در این سؤال دو اشکال مطرح گردیده است:

1. تناقض میان «اعتقاد به عصمت» و «اعتقاد بر عمل ائمه به تقیه».

2. اگر امامان در گفتار خود تقیه می‌کردند، دیگر به گفتار آنان در موارد دیگر نمی‌توان اعتماد کرد؛ زیرا ممکن است، تقیه کرده باشند.

در پاسخ اشکال نخست می‌گوییم: تناقض این است که دو گزاره با موضوع و محمول واحد، دو حکم غیر قابل جمع داشته باشند؛ مانند این‌که بگوییم زید دانشمند است و زید دانشمند نیست. در حالی که در اینجا دو گزاره داریم که از نظر موضوع و محمول متفاوت‌اند و از نظر حکم هم هر دو ایجابی هستند، گویا گرد آورنده پرسش‌ها برگی از مسائل عقلی نخوانده است.

پاسخ پرسش دوم این است که: اوّلًا: امامان در همه‌جا تقیه نمی‌کردند. در موردی که فتوای حاکم زمان و فقیهان رسمی و مورد تأییدِ حکومت، بر خلاف نظر ائمه بود، در این مورد برای دفع ضرر و خطر از

شیعیان، متوسل به تقیه شده و موافق مفتی زمان حکم کرده‌اند و در مواردی که اصلًا این ملاک نبود، تقیه نمی‌کردند و بنابراین، تقیه در موارد مخصوص، مایه سلب اعتماد به‌طور کلی نمی‌شود، حتی در مواردی که تقیه می‌کردند لحن گفتگو به‌گونه‌ای بود که آگاهان از اصحاب ائمه می‌دانستند که این پاسخ به عنوان تقیهصادر شده است.

کسانی‌که با روایات امامان معصوم آشنا هستد، احادیثی را که از روی تقیه وارد شده، می‌شناسند و قرائن در خود حدیث بر تقیه بودن گواهی می‌دهد. «¹»