى باشد و آن زير آب فرو رود روزه باطل نمى شود ولى هر چيزى كه به سر بچسبد و بپوشاند فرو رفتن با آن در آب خلاف احتياط است . والله العالم

قصد تيمم و خواب ماندن

   سؤال 457 . شخص جنب، ساعاتى قبل از اذان صبح بيدار مى شود و عمداً مى خوابد

صفحه 144
به قصد اينكه غسل نكند ولى قبل از اذان تيمم كند اما خواب مى ماند آيا روزه اش صحيح است؟
بسمه تعالى: چنين فردى بايد امساك كند پسس احتياطاً قضا كند و كفاره هم بدهد . والله العالم

قرص زير زبان

   سؤال 458 . برخى از افراد كه فشار خون دارند بايد قرص را زير دندان بگذارند كه سريعاً جذب مى شود و احساس فرو رفتن در حلق را نمى كند، آيا روزه او صحيح است؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال كه خطر جدى است اگر در دهان جذب مى شود و به حلق وارد نمى شود، اشكال ندارد و روزه او صحيح است . والله العالم

خونريزى لثه براى روزه دار

   سؤال 459 . به جهت بيمارى لثه چند مرتبه در روز خون مى آيد و گاهى بدون توجه فرو مى رود آيا روزه باطل مى شود؟
بسمه تعالى: اگر بدون توجه فرو رود، روزه را باطل نمى كند . والله العالم

روزه و سختى كار

   سؤال 460 . در شهرى هستم كه دماى آن به 45 درجه مى رسد و كار بسيار سنگينى دارم آيا مى توانم روزه نگيرم؟
بسمه تعالى: در ماه رمضان از مرخصى استفاده كنيد . والله العالم

صفحه 145

استفاده از اسپرى براى بيمار مبتلا به آسم

   سؤال 461 . آيا استفاده از اسپرى در ماه رمضان براى بيماران مبتلا به آسم يا بيماريهاى تنفسى جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه ذرات آن دارو وارد حلق نمى شود اشكال ندارد ولى اگر وارد حلق مى شود دارو را به قدر ضرورت مصرف كنيد و روزه را هم بگيريد . والله العالم

عقب افتاده ذهنى

   سؤال 462 . عقب افتاده اى كه اوقات نماز را تشخيص نمى دهد ولى به شكل اجمالى وجوب روزه را مى داند آيا روزه بر عهده او واجب است؟
بسمه تعالى: اگر اين مقدار درك دارد كه روزه چيست و از جانب خدا واجب است بايد روزه بگيرد . والله العالم

استفاده از ماده اى از تنباكو و آهك

   سؤال 463 . ماده اى از تنباكو و آهك تهيه مى شود كه وقتى در دهان گذاشته مى شود سبب بى حالى مى شود استفاده از آن براى روزه دار چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه ماده مزبور به تدريج حل مى شود و از گلو پائين مى رود، روزه را باطل مى كند . والله العالم

احتلام در روز و شكستن روزه

   سؤال 464 . كسى كه جاهل قاصر بوده و توجه به سؤال كردن نيز نداشته است و نمى دانسته كه احتلام پس از اذان صبح، روزه را باطل نمى كند و مرتكب مفطر شده وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: اگر هيچ نوع احتمال خلاف نمى داد بايد قضا كند ولى

صفحه 146
كفاره ندارد . والله العالم

خروج ترشحات معمولى زنان

   سؤال 465 . آيا ترشحات معمولى زنان كه هنگام ملاعبه خارج مى شود روزه را باطل مى كند؟
بسمه تعالى: باطل نمى كند . والله العالم

غسل پس از اذان صبح در ماه رمضان

   سؤال 466 . كسى اين مسأله را مى داند كه در هنگام منى آمدن بايد غسل كند اما اين را نمى داند كه اگر در ماه رمضان قبل از اذان صبح منى ببيند بايد غسل كند، جهلاً بعد از اذان صبح غسل مى كرده حالا نماز و روزه هاى گذشته اش چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: نمازهاى او صحيح است ولى بايد روزه هايى كه به اين نحو گرفته قضا نمايد و بنابر احتياط واجب كفاره هم بدهد. والله العالم

استفاده از آمپول در شب براى روزه گرفتن

   سؤال 467 . اگر فردى در صورتى مى تواند روزه بگيرد كه شب قبل از آمپول يا داروى خاصى استفاده كند آيا استعمال آن واجب است؟
بسمه تعالى: اگر خوردن داروى خاص، حرجى و ضررى نداشته باشد بايد انجام دهد مثلاً اگر كسى غذاى خاصى بخورد مى تواند روزه بگيرد بايد از آن استفاده كند . والله العالم

اجير گرفتن شخص زنده براى روزه قضا

   سؤال 468 . آيا مى توان در حال حيات به جهت عدم توانايى بر انجام فريضه روزه، ديگرى را اجير كرد؟

صفحه 147
بسمه تعالى: هرگاه مقصود اين است كه در حال حيات، ديگرى روزه هاى قضاى او را بگيرد قطعاً باطل است و اگر اجير كند كه پس از درگذشت او روزه اى قضاى او را بگيرد اين نيز مشكل است چون علم به حيات او ندارد، شايد اجير قبل از آن شخص فوت كند . والله العالم

انجام غسل جنابت يا سحرى خوردن

   سؤال 469 . اگر در ماه رمضان قبل از اذان صبح محتلم شود و اگر بخواهد غسل را انجام دهد براى خوردن سحرى وقتى نمى ماند تكليف او چيست؟
بسمه تعالى: غسل را مقدم دارد و گرسنگى را تحمل كند . والله العالم

شب قدر

سؤآل 470 . هر سال در ثبوت اول ماه رمضان دچار اختلاف مى شويم، تكليف شب قدر چيست؟
بسمه تعالى: اگر نزد حاكم ثابت شد از حكم او پيروى كند و در صورت عدم ثبوت وظايف را در شش شب تكرار كند . والله العالم

تهيه غذا براى روزه خوار

   سؤال 471 . آيا مادر مى تواند براى فرزندان بالغ و روزه خوار خود غذا تهيه كند؟
بسمه تعالى: اين كار را انجام ندهد . والله العالم

نذر انجام روزه ماه رمضان در سفر

   سؤال 472 . آيا مى توان در وطن نذر كنيم كه روزه ماه رمضان يا قضاى آن را در سفر به جا آوريم؟

صفحه 148
بسمه تعالى: روزه ماه رمضان را مطلقاً چه اداء و چه قضا در سفر نمى توان گرفت حتى با نذر كردن . والله العالم

تأخير در قضا تا رمضان آينده

   سؤال 473 . اگر مادرى به علت شير دادن بچه اش روزه نگرفته و تا سال آينده با تمكن از روزه، قضاى آن را انجام نداده بايد يك كفاره دهد يا دو كفاره؟
بسمه تعالى: دو كفاره بايد بدهد، يكى براى روزه نگرفتن در ماه رمضان، به خاطر شيردادن تا ثواب از دست رفته را جبران بكند . و دوم كفاره تأخير و نيز قضا دارد . والله العالم

عدول از روزه به روزه ديگر

   سؤال 474 . آيا عدول از روزه اى به روزه ديگر صحيح است؟
بسمه تعالى: از نيت روزه اى به نيت روزه ديگر نمى توان عدول كرد خواه هر دو واجب يا هر دو مستحب يا مختلف . والله العالم

نيت روزه قضا يا مستحبى در بعد از ظهر

   سؤال 475 . آيا اگر كسى تا ظهر چيزى نخورده باشد مى تواند نيت روزه كند؟
بسمه تعالى: روزه مستحب را مى توان بعد ازظهر نيت كرد نه روزه واجب  . والله العالم

فراموش كردن تيمم در مورد زن مستحاضه

   سؤال 476 . زنى كه وظيفه او در روز ماه مبارك رمضان غسل استحاضه بوده است و عمداً تاًخير مى اندازد تا تنگى وقت به اين اميد كه در تنگى وقت تيمم كند ولى در تنگى وقت تيمم را فراموش مى كند حكم روزه او چيست؟

صفحه 149
بسمه تعالى: در فرض سؤال روزه اش باطل است و بايد قضا كند و احتياطاً كفاره هم بدهد . والله العالم

فراموش كردن تيمم شخص جنب

   سؤال 477 . اگر شخصى در شب ماه رمضان جنب شود ولى براى او غسل ضرر دارد و تيمم را نيز فراموش كند حكم روزه او چيست؟
بسمه تعالى: اگر غسل براى او ضرر داشته و وظيفه او تيمم بوده است فقط روزه آن روز را قضا نمايد . والله العالم

مراد از سفر

   سؤال 478 . در آيه «من كان مريضاً اًو على سفر فعدّةٌ من اًيام اًخر» چون سفر تنوين نكره دارد دليل بر تبعيض است، يعنى در سفرى كه عسر و حرج باشد روزه واجب نيست آيا اين مطلب صحيح است؟
بسمه تعالى: تنوين «سفر» ناظر به اين است كه هر سفرى سبب افطار نيست بلكه سفر خاصى كه نماز در آن شكسته مى باشد و آن اين است كه مسافت شرعى را طى كند و هرگز ناظر به سفر سخت و مشكل نيست گذشته بر اين اجماع فقهاء بر خلاف گفتار ياد شده است . والله العالم

دادن مبلغى معادل اطعام 60 فقير

   سؤال 479 . شخصى روزه را به حرام باطل كرده آيا مى تواند پولى كه معادل اطعام 60 فقير است را بپردازد؟
بسمه تعالى: بايد شصت مسكين را اطعام كند و پرداخت مبلغ كافى نيست، و دفتر مراجع تسهيلاتى در اين مورد دارند، علاوه بر اين

صفحه 150
بايد شصت روز روزه بگيرد . والله العالم

تأخير قضا تا سال آينده و حكم كفّاره آن

   سؤال 480 . اگر در زمان باردارى روزه نگرفتيم و تا سال آينده هم نتوانستيم قضاى آن را به جا آوريم كفاره آن به عهده شوهر است يا بر عهده زن؟
بسمه تعالى: در اين مورد دو كفاره هست:
1 . كفاره افطار  .
2 . كفاره تأخر قضا .
كفاره اول به عهده شوهر كه بخشى از نفقه است و كفاره دوم بر عهده خودش است . والله العالم

شك در پرداخت كفاره روزه

   سؤال 481 . اگر فراموش كنم كه كفاره روزهايم را داده ام يا نه، تكليف چيست؟
بسمه تعالى: بايد كفاره را پرداخت كنيد . والله العالم

پراخت كفارات و مظالم و صدقات به سيد

   سؤال 482 . آيا كفارات و مظالم و صدقات تبرعى را مى توان به سادات داد؟
بسمه تعالى: احتياطاً به غير سيد بپردازد.والله العالم

شك در پرداخت كفاره توسط همسر يا خودم

   سؤال 483 . اگر شك كنم كه كفاره روزه هايم را خودم پرداخته ام يا همسرم آن را از طرف من پرداخته است، آيا تجديد كفاره لازم است؟
بسمه تعالى: اگر علم داريد كه كفاره داده شده، ولى نمى دانيد خودتان داده ايد يا همسرتان، پرداخت مجدد لازم نيست . والله العالم

صفحه 151

حكم حاكم و ثبوت اول ماه

   سؤال 484 . آيا حكم حاكم در مساًله اثبات اول ماه در حق مجتهدها و مقلدها نافذ است؟
بسمه تعالى: حكم حاكم در مورد ثبوت هلال با دو شرط نافذ است:
1. علم به خطاى او در كار نباشد .
2. علم به خطاى مستند او نيز منتفى باشد .

روزه بيمارى وارى كوسل

   سؤال 485 . كسى كه مبتلا به بيمارى خاص است كه به طور غيراختيارى منى از او خارج مى شود چگونه روزه بگيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه يقين دارد كه آنچه خارج مى شود منى است
نه آبهاى ديگرى كه شبيه منى است بايد براى روزه غسل كند
اگر شب باشد بايد قبل از طلوع فجر غسل كند و اگر روز باشد
بايد براى نماز ظهر و عصر غسل كند و روزه اش صحيح است . والله العالم

نزديكى مرد در قضاى روزه زن در وسعت وقت

   سؤال 486 . خانمى در وسعت وقت قضاى روزه گرفته است آيا اگر مرد راضى به روزه گرفتن زن نبوده است مى تواند با او همبستر شود ؟
بسمه تعالى: احتياطاً پيش از ظهر و به صورت قطعى بعد از ظهر حق همبستر شدن را ندارد . والله العالم

مسافرت در روز عيد به مكانى كه عيد نشده

   سؤال 487 . كسى در ايران 30 روزه ماه رمضان را روزه گرفته و روز عيد فطر به

صفحه 152
كشورى سفر مى كند كه در آنجا هنوز ماه شوال رؤيت نشده است آيا در آن مكان بايد روزه بگيرد؟
بسمه تعالى: مورد مساًله دوران امر بين دو محذور است يا روزه واجب است و يا حرام، بهتر اين است كه قصد اقامه در آن محل نكند و اگر آنجا وطن اوست سفر كند و روزه خود را افطار نمايد . والله العالم

رسيدن به وطن دوم قبل يا بعد از ظهر

   سؤال 488 . برخى دو وطن اختيار كرده اند اگر از وطنش به وطن ديگر برود چه زمانى بايد به وطن دوم برسد تا روزه اش صحيح باشد؟
بسمه تعالى: چنين فردى بايد پيش از ظهر به وطن ديگر برسد تا روزه او صحيح باشد و اگر بعد از ظهر برسد روزه او باطل است . والله العالم

خطا در روز عيد به جهت پيروى از مجتهد ديگر

   سؤال 489 . شخص مكلفى به تبعيت از مجتهد ديگر روز آخر ماه رمضان را عيد قرار داده و افطار مى كند ولى مجتهدى كه از او تقليد مى كرده، يك روز بعد عيد اعلام مى كند وظيفه او چيست؟
بسمه تعالى: يك روز قضا كافى است . والله العالم

كفاره رمضان و نفقه زن

   سؤال 490 . كفاره روزه ماه رمضان جزء نفقه مى باشد؟
بسمه تعالى: كفاره عمدى و كفاره تأخير قضا جزء نفقه نيست . والله العالم

صفحه 153

تبديل كفاره از گندم به برنج

   سؤال 491 . آيا جايز است كفاره روزه غيرعمد كه با احتساب از گندم محاسبه شده است برنج خريدارى و به نيازمندان تحويل گردد؟
بسمه تعالى: تبديل كفاره هاى موجود به برنج صحيح نيست . والله العالم

روزه خوارى و معذور بودن در واقع

   سؤال 492 . شخصى چند سال عمداً روزه نگرفته است سپس متوجه شده است كه از قبل بيمارى زخم معده داشته و نمى توانسته روزه بگيرد وظيفه اش نسبت به قضاء و كفاره چيست؟
بسمه تعالى: براى سالهاى گذشته كفاره عذرى بدهد و نسبت به سال اخير در صورتى كه پس از خوب شدن به مقدار قضا تا رمضان آينده وقت داشته باشد بايد تنها قضاى رمضان آخر را بگيرد و اگر مسامحه كرد و از بهبودى استفاده نكرد باز كفاره تأخير قضا بدهد . والله العالم

فورى بودن كفاره

   سؤال 493 . آيا كفاره روزه را بايد فوراً ادا كرد؟ و آيا مى توان كفاره را به سيد بپردازيم؟
بسمه تعالى: در صورت تاًخير پرداخت كفاره، چيزى بر آن افزوده نمى شود ولى نبايد بيش از متعارف در انجام وظيفه تاًخير كرد و احتياطاً غير سيد كفاره خود را به سيد ندهد . والله العالم

يقين به استمرار مرض و پرداخت كفاره پيش از پايان سال

   سؤال 494 . كسى كه تمام ماه رمضان را مريض بوده است و يقين دارد مريضى وى

صفحه 154
تا ماه رمضان آينده طول مى كشد آيا مى تواند كفاره اش را در بين سال بپردازد؟
بسمه تعالى: شرط پرداخت كفاره استمرار عذر است نه علم به استمرار، بنابراين تا رمضان آينده نرسيده، نمى تواند به عنوان كفاره بپردازد . والله العالم

قى كردن و عدم امساك

   سؤال 495 . اگر كسى عمداً قى كند روزه او باطل مى شود ، حالا اگر پس از قى كردن امساك نكند و مفطرى انجام دهد كفاره بر او تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: كفاره دارد . والله العالم

جاهل به كفاره تاًخير

   سؤال 496 . اگر شخصى روزه قضا به عهده اش بوده آن را نگرفته و به خاطر جهل كفاره تأخير آن را نپرداخته است، آيا كفاره ساقط است؟
بسمه تعالى: ساقط نيست . والله العالم

اجير شدن زن براى روزه كفاره

   سؤال 497 . زنى كفاره عمد بر عهده اش بود اگر بميرد آيا مى توان خانمى را اجير نمود در حالى كه مى داند كه در بين اين 31 روز كه بايد پشت سر هم روزه بگيرد قطعاً حيض مى بيند؟
بسمه تعالى: فرد معذور نمى تواند از غير معذور نيابت كند بنابراين نيابت زن در فرض ياد شده صحيح نيست . والله العالم

تحويل آرد يا نان به فقرا

   سؤال 498 . تحويل آرد يا نان به عنوان كفاره روزه فقراء مشكل است و شايد نتوان

صفحه 155
انجام داد وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: راه عملى آن اين است كه عالم محل كه كفاره عذرى پيش او جمع مى شود مقدارى گندم در اختيار داشته باشد و آن گندم ها را به عنوان كفاره فقراء بدهد و آنها قبول كنند سپس همان گندم را از فقيران به قيمت بخرد و به آنها پول بپردازد . والله العالم

امساك در سفر و بازگشت قبل از ظهر

   سؤال 499 . اگر بنده حقير از اوّل شب قصد سفر فردا در ماه رمضان داشته باشم با اينكه در نظر دارم كه امكاناً تا ظهر برگشته و روزه ام را ادامه دهم، بنظر حضرت عالى چه وظيفه اى دارم، آيا بايد نيّت روزه نكنم و بعد از برگشتن به وطن قصد روزه نمايم؟
بسمه تعالى:هرگاه با همان شرايط پيش از ظهر برگردد و افطار نكرده باشد روزه او صحيح است و در مدت سفر امساك كافى است و نيت روزه نبايد داشته باشد.والله العالم

در هنگام انجام كفاره روزه، سفر و بازگشت قبل از ظهر

   سؤال 500 . با توجه به اينكه در كفّاره روزه، 31 روز بايد پشت سر هم باشد. مكلّف مى تواند در اثناى اين مدت پيش از ظهر سفركند و تا اذان ظهر به وطن برگردد، با ملاحظه اينكه در ساعاتى كه مسافر است قهراً روزه دار نخواهد بود.
بسمه تعالى:حكم ماه رمضان را دارد اگر پيش از ظهر برگردد و امساك كند يك روز روزه حساب مى شود.والله العالم

آندوسكوپى

   سؤال 501 . آندوسكوپى نمودن از بيمار در ماه رمضان چطور است؟ و ضمناً بُخور

صفحه 156
كردن با عرق علفيّات و يا داروهاى شيميايى كه قهراً بخار وارد ششها مى شود به نظر حضرت عالى چطور است؟
بسمه تعالى:هرگاه در آندوسكوپى چيزى وارد حلق نشود و لوله نيز آلوده به روغن نگردد اشكال ندارد. ولى بخور و عرق علفيات ويا داروهاى شيميايى كه بخار را وارد مجارى تنفس مى كند اشكال دارد.والله العالم

واقع شدن ايام نذر به روزه گرفتن با رمضان

   سؤال 502 . شخصى نذر شرعى نموده است كه چند ماه پشت سر هم چه در سفر و چه در وطن روزه بگيرد اكنون متوجه مى شود ايّام نذر او با ماه رمضان مصادف شده است .آيا با اينكه شخص در ايّام ماه مبارك در سفر خواهد بود روزه بگيرد يا نه؟ و اگر بايد روزه بگيرد با ملاحظه اينكه در شهر صيام است، چگونه به غير نيت رمضان نيت كند و اگر افطار كند به نذر خود عمل نكرده است؟
بسمه تعالى:در ماه رمضان هيچ نوع روزه غير از روزه ماه رمضان پذيرفته نمى شود هر چند با نذر باشد .والله العالم

پايين رفتن خون از حلق

   سؤال 503 . آيا خونى كه بى اختيار از دماغ روزه دار از حلق پايين مى رود مبطل روزه است؟ توضيح اينكه به فضاى دهان وارد نمى شود؟
بسمه تعالى:موجب بطلان نيست .والله العالم

دوش بزرگ و مبطل بودن

   سؤال 504 . شخص روزه دار در هنگام استحمام به خاطر بزرگ بودن دوش آب، شك مى كند آبى كه از دوش مى آيد تمام سرش را مى گيرد يا نه، وظيفه اش

صفحه 157
چيست؟ و اگر به شك خود اعتنا نكند و زير دوش بايستد حكم روزه اش چيست؟

بسمه تعالى:غسل كردن زير دوش هر چند همه سر را فرا گيرد موجب بطلان نيست آنكه موجب بطلان است سر زير آب كردن است البته اگر زير آبشار بايستد كه يكجا سر را فرا مى گيرد و يا دوش به قدرى بزرگ باشد كه بسان آبشار باشد روزه او اشكال پيدا مى كند. والله العالم نهى پدر و مادر از روزه

   سؤال 505 . عده اى از جوانان پاك به علت نهى والدين در گذشته كه ماه رمضان با ايّام امتحانات آنان مصادف بود، روزه خود را به زعم اينكه معذورند افطار كرده اند. سپس متوجه شده اند كه معذور شرعى نبوده اند. آيا اكنون تكليف شان نسبت به كفّاره روزه هايى كه افطار نموده اند چيست؟
بسمه تعالى:بايد هم قضا بگيرند هم كفاره بدهند.والله العالم

گمان به شروع عادت و ترك روزه

   سؤال 506 . خانمى در روز ماه مبارك رمضان لك ديد به گمان اينكه ايّام عادت شروع شده ، روزه خود را افطار نمود فرداى آن روز خون قطع گرديد معلوم شد كه خون حيض نبوده است. سوأل مى كند در افطار روزه مزبور كفّاره هم دارد؟
بسمه تعالى:هرگاه شك داشت كه در اين ايام عادت شروع شده مع الوصف افطار كرد قضا و كفاره دارد و اگر اطمينان داشت كه ايام عادت است فقط قضا دارد .والله العالم

وقت انجام كفاره روزه

   سؤال 507 . كسى كه يقين دارد تا ماه رمضان آينده قدرت گرفتن قضاى روزة رمضان گذشته را نخواهد داشت آيا مى تواند كفّاره را بدهد؟ و يا بايد تا آخر شعبان

صفحه 158
منتظر بماند و در روز آخر شعبان به وظيفه ى كفّاره عمل نمايد؟
بسمه تعالى:بايد صبر كند تا آخر شعبان. والله العالم

نيت به جا آوردن آنچه بر ذمه دارم

   سؤال 508 . كسى با اين نيت روزه بگيرد: ( اگر روزه قضايى در ذمّه دارم از بابت آن و اگر ندارم روزه مستحبى محسوب گردد) آيا اين روزه با نيت فوق صحيح است؟
بسمه تعالى:هرگاه به نيت امتثال امر فعلى روزه بگيرد روزه او صحيح است . اگر روزه بر ذمه داشته باشد امر فعلى همان است و الا امر فعلى امر استحبابى است .والله العالم

عدول از مستحب به واجب

   سؤال 509 . روزه مستحبى گرفته بودم در وسط روز يادم آمد كه روزه واجبى دارم چه كنم؟ آيا عدول صحيح است؟
بسمه تعالى:هرگاه پيش از ظهر متوجه شود مى تواند نيت قضاى روزه ماه رمضان را بكند و روزه او صحيح است.والله العالم

روزه مستحبى با وجود روزه واجب

   سؤال 510 . با وجود روزه نذر، آيا مى شود روزه مستحبى گرفت؟ و نيز با وجود روزه قضاى ماه مبارك رمضان نذر روزه صحيح است؟

بسمه تعالى: در هر صورت نمى تواند روزه مستحبى بگيرد.والله العالم

قضا در سفر با نذر

   سؤال 511 . گرفتن قضاء روزه ماه رمضان با نذر در سفر چطور است؟


صفحه 159
بسمه تعالى:صحيح نيست.والله العالم

نذر كردن و بر عهده داشتن روزه واجب

   سؤال 512 . كسى كه روزه واجب در ذمّه دارد آيا مى تواند روزه نذركند و يا روزه استيجارى را بپذيرد؟
بسمه تعالى:نذرش صحيح است ولى مادامى كه روزه واجب بر گردن دارد نمى تواند روزه نذرى بگيرد و همچنين روزه استيجارى. والله العالم

نماز استيجارى و تقسيم بين اعضا خانواده

   سؤال 513 . در بعضى موارد سرپرست خانواده روزه و نماز استيجارى را بعهده مى گيرد سپس اعمال مزبور را با اجازه شخص مستأجر ( صاحب روزه و نماز) در بين اعضاء خانواده اش كه بعضى از آنان صغير هستند تقسيم مى كند تا در اسرع وقت عمل را به اتمام برساند آيا اين اجاره و استنابه صحيح است؟
بسمه تعالى:در فرض سوال تقسيم ميان خانواده به جز صغير اشكال ندارد.والله العالم

قدرت نداشتن بر روزه به جهت تأمين معاش

   سؤال 514 . كارگرى كه نان آور خانواده است اگر در ماه رمضان روزه بگيرد قهراً توان كار نخواهد داشت ( البته مريض نيست فقط بخاطر گرما و طولانى بودن روز)آيا صرفاً بلحاظ تأمين معاش عيال مى تواند روزه نگيرد و در روزهاى كوتاه قضا كند؟
بسمه تعالى: بايد روزه بگيرد ولو با اخذ مرخصى و فروختن برخى از لوازم زندگى و رفع نياز يكماه .والله العالم


صفحه 160

مرگ زن حامله در اثناء رمضان

   سؤال 515 . اگر زن حامله و يا مرضعه در اثناى ماه مبارك و يا مثلاً يكماه بعد فوت كند. آيا قضا و يا كفاره بر وراث او متوجه است؟
بسمه تعالى: هرگاه در اثناى ماه رمضان بميرد قضاء ندارد و اگر پس از گذشتن ايامى از ماه رمضان بميرد در صورتى كه در اين مدت توانايى قضاء داشته قضاى واجب است و متمكن از قضاء نباشد قضاء ندارد.والله العالم

ديوانه ادوارى و افاقه در مقدارى از روز

   سؤال 516 . ديوانه ادوارى كه بخشى از روز افاقه پيدا مى كند قضا دارد؟ و يا كفاره؟
بسمه تعالى: قضاء و كفاره ندارد . والله العالم

اجير شدن غير بالغ در صوم و صلاة

   سؤال 517 . آيا افراد غير بالغ كه مى توانند بطور صحيح اعمال انجام دهند شرعاً مجازند كه جهت صوم و صلاة اجير شوند؟
بسمه تعالى: نمى توان اجير كرد .والله العالم

بطلان روزه و امساك تأدّبى

   سؤال 518 . كسى كه روزه خود را با جماع و يا استمناء (نعوذ بالله) خراب مى كند بقيه روز را مى تواند غذا بخورد؟
بسمه تعالى: بايد بقيه روز را به صورت امساك تأدبى امساك كند.والله العالم

صفحه 161

اعتكاف

ابتدا اعتكاف و استفاده از معطرها

   سؤال 519 . شروع اعتكاف از چه زمانى است و آيا زعفران و ادويه جات معطر در غذا مى توان ريخت؟
بسمه تعالى: نيت اعتكاف از اذان صبح است، احتياطاً چند ثانيه قبل از اذان نيت كند و استفاده از چيز معطر جائز نيست . والله العالم

خروج معتكف از مسجد به گمان حيض

   سؤال 520 . خانم معتكفى در ايام عادت خود لكه اى مى بيند و به گمان اينكه حيض مى باشد از اعتكاف خارج مى شود پس از نيم ساعت يقين مى كند كه استحاضه بوده است وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: بايد برگردد و اعتكاف او صحيح است . والله العالم

حيض در روز سوم اعتكاف

   سؤال 521 . زنى در روز سوم اعتكاف حائض مى شود آيا قضاى آن روز بر وى واجب است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه اصل اعتكاف بر او واجب نباشد قضا ندارد . والله العالم

اعتكاف و داشتن روزه قضا

   سؤال 522 . با توجه به اين كه با وجود روزه قضا نمى توان روزه مستحبى گرفت اگر

صفحه 162
به خاطر ندانستن مساًله معتكف شود و روز اول اعتكاف متوجه شود وظيفه اش چيست؟
بسمه تعالى: اعتكاف را ادامه دهد و لحظه اى كه از حكم آگاه شد و يا به خاطرش آمد نيت روزه قضا كند . والله العالم

اعتكاف در مسجد روستا

   سؤال 523 . آيا اعتكاف در مسجد روستا صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه در آن مسجد نماز جمعه خوانده مى شود و يا اكثريت مردم روستا در آن مسجد نماز مى خوانند اعتكاف صحيح است . والله العالم

نيابت در اعتكاف

   سؤال 524 . آيا در اعتكاف، نيابت از حىّ يا ميّت جايز است و در صورت جواز، از چند نفر مى توان نيابت كرد؟
بسمه تعالى: نيابت از حىّ صحيح نيست و نيابت از بيش از يك نفر نيز صحيح نمى باشد . والله العالم

شك در حاضر شدن در مسجد قبل از اذان صبح

   سؤال 525 . اگر معتكف شك كند كه هنگام نماز صبح روز اول قبل از اذان صبح وارد مسجد شده است آيا مى تواند آن روز را روز اول اعتكاف حساب كند؟
بسمه تعالى: چون شك در عمل دارد لذا حساب نمى شود . والله العالم

اعتكاف مستحب و داشتن روزه قضا

   سؤال 526 . فقهاء فرموده اند: كسى كه روزه قضا دارد نمى تواند روزه مستحبى بگيرد

صفحه 163
حال اگر شخصى به خاطر ندانستن اين مساًله روزه مستحبى نيّت كند و معتكف شود و قبل از غروب روز دوم متوجه شود وظيفه اش چيست؟ آيا قضاى اين اعتكاف در صورتى كه نذر معين باشد واجب است؟ و اگر روز سوم متوجه مساًله شود قضاى آن واجب چيست؟
بسمه تعالى: لحظه اى كه حكم الهى براى او كشف شود نيت روزه قضا كند و اعتكاف را ادامه دهد و اگر اعتكاف واجب بوده، بنابر احتياط مستحب اعاده كند . والله العالم

خروج از مسجد براى تطهير

   سؤال 527 . آيا معتكف مى تواند براى تطهير يا مسواك از مسجد خارج شود؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

اعتكاف در مسجد محل يا دانشگاه

   سؤال 528 . اعتكاف در مسجد محل يا بازار يا دانشگاه جايز است؟
بسمه تعالى: مسجدى كه محل عموم مردم باشد نه گروه خاصى، اعتكاف در آن صحيح است . والله العالم

اعتكاف و ديدن لكه خون

   سؤال 529 . خانمى در حال اعتكاف در ايامى كه عادت او نمى باشد لكه هاى خونى مى بيند البته از پاكى آخر او ده روز گذشته است آيا بر او واجب است از مسجد خارج شود؟
بسمه تعالى: هرگاه مى داند پيش از سه روز لكه بينى قطع مى شود به اعتكاف خود ادامه دهد و اگر مى داند سه روز يا بيشتر ادامه پيدا مى كند قطعاً حائض بوده و اعتكاف خود را قطع كند و در صورت

صفحه 164
شك بايد بين احكام حيض و احكام استحاضه جمع كند طبعاً بايد اعتكاف خود را قطع نمايد و اگر اعتكاف او به واسطه نذر واجب معيّن باشد قضا لازم نيست و اگر غير معيّن باشد، بعداً قضا مى كند . والله العالم

اعتكاف در غير مسجد يا مسجد محله

   سؤال 530 . آيا اعتكاف در غير مساجد جامع مثل حسينه و مسجد محله به اميد مطلوبيت صحيح است؟
بسمه تعالى:جايز نيست .والله العالم

خروج از مسجد براى وضوى مستحبى يا مسواك زدن

   سؤال 531 . در صورت وجود شيرآب و ظرفشويى در داخل مسجد براى مسواك زدن و وضوى مستحبى و از طرفى منع توليت مسجد به خاطر رعايت نظافت،آيا براى انجام امور مذكور معتكف مى تواند از مسجد خارج شود؟
بسمه تعالى:هرگاه وضو مقدمه اعمال مستحبى مثل قرائت قرآن و نماز مستحبى باشد اشكال ندارد و همچنين بيرون آمدن براى مسواك به صورت ضرورى در شبانه روز يكبار مانعى ندارد.والله العالم

خروج از مسجد براى غسل مستحبى

   سؤال 532 . آيا معتكف مى تواند براى وضوى مستحبى، غسل مستحبى، مسواك زدن، هر چند نوبت در روز از مسجد خارج شود؟
بسمه تعالى:جواب اين سوال از جواب سوال قبل روشن شد.والله العالم


صفحه 165

موارد ضرورتها براى خروج از مسجد

   سؤال 533 . موارد ضرورى كه معتكف مى تواند از مسجد خارج شود كدامها هستند و چه مدت مى تواند در خارج از مسجد بماند؟
بسمه تعالى:براى ضرورتهاى عقلى شرعى و عرفى مى تواند خارج شود و مثال هاى آن در توضيح المسائل بيان شده است.والله العالم

خروج معتكف از مسجد براى امتحان

   سؤال 534 . اگر معتكف از محل اعتكاف به دانشگاه جهت شركت در جلسه امتحان حدوداً نيم ساعت و يا بيشتر خارج شود، آيا به اعتكاف او صدمه مى زند؟
بسمه تعالى:خروج براى امتحان خلاف احتياط است .والله العالم

بوى خوش براى معتكف

   سؤال 535 . حكم استعمال بوى خوش، اعم از عطر (چه غليظ و چه رقيق) و گل براى معتكف چيست؟
بسمه تعالى:هر نوع بوى خوش حرام است .والله العالم

اعتكاف مسافر

   سؤال 536 . مسافر در چه صورتى مى تواند اعتكاف بكند؟
بسمه تعالى:در مدينه منوره با نذر صوم در سفر مى تواند اعتكاف كند.والله العالم

خروج سهوى يا جهل به حكم

   سؤال 537 . اگر معتكف به خاطر جهل به حكم يا سهواً از مسجد خارج شود و زود برگردد آيا اعتكاف باطل مى شود؟

صفحه 166
بسمه تعالى:سهواً و جهلاً اگر به صورت كوتاه باشد اشكال ندارد.والله العالم

ضرورت خريد و فروش

   سؤال 538 . حكم خريد و فروش براى معتكف در صورت ضرورت و عدم ضرورت چيست؟
بسمه تعالى: خريد و فروش ضرورى اشكال ندارد.والله العالم

نگاه كردنِ معتكف به آيينه

   سؤال 539 . نگاه كردن به آيينه و شانه كردن سر و محاسن براى معتكف چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

اعتكاف مميز

   سؤال 540 . آيا اعتكاف بچه مميّز (غير بالغ) صحيح است؟
بسمه تعالى:صحيح است.والله العالم

مريض شدن معتكف در روز سوم

   سؤال 541 . اگر معتكف در روز سوم مريض شود و يا ضرورتى پيش آيد كه بايد برود و قبلاً هم شرط نكرده بود آيا مى تواند اعتكافش را بهم بزند؟ (در اعتكاف واجب و مستحبى). اگر قبلا شرط كرده بود چطور؟ از حيث قضاء و كفّاره چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى:اگر شرط كرده باشد مطلقاً مى تواند به هم بزند و در غير اين صورت اگر ادامه اعتكاف حرجى باشد مى تواند اعتكاف خود را به هم بزند ولى در صورت واجب بودن بايد بعداً قضا نمايد.والله العالم

صفحه 167

خروج ضرورى و رفت و برگشت از نزديكترين راه

   سؤال 542 . اگر معتكف به خاطر ضرورتى از مسجد خارج شد آيا واجب است از نزديكترين راه برود و برگردد و آيا واجب است در صورت امكان در زير آفتاب راه برود و نشستن به خاطر ضرورت و استراحت چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى:از نزديكترين راه برود ، و نشستن تنها در حال ضرورت اشكال ندارد.والله العالم

خروج براى شركت در نماز جمعه

   سؤال 543 . اگر معتكف (در غير محل اعتكاف) در نماز جمعه شركت كند آيا مى تواند به اندازه نماز عصر تاخير كرده و نماز عصر را با خطيب جمعه بخواند يا بايد بعد از نمازجمعه فوراً به محل اعتكاف برگردد؟
بسمه تعالى:براى نماز عصر به مسجد برگردد.والله العالم

خروج معتكف براى اقامه جماعت

   سؤال 544 . اگر معتكف در مسجد يا جاى ديگر امام جماعت باشد آيا براى اقامه نماز مى تواند از مسجد خارج شود و در صورتى كه كسى ديگر (غير معتكف) حاضر باشد به جاى او نماز را اقامه كند؟
بسمه تعالى:براى اقامه جماعت نمى تواند از مسجد خارج شود.والله العالم

جاى گرفتن معتكف

   سؤال 545 . در حال اعتكاف اگر معتكفى مكانى را براى اعتكاف معين كرده و جا گرفته و از طرفى معتكف ديگر آن مكان را بدون رضايت او بگيرد، اعتكافش در آن مكان چه حكمى دارد؟

صفحه 168
بسمه تعالى:هرگاه مكانى براى كسى مشخص شد به مكان او تجاوز نكند.والله العالم

عدول از اعتكاف به اعتكاف ديگر

   سؤال 546 . حكم عدول از اعتكاف به اعتكاف ديگر چيست؟ چه هر دو واجب باشند يا مستحب، يا يكى واجب باشد و ديگرى مستحب، يا يكى براى خودش باشد و ديگرى براى نيابت، يا هر دو براى نيابت باشد؟
بسمه تعالى:جايز نيست . والله العالم

قرض در حال اعتكاف

   سؤال 547 . قرض دادن و يا قرض گرفتن در حال اعتكاف چه حكمى دارد؟
بسمه تعالى: تجارت اشكال دارد و اين تجارت نيست. والله العالم

بهم زدن اعتكاف در روز سوم

   سؤال 548 . معتكف عمداً و بدون عذرى اعتكاف مستحبى خود را در روز سوم مى شكند آيا بر او قضا يا كفاره لازم مى آيد؟ يا فقط معصيت كرده است؟
بسمه تعالى:بنابر احتياط قضا دارد و كفاره ندارد مگر در جماع.والله العالم

اعتكاف فرزند بدون اذن پدر و مادر و زن بدون اذن شوهر

   سؤال 549 . آيا فرزند بدون اذن پدر و مادر مى تواند معتكف شود و همچنين زن بدون اذن شوهر، با فرض منع بدون دليل آنها؟
بسمه تعالى: هرگاه مايه ايذاء پدر و مادر نشود اشكال ندارد ولى زن بدون اذن شوهر نمى تواند معتكف شود.والله العالم

صفحه 169

خروج از مسجد براى وضو يا توالت رفتن

   سؤال 550 . معتكف وقتى براى رفتن به توالت و يا وضو گرفتن از مسجد خارج مى شود گاهاً اتفاق مى افتد به خاطر ازدحام جمعيّت حدود ده دقيقه يا بيشتر در آنجا مى ماند آيا ضررى به اعتكاف مى زند با فرض اينكه رفع حاجت ضرورى است و يا اگر بعداً وضو بگيرد از نماز جماعت يا نماز اول وقت محروم مى شود؟ و آيا در اين مدت مى تواند كارى انجام دهد مثلاً ظرف بشويد؟
بسمه تعالى: اگر خروج براى رفع حاجت است اشكال ندارد.والله العالم

خروج از مسجد دو راه براى حمام

   سؤال 551 . مسجد جامع دو تا توالت و حمّام دارد اوّلى در100 مترى مسجد
قرار دارد كه همه راهش زير سايه است و دومى در 300 مترى مسجد قرار دارد
كه بيشتر راهش زير آفتاب است حال الف) معتكف مى تواند از هر كدام خواست استفاده كند يا بايد از اوّلى كه نزديك است استفاده كند. ب) اگر استفاده از
دوّمى زمان كمترى ببرد به خاطر ازدحام جمعيت در اوّلى، آن وقت وظيفه
چيست؟
بسمه تعالى: از نزديك استفاده كند مگر اينكه آنكه راهش دور است زمان كم ترى ببرد و راه رفتن در سايه اشكال ندارد.والله العالم

خروج برخى از اعضا از مسجد

   سؤال 552 . آيا خارج كردن عضوى از بدن مثل سر يا گذاشتن يك پا به خارج از مسجد براى برداشتن چيزى يا دراز كردن دست بخارج از مسجد براى برداشتن يا گذاشتن چيزى موجب ابطال اعتكاف مى شوند؟
بسمه تعالى: خروج بعضى از اعضاى بدن اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 170

خروج سهوى يا جهلاً

   سؤال 553 . خارج شدن معتكف از محل اعتكاف بخاطر جهل به موضوع يا سهواً چه حكمى دارد؟(مثلاً به شبستان و يا جايى كه چسبيده به مسجد است ولى حكم مسجد را ندارد، برود).
بسمه تعالى:در صورت سهو يا جهل قصورى اشكال ندارد به شرط اينكه توقف او زياد نباشد.والله العالم

احكام زكات

نان خور در زكات فطره

   سؤال 554 . چه كسى نان خور در زكات فطره محسوب مى شود؟
بسمه تعالى: نان خور كسى است كه عرفاً گفته شود هزينه اش بر گردن اوست و به اصطلاح عيال صدق كند و مجرد اينكه شب عيد مهمان كسى باشد فطره او بر عهده صاحب خانه نمى باشد ولى اگر چند روز قبل مهمان او باشد در اين صورت فطريه او بر عهده صاحب خانه است . والله العالم

تفاوت مرجع تقليد در فطريه

   سؤال 555 . اگر مرجع تقليد ميزبان مى گويد با يك شب ماندن مهمان، نان خور محسوب مى شود و مرجع تقليد مهمان مى گويد نان خور محسوب نمى شود فطريه بر عهده كيست؟
بسمه تعالى: هر يك به فتواى مرجع خود عمل كنند . والله العالم


صفحه 171

مشخص نبودن كفاره عمدى و غير عمدى در صندوق كفاره

   سؤال 556 . اگر در نماز عيد فطر صندوق كفاره قرار داده شود ولى كفاره عمدى يا غير عمدى آن مشخص نشده باشد وظيفه متوليان در اين خصوص چيست؟
بسمه تعالى: بايد طبق كفاره عمد عمل كنند يعنى اطعام كنند . والله العالم

فروش گندم و نپرداختن زكات آن

   سؤال 557 . پدرى گندمى را كه زكات به آن تعلق گرفته بود مى فروشد و عين پول آن را به فرزند خود هديه مى دهد آيا بر فرزند زكات واجب است؟
بسمه تعالى: هرگاه تصميم دارد كه بعداً زكات گندم را از مال ديگر بدهد، هديه او صحيح است و زكات بر ذمه پدر است . والله العالم

دادن گندمى كه زكات دارد به عنوان اجرت

   سؤال 558 . اگر حقوق كارگرى را از گندمى بدهند كه به عين آن زكات تعلق گرفته است و مالك زكات آن را نداده آيا بر كارگر واجب است زكات بدهد؟
بسمه تعالى: هرگاه تصميم دارد كه بعداً زكات گندم را به صورت نقد بپردازد در اين صورت فروش گندم يا دادن گندم به عنوان اجرت اشكال ندارد . والله العالم

جدا كردن زكات و مصرف آن

   سؤال 559 . اگر كسى زكات فطره و يا زكات مال را كه جدا كرده بود اشتباهاً مصرف كند چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: ضامن است بايد مجدداً بپردازد .والله العالم

صفحه 172

زكات فرزند در خارج از كشور

   سؤال 560 . پسرم در ژاپن بسر مى برد روز عيد فطر در طى تماس تلفنى گفت (فطره من را تو در ايران پرداخت كن) آيا بنده فطره او را به قيمت ايران پرداخت كنم و يا به لحاظ اينكه وى در ژاپن بسر مى برد به قيمت ژاپن بپردازم؟
بسمه تعالى:چون از طرف پسر مى پردازد قيمت آن منطقه را در نظر بگيرد.والله العالم

فطريه مهمان شركت دولتى

   سؤال 561 . ميهمانان شب عيد فطر كه قبل از غروب وارد مى شوند در صورتيكه ميزبان شركت دولتى و يا نهاد دولتى باشد بر عهده چه كسى خواهد بود؟
بسمه تعالى:فطريه اين افراد بر عهده خود آنهاست.والله العالم

مهمان بودن يك يا دو روز

   سؤال 562 . فردى شب قبل از غروب روز آخر ماه مبارك رمضان وارد منزل ما شده است و تنها افطار را با ما بوده است آيا با يك افطار نان خور حساب مى شود و يا لااقل يك روز و بيشتر در تحقق اين معنا ضرورت دارد؟
بسمه تعالى: ميزان در وجوب فطريه اين است كه نان خور انسان حساب شود و مهمان يك روز و دو روز نان خور انسان حساب نمى شود.والله العالم

كسر هزينه ها قبل از محاسبه

   سؤال 563 . آيا باغدار و زارع مى تواند هزينه آبيارى و كود و بيلكارى را پيش از محاسبه و دفع زكات از محصول كسر كند؟
بسمه تعالى: مى تواند از محصول كسر كند و اگر باقى مانده به حد

صفحه 173
نصاب رسيد زكات بر آن واجب مى شود ولى بنابراحتياط مستحب است نصاب را بدون ملاحظه هزينه هاى انجام شده محاسبه كند و در صورت رسيدن به حد نصاب بايد پس از كسر هزينه ها زكات باقى مانده را بپردازد.والله العالم

احكام خمس

يارانه و گذشت سال

   سؤال 564 . آيا به يارانه هاى نقدى پرداختى توسط دولت خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: پس از قبض و گذشتن سال خمسى، تعلق مى گيرد . والله العالم

استفاده از غذاى كسى كه خمس نمى پردازد

   سؤال 565 . اگر بدانيم يا احتمال مى دهيم كه همسايه خمس مالش را پرداخت نمى كند و نيز حلال و حرام را مراعات نمى كند اگر غذايى براى ما بياورد مى توان از آن استفاده كرد؟
بسمه تعالى: مى توانيد از غذاها استفاده كنيد و تحقيق لازم نيست . والله العالم

تهيه هديه و رسيدن سال خمسى

   سؤال 566 . هدايايى به نيت افرادى خريدارى كردم ولى قبل از سال خمسى موفق به تحويل نشدم آيا بر آن اجناس، خمس تعلق مى گيرد؟ و ضمناً سال خمسى شمسى محاسبه مى شود يا قمرى؟
بسمه تعالى: خمس آنها بايد پرداخت شود مگر آنكه آن هدايا را

صفحه 174
خريدارى و كنار گذاشته و از اموال خود به نوعى خارج كرده باشد و نيز محاسبه بر اساس هر دو سال (قمرى و شمسى) اشكال ندارد . والله العالم

خريد از پول غير مخمس و افزايش قيمت

   سؤال 567 . مغازه هايى را به مبلغ 11 ميليون تومان خريدارى نموده و از پولى كه خمس آن را پرداخت نكرده بودم بدهى مغازه را پرداخت كردم و سپس مغازه را به 14 ميليون تومان فروخته و مغازه اى را به مبلغ 21 ميليون تومان خريدارى كردم ارزش مغازه فعلاً به حدود 300 ميليون تومان رسيده است خمس آن چگونه محاسبه مى شود؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال خمس به بيست و يك ميليون تومان تعلق مى گيرد كه با آن مغازه را خريده ايد و اگر روزى مغازه اى را كه به سيصد ميليون تومان يا بيشتر يا كمتر فروختيد بايد خمس مازاد بر 21 ميليون تومان را بپردازيد . والله العالم

مخلوط شدن پول مخمس با غير مخمّس

   سؤال 568 . شخصى چهار ميليون تومان داشته، دو ميليون آن مخمس بوده، و دو ميليون ديگر غير مخمس، اكنون سال خمسى او فرا رسيده، و تنها يك ميليون از كل پول باقى مانده است و نمى داند كه از پول هاى مخمس باقى مانده، يا از پولهاى غير مخمّس، چه مقدار خمس بدهكار است؟
بسمه تعالى: با پرداخت خمس نصف پول موجود يعنى صد هزار تومان با حاكم شرع مصالحه كند . والله العالم  .

اضافه مواد غذايى در سر سال


صفحه 175
   سؤال 569 . آيا خمس بر مواد غذايى تهيه شده تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: در پايان سال خمسى هرچه اضافه باشد خمس آن را بپردازد . والله العالم

بدهى و سال خمسى

   سؤال 570 . اگر سال خمسى برسد اگر بدهى مؤجل داشته باشد يا وامى گرفته و خرج كرده و اقساط ماهانه بدهكار است آيا كل بدهى و وام را بايد از درآمد كم كند و خمس الباقى را بپردازد؟
بسمه تعالى: هرگاه وقت وام نرسيده، جزء مؤونه نمى باشد، و نمى توان آن را از درآمد كم كرد . والله العالم

خمس قيمت خريد يا قيمت فعلى

   سؤال 571 . مغازه اى را خريدارى كردم آيا خمس قيمت خريد را بپردازم يا قيمت فعلى آن؟
بسمه تعالى: بايد خمس قيمت خريد را بپردازيد و در هنگام فروش مغازه، خمس مازاد قيمت خريد را نيز بايد بپردازيد . والله العالم

خريد طلاى مازاد بر نياز از مهريه يا حقوق كارمندى

   سؤال 572 . مقدارى طلاى اضافه بر نياز خريدم اكنون پس از يكسال نمى دانم از حقوق كارمندى آن طلا را خريده ام يا از مهريه؟
بسمه تعالى: تحقيق كنيد شايد واقع روشن شود و در غير اين صورت طلاى مازاد، خمس ندارد .والله العالم


صفحه 176

خمس مالى كه به ارث رسيده

   سؤال 573 . پدر و مادرم خمس خانه را پرداخت ننموده اند آيا پس از آن كه منزل به من ارث رسيد بايد خمس آن را بپردازم؟
بسمه تعالى: بر وارث لازم است خمس آن را بپردازد . والله العالم

شك در پرداخت خمس اموال موروثه

   سؤال 574 . پدرم از دنيا رفت و اموالى به ارث باقى ماند و شك دارم خمس اموال را پرداخته است وظيفه ام چيست؟
بسمه تعالى: اگر علم نداريد كه پدر پرداخت نكرده است پرداخت خمس واجب نيست . والله العالم

تبديل ارثيه به زمين ديگر يا وجه نقد

   سؤال 575 . زمينى كه به ارث به ما رسيد در طرح شهردارى قرار گرفت و شهردارى عوض آن را به صورت زمين يا بهاى روز پرداخت كرد آيا بر آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: خمس تعلق نمى گيرد . والله العالم

فروش منزل و تأخير در تهيه منزل مورد نياز

   سؤال 576 . اگر منزلى را كه با پولى كه خمس به آن تعلق نگرفته خريدارى نموده و پس از مدتى بهره بردارى بفروشد اگر سال خمسى وى فرا رسد و خانه اى خريدارى نكرده باشد آيا بايد خمس پول را بپردازد؟
بسمه تعالى: بايد خمس سودى را كه از فروش خانه به دست آمده بپردازد مگر اين كه بخواهد در مدت كوتاهى با آن خانه بخرد . والله العالم

صفحه 177

تغيير زمان سال خمسى

   سؤال 577 . آيا پس از تعيين سال خمسى توسط نماينده مرجع تقليد، مقلد مى تواند آن تاريخ را تغيير دهد؟
بسمه تعالى: مى تواند تغيير دهد به شرطى كه ضررى به صاحبان خمس نرسد . والله العالم

درآمد پس از سال خمسى

   سؤال 578 . شخصى سال خمسى دارد و در بين سال گوسفندى خريدارى مى كند و هنگام سال خمسى گوسفند كوچك است و قابل فروش نيست و پس از چند ماه پس از سال خمسى گوسفند را مى فروشد آيا بايد خمس آن را بپردازد؟
بسمه تعالى: خمس سود مازاد بر اصل خريد را بپردازد . والله العالم

اجاره منزل خود و زندگى در منزل استيجارى

   سؤال 579 . منزل خود را اجاره داده و در منزل استيجارى سكونت دارم آيا خمس آن منزل لازم است؟
بسمه تعالى: در صورتى كه از وجه اجاره امرار معاش مى كنيد فعلاً منزل ياد شده حكم سرمايه را دارد و در صورتى كه پرداخت خمس خانه ملكى موجب اختلال در زندگى و حرج باشد خمس ندارد . والله العالم

سكونت در خانه سازمانى و رهن دادن منزل خويش

   سؤال 580 . اگر در منزل سازمانى سكونت داشته باشم و خانه اى را خريده و آن را رهن بدهم و از پول رهن اتومبيلى بخرم آيا به منزل و اتومبيل خمس تعلق مى گيرد؟

صفحه 178
بسمه تعالى: هرگاه سكونت در خانه سازمانى موقت و از نظر زمان كم باشد در اين صورت خانه اى كه رهن داده است جزء مؤونه اوست و خمس به آن تعلق نمى گيرد و اگر اتومبيل براى زندگى لازم باشد آن هم خمس ندارد . والله العالم

استفاده از خمس جدا شده از مال

   سؤال 581 . آيا مى توانم در صورت نياز ضرورى از مالى كه به عنوان خمس كنار گذاشته ام بردارم و سپس جايگزين نمايم؟
بسمه تعالى: هرگاه خمس مال را كنار گذارده ايد نمى توانيد در آن تصرف كنيد . والله العالم

جمع آورى پول به دليل صرفه جويى

   سؤال 582 . اگر با صرفه جويى مبالغى كه شوهر به من مى دهد بدون اطلاع وى جمع آورى نمايم و سال بر آن بگذرد آيا خمس بر آن تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه شوهر وجه را براى زندگى شما داده اگر سال بگذرد خمس آن را بپردازيد و اگر براى تاًمين هزينه خانواده داده است بايد براى تملك آن از شوهر اجازه بگيريد و در صورت اجازه، خمس آن را بپردازيد . والله العالم

قرآن زينتى

   سؤال 583 . قرآنى نفيس به من هديه شده است اگر به قصد تبرّك و زينت در خانه نگهدارى شود و چندين سال از آن استفاده نكنم خمس آن واجب است؟
بسمه تعالى: احتياطاً جلد و كاغذ آن را قيمت كنيد و خمس آن را بپردازيد . والله العالم

صفحه 179

هبه آپارتمان به ديگرى و پرداخت اقساط

   سؤال 584 . آپارتمانى را به همسرم هبه كردم و اكنون اقساط آن را مى پردازم آيا به آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه اقساط آن را از درآمد سال خمسى بپردازيد به آن اقساط خمس تعلق نمى گيرد و اگر از درآمد سال پيش باشد خمس به آن تعلق مى گيرد و اما وظيفه همسر اين است كه اگر آپارتمان مورد نياز او نباشد بايد آپارتمان را قيمت كند و خمس آن را بپردازد .والله العالم

منزل مسكونى دو طبقه و اجاره طبقه دوم

   سؤال 585 . مالك دو طبقه منزل هستم و يك طبقه اش را اجاره داده ام آيا به آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: طبقه اى كه اجاره داده اگر براى امرار معاشى باشد حكم سرمايه را دارد، و طبقه پائين كه مالك در آن سكونت دارد خمس ندارد . والله العالم

خمس قيمت فعلى هديه

   سؤال 586 . آيا خمس هديه پس از گذشت يك سال بايد به قيمت فعلى پرداخته شود؟
بسمه تعالى: قيمت فعلى را پرداخت كند . والله العالم

كتابهايى كه خوانده نشده

   سؤال 587 . كتابهايى كه به طور كامل خوانده نشده، آيا خمس دارد؟
بسمه تعالى: خمس ندارد . والله العالم

صفحه 180

لوازم التحرير باقى مانده

   سؤال 588 . وسائل مصرفى مانند لوازم التحرير كه مقدارى از آنها در پايان سال خمسى باقى مانده است آيا خمس به آن تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر معتنى به خمس آن را بپردازيد . والله العالم

خمس مبالغى كه به سازمان حج واريز مى شود

   سؤال 589 . كسى كه چند سال است كه مبلغى به حساب سازمان حج و زيارت
جهت تشرف پول واريز كرده است آيا بايد خمس اصل آن را و خمس سود آن
را بپردازد؟
بسمه تعالى: اصل آن خمس ندارد، اما سود آن در صورت دريافت و گذشت سال بر آن خمس دارد و فرقى بين حج واجب و مستحب نيست . والله العالم

خمس فيش هبه شده

   سؤال 590 . برادرم چند سال قبل فيش حج خود را به من بخشيد آيا اكنون من بايد خمس آن را بپردازم؟
بسمه تعالى: اگر برادر فيش را از پول خمس داده شده خريدارى كرده، و شما قصد استفاده از آن براى تشرف به حج را داريد براى شما خمس لازم نيست . والله العالم

بدهى و سر سال خمسى

   سؤال 591 . اگر بدهى مدت دار داشته باشم آيا مى توانم سر سال خمسى، بدهى را از مخارج سال حساب كنم؟
بسمه تعالى: بدهى مدت دار را نمى توان جزء مؤونه حساب كرد و

صفحه 181
بايد خمس درآمد را با قطع نظر از بدهى مدت دار بپردازيد . والله العالم

وسيله نقليه براى جابجا كردن وسائل شغلى

   سؤال 592 . آيا وانت پيكان كه براى جابجائى وسائل شغلى خريدارى شده، خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: در صورت نياز به آن خمس ندارد . والله العالم

تعويض ماشين به ماشين گران قيمت

   سؤال 593 . ماشينى خريده ام و خمس آن را مى پردازم اگر آن را تعويض كنم و ماشين گران قيمت بخرم به تفاوت آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر زايد بر نياز و در شأن او نباشد بايد خمس آن را بپردازد . والله العالم

خمس پس انداز براى خريد خانه

   سؤال 594 . شوهر منزلى دارد و همسرش در آن سكونت دارد ولى همسر مبلغى را براى خريد خانه ديگر براى خود پس انداز مى كند آيا بر پس انداز خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: چنين خانه براى او جزء مؤونه نيست بايد خمس پس اندازها را بدهد . والله العالم

خريد با پول غير مخمس

   سؤال 595 . شخصى با مبلغى كه خمس آن را نپرداخته، وسائلى براى مغازه اش خريدارى نموده است، آيا بايد به قيمت روز تخميس شود يا قيمت روز خريد وسائل؟

صفحه 182
بسمه تعالى: جزء سرمايه است و در صورتى كه با پرداخت خمس آن به مشقت نمى افتد بايد به قيمت روز خمس آن را بپردازد  . والله العالم

شوهرى كه خمس نمى دهد

   سؤال 596 . شوهرم خمس اموال را نمى پردازد آيا مى توانم از اموالش مصرف كنم؟ و آيا وظيفه اى نسبت به پرداخت خمس دارم؟
بسمه تعالى: استفاده بلامانع است، و شما وظيفه اى نداريد . والله العالم

گذشت سال بر لباس استفاده نشده

   سؤال 597 . اگر لباسى را خريدارى يا هديه شود ولى در طول سال مورد استفاده قرار نگيرد و آيا بر آن خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر موقعيت بهره بردارى از آن در طول سال وجود داشت هرچند استفاده نكند خمس ندارد . والله العالم

خريد خودرو با مبلغ دريافت شده از بانك و فروش آن

   سؤال 598 . مبلغى از بانك براى خريد خودرو دريافت كردم و قبل از تحويل بلافاصله خودرو را فروختم، آيا بر اين مبلغى كه در اختيار دارم خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: پس از جدا كردن مبلغى كه به بانك بدهكار هستيد خمس بقيه را بپردازيد  . والله العالم

پرداخت خمس به همسر

   سؤال 599 . آيا مى توان به زوجه سيده خمس داد؟

صفحه 183
بسمه تعالى: جايز نيست . والله العالم

دادن سهم سادات به زن سيد

   سؤال 600 . ايا مى توان به زن سيدى كه همسر او نمى تواند مخارج زندگيشان را تاًمين كند سهم سادات پرداخت ؟
بسمه تعالى: هرگاه زن سيده فقير است و قادر بر اداره زندگى نيست مى توان از بابت خمس به او پرداخت كرد و لازم نيست گفته شود كه اين مبلغ بابت خمس است . والله العالم

خمس باغ ميوه

   سؤال 601 . قيمت گذارى و پرداخت خمس درختان ميوه چگونه انجام مى شود؟
بسمه تعالى: تا درختها را نفروشند پرداخت خمس واجب نيست . والله العالم

هديه به فرزند و فوت وى

   سؤال 602 . به فرزندم مقدارى طلا هديه داده بودم اكنون فرزندم فوت كرده است آيا بايد خمس آن هديه را بدهم؟
بسمه تعالى: هرگاه با پولى كه خمس به آن تعلق نگرفته بود هديه داده ايد و خمس به آن تعلق نمى گيرد . والله العالم

انتساب سادات

   سؤال 603 . انتساب سادات چگونه است؟
بسمه تعالى: حضرت هاشم جد دوم پيامبر اسلام است و نسب پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)چنين است: محمدبن عبدالله بن عبدالمطلب بن هاشم و اولاد هاشم همگى جزء سادات بوده و سيادت پيامبر و على و

صفحه 184
فرزندان او همگى به هاشم منتهى مى شود . هرچند افتخار هاشم به اين است كه جد اعلاى رسول گرامى و اميرمؤمنان(عليه السلام)است بنابراين سيادت قبل از پيامبر اسلام بوده است و سادات فعلى در كشور ايران غالبا از نسل حضرت زهرا(عليهما السلام) و احياناً از نسل عباس بن عبدالمطلب هستند . والله العالم

وجوب خمس در اموال ميّت

   سؤال 604 . شخصى از دنيا رفته است و قبل از فوت اعلام كرده كه خمس اموال را نپرداخته است و ضمناً وصى تعيين نكرده است وظيفه ورثه چيست؟
بسمه تعالى: هر نوع تقسيم تركه پس از پرداخت ديون الهى و مردمى صورت مى گيرد بنابراين بايد ابتدا خمس تركه را پرداخت سپس تقسيم كرد و اگر تقسيم شده هريك از وراث به تكليف خود عمل كنند . والله العالم

فقير شدن سيد در آينده

   سؤال 605 . سيدى كه اكنون فقير نيست ولى چند ماه ديگر فقير مى شود آيا جايز است سهم سادات بگيرد؟
بسمه تعالى: نمى توان پرداخت كرد . والله العالم

كم كردن خمس ازبابت بدهى بدهكار

   سؤال 606 . كالايى را نسيه مى فروشم و گاهى خريدار ورشكسته مى شود و قادر به پرداخت بدهى نيست آيا مى توانم طلب خود را بابت خمس حساب كنم؟
بسمه تعالى: نمى توان بدهى فرد ورشكسته را از حقوق واجبه كم كرد مگر اين كه سيد و فقير باشد  . والله العالم

صفحه 185

حساب بانكى براى فرزند

   سؤال 607 . فرزندى متولد شده است و والدين براى او در بانك حسابى باز مى كنند و مبلغى پول از طرف والدين و ديگران به حساب نوزاد واريز مى شود آيا پس از گذشت سال، بر آن مبلغ خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: خمس و زكات بر مال غيربالغ تعلق نمى گيرد . والله العالم

خمس در آيات و احاديث

   سؤال 608 . معمولاً در طى آيات و احاديث وارده در صفات مؤمنان اوصافى را بيان فرموده اند كه زكات از جمله آن هست، ولى در مورد خمس چنين توصيفى به چشم نمى خورد.
بسمه تعالى: زكات در قرآن و حديث به معناى اصطلاحى امروزى نيست بلكه فريضه مالى است كه خمس را نيز در برمى گيرد.والله العالم

پس انداز بازنشستگى

   سؤال 609 . از حقوق من مبلغى ماهانه كسر مى كنند تحت عنوان پس انداز آتيه كه بعد از بازنشستگى برگردانند، آيا متعلق خمس است؟
بسمه تعالى:اگر پس از بازنشستگى پرداخت شود و سال بگذرد ، خمس دارد.والله العالم

خمس مال حج بذلى

   سؤال 610 . در حج بذلى اگر باذل، خمس مال را نداده باشد مبذول له در تخميس آن موظّف است؟
بسمه تعالى:خمس آن بر عهده باذل است.والله العالم

صفحه 186

خريد قبل از سال خمسى و رسيدن سال

   سؤال 611 . معروف بين فقهاء دام ظلّهم اين است كه بايد در امر محاسبه خمسى حول واحد منظور گردد آيا در مورد اشياء و كالاى مصرفى مانند چند كيسه برنج و چند حلبى روغن و مقاديرى حبوبات كه در آخر سال خريدارى شده است و تخميس آنها خصوصاً براى اشخاص نسبتاً ضعيف مشكل هست. شخص مكلّف مى تواند براى آنها سالى را در نظر بگيرد؟
بسمه تعالى:اگر درآمدها مختلف باشد مى تواند براى هر كدام سال تعيين كند.والله العالم

كنار گذاشتن جهيزيه به مدت چند سال

   سؤال 612 . اگر جهيزيه عروس مدتى در خانه شوهر به هر علت مورد بهره بردارى نشود،آيا متعلق خمس مى شود؟
بسمه تعالى:خمس ندارد. والله العالم

گذشت سال بر پارچه

   سؤال 613 . پارچه چادرى و نظاير آن كه قيمت آن حدوداً 30 هزار تومان است و سال برآن بگذرد خمس دارد؟
بسمه تعالى:خمس دارد. والله العالم

تعيين سالروز خمسى برعهده مرد يا زن

   سؤال 614 . آيا تعيين سالروز خمسى اختصاص به مردها دارد كه به عنوان نان آور و مدير خانواده كه عوائد و مصارف به عهده ى اوست و يا زنان خانه دارى كه تحت سرپرستى مردها به سر مى برند و عائدات جزئى و حقير دارند را نيز شامل مى شود؟ اگر عائدات آنها نيز متعلق خمس باشد نحوه ى تخميس آنها از نظر مراعى بودن و

صفحه 187
به طور كلى كيفيت تخميس با مردان متفاوت است يا نه؟
بسمه تعالى:در اين قسمت بين مرد و زن فرقى نيست اگر زن مثلاً از طريك خياطى درآمدى دارد مسئول خمس درآمد خودش است.والله العالم

خمس يا ربع در پرداخت از پول غير

   سؤال 615 . اگرپولى را كه در بانك است خمس آن را از خود آن پول برداشت نكنم و از پول توجيبى پرداخت كنم و به آن پول بانك دست نزنم موظف به پرداخت خمس مى باشم يا ربع؟
بسمه تعالى:در صورتى كه خمس موجود در بانك و خمس پول توجيبى را بدهد مى تواند از پول دوم خمس هر دو تا را بپردازد.والله العالم

رشد قيمت ابزار كار

   سؤال 616 . آيا رشد قيمت ابزار كار مانند چاپ و عكاسى خمس دارد؟
بسمه تعالى:مادامى كه نفروخته است افزايش آن خمس ندارد.والله العالم

ترقى قيمت در وسط سال خمسى

   سؤال 617 . مغازه اى داشتم كه به يك ميليون تومان خريده بودم بعد از ترقى قيمت در وسط سال فروختم و همه آن را خرج كردم آيا خلاف كرده ام؟
بسمه تعالى:هرگاه در امر مشروع هزينه كرديد اشكال ندارد.والله العالم


صفحه 188

تخميس تمام اموال براى سفر به حج

   سؤال 618 . كسى تا امروز خمس نداده است و حتى موازين شرعى را در معاملات و يا خدمات و... در حيطه زندگى خود ملاحظه نمى كرده است، اكنون مى خواهد به مكه برود نسبت به هزينه سفر چه وظيفه اى دارد؟ آيا تخميس براو واجب است و اگر واجب است بر تمام مال و يا هزينه سفر را تخميس كند حج و يا عمره او صحيح است؟
بسمه تعالى:بايد همه اموال خود را نزد فردى كه آگاه از احكام شرع و داراى اجازه از فقيه جامع الشرايط است تخميس و نوعى مصالحه كند و اگر اين كار عملى نيست هزينه سفر و خريد لوازم سفر را تخميس كند.والله العالم

معلوم نبودن صاحب خمس

   سؤال 619 . مقدارى از وجوهات شرعيه كه مرجع تقليد صاحبان آن مشخص شده است از مدتها پيش نزد ما باقى مانده است اكنون با اينكه ارباب وجوه را نمى شناسم وظيفه ما درباره آنها چيست؟
بسمه تعالى:به همان مرجع تقليد تحويل دهد.والله العالم

تقسيم ارث و نپرداختن خمس

   سؤال 620 . شخصى كه در سال 1370 فوت كرده است و مغازه با تمام وسائلش به عنوان تركه ميّت بدون اينكه خمس آن را بپردازد به قيمت آن روز فروخته شده و در ميان وراث تقسيم گرديده است (توضيح اينكه متوفّى خمس مغازه و وسائلش را نپرداخته است) اكنون كه هر يك از وراث بخشى از آن و يا قيمت آن را تصرف كرده اند و مشغول الذمّه به خمس آن تركه مى باشد به چه مقدار از خمس مديونند؟ به قيمت سال 1370 و يا به ارزش كنونى؟

صفحه 189
بسمه تعالى:اگر عين تركه باقى است بايد خمس قيمت امروز را محاسبه كند ولى اگر آن روز تبديل به پول و مصرف شده خمس آنچه را كه به آن قيمت فروخته شده بپردازد. والله العالم

احتياط در خمس دارايى

   سؤال 621 . شخصى حدوداً ده سال است در يكى از مراكز اقتصادى مشغول به خدمت است حالا مى خواهد به عمره مشرف شود، جهت تخميس به ما مراجعه نموده است با اينكه تا امروز سال خمسى براى خود در نظر نگرفته است و بنا به اظهارش آذوقه اى يا پول نقدى كه سال بر آن بگذرد نداشته است و يا فراموش كرده است و فعلاً از يك زندگى متعارفى برخوردار است، حالا هزينه حج يا عمره كه مى خواهد مشرف شود و از سود اثناى سال است ،آيا متعلق خمس است؟ و اگر بخواهد نسبت به گذشته خود اطمينان حاصل كند چه مقدار خمس بدهد؟
بسمه تعالى:اگر هزينه سفر از سود اثناى سال است خمس ندارد ولى نسبت به باقى مانده در صورتى كه بخواهد احتياط كند بايد آن قسمت از دارايى خودش كه احتمال مى دهد خمس بر آن تعلق گرفته است تخميس كند .والله العالم

يك بار مصرف

   سؤال 622 . اگر مالى فقط يكبار مصرف شود و يا مورد نياز نيست ولى مى خواهد به صورتى از آن استفاده كند تا خمس به آن تعلق نگيرد آيا به هر دو صورت خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى:اگر يكبار مصرف شد خمس به آن تعلق نمى گيرد.والله العالم

صفحه 190

وام جهت سرمايه گذارى

   سؤال 623 . وامى كه از بانك و يا اشخاص جهت تامين زندگى و يا سرمايه گذارى دريافت مى كنيم متعلق خمس است؟
بسمه تعالى:وام خمس ندارد البته آن مقدار از وام كه اقساط آن پرداخت شده و هزينه نشده است حكم درآمد را دارد كه در صورت گذشت سال ، خمس بر آن تعلق مى گيرد.والله العالم

چك مدت دار در سالروز خمس

   سؤال 624 . در سالروز خمسى تكليف چك هاى مدت دار كه هنوز قابل وصول نيست چيست؟ آيا آنها نيز متعلق خمس است؟
بسمه تعالى: پس از وصول خمس آن را بپردازد.والله العالم

وصول چك پس از سالروز خمس

   سؤال 625 . چكهايى كه وقت وصول آن بعد از گذشتن سالروز خمسى من است آيا از عايدات سنه جديد محسوب مى شود يا سال خمسى؟
بسمه تعالى:هرگاه آن چك در مقابل جنسى يا وامى باشد كه به طرف پرداخته است بايد خمس آن چك را بپردازد.والله العالم

گذشت سال بر حق بازنشستگى

   سؤال 626 . شخصى فوت كرده است و حقوق بازنشستگى او بطور ماهانه مرتب دريافت و ميان وراث تقسيم مى شود، حالا اگر يكى از وراث سهم الارث خود را جمع كند و سال بر آن بگذرد متعلق خمس خواهد بود؟
بسمه تعالى:بايد خمس آن را بپردازد.والله العالم

صفحه 191

خوردن غذاى كسى كه خمس نمى دهد

   سؤال 627 . اگر كسى در ميهمانى كسى شركت كند كه مى داند اموال خود را تخميس نمى كند و مالى كه متعلق خمس نباشد ندارد و از غذاى داده شده بخورد وظيفه او چيست ؟
بسمه تعالى:خمس غذاى مصرفى خود را به سيد فقير بدهد.والله العالم

هديه كسى كه خمس نمى دهد

   سؤال 628 . پدرى كه اهل خمس و زكات نيست لباسى به فرزند خود مى خرد آيا فرزند او مى تواند در آن لباس نماز بخواند يا بايد خمس لباس را بدهد؟
بسمه تعالى:بهتر است خمس آن را بپردازد هر چند لازم نيست.والله العالم

اضافه آمدن شهريه پس از يك سال از پول يا حبوبات

   سؤال 629 . طلاب كه از حوزه شهريه دريافت مى كنند اگر در سر سال چيزى از پول و يا حبوبات بر مصرف سالانه اش زائد آيد با توجه باينكه شهريه ها كلاً از خمس وسهمين مباركين اعطاء مى شود مقدار زائد متعلق خمس خواهد بود يا نه؟
بسمه تعالى:خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

مصرف سهم امام

   سؤال 630 . آيا در صرف سهم مبارك ، فقر و استحقاق را شرط مى دانيد؟
بسمه تعالى:مصرف سهم امام(عليه السلام) عالمان و مبلغان دينى است كه پيوسته مشغول ترويج دين مى باشند ويا درصدد فراگيرى احكام دين هستند كه در آينده تبليغ كنند ولى در صورتى كه فقير نباشند مصرف نكنند البته اگر مرجعى از سهم امام(عليه السلام)به جهت مصالحى به

صفحه 192
فرد بى نياز داد مى تواند مصرف كند و فقر در اين قسمت شرط نيست .والله العالم

فراموشى سالروز خمسى

   سؤال 631 . شخصى كه سالروز خمسى خود را فراموش كند تكليف او چيست؟
بسمه تعالى:عمل به احتياط كند.والله العالم

تعمير و ترميم محل توليد در وسط سال

   سؤال 632 . در وسط سال چهار ميليون به ترميم و تعمير مرغدارى صرف كرده ايم آيا وظيفه مان به لحاظ خمس آنچه صرف كرده ايم چيست؟
بسمه تعالى:حكم سرمايه دارد هرگاه پرداخت خمس آن،باعث به هم خوردن كسب و كار نشود ، بپردازد.والله العالم

گذشت سال بر پس انداز در صندوق و تصرف ديگران

   سؤال 633 . مقدارى پول در صندوق قرض الحسنه گذاشته ام كه سال برآن گذشته است آيا جز بنده كه صاحب پول مى باشم اشخاص مى توانند از آن پول برداشت نمايند؟
بسمه تعالى: هرگاه تمليك به صندوق نكرده ايد، خمس آن را بپردازيد و تصرف افراد ديگر متوقف بركيفيت واگذارى به صندوق است.والله العالم

نپرداختن خمس از ابتداى كسب و درآمد تاكنون

   سؤال 634 . اينجانب در سال 70 ازدواج كرده و زندگى مستقلى براى خودم اختيار كرده ام و از سال 68 نيز در كارخانه استخدام شده ام و در اين مدت تدريجاً صاحب

صفحه 193
خانه و ماشين شخصى و وسايل خانه در حد متوسط مى باشم. اكنون متوجه شده ام كه مى بايست از اوّل كسب و درآمد مسأله خمسى را رعايت مى كردم اكنون با اين وضعيّتى كه دارم تكليف من چيست؟
بسمه تعالى:مجموع صورت دارائيهاى خود را بنويسيد و سپس با مرجع تقليد يا وكيل او نوعى مصالحه كنيد.والله العالم

ساخت طبقه دوم به عنوان كسب درآمد و اجاره دادن

   سؤال 635 . طبقه دوّم ساختمان را صرفاً بعنوان اجاره ومنبع درآمد تأسيس مى كنم و در اين مورد از بانك وام دريافت نموده ام حالا كه كار ساختمان تمام شده است و همه هزينه را از بانك دريافت كرده ام به اجاره داده و ماهانه مى گيرم آيا وظيفه من به لحاظ خمس درباره اصل ساختمان و درآمد آن با شرايط مرقوم چيست؟
بسمه تعالى:خمس اقساطى را كه تا حال پرداخته ايد، بپردازيد در آينده نيز به همين منوال عمل كنيد و اگر آينده خانه را فروختيد، خمس افزايش قيمت را بپردازيد و اگر وجه اجاره هم آخر سال اضافه آمد، بايد خمس آن را بپردازيد .والله العالم

تخميس مجدد

   سؤال 636 . اينجانب مبلغ يكصد هزار تومان پول و يا مقدارى برنج را تخميس نموده ام سپس آن را در بانك و يا گوشه خانه براى روز مبادا اندوخته نموده ام، آيا در آخر سال حتى اگر سالها بر آن بگذرد تخميس مجدد لازم است؟
بسمه تعالى:هرگاه يكبار خمس آن را پرداخته كافى است.والله العالم

خمس سود و اصل سرمايه

   سؤال 637 . اينجانب مبلغ پانصد هزار تومان در بانك اندوخته ام پيش از فرا رسيدن

صفحه 194
سالروز خمسى مبلغ يكصد هزار تومان از سود اثناى سال به عنوان خمس مبلغ ياد شده افراز نموده ام (كنار گذاشته و هنوز به مرجع تقليدم ارسال ننموده ام ) و منتظر رسيدن روز تخميس مازاد سال هستم كه همه آنچه در ذمّه خواهم داشت را يكجا به محضر مرجع تقليد ارسال نمايم آيا وظيفه شرعى حقير صحيح انجام مى شود و آنچه بعضى از فقها در اينگونه موارد ربع را بجاى خمس واجب مى دانند چه مفهومى دارد؟
بسمه تعالى:چون اين صد هزار تومان را به عنوان خمس پانصد هزار تومان كنار نهاده از مال مخمس نبوده بايد خمس صد هزار تومان را كه بيست هزار تومان است جداگانه بپردازد.والله العالم

محاسبه مقدار اجناس يا قيمت آن

   سؤال 638 . به هنگام فرار رسيدن سالروز خمسى تجّار و اصناف كميّت اجناس را بايد حساب كنند و يا قيمت آن را؟ چنانچه رائج است نوعاً در سر سال مقدار موجود از اجناس را با مقدار موجود سال گذشته مقايسه مى كنند مثلاً در نوروز سال 84، پانصد مثقال طلا و يا هزار متر پارچه داشتم و در نوروز سال 85 نيز اتفاقاً همان مقدار سرمايه دارم با توجه باينكه از نظر قيمت امسال با سال گذشته فرق دارد اكنون از لحاظ محاسبه خمسى چه وظيفه اى دارند؟
بسمه تعالى:چون از اول ملاك ريال فعلى بوده و از نظر ريال چون سود برده است (هر چند از نظر جنس افزايش نداشته است ) بايد موقع فروش خمس آن را بدهد.والله العالم

تبديل خانه با وسائل به بهتر با فاصله كم

   سؤال 639 . اينجانب اگر در اثناى سال خانه شخصى و يا بعضى از وسائل زندگى را بفروشم يا تبديل به احسن و يا پول آن را صرف مؤنه خود نمايم با ملاحظه اينكه

صفحه 195
طبيعتا ارتقاء قيمت خواهد داشت در اين مورد اشياء مزبور متعلق خمس مى باشد يا نه؟
بسمه تعالى:هرگاه خانه را بفروشد و با فاصله كمى خانه بخرد افزايش قيمت خمس ندارد و همچنين اگر صرف مؤنه كند.والله العالم

جلو انداختن سالروز خمسى

   سؤال 640 . سالروز خمسى اينجانب اوّل محرم است روى جهاتى مى خواهم براى هميشه (از سال آينده) اوّل ذيحجه الحرام را مبداء حول قرار دهم.آيا اين پيش كشيدن يكماه شرعا جايز است؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

رعايت روز در سالروز خمسى

   سؤال 641 . شخصى اوّل فروردين سالروز خمسى خود قرار داده است و محاسبه اش مثلاً در ساعت 12 ظهر بوده است آيا مراعات ساعت 12 در سال آينده واجب است و يا رعايت روز كافى است؟
بسمه تعالى: رعايت ساعت لازم نيست تنها مراعات روز كافى است. والله العالم

اضافه آمدن ارزاق و البسه و كيفيت محاسبه خمس به صورت جمعى

   سؤال 642 . آيا تاجر و كاسبى كه براى سرمايه خود اوّل فروردين را مثلاً سال خمسى قرار داده اگر چنانچه از ارزاق و البسه و پول جيبى ... در آخر سال مقدارى زائد آورد خمس سرمايه و ارزاق و.. را با هم حساب كند و يا جدا از هم و اگر در اثناء سال از اندازه سرمايه بكاهد مى تواند آن را از مازاد ارزاق و پول جيبى خود جبران كند؟

صفحه 196
بسمه تعالى:همه را يكجا حساب كند كه اگر سرمايه كاهش پيدا كرد به وسيله مازادها جبران شود.والله العالم

پرداخت خمس زمين پس از فروش

   سؤال 643 . شخصى سالروز خمسى او رسيده است و همه چيز خود را حساب كرده و خمس آن را پرداخته است ولى قطعه زمينى كه به عنوان تجارى و يا اينكه در آينده براى اولادش لازم مى شود را در اختيار دارد و مى خواسته تا آخر سال بفروشد ولى مشترى پيدا نمى شد اكنون از نظر خمسى چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى:قطعه زمين را هر موقع به فروش رساند خمس آن را بپردازد.والله العالم

فروش خانه و فرا رسيدن سال خمسى

   سؤال 644 . اينجانب خانه ام را در وسط سال فروختم با توجه به اينكه خانه مزبور را از ارباح وسط سال گذشته خريده بودم اكنون كه مى خواهم خانه ديگرى را خريدارى كنم و هنوز خانه مناسبى پيدا نكرده ام سال خمسى اينجانب فرا مى رسد آيا وظيفه حقير درباره پول موجود به لحاظ خمس چيست؟
بسمه تعالى:هرگاه جداً درصدد خريد خانه هستيد خمس به آن تعلق نمى گيرد. والله العالم

ماشين وانت به عنوان سوارى و باركشى

   سؤال 645 . فردى ماشين وانت دارد كه با اين ماشين هم باركشى مى كند و به عنوان ماشين سوارى استفاده مى نمايد آيا به خود ماشين وانت در اين فرض خمس تعلق مى گيرد ؟
بسمه تعالى:هرگاه از ماشين پيش از سال خمسى اصلاً استفاده

صفحه 197
نكرده خمس تعلق مى گيرد و اگر به يكى از دو نحو پيش، مورد استفاده بوده متعلق خمس نيست.والله العالم

رهن و گذشت سال

   سؤال 646 . رهنى كه در اجاره مغازه و يا منزل سپرده مى شود متعلق خمس است؟
بسمه تعالى:هرگاه پولى كه با آن خانه و مغازه رهن كرد و سال گذشته باشد خمس دارد مگر آنكه پرداخت خمس آن براى او مشقت داشته باشد. والله العالم

افزايش قيمت دستگاه

   سؤال 647 . آيا دستگاه هاى چاپ ويا راديولوژى و يا آزمايش و يا توليدى و نظائر آنها كه خمس آن را داده ولى با مرور زمان ارتقاء قيمت پيدا مى كنند مشمول خمس هستند؟ اگر هستند محاسبه و دفع آن فوريت دارد؟
بسمه تعالى:مادامى كه نفروخته است قيمت ارتقايى خمس ندارد. والله العالم

پرداخت سهم امام در اصلاح بين دو فرد

   سؤال 648 . در حديث مفضل(رحمه الله) كه امام صادق(عليه السلام) به او فرمودند : «اذا رايت منازعة بين اثنين من شيعتنا فافتد من مالى... الحديث » آيا طبق مفاد اين حديث شريف مكلّف مى تواند از سهم امام(عليه السلام) در اصلاح ذات البين صرف نمايد؟
بسمه تعالى:با اجازه مرجع تقليد اشكالى ندارد. والله العالم

پس انداز براى اداء قرض و گذشت سال

   سؤال 649 . اگر صاحبخانه پولى را به عنوان رهن از مستأجر بگيرد و آن را خرج كند

صفحه 198
بعد هر وقت پولى به دستش آيد آن را پس انداز كند تا قرض خود را بپردازد آيا بعد از گذشت يك سال متعلق خمس است؟
بسمه تعالى:هرگاه پس اندازها براى صرف در مورد قرض است خمس به آن تعلق نمى گيرد .والله العالم

اموال مؤسسات عمومى و گذشت سال

   سؤال 650 . آيا مبالغى كه در صندوق مؤسسات عمومى (درمانگاه ،خيريه و...) اندوخته مى شود و قهراً سال برآن مى گذرد و متعلق به شخص خاص نيست، متعلق خمس است؟
بسمه تعالى:اموال مزبور ملك عنوان است و چون مالك شخصى ندارد مانند اوقاف عامه است خمس به آن تعلق نمى گيرد.والله العالم

پرداخت خمس نصف اموال و تصرف در نصف

   سؤال 651 . حقير مبالغى در بانك اندوخته ام كه خمس نصف آن را داده ام و نصف ديگرش را هنوز نداده ام، اكنون آيا مى توانم از آن مبالغ برداشته و خرج زندگى ام كنم يا نه؟
بسمه تعالى:نصف مبالغ مخمّس است مى تواند تا نصف آن تصرف كند. والله العالم

پرداخت خمس توسط افراد ضعيف و حرج

   سؤال 652 . عده اى از اشخاص از نظر مالى جداً ضعيف مى باشد به حدّى كه در صورت اداى خمس به زحمت مى افتند آيا درباره ى خمس آنان همانند طبقات معمولى مردم مداقه خواهد شد و يا اجمالاً تسهيلاتى براى ايشان قائل مى شويد؟
بسمه تعالى: هرگاه اداى خمس مايه مشقت و حرج مى شود از

صفحه 199
پرداخت خمس معاف هستند. والله العالم

دين به مقدار اضافه آمدن ارزاق

   سؤال 653 . مقدارى از حبوبات و ارزاق و مانند آن را در آخر سال باقى مانده و سر سالش رسيده از سوى ديگر به همان اندازه نيز به خياط و بقال مديون مى باشد.آيا در اين صورت مى تواند مقدار زائد را در نظر خود با ديون موجود از همان سال معادله كند و خمس ندهد؟
بسمه تعالى:مى تواند محاسبه كند.والله العالم

جمع آورى پول و وسائل زندگى براى ازدواج

   سؤال 654 . بعضى از جوانان مقدارى پول ويا وسائل زندگى براى هزينه ازدواج خود تدريجاً ذخيره مى كنند و معتقدند كه در غير اين صورت جهت امر ازدواج با مشكل مواجه خواهند شد به لحاظ خمسى چه وظيفه اى دارند؟
بسمه تعالى:خمس ندارد . والله العالم

تخميس قسط

   سؤال 655 . اينجانب بدون داشتن خانه شخصى رنج مى برم و قدرت خريدن خانه را ندارم فلذا با دريافت وام دولتى ( ويا شخصى) خانه اى خريده ام با اين حال اوّلا در مبدأ سال خمسى كه دارم به مازاد بر ما يحتاج كه خواهم داشت خمس تعلق مى گيرد يا نه؟ و ثانياً به هنگام پرداخت اقساط بانكى و يا شخصى تخميس قسطها را واجب مى دانيد يا نه؟
بسمه تعالى: اگر مازادى دارد خمس به آن تعلق مى گيرد اما اقساط ياد شده جزء مؤنه و خمس ندارد .والله العالم

صفحه 200

زمان پرداخت خمس سرمايه

   سؤال 656 . آيا سرمايه اى كه مى خواهيم اساس تجارت خود قرار دهيم خمس دارد؟ و آيا در چه زمانى بايد خمس آن را پرداخت. قبل از بكارگيرى يا بعد از گذشت يكسال؟
بسمه تعالى: پس از گذشت سال ، خمس آن را بپردازد.والله العالم

پرداخت حقوق چند ماه در سر سال خمسى

   سؤال 657 . كارمندى كه سال خمسى او، اوّل فروردين مى باشد حقوق ماههاى قبلى او به علت ضعف مالى اداره مربوط به تأخير افتاده و در فروردين سال نو به دست او رسيده است اكنون با توجه به اينكه اين حقوق در مقابل كارى كه سال گذشته انجام داده است به او اعطاء مى گردد اين مبلغ به نظر حضرت عالى خمس دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه به خاطر هزينه هاى سال گذشته بدهكار نباشد هر موقع پرداخت كردند خمس آن را بپردازند. والله العالم

محاسبه معقوّقه از سال گذشته يا سال جديد

   سؤال 658 . كسى كه حقوق معوّقه ماه هاى گذشته را در سال جديد دريافت مى كند آيا حقوق در ارباح سنوات قبلى محسوب مى شود و بايد خمس آنرا بدهد و يا از عايدات سال بعدى به حساب مى آيد و متعلّق خمس نيست؟
بسمه تعالى: از عائدات سال گذشته حساب مى شود نه سال بعد.والله العالم

استفاده كتاب و لوازم التحرير پس از گذشت يك سال

   سؤال 659 . كتاب و لوازم التحرير كه اتفاقاً در اثناى سال مورد استفاده قرار نگرفت و يكسال از خريد آن گذشت با ملاحظه اينكه به عنوان مدارك علمى و مآخذ فنى

صفحه 201
همه آنها براى اينجانب حداقل ضرورت را داشته باشد آيا مشول خمس قرار مى گيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه كتاب و لوازم تحرير و لو يكسال بعد مورد حاجت قرار مى گيرد خمس ندارد.والله العالم

خريد كتاب به تدريج و نياز در آينده

   سؤال 660 . هر چيزى كه طلبه يا غير طلبه ( مثلاً كتاب يا چيزهاى ديگرى) را به تدريج مى خرد اوّلاً چون نمى تواند يكجا بخرد. ثانياً به آنها نياز خواهد داشت. آيا به آنها خمس تعلق مى گيرد يا نه؟
بسمه تعالى: خمس تعلق نمى گيرد. والله العالم

پيش پرداخت خريد و گذشت سال

   سؤال 661 . مقدارى پول كه به عنوان پيش خريد اتومبيل در يكى از مؤسسات صنعتى سپرده مى شود آيا متعلق خمس است؟
بسمه تعالى: هرگاه نياز به ماشين دارد قسط پيش پرداختى خمس ندارد.والله العالم

تأخير در خريد خانه پس از فروش خانه اوّل

   سؤال 662 . فردى خانه اى را به مبلغ ده ميليون خريده پس از استفاده سه سال بعد به چند برابر آن مبلغ فروخت و اكنون دنبال منزل ديگر است، اگر چنانچه سال خمسى سر رسيد و هنوز منزلى پيدا نكرده است در مورد خمس اصل پول و افزايش آن چه تكليفى دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه مبلغى را كه از فروش خانه بدست آمده در خريد خانه ديگر مصرف كند خمس ندارد ولى اگر خريد خانه دوم را مدت

صفحه 202
زيادى به تأخير اندازد افزايش قيمت خمس دارد.والله العالم

سادات از نسل حضرت زهرا(عليها السلام) يا غير آن

   سؤال 663 . آيا ساداتى كه نسبت آنان از شاخه حضرت على(عليه السلام) به جانب عبدالمطلب منتهى مى شوند و هيچگونه ارتباطى با ذات مقدس حضرت زهرا سلام الله عليها ندارند حكم همان سيادت مصطلح را دارند ؟
بسمه تعالى: فرزندان هاشم همگى سيدند هر چند از طريق پيامبر(صلى الله عليه وآله) يا دخت گرامى او به هاشم نرسند.والله العالم

دستگردان توسط فقيه يا وكيل وى

   سؤال 664 . آيا سيد غير فقير و غير فقيه صرفاً به عنوان سيادت خويش در مواردى كه پيش مى آيد مى تواند با مؤمنين دستگردان نمايد و سهم سادات را بگيرد؟
بسمه تعالى: فقط دستگردان از آن فقيه و يا وكيل اوست.والله العالم

تبديل خمس به پوشاك و پرداخت آن

   سؤال 665 . تبديل وجه خمسى به اجناس ديگر از قبيل پوشاك و وسائل زندگى و دادن آنها به سادات به نظر حضرت عالى چگونه است به ويژه هنگامى كه سيد از پذيرفتن سهم سادات جداً ناراحت مى شود؟
بسمه تعالى: با اجازه مرجع تقليد و يا وكيل او اشكالى ندارد.والله العالم

وام به سيد و حساب، بابت خمس در سر سال خمسى

   سؤال 666 . شخصى مى خواهد مبلغى را به سيد مستحقى به عنوان وام بدهد و مى داند كه سر سال مبلغى را به سادات در ذمّه خواهد داشت، آيا مى تواند سر سال آن مبلغ را از مال سادات احتساب كند؟

صفحه 203
بسمه تعالى: اگر به عنوان وام داده است سر سال مى تواند بابت خمس حساب كند. والله العالم

نپرداختن خمس تاكنون

   سؤال 667 . شخصى تا امروز خمس نداده است و در همين سال جارى در طى يك داد و ستد سود زيادى برده است. آيا وظيفه او كه مى خواهد به حج مشرف شود نسبت به كل مال كه تا حال جمع كرده خصوصاً به سودى كه در اثناى همين سال جارى به دست آورده است چيست؟
بسمه تعالى: چنين شخصى صورت اموال خود را بنويسد با مرجع تقليد و يا وكيل آشنا به مسائل شرعى در ميان بگذارد تا تكليف او روشن شود.والله العالم

تبديل پول مخمس به طلا يا جنس

   سؤال 668 . اگر جنس و يا پولى كه خمس آن پرداخت شده است و يا پولى كه خمس به آن تعلق نمى گيرد همه را با جنس و يا پول و يا طلايى عوض كنند و آن را نگهدارى كنند، آيا خمس به آن تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: خمس تعلق نمى گيرد مگر آنكه بخواهد با آن تجارت كند كه در اين صورت به سود آن ، خمس تعلق مى گيرد.والله العالم

هزينه كردن پول فروش مغازه براى ازدواج و كسر از منفعت

   سؤال 669 . شخصى جهت تأمين خرج ازدواج دخترانش مغازه و فرش خانه و حتى زيور آلات همسر خود را فروخت و به همين منوال چند سال بر وى گذشت كه در آخر سال افزايش نداشت ، اكنون بعد از گذشت سالها وضع درآمد او خوب شده است و در سالروز خمسى مبالغى دارد . آيا مى تواند قيمت مغازه و يا زيورآلات را كه

صفحه 204
فروخت و هزينه تزويج دخترانش كرد از منفعت امسال كسر كرده و بقيّه را تخميس كند؟
بسمه تعالى: درآمدهاى بعدى را نمى تواند جايگزين فرش خانه و زيورآلاتى كه فروخته شده ، كند. البته اگر اثناى سال نيازهاى خود را از درآمد همان سال تأمين كند خمس ندارد . والله العالم

فروش فرش و يخچال و... تبديل به بهتر

   سؤال 670 . يخچال و فرش و غيره كه در اثناى سال فروخته مى شود احياناً به جاى آن يخچال و فرش بهتر و يا بزرگتر خريدارى مى شود اگر موقع فروش ارتقاء قيمت داشته باشد، خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: اگر هدف از فروش، جايگزين كردن چيزى مشابه آن است ، هر چند بهتر يا بزرگتر خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

پس انداز پول مخمس و غير مخمس و برداشت از آن

   سؤال 671 . اينجانب در صندوق قرض الحسنه مقدارى پول واريز كرده ام و خمس آنرا داده ام بار ديگر مبلغى را بر آن اضافه كرده ام كه خمس آنرا نداده ام اگر بخواهم از مجموع آن (چه مخمس، چه غير مخمس) پولى را برداشت كنم بلحاظ آنكه پول ها مخلوط شده اند شرعاً مسئوليتى دارم؟
بسمه تعالى: مى تواند به مقدار مبلغى كه خمس آن را پرداخته است تصرف كند.والله العالم

پرداخت خمس و حرج و مشقت در زندگى

   سؤال 672 . مبلغ دو ميليون تومان به 10 ارديبهشت بدهى دارم ، اكنون كه اوّل فروردين است و سر سال من است با توجه به آن بدهى سنگين قريب الاداء آيا

صفحه 205
چيزى اعم از پول نقد و جنس مازاد بر مصرف سال داشته باشم متعلق خمس خواهد بود؟ اگر جواب مثبت است نحوه اداء مبلغ سنگين فوق كه برايم مشكل هست چگونه خواهد بود؟
بسمه تعالى: چون دين او فعلاً دين مطالب نيست مانع از پرداخت خمس نمى شود مگر اين كه بداند پرداخت خمس موجب حرج و مشقت براى او خواهد بود در اين صورت مى تواند خمس را دستگردان كند و بعداً پرداخت كند.والله العالم

پس انداز پول غير مخمس در صندوق

   سؤال 673 . يك نوع قرض الحسنه بين مردم رواج دارد به اين ترتيب كه چندين نفر جمع مى شوند و قرار مى گذارند و همچنين هر ماه قرعه كشى مى كنند و يك نفر اين پول ها را برمى دارد. آيا اين قرض الحسنه كه بيش از 12 ماه طول مى كشد خمس دارد؟
بسمه تعالى: هرگاه مال مخمس را به صندوق پرداخته به آن خمس تعلق نمى گيرد ولى اگر پول غير مخمس را به صندوق داده هر موقع نوبت او رسيد در صورت گذشتن سال بايد خمس آن را بپردازد.والله العالم

تعيين سال براى پرداخت خمس

   سؤال 674 . آيا تعيين سال خمسى بر همگان حتى كسانى كه عايدات فيكس و ثابت دارند و با زحمت اعاشه مى نمايند واجب است؟
بسمه تعالى: منظور كردن سال براى سهولت كار است و الا اين افراد مى توانند آخر ماه خمس مازاد را بپردازند و كسانى كه با زحمت اعاشه مى كنند خمس به آنها تعلق نمى گيرد. والله العالم

صفحه 206

محاسبه سال قمرى يا شمسى

   سؤال 675 . پيش كشيدن سالروز خمسى شرعاً چه صورت دارد؟ و ضمناً محاسبه با سال شمسى جايز است يا نه؟
بسمه تعالى: پيش كشيدن سال خمسى اشكال ندارد و محاسبه با سال شمسى و يا قمرى هر دو جايز است.والله العالم

تهيه لوازم منزل به تدريج

   سؤال 676 . شخصى كه قدرت خريدن خانه ندارد زمين خانه را در سالى و سنگ و آهك و آهن را سال ديگر و لوازم ديگر را در طى چند سال خريدارى مى كند در مورد اين اشياء خريدارى شده كه سالها گذشته است از نظر خمس چه تكليفى دارد؟
بسمه تعالى: تهيه لوازم خانه به تدريج خمس ندارد. والله العالم

ساخت منزل در مدت چند سال

   سؤال 677 . شخصى با هزار زحمت مقاديرى پول جمع كرده و با آن پول وسائل ضرورى تأسيس يك باب ساختمان به عنوان سر پناه براى خود و خانواده اش تهيه نموده اكنون كار ساختمان به جايى نرسيده است كه سالروز خمسى او رسيد.آيا به اين قطعه زمين و وسائل خريدارى شده خمس تعلق مى گيرد؟
بسمه تعالى: جزء مؤنه است و خمس ندارد.والله العالم

تخميس پس از تمام چيزهاى لازم زندگى

   سؤال 678 . آيا تخميس بعد از پرداخت دارائى و مخارج مربوطه است و يا قبل از پرداخت بايد كل مال اصل و سود تخميس شود؟
بسمه تعالى: پس از پرداخت كليه چيزهايى كه از نظر شرعى و عرفى بر او لازم است محاسبه مى شود.والله العالم

صفحه 207

گذشت سال بر حق بازنشستگى يا ديه

   سؤال 679 . آيا پولى كه از بيمه مى رسد و نيز حقوق بازنشستگى و يا ديه اى كه در وسط سال دريافت مى شود متعلق خمس است؟
بسمه تعالى: هرگاه از زمانى كه پول به دست او مى رسد سال نگذرد خمس به آن تعلق نمى گيرد.والله العالم

فيش خريد تلفن و گذشت سال

   سؤال 680 . فردى جهت خريد تلفن همراه پول واريز كرده و هنوز تلفن را دريافت نكرده است كه سر سال او رسيد.آيا پول واريز شده خمس دارد؟
بسمه تعالى: خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

خمس قيمت روز بازار

   سؤال 681 . در رساله هاى عمليّه آمده است كه خمس اجناس را بايد به قيمت روز پرداخت .منظور از قيمت روز يعنى چه ؟ آيا منظور قيمتى است كه مى شود مانند اين جنس را از بازار خريد؟و يا قيمتى كه جنس موجود ارزش دارد؟ و يا معنى ديگر؟
بسمه تعالى: مقصود قيمتى است كه از او در بازار مى خرند.والله العالم

خريد زمين براى آينده اولاد

   سؤال 682 . حقير براى اولادم چند قطعه زمين خريده ام كه يكى پس از ديگرى ايشان را مستقل كنم.آيا اين يك قطعه و يا چند قطعه زمين متعلق خمس است؟و آيا نمى شود آنها را جزء مؤنه به حساب آورد؟
بسمه تعالى: خمس تعلق مى گيرد.والله العالم

صفحه 208

تخميس ارث توسط وصى و مخالفت وارث

   سؤال 683 . شخصى وصيّت كرده كه احتياطاً خمس كليه دارائى اعم از منقول و غير منقول پرداخت شود پس از فوت او پيش از آن كه ورثه سهم خمس خود را بردارند اداره دارايى طبق قانون ماليات بر ارث سهم خود را دريافت مى نمايد سپس بقيّه را وراث تصرف مى كنند و ضمناً وراث در جهت اجراىوصيّت متوفّى مبنى بر تخميس ارث با وصى مخالفت مى كنند اكنون با توجه به نحوه برخورد دارايى و مخالفت ورثه با قضيه خمس وصى چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: وصى كوتاهى كرده بايد به وسيله شكايت از تصرف آنها در اموال جلوگيرى كند و اگر امكان ندارد كسانى كه تصرف كرده اند مديون هستند. والله العالم

انفاق كردن و نپرداختن خمس

   سؤال 684 . كسانى كه در آخر سال هميشه مقدارى زائد بر مصرف سالانه داشته و از تعيين سالروز خمسى امتناع مىورزند آيا مى توانند در موارد نياز با اين وضعيّت انفاق و تبرّع داشته باشند؟
بسمه تعالى: انفاق آنها اشكال ندارد ولى مديون صاحب خمس مى شوند. والله العالم

سوددهى از ارث و اضافه بر مخارج سالانه

   سؤال 685 . باغى كه از پدرى به اولادش به عنوان ارثيه رسيده است و هنوز به علّت اختلاف بين وراث تقسيم نگرديده است اگر سود دهد و آن سود از مخارج سالانه اضافه بماند متعلق خمس است؟
بسمه تعالى: به سود باغ خمس تعلق مى گيرد.والله العالم

صفحه 209

كسب ثروت با سرمايه غيرمخمّس

   سؤال 686 . شخصى با سرمايه غير مخمس ثروت زيادى را بدست آورده است، اگر اكنون بخواهد تخميس كند از كجا شروع كند؟ جميع اموال را و يا فقط سرمايه را؟
بسمه تعالى: هرگاه غير از سرمايه ى غير مخمس، اموالى داشته باشد كه متعلق خمس باشد خمس همه را بپردازد.والله العالم

گذشت سال و سپس هديه دادن

   سؤال 687 . آيا تخميس اشياء موهوبه كه خمس آنها داده نشده است به عهده واهب است يا متّهب؟
بسمه تعالى: بر عهده واهب است.والله العالم

بيمه عمر

   سؤال 688 . بر اساس ضوابط معمول اداره بيمه ابتداء مبلغى را ماهانه از
شخص دريافت مى كند كه پس از مدتى مبلغ نامبرده را تا حدى مضاعف نموده و به خود او برمى گرداند، آيا مبالغى كه قبلاً در صندوق بيمه واريز شده است خمس دارد؟ و آيا اين اقدام بنظر حضرت عالى شرعيت دارد؟ بيمه نامبرده را بيمه عمر مى نامند.
بسمه تعالى: اگر بين فرد بيمه شده و مؤسسه بيمه عقدى بسته شود مبنى بر اينكه مبلغى را آن فرد در مدت معينى بپردازد كه در موقع گرفتارى و پيرى نيازهاى او را تأمين كند چنين عقدى رباخوارى نيست. و شرعاً صحيح است بنابراين مبلغى را كه شخص بيمه شده به تدريج مى پردازد نوعى مؤنه حساب مى شود و اگر از درآمد همان سال است خمس ندارد .والله العالم

صفحه 210

كارت بازرگانى و ارزش اعتبارى

   سؤال 689 . عدّه اى از مردم از دولت تقاضاى كارت بازرگانى و يا موافقت اصولى و يا كد خريد دستگاههاى توليدى مى كنند دولت هم در قبال تقاضا برابر ضوابط موجود بنام آنان كارت صادر مى كند كارت مورد نظر اگر چه مثلاً با دستگاه توليدى لازم ملزوم است ولى فى حد نفسه داراى ارزش تجارى مى باشد آيا دارنده آن در محاسبات خمسى خود تنها مصالح توليد را منظور كند و يا كارت مجوز را نيز بايد بحساب آورد؟
بسمه تعالى: خمس بر درآمدهاى عينى تعلق مى گيرد و كارت بازرگانى ارزش غير عينى است.والله العالم

بدهكارى به مقدار مؤنه سال و تساقط قهرى

   سؤال 690 . به آن بزرگوار نسبت مى دهند كه فرموده اند: اگر شخصى به اندازه مازاد بر مؤنه سال و يا بيشتر به اشخاص از بابت هزينه ضرورى مديون باشد، در اين صورت تهاتر وتساقط قهرى مى شود و ذمّه او از خمس برى خواهد بود اين نسبت صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه وقت پرداخت بدهى هاى او رسيده باشد مى تواند محاسبه كند. والله العالم

كسب درآمد چند روز قبل از سال خمسى

   سؤال 691 . كسى كه چند روزى به سال خمسى اش مانده اگر اين فرد از طريق معامله و يا ... پولى بدستش برسد آيا متعلق خمس است يا مى تواند براى آن سال جداگانه حساب كند؟
بسمه تعالى: هرگاه درآمدهاى او نوع واحد است براى مجموع

صفحه 211
يكسال خمسى در نظر بگيرد . والله العالم

فروش زيورآلات و گذشت سال بر پول آن

   سؤال 692 . خانمى زيور آلات خود را جهت تشرف به عتبات عاليات فروخت و
بعد از گذشت سال كه سفر ميسّر نگرديد مبلغ را خود وى برگرداندند آيا خمس
دارد؟
بسمه تعالى: موقعى كه زيورآلات بوده جزء مؤنه بود خمس نداشت و الان چون عنوان عوض شده و طبعاً خمس تعلق مى گيرد.والله العالم

فروش خانه و تلفن و گذشت سال بر پول آن

   سؤال 693 . اگر خانه شخصى، تلفن، ماشين، موتورسيكلت و... را كه از ارباح سالهاى قبل خريده بودم بفروشم و بعد از گذشت سال با همان پول مشابه آنها را بخرم آيا ذمّه ام به خمس مشغول است؟
بسمه تعالى: هرگاه بلافاصله و يا در زمان كمى تبديل كند خمس تعلق نمى گيرد.والله العالم

مبلغ واريزى براى حج يا عمره

   سؤال 694 . در شرايط فعلى كه بنا به گزارش رئيس سازمان حج پول زائران حج يا عمره به عنوان مضاربه از طرف آن سازمان مورد استفاده قرار مى گيرد و موقع تشرّف هر زائر، سود حاصله، از اصل هزينه كسر مى شود يا به خود زائر برگردانده مى شود (با اينكه بعضى اشخاص باين مضاربه راضى نيستند) به هر صورت آيا اين مبلغ واريز شده حج يا عمره كه سال بر آن گذشته خمس دارد؟ با توجه به اينكه در چرخش بوده است.
بسمه تعالى: مبلغ واريز شده براى حج و يا عمره هر چند سال

صفحه 212
بگذرد به آن خمس تعلق نمى گيرد و اگر سود آن را برگردانند، خمس دارد. والله العالم

محاسبه دين از ثلث سهم و پرداختن به طلبكار

   سؤال 695 . شخصى مى گويد فقيرى بمن بدهكار بود چون از نظر مالى در مضيقه بود دين او را از ثلث مجاز سهم مبارك حساب كردم روز بعد بدون اطلاع بنده بدهى خود را به منزل اينجانب داده بود آيا اين پول را با اينكه بنده در ثلث حساب كرده بودم چه كنم؟
بسمه تعالى: آن وجه را به مرجع تقليد بازگردانيد.والله العالم

كسر ديون از درآمد سال

   سؤال 696 . آيا ديون سالهاى گذشته كه در مؤنه صرف شده باشد را مى توان از ارباح سال خمسى كسر نمود؟
بسمه تعالى: در صورتى كه ديون او حالّ باشد مى تواند از ارباح سال خمسى كسر نمايد. والله العالم

خريد چند كيسه برنج قبل از سال خمسى

   سؤال 697 . در اواخر سال چند كيسه برنج و چند حلبى روغن خريد اتفاقاً روز تخميس فرا رسيد آيا مكلف مى تواند براى اين دو قلم سال خمسى مستقل در نظر بگيرد؟
بسمه تعالى: هرگاه چند رشته كار درآمد زا داشته باشد مى تواند براى هركدام سال خمسى خاصى معين كند در غير اين صورت بايد خمس آن را بپردازد بنابراين در فرض سؤال نمى تواند بر آنها سال خمسى مستقل در نظر بگيرد. والله العالم

صفحه 213

بدهكارى به بانك و ساختمان تمام نشده

   سؤال 698 . ساختمانى كه هنوز تمام نشده صاحب آن مقدار فراوان به بانكها بدهكار است در موقع تخميس چگونه محاسبه شود؟
بسمه تعالى: پس از كسر وامها خمس باقى مانده را مى پردازد.والله العالم

كنار گذاردن خمس و سپس مصرف مال مخمس

   سؤال 699 . شخصى مبلغ يك ميليون پول نقد را تخميس كرد و آن را كنار گذاشت در اثناى سال مبلغ دويست هزارتومان از همان برداشت و خرج نمود آيا در آخر سال مى تواند همان مبلغ را از سود كسر كند و روى همان مبلغ مخمّس بگذارد يا نه؟
بسمه تعالى: در فرض ياد شده نمى تواند چيزى از سود را بابت مبلغ برداشت شده از پول غير مخمس كسر كند بلكه بايد خمس همه سود مازاد را بپردازد. والله العالم

نپرداختن خمس توسط شريك

   سؤال 700 . يكى از دو شريك خمس نمى دهد ديگرى كه مواظب طهارت اموال خود مى باشد آيا مى تواند از درآمد مشترك برداشت كند؟
بسمه تعالى: به عنوان سهم خودش از سود بردارد و خمس آن را بدهد كافى است ولى كوشش كند كه خمس مجموع سهم خود را نيز بپردازد. والله العالم

صفحه 214
احكام حجّ

مرجع تقليد نائب

   سؤال 701 . آيا در نيابت از ديگرى در حج بايد مرجع تقليد نائب و منوب عنه يكى باشد؟
بسمه تعالى: لازم نيست و نائب بايد به فتاواى مرجع تقليد خود عمل كند و احتياط آن است كه در موارد اختلاف فتوى عمل به احتياط كند . والله العالم

خريد فيش حج

   سؤال 702 . آيا خريد فيش حج از افرادى كه نمى توانند به حج بروند جائز است; و اگر با خريد چنين فيشى به حج رفت حج او صحيح است؟
بسمه تعالى: خريد و فروش فيشها بايد مطابق قانون سازمان حج و زيارت باشد ولى حج با فيش خريدارى شده اشكال ندارد . والله العالم

احرام و بيمارى پوستى در دست و پا

   سؤال 703 . شخصى كه به بيمارى پوستى مبتلاست آيا مى تواند در موقع احرام دستان و پاهاى خود را بپوشاند؟
بسمه تغالى: اگر بتواند با باند پيچى و نظائر آن مواضع مورد نظر را پنهان كند اشكال ندارد . والله العالم

استلام حجر و قطع طواف

   سؤال 704 . آيا بوسيدن ديوار كعبه يا استلام حجر الأسود در حين طواف جائز است؟

صفحه 215
بسمه تعالى: اگر طواف را قطع كند و استلام كند پس از استلام از همان جايى كه قطع كرده به طواف خود ادامه دهد اشكال ندارد . والله العالم

تعيين حج مستحبى يا حجة الاسلام

   سؤال 705 . در حج نيابتى غير ازنيت نيابت، تعيين نوع حج مثل حجة الاسلام يا حج مستحبى لازم است؟
بسمه تعالى: كافى است كه نيت كند بر اين كه آنچه بر ذمه منوب عنه است به جا مى آورم . والله العالم

14 شوط در سعى به جاى 7 شوط

   سؤال 706 . اگر به خاطر جهل در سعى 14 شوط انجام دهد آيا سعى او صحيح است؟
بسمه تعالى: استحباباً سعى را اعاده كند . والله العالم

نذر احرام با علم به انجام برخى محرمات احرام

   سؤال 707 . اگر نذر كند كه قبل از ميقات محرم شود در حالى كه مى داند كه برخى از محرمات احرام را مثل زير سايه رفتن مرتكب مى شود آيا نذر او صحيح است؟
بسمه تعالى: بنابر احتياط در ميقات يا موازات آن و در صورت عدم امكان در ادنى الحل احرام را تجديد كند . والله العالم

محرم و خوابيدن در كيسه خواب

   سؤال 708 . آيا محرم مى تواند در كيسه خواب كه تنها سر بيرون آن مى ماند بخوابد؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد . والله العالم

صفحه 216

ويلچر و محل طواف

   سؤال 709 . برخى از افرادى كه با ويلچر طواف را بجا مى آورند گاهى به جهت ازدحام جمعيت سبب مزاحمت و اذيت ديگران مى شوند، آيا چنين طوافى صحيح است؟ آيا مى توانند از طبقه دوم مسجد الحرام طواف كنند؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد با ويلچر در صحن مسجد الحرام طواف بدهند البته در حين طواف رعايت حال سائر طواف كنندگان را بكنند بنابراين در فرض مذكور طواف در طبقه دوم كافى نيست مگر اين كه طواف با ويلچر از طرف مأمورين ممنوع باشد . والله العالم

ماسك در حال احرام

   سؤال 710 . آيا پوشاندن صورت به وسيله ماسك براى خانمها در حال احرام به منظور مسائل بهداشتى خصوصاً بيماريهاى مهلك جايز است؟
بسمه تعالى: پوشاندن صورت براى زنها در حال احرام جائز نيست ولى در صورت احساس خطر اشكال ندارد . والله العالم
   سؤال 711 . وصل ماسك به صورت براى مردان جايز است؟
بسمه تعالى: اشكال ندارد و كوشش كنند كه بند آن مخيط نباشد و در صورت انحصار به مخيط، اشكال ندارد . والله العالم

سفر محرم با ماشين سرپوشيده

   سؤال 712 . برخى از عوامل سازمان حج به صورت قهرى جهت انجام ذبح حجاج در حال احرام از منى به مذبح كه خارج از محدوده منى است با ماشين سرپوشيده مى روند لطفاً حكم آن را بيان فرمائيد؟
بسمه تعالى: اگر رفتند كفاره دارد . والله العالم

صفحه 217

كمربند پهن

   سؤال 713 . در حال احرام مى توان از كمربند پارچه اى دوخته استفاده كرد؟
بسمه تعالى: اگر پهن باشد به گونه اى كه پوشش حساب شود نبايد استفاده كرد . والله العالم

منحصر بودن تشرف به حج به ثبت نام

   سؤال 714 . شخصى در سالى كه سازمان حج و زيارت ثبت نام مى نمود به محض شنيدن اطلاعيه، بدون مسامحه و تأخير با تهيه هزينه لازم در ثبت نام شركت كرد به علت كثرت متقاضى كار به قرعه انجاميد. در اين قرعه كشى نام اين شخص در رديف سالهاى بعد اعلام گرديد كه در اثر كهولت سن و نارسايى قلب پيش از فرا رسيدن نوبت تشرف فوت كرد. آيا اكنون ورثه او در امر حج و استنابه از طرف او وظيفه دارند؟
بسمه تعالى:اگر راه منحصر به ثبت نام در سازمان حج و زيارت بوده است و نيز وصيت به حج نكرده است حج بر آن واجب نمى شود ولى شايسته است ورثه فيش را در اختيار كسى بگذارند كه از طرف او به حج برود.والله العالم

انصراف از حج

   سؤال 715 . آيا وجهى كه به عنوان حج تمتّع واجب به بانك واريز نموده ام و هنوز به سال تشرفم چند سال ديگر زمان باقى است مى توانم مسترد كرده و از حج منصرف شوم يا نه؟
بسمه تعالى:اگر ديگر جهات استطاعت در او جمع است نمى تواند مسترد كند .والله العالم

صفحه 218

انجام عمره مفرده و اسقاط استطاعت حج

   سؤال 716 . آيا كسى كه خود را براى ثبت نام حج آماده مى كند، در وسط سال مى تواند به عمره مشرف شود؟ با توجه به اينكه اين تشرف وى را از استطاعت ساقط خواهد كرد.
بسمه تعالى:اگر موقع ثبت نام حج فرا رسيده است حتماً براى حج ثبت نام كند و از عمره منصرف شود. والله العالم

نوبت تشرف به چند سال بعد و فيش حج براى امسال

   سؤال 717 . شخصى از نظر مالى و توان جسمى متمكّن است و در قرعه كشى سازمان حج و زيارت نوبت تشرف او به سال بعد واگذار گرديده است. ولى يكى از افراد خانواده فوت كرده و فيش او را در اختيار وى مى گذارند كه از طرف او به حج برود، در اين صورت آيا بايد از طرف خود حج بجا آورد و يا از طرف منوب عنه با توجه به اينكه در سالهاى قبل حج در ذمّه او استقرار نداشته باشد؟
بسمه تعالى:احتياط اين است كه از خانواده خود اجازه بگيرد سال جارى از طرف خود و سال بعد از طرف منوبِ عنه حج بجا آورد مگر اينكه حج منوب عنه فوريت داشته باشد و اين شخص بواسطه نيابت از او استطاعت طريقى پيدا كند در اين صورت بايد ابتداءً حج منوب عنه را انجام دهد و سال بعد حج خودش را. والله العالم

مانع از اتمام حج استيجارى

   سؤال 718 . شخصى در حج اجير شخصى بوده است بعد از انجام اعمال عمره تمتع به سكته قلبى دچار شد و از برگزارى اعمال حج معذور گرديد و به ايران مراجعت كرد در سال آينده مى خواهد مشرف شود ،آيا اعلام اين وضعيت به اوّلياء منوب عنه و اجازه مجدد با نيابت از منوب عنه در سال آينده لازم است؟

صفحه 219
بسمه تعالى:هرگاه در استيجار سال مذكور قيد يا شرط شده باشد بايد جريان را به ولى ميت اطلاع دهد بار ديگر اجير شود واگر موافقت نكردند وجه اجاره را برگرداند و اگر قيد نبوده يا رويكرد نيابت ، سال معين نبوده تذكر لازم نيست. والله العالم

تأخير حج و همراهى با كاروان بهتر

   سؤال 719 . كسى كه نام او براى امسال در ليست حجاج اعلام شده است آيا شرعاً مى تواند به جهت همراهى با كاروان فلان روحانى كه حال معنوى خوبى دارد، حج خود را به آينده موكول نمايد؟يا تشرف واجب فورى است؟
بسمه تعالى:حج فورى است نمى تواند به سال ديگر موكول كند. والله العالم

استقرار حج بر پدر و فوت وى

   سؤال 720 . پدرى كه حج بر او مستقر شده بود، بدون اينكه به نيابت از خودش دربارة حج وصيّت كند از دنيا رفته است.آيا با اينكه اولاد از وضعيت پدر متوفّى مطلع هستند بر آنان واجب است كه از جانب پدر حج بجا آورند يا نه؟ و اگر مؤظف اند آيا از اصل مال و يا ثلث آن؟
بسمه تعالى:بر ورثه واجب است از اصل مال براى پدر حج نايب بگيرند مگر اينكه انجام حج به نحو خاصى را مانند حج بلدى وصيت كرده باشد كه در اين صورت خصوصيات مورد وصيت از ثلث مال تأمين مى شود.والله العالم

انجام دادن نائب، عمره مفرده از طرف خود

   سؤال 721 . شخصى از طرف شخصى نائب شده كه حج بلدى بجاى آورد آيا نائب

صفحه 220
مى تواند اوّل از طرف خود عمره مفرده بجاى آورد و از حرم خارج شود اعمال را به نيت منوب عنه شروع كند؟
بسمه تعالى: جايز نيست چون ظاهر نيابت اين است كه نخستين اعمال را از طرف منوب عنه انجام دهد .والله العالم

پرداخت هزينه حج به زن و منع شوهر از حج

   سؤال 722 . اگر هزينه حج زنى را اولاد او كاملاً بپردازد آيا شوهر او مى تواند وى را از قبول چنين حجى منع كند؟
بسمه تعالى:اگر زن مستطيع شد اجازه شوهر ساقط است مشروط بر اينكه امنيت زن تأمين باشد در كاروانهاى فعلى اين شرط موجود است .والله العالم

پرداخت هزينه حج به فرزند و منع مادر

   سؤال 723 . پدرى، يكى از اولاد خود را مى خواهد به حج بفرستد و تمام هزينه را پرداخت مى كند از سوى ديگر مادر وى مانع سفر او مى شود و مى گويد به لحاظ اينكه هنوز سنش جوان است اوّل ازدواج كند بعد به حج مشرف شود. آيا در اين صورت پسر مستطيع است و بايد قبول كند و يا امتناع مادر موجب زوال تكليف مى شود؟
بسمه تعالى: اگر پدر در فرض مزبور هزينه حج را بذل كند براى پسر قبول واجب مى شود و اطاعت مادر لازم نيست و اگر در حد گفتگو باشد و بذل محقق نشود مستطيع نيست.والله العالم

استطاعت زن و تهديد شوهر به طلاق در رفتن به حج

   سؤال 724 . زنى كه حج بر او استقرار يافته ولى زوج شديداً ممانعت مى كند به طورى

صفحه 221
كه در صورت رفتن به حج او را تهديد به طلاق مى نمايد آيا وظيفه او نسبت به مسأله حج چيست؟
بسمه تعالى:اگر گفتار شوهر قطعى باشد و مى داند عمل مى كند و زندگى براى زن حرجى مى شود فعلاً دست نگه دارد.والله العالم

زن مستطيع و فرزند شيرخوار

   سؤال 725 . خانمى كه به لحاظ مالى و بدنى و راه، مستطيع است ولى طفل شيرخوارى دارد كه با غير او آرام نمى گيرد، اكنون وظيفه او در برگزارى حج چيست؟
بسمه تعالى:اگر نتواند به همراه بچه به حج مشرف شود و دايه اى مناسب براى بچه پيدا نشود صبر كند تا از شير گرفته شود و بعداً به حج برود .والله العالم

ازدواج يا رفتن به حج

   سؤال 726 . زنى شوهرش مرده است و اداره خانه به عهده اوست با داشتن اولاد در شرف ازدواج و ترس از به گناه افتادن ايشان، آيا ازدواج بر حج آنها مقدم است يا بايد حج بجا آورند؟
بسمه تعالى: هرگاه ازدواج براى آنها نياز ضرورى باشد آن را بر حج مقدم بدارند. والله العالم

خريد فيش آزاد

   سؤال 727 . در صورتى كه كسى مى تواند فيش آزاد حج بخرد و اين قيمت با نرخ متعارف خيلى تفاوت داشته باشد و مستلزم تأخير افتادن نوبت ديگران باشد آيا حج بر او واجب است.
بسمه تعالى: هرگاه قيمت فيش آزاد براى او حرجى نباشد خريدن

صفحه 222
فيش بر او واجب است و در شرايط فعلى سبب به تأخير افتادن نوبت ديگران نمى شود چون صاحب فيش نوبت پيش داشته است.والله العالم

مصرف اموال و مستطيع نشدن

   سؤال 728 . آيا مى توانم در طول سال اموالم را طورى مصرف كنم كه به حد استطاعت نرسم؟
بسمه تعالى: اگر اسراف كارى نباشد اشكال ندارد.والله العالم

روحانى كاروان و سفر اول به حج

   سؤال 729 . آيا طلاب علوم دينى كه به عنوان روحانى كاروان و يا معين روحانى به حج مشرف مى شوند و بعد از رجوع حداقل بخشى از زندگى خود را با دريافت شهريه تأمين خواهند نمود و بدون شهريه به تكلف خواهند افتاد .در بار اوّلى كه مشرف مى شوند، آيا نيّت حجه الاسلام نمايند و يا نيت مافى الذمّه و يا غيره؟
بسمه تعالى:مستطيع است و بايد نيت حجة الاسلام بكند زيرا زندگى او، به حج برود يا نرود فرق نخواهد كرد.والله العالم

انجام عمره مفرده در ايام عادت

   سؤال 730 . زنى در عمره مفرده ، در ايّام عادت محرماً وارد مكه معظّمه گرديد و چون عجول بود به تذكرات روحانى گوش نداده با اين وضع بقيّه اعمال را انجام داد، توضيح اينكه وقت وسيعى تا پاك شود داشته است ، اكنون كه به ايران برگشته اعمال او چگونه است و اگر در احرام است چگونه بايد از احرام خارج شود و در صورت استنابه چگونه بايد تقصير نمايد؟
بسمه تعالى:در صورت امكان بايد به مكه برگردد و پس از انجام عمره مفرده با پوشيدن لباس احرام و با طهارت طواف و نماز و سعى

صفحه 223
و تقصير و طواف نساء و نماز آن را انجام دهد و در صورت حرجى بودن براى انجام طواف و نماز طواف و سعى و طواف نساء و نماز آن نائب بگيرد در صورت استنابه، نايب پس از انجام سعى اطلاع دهد تا خود شخص تقصير كند و سپس ، نايب طواف نساء و نماز آن را انجام دهد .والله العالم

زن مستحاضه و دو ركعت نماز قبل از طواف

   سؤال 731 . زن مستحاضه جهت انجام طواف واجب وضو گرفته و هنگام تشرف به حرم دو ركعت نماز تحيّت خوانده سپس طواف واجب را انجام داده است. طواف او (بدون تجديد وضو) چگونه است؟
بسمه تعالى: اگر يقين ندارد درحالت نماز خون از او خارج شده است عمل او صحيح است.والله العالم

خروج از مكه و ورود پس از تبدّل ماه قمرى

   سؤال 732 . در سالهاى اخير متداول شده است كه زائرين را بعد از انجام عمره مفرده جهت ديدار كوتاهى از اطراف به عرفات و مشعر و منى مى برند سپس به مكه بر مى گرداند اگر اين ديدار بعد از تبدّل ماه قمرى باشد براى ورود به مكه معظّمه احرام مجدد را لازم مى دانيد؟ و يا گذشت 30 روز معيار مى باشد اگر احرام لازم باشد از كجا بايد محرم شود؟
بسمه تعالى:ميزان ماه قمرى است بايد با احرام از ادنى الحل وارد شوند.والله العالم

تراشيدن نصف سر در منى

   سؤال 733 . آيا تراشيدن نصف سر در منى براى محرم كافى است و در اين صورت

صفحه 224
مى تواند از احرام خارج شود؟
بسمه تعالى:تراشيدن نصف سر كافى نيست.والله العالم

نماز در عرفات و كم بودن فاصله بين مكه و عرفات

   سؤال 734 . در محاسبات اخير مسافت بين مكه معظّمه و عرفات شرفها الله را 22 كيلومتر اعلام نموده اند در اين صورت وظيفه زائرين به لحاظ قصر و اتمام در عرفات و مشعر و منى چيست؟ و ثانياً اعتماد بر اين محاسبه به نظر حضرت عالى چگونه است؟
بسمه تعالى:هرگاه در مكه قصد اقامه كرده و اقامت او محقق شده باشد چون فاصله عرفات كم شده است سفر شرعى محقق نمى شود.والله العالم

بستن دستمال بر سر به جهت سردرد و كفاره آن

   سؤال 735 . آيا كسى كه جهت سر درد در حال احرام دستمال بر سر مى بندد بطوريكه تمام سر را مى گيرد كفّاره دارد؟
بسمه تعالى:احتياطاً كفاره بدهد.والله العالم

طواف بدون وضوى زن

   سؤال 736 . شخصى به همراه همسرش به عمره يا به حج مشرف شده و بعد از بستن احرام و انجام اعمال بعدى به منزل مراجعه كردند و با همسرش نزديكى مى نمايد سپس زن اظهار مى دارد كه من موقع آمدن به مكه در ماشين خوابم برده بود و جهت طواف وضو نگرفته بودم آيا اعمال اين دو نفر چگونه است و به لحاظ مجامعت با شرايط مذكور چه تكليفى دارند؟
بسمه تعالى:عمره مرد صحيح است و عمره زن فاسد نمى شود و

صفحه 225
بايد وضو بگيرد و اعمال طواف و نماز و سعى و تقصير را بجا آورد و بنابراحتياط عمره را دو مرتبه بجا آورد زن در صورت علم به مسأله بايد يك شتر كفاره دهد.والله العالم

منصرف شدن از نيابت پس از احرام

   سؤال 737 . زائرى احرام حج يا عمره را به نيابت از فردى و يا اشخاصى بست و تلبيه گفت سپس پيش از اينكه ميقات را ترك نمايد از نيابت مذكور منصرف گرديد اكنون مى تواند از نيت اوّلى عدول كرده و احرام را از طرف افراد ديگر ببندد يا نه؟
بسمه تعالى:بايد به همان نيت اول ادامه دهد.والله العالم

سجده بر موكت بدون اثر منفى بر آنچه صحيح است سجده برآن

   سؤال 738 . شخصى با وجود مايصح السجود عليه و بدون داشتن اثر منفى به لحاظ تقيّه سجده نماز طواف را اعم از طواف زيارت و يا نساء بر روى موكت و يا فرش انجام داده است عمره و حج او چه صورت دارد؟
بسمه تعالى:شخص بدون محذور بايد بر مايصح السجود سجده كند و نبايد بر غير آن سجده كند و در غير اين صورت بايد نماز را اعاده كند. والله العالم

فراموشى تلبيه پس از اعمال عمره

   سؤال 739 . زنى پرسيده است در مسجد شجره گم شدم لباس احرام پوشيده و به اتّفاق كاروان ديگرى به مكه رفته و به گروه خود پيوسم بعد از انجام كليه اعمال عمره هنگام بررسى اعمال توسط روحانى گروه متوجه شده ام كه در موقع احرام در مسجد شجره تلبيه نگفته ام آيا با اين وصف ، عمره او چطور است؟
بسمه تعالى:بايد از ادنى الحلّ احرام ببندد و تلبيه بگويد و اعمال

صفحه 226
عمره را انجام دهد.والله العالم

ختنه نبودن محرم

   سؤال 740 . شخصى كه ختنه نشده بود عالماً يا جاهلاً احرام بسته و اعمال عمره و يا حج را انجام داده است. آيا اعمال او صحيح است؟
بسمه تعالى:هرگاه بتواند در خود مكه ختنه انجام بگيرد اعمال را تجديد كند به شرط اينكه وقت آن نگذشته باشد مثلا عمره مفرده همواره وقت آن باقى است ولى عمره تمتع و يا طواف حج ، وقتش ضيق است و در صورت عدم امكان پس از بازگشت به وطن و انجام ختنه براى خروج از احرام مجدداً عمره مفرده به جا آورد و طواف ها و نمازهاى آن را اعاده كند و در صورت عدم امكان پس از ختنه براى انجام طواف ها و نمازهاى آن نايب بگيرد و اگر مستطيع بوده بار ديگر به حج تمتع مشرف شود.والله العالم

استفاده از ماسك و ساق بند به جهت ضرورت

   سؤال 741 . استفاده از ماسك جهت مصونيّت از گرد و غبار و دود و زانو بند و ساقه بند و جوراب واريس (جهت پيش گيرى از بيمارى واريس) در حال احرام چگونه است؟
بسمه تعالى:در صورت ضرورت جايز است و كفاره ندارد.والله العالم

استفاده از پتو در حال احرام

   سؤال 742 . استفاده از پتو كه حاشيه آن را با دستگاه خياطى زيگزال كرده اند در حال احرام چطور است؟ آيا به پتوى مذكور مخيّط گفته مى شود؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد.والله العالم

صفحه 227

بستن احرام با چند سنگ ريزه شبيه لباس

   سؤال 743 . بعضى از زائران لباس احرام را از ناحيه سينه با چند عدد سنگريزه از بالا به پايين بطورى كه سر هم محكم مى كند كه شبيه يقه لباس مى شود به نظر حضرت عالى چه صورت دارد؟
بسمه تعالى: اگر صورت لباس پيدا كند اشكال دارد.والله العالم

بيرون نگه داشتن سر از اتومبيل براى عدم استظلال

   سؤال 744 . محرم جهت اجتناب از گناه و فرار از كفّاره سر خود را از شيشه اتومبيل بيرون كرده است كه استظلال صدق نكند آيا عمل او صحيح است؟
بسمه تعالى:كافى نيست.والله العالم

انداختن تسبيح به گردن يا مچ دست در حال احرام

   سؤال 745 . آيا آويختن تسبيح و نظاير آن به گردن به هنگام وضو (در حال احرام) ويا دو لايه كردن آن در بازو در حال احرام اشكال دارد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد. والله العالم

قرآن خواندن در حال طواف

   سؤال 746 . اخيراً بعضى از زائران ايرانى قرآن را در دست گرفته و در حال طواف مشغول قرائت قرآن مى شوند تا حدى كه بعضاً از حالت طواف غافل مى شوند.آيا در اين مورد نصى و يا دستورى از ائمه دين وارد شده است؟ و آيا چنين مواضعى تلاوت قرآن بهتر است و يا دعا و تضرع؟
بسمه تعالى:خواندن ادعيه مأثوره و قرآن هر دو خوب است ولى مواظب باشد كه از نيت طواف غافل نشود.والله العالم

صفحه 228

ترك طواف نساء توسط كودك نابالغ

   سؤال 747 . كودك نابالغى در عمره مفرده طواف نساء را انجام نداده است.آيا ترك عمدى و يا سهوى اين طواف او را از مطلق تمتع جنسى ممنوع خواهد كرد؟ و چنانچه اگر ازدواج كند عقدش نيز باطل است؟
بسمه تعالى:بايد از طرف آن كودك كسى نائب شود تا طواف نساء را انجام دهد و اگر انجام نداد عقدش صحيح است ولى حق استمتاع ندارد.والله العالم

طواف آنچه بر ذمه دارد به جاى طواف نساء

   سؤال 748 . شخصى طواف نساء را فراموش كرده ولى طبق اظهار خود طوافى با نيّت طواف وداع انجام داده است آيا طواف وداع از بابت طواف نساء مجزى است يا نه؟
بسمه تعالى:اگر طواف وداع را به نيت آنچه كه در ذمه اوست انجام داده از طواف نساء مجزى است.والله العالم

فوت قبل از طواف نساء و غسل دادن همسر

   سؤال 749 . اگر حاج يا معتمر پيش از انجام طواف نساء فوت كرد آيا همسرس مى تواند او را غسل دهد؟
بسمه تعالى:اشكال ندارد ولى مورد سؤال مثل عنقاى مغربى است.والله العالم

حمل مريض در طواف

   سؤال 750 . شخصى در حال طواف شخص ديگر را كه مريض است با خود حمل مى كند، و هر دو نيت را از مبدأ به عنوان طواف و يا سعى، مى نمايند. آيا طواف با

صفحه 229
رعايت تمام شرايط لازم از حامل و محمول مجزى مى باشد يا نه؟ و اگر محمول طفل غير مميّز بوده باشد ولى هم براى خود و هم بعنوان طواف دادن طفل از ناحيه او نيّت كند چه صورت دارد؟
بسمه تعالى:براى هر دو مجزى است.والله العالم

حمل كودك و لباس آلوده اش در حال طواف

   سؤال 751 . آيا حمل كودكى كه لباس خود را آلوده كرده است در حال طواف به نظر حضرت عالى چه صورت دارد؟ و آيا حمل كودك با وصف مذكور حمل نجس محسوب مى شود و يا حمل متنجس؟
بسمه تعالى:حمل نجس در حالت طواف اشكال دارد و بايد اجتناب شود بنابراين از حمل طفل با حالت ياد شده احتياطاً اجتناب شود. والله العالم

طواف بدون طهارت و متذكر شدن پس از تقصير

   سؤال 752 . اگر بعد از تقصير در عمره متذكر شد كه طواف را بدون طهارت انجام داده است و يا طواف اساساً به هر علت باطل بوده در اين صورت وظيفه معتمر تنها اعاده طواف و نماز است و يا اعاده تمام اعمال و ضمناً پوشيدن لباس احرام مجدداً واجب است؟
بسمه تعالى: احتياطاً طواف و نماز و سعى و تقصير را با پوشيدن لباس احرام اعاده كند و سپس طواف نساء و نماز آن را بجا آورد.والله العالم

قطع طواف و شروع مجدد

   سؤال 753 . بعد از قطع طواف اختياراً، آيا مى توانم بلافاصله از نو شروع كنم يا احتياج

صفحه 230
به مكث و قطع موالات دارد؟
بسمه تعالى: قطع طواف واجب اختياراً جايز نيست و اگر بعد از تجاوز از نصف قطع كند بايد بقيه را تكميل كند ونماز طواف را بخواند و دو مرتبه طواف را اعاده كند.والله العالم

طواف و نماز جماعت

   سؤال 754 . فقهاى معظّم (دامت بركاتهم) در مناسك حج در اشواط طواف يا نماز طواف و سعى موالات عرفى را معتبر دانسته اند، بفرماييد كه آيا اگر در بين اشواط طواف و يا سعى اقامه را گفته و نماز را شروع كردند و ما نيز به تبعيت آنها نماز را در همانجا كه بوديم خوانديم و حساب كرديم كه اقامه و نماز در حدود يك ربع ساعت طول كشيد آيا از همانجا طواف را ادامه داده تكميل نماييم و يا اعاده نيز لازم است؟
بسمه تعالى: اقامه نماز در وسط طواف و سعى ضرر به آن دو نمى زند و مسأله منصوص است .والله العالم

انجام پى در پى سعى

   سؤال 755 . آيا در لزوم رعايت موالات عرفى سعى نيز مانند طواف است؟ و يا در شوطهاى بيشتر از يكبار (يعنى دوّم و سوم و الخ ) رعايت موالات را لازم نمى دانيد؟ و اگر احياناً شخصى شوط سوم و چهارم و پنجم را با فاصله يكساعت و يا بيشتر انجام داد مجزى است يا نه؟
بسمه تعالى: سعى عمل واحد است و موالات عرفى در همه آن معتبر است.والله العالم


صفحه 231

قطع از طواف يا سعى به علت عدم اطمينان از صحّت

   سؤال 756 . زائرى بعد از انجام چند شوط از طواف و يا سعى به علت عدم اطمينان از صحت، عمل شوط را قطع نموده و پس از چند دقيقه آن را از سر گرفته آيا عمل بعدى او صحيح است؟
بسمه تعالى: هرگاه نظرش در تجديد شوط اين باشد از آنجا كه عملم باطل شده انجام شود شوط او صحيح است و همچنين اعمال بعدى .والله العالم

سلب آرامش ديگران در طواف

   سؤال 757 . عده اى از كاروانهاى زيارتى به هنگام طواف و يا در اشواط سعى جهت حفظ تشكل و انسجام نفرات خود و ضمناً براى شنيدن آنها فقرات دعا را با صداى خيلى بلند مى خوانند كه قهراً حال خشوع از ديگران سلب مى كنند، اين شيوه شرعاً مستحسن است يا مرجوح؟
بسمه تعالى: در طواف و يا سعى نبايد سلب آرامش از ديگران نمود. والله العالم

سعى در طبقه بالا

   سؤال 758 . زائرى سعى خود را از طبقه بالا انجام داده است كه بعد از انجام حج به هنگام بررسى اعمال معلوم شده است. آيا بنظر حضرت عالى اين سعى و اعمال مترتّبه صحيح است؟ و اگر فاسد است اكنون وى چه وظيفه اى دارد؟
بسمه تعالى: چون حج در تمام عمر غالباً يكبار اتفاق مى افتد ناآشنايى از روى قصور است نه تقصير، بنابراين پس از حركت از منى به مكه سعى را اعاده كند سپس طواف حج را انجام دهد و احتياطاً پس از اعمال ، يك عمره مفرده هم بجا آورد.والله العالم

صفحه 232

فراموشى اشواط سعى

   سؤال 759 . شخصى در اثر اختلال در حافظه و كهولت سن چند شوط از اشواط سعى، را در عمره تمتع فراموش كرده و توسط نيروهاى ستاد گمشدگان به منزل مراجعت نموده و بدون توجه به بقيّه اشواط سعى تقصير كرده است و پس از چند روزى به حج احرام بسته و اعمال حج را انجام داده و بعد از مراجعت به مكه قبل از اعمال پنجگانه حج ملتفت شده است اكنون عمره و حج او به لحاظ صحت چه صورت دارد؟
بسمه تعالى: پس از بازگشت از منى قبلاً يك سعى كامل به نيت اعم از تكميل سعى پيشين و سعى مستقل انجام دهد و سپس اعمال مكه را انجام مى دهد و گاوى هم به عنوان كفاره ذبح مى كند.والله العالم

بطلان وضو در طواف

   سؤال 760 . شخصى بعد از انجام اعمال عمره حج يا عمره مفرده متوجه شده است كه در طواف اوّل وضويش بهر علت باطل بوده آيا با تدارك طواف مشكل اعمال وى حل مى شود يا نه؟
بسمه تعالى: بايد با وضو همه اعمال عمره تمتع يا عمره مفرده را به جا آورد.والله العالم

سكته مغزى قبل از احرام

   سؤال 761 . شخصى در مدينه منوّره به سكته مغزى مبتلا مى شود ولى مشاعر خود را از دست نمى دهد ولى در بيمارستان بسترى مى شود. هيئت پزشكى بعد از مشاوره وى را برحسب ضوابطى كه دارند، آورده و از مسجد شجره محرم نموده اند و پس از رسيدن به مكه معظّمه نيز بيمار مذكور تحت مراقبت پزشكى قرار گرفته است و اين نارسايى جسمى تا روز ترويه ادامه پيدا كرده است بطورى كه پزشكان

صفحه 233
بيمارستان حتى اجازه وقوف اضطرارى را نيز نمى دهند اكنون تكليف او در جهت امر حج و نحوه احلال چيست؟
بسمه تعالى: وظيفه اين فرد اين است كه اعمال شخص محصور را انجام بدهد و احتياطاً شخصى را براى انجام بقيه اعمال عمره از طرف خود نائب بگيرد. والله العالم

اختلال حواس در مسير مدينه به مكه

   سؤال 762 . شخصى بعد از احرام از مسجد شجره در مسير مكه و مدينه دچار اختلال حواس گرديده اكنون در مكه معظّمه تحت مراقبت پزشكى بسر مى برد و در مراسم حج تمتع نخواهد توانست شركت كند. آيا او شرعاً در جهت حج تمتع وظيفه اى دارد؟ با اينكه حج بروى مستقر نبوده است؟
بسمه تعالى: حكم محصور را دارد اگر دو مرتبه عاقل شد بايد به وظيفه محصور عمل كند.والله العالم

نماز طواف در حجر و متوجه شدن در حال سعى

   سؤال 763 . زائرى نماز طواف را در حجر اسماعيل خوانده در اثناى سعى متوجه شده بنظر حضرت عالى چه وظيفه اى دارد؟ و همچنين اگر پس از سعى متذكر شود چه وظيفه اى خواهد داشت؟
بسمه تعالى: سعى را قطع مى كند و نماز را در پشت مقام به جا مى آورد و سپس بقيه سعى را تكميل مى كند.والله العالم

خواب در حال سعى

   سؤال 764 . كسى كه به علت خستگى مفرط كه بر چرخ سوار بوده و از صفا به مروه و از مروه به صفا برده مى شد در بعضى حالات رفت و برگشت در حال خواب بوده

صفحه 234
آيا سعى با اين وضع صحيح است؟
بسمه تعالى: سعى را اعاده كند.والله العالم

گذشتن از ميقات بدون احرام

   سؤال 765 . آيا گذشتن از ميقات اوّل براى زائرى كه قصد حج يا عمره دارد بدون احرام جايز است؟
بسمه تعالى: جايز نيست .والله العالم

معذور در داخل شدن به مسجد در ميقات يا نذر قبل از ميقات

   سؤال 766 . آيا بعد از رسيدن به ميقات در مورد اشخاصى كه از دخول به مسجد معذورند امكان نذر وجود دارد و يا بايد نذر احرام قبل از رسيدن به منطقه احرام باشد؟
بسمه تعالى: افراد معذور مى توانند سمت راست و چپ مسجد شجره احرام ببندند و همچنين مى توانند با نذر قبل از ميقات مُحرم شوند.والله العالم

معذور در داخل شدن به مسجد

   سؤال 767 . زنى كه اكنون در مسجد شجره است و از دخول به مسجد معذور است و زوج وى اجازه نذر احرام از مدينه را به او نداد چه وظيفه اى دارد؟ با اينكه محاذات جحفه را دقيقاً نمى شناسد؟
بسمه تعالى: مى تواند سمت راست و چپ مسجد شجره احرام ببندد.والله العالم


صفحه 235

گم شدن پول قربانى

   سؤال 768 . اگر پول قربانى زائر در منى مفقود يا دزديده شد و روز پرواز نيز نزديك شده با توجه به آيه شريفه (وسبعة اذا رجعتم...)، چه وظيفه اى دارد؟ توضيح اينكه براى صيام ثلاثه در سفر امكان ندارد .
بسمه تعالى: اگر چيزى زايد بر مؤنه سفربراى فروش و تهيه قربانى داشته باشد بايد قربانى تهيه كند و در غير اين صورت اگر بتواند بايد در مكه پس از ايام تشريق روزه بگيرد و اگر نتوانست در راه روزه مى گيرد يا پس از مراجعت و قبل از پايان ماه ذى الحجه .والله العالم

سه قسمت كردن قربانى در منى

   سؤال 769 . چنانچه استحضار داريد در سالهاى اخير قربانى در منى توسط بانك اسلامى معامله و به وسيله متصديان ذيربط ذبح مى شود و بلافاصله پوست و گوشت و پاچه آنها با دستگاه هاى اتوماتيك جابجا مى گردد و مجالى براى تثليث باقى نمى ماند تكليف مقلّدين حضرت عالى چيست؟
بسمه تعالى: خوردن خود شخص و هديه دادن به دوستان واجب نيست ولى نسبت به سهم فقير بايد از فقيرى در ايران وكالت بگيرد تا ثلث قربانى را از طرف او تملك كند و سپس رها سازد.والله العالم

فراموشى تقصير

   سؤال 770 . شخصى بعد از اعمال منى يقين كرده است در عمره تمتع تقصير نكرده بود تكليف او چيست؟ و اگر چنانچه تقصير در حج را فراموش نمايد وظيفه چيست؟
بسمه تعالى: اگر در عمره تمتع تقصير را فراموش كرده و اعمال حج را انجام داده است اعمال او صحيح است ولى بايد يك قربانى كفاره بدهد و اما در حج تمتع اگر حلق يا تقصير را فراموش كند بايد برگردد

صفحه 236
به منى و حلق يا تقصير انجام دهد در صورت عدم تمكّن، موى خود را بتراشد به منى بفرستد. والله العالم

وجوب حج بر ميت و عدم ذكر آن و تأخير ورثه

   سؤال 771 . در صورتيكه موصى نيابت را ذكر نكرده باشد ورثه مى توانند چند سال تأخير بياندازد؟ با اينكه يقين دارند كه ذمّه متوفّى مشغول به حج واجب است؟
بسمه تعالى: هرگاه در ذمه ميت حج باشد خواه وصيت بكند يا نكند بايد در اولين فرصت براى او نائب بگيرند.والله العالم

صفحه 237
امر به معروف و نهى از منكر

ارشاد جاهل به حكم

   سؤال 772 . آيا ارشاد جاهل در احكام واجب است؟
بسمه تعالى: ارشاد جاهل در احكام با وجود شرائط واجب كفائى است . والله العالم

شرايط و مراتب امر به معروف و نهى از منكر

   سؤال 773 . شرايط و مراتب امر به معروف و نهى از منكر را بفرمائيد؟
بسمه تعالى: شرايط آن: 1ـ معروف و منكر را بشناسد . 2ـ احتمال تاًثير بدهد . 3ـ از ضرر قابل توجه مطمئن باشد .
و مراتب آن: گاهى به قلب و اظهاركراهت و گاهى با زبان است و اما بيش از اين مربوط به حاكم شرع است و هركدام از اينها مراتب دارد كه گاهى به زبان نرم و گاهى تذكر است و بايد به اقل اكتفا شود . والله العالم

ارتكاب مسائل اختلافى

   سؤال 774 . اگر كسى طبق فتواى مرجع تقليد در حال احرام مرتكب كار حرام يا ترك واجب مى شود ولى احتمال مى دهيم مقلد مرجع ديگرى است كه آن كار را جايز مى داند آيا امر به معروف يا نهى از منكر او جايز است؟
بسمه تعالى: هرگاه احتمال داده شود كه عمل او مطابق رأى مرجع اوست در اين صورت جاى اعتراض نيست چون منكر بودن آن ثابت نيست . والله العالم

صفحه 238

اطلاع دادن به همسر زن آلوده به گناه

   سؤال 775 . اگر نعوذ بالله زن شوهر دارى با مرد اجنبى و يا فرزند شخصى با همتاى خود روابط نامشروع داشته باشد و شخص ثالث از آن باخبر بوده باشد آيا وظيفه ثالث در اين باره چيست ؟ آيا تجاهل كند و يا همسر زن فوق الذكر و پدر جوان آلوده را در جريان امر قرار دهد؟
بسمه تعالى: اگر مفسده ندارد اطلاع دهد آن هم با كمال احتياط.والله العالم
   سؤال 776 . اگر بدانيم شخصى مرجع تقليد ندارد و عملى را مرتكب مى شود كه
طبق نظر مجتهدى حرام است آيا مى توان وى را نهى از منكر يا امر به معروف نمود؟
بسمه تعالى: در فرض سؤال كه منكر بودن آن از احكام قطعى شرعى نيست هرچند از نظر فرد ديگر منكر است تذكر لازم نيست البته در مورد تقليد بايد تذكر داد . والله العالم

تنبيه خود به جهت ارتكاب حرام

   سؤال 777 . آيا ضرر زدن به بدن مثلاً مقدارى سوزاندن دست كه فلان گناه را ديگر انجام ندهم جائز است يا نه؟
بسمه تعالى: وارد كردن ضرر به بدن جائز نيست و راه پاك شدن توبه است . والله العالم

نكاح حرام و جهل به موضوع

   سؤال 778 . اگر مردى با شخصى لواط كند، سپس با خواهر او ازدواج كند آيا كسانى كه از اين موضوع اطلاع دارند بايد به اين خانم اطلاع دهند؟

صفحه 239
بسمه تعالى: آگاه كردن زنى كه جاهل به موضوع است لازم نيست . والله العالم

انتظار فرَج

آيا انتظار فرج از واجبات است؟
بسمه تعالى: انتظار فرج اگر به معناى امر به معروف و نهى از منكر باشد كه زمينه ساز ظهور حضرت مهدى عجّل الله تعالى فرجه باشد واجب كفايى است . والله العالم

برخى از شغل ها و درآمدها و كارهاى حلال يا حرام

طنز از نظر اسلام

   سؤال 779 . آيا كاربرد طنز( مطلبى جدى در قالبى لطيف و كنايه) از نظر اسلام مشروع است، و آيا در آيه شريفه (ذق انك انت العزيز الكريم)(سوره دخان:49) كه نسبت به كفار است از طنز استفاده شده است؟
بسمه تعالى: هرگاه به وسيله طنز مؤمن مورد مسخره قرار نگيرد و يا روحاً ناراحت نشود اشكال ندارد و آيه مورد نظر از قبيل طنز نيست و معنى آيه اين است كه تصور مى كردى تو قدرتمند و محترم هستى . والله العالم

رساندن سلام

   سؤال 780 . اگر شخصى بگويد سلام ما را برسان آيا رساندن واجب است؟
بسمه تعالى: رساندن واجب نيست، ولى اگر رسانيد احتياط اين است كه بگويد عليه و عليك السلام . والله العالم

صفحه 240

ريش پروفسورى

   سؤال 781 . آيا ريش پرفسورى كه اخيراً در ميان عده كثير به ويژه نسل جوان رايج شده به نظر حضرت عالى كافى است و حلق لحيه صدق نمى كند.
بسمه تعالى: كفايت نمى كند.والله العالم

مقدار كم مو در صورت

   سؤال 782 . كسى كه مردم به او مى گويند در صورتش مو نيست ولى مقدارى مو در صورت دارد (مقدارى در چانه و مقدارى در كنار گوش) آيا مى تواند صورت خود را با تيغ بزند؟
بسمه تعالى: جايز نيست، مگر بسيار كم باشد. وا