حجت‌الاسلام و المسلمين «ابراهيم يعقوبيان» در گفت‌وگو با سرويس انديشه و علم خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد شخصيت علمی آيت‌الله «جعفر سبحانی»، ضمن بيان مطلب فوق گفت: آيت‌الله سبحانی از مراجع تقليد حال حاضر ما از سرای عالم‌پرور استان آذربايجان شرقی، شهر تبريز است.

مدرس حوزه علميه مشهد با بيان اين مطلب كه اين بزرگوار در حوزه‌های مختلف آثار علمی دارند، تصريح كرد: فعاليت‌های ايشان در حال حاضر بيشتر در عرصه فقه و اصول بروز دارد و كلاس‌های فقه و اصول ايشان در حوزه علميه قم بسيار پربار است. در حال حاضر ايشان ششمين دوره درس خارج اصول خود را كه از دو سال پيش آغاز شده است، در حوزه علميه ارائه می‌دهد.

يعقوبيان در ادامه سخنانش به بيان آثار فقهی اين شخصت پرداخت و افزود: آثار فقهی زيادی از ايشان موجود است؛ مانند كتاب شريف «المواهب فی تحرير احكام المكاسب». آثار فقهی او در حوزه‌های مختلفی چون كتاب‌ الحج، روزه، نكاح و مباحثی از اين دست در اختيار علاقه‌مندان است.

نويسنده مقاله «نفاق يا شخصيت پنهان» با اشاره به اين‌كه اذهان عمومی، آيت‌الله سبحانی را به عنوان استاد فلسفه و كلام هم می‌شناسند، اذعان كرد: ايشان رياست مؤسسه «امام صادق(ع)» قم را هم بر عهده دارد و مباحث پربار كلامی ايشان هم آن‌جا برگزار می‌شود. كتاب بسيار ارزشمند «الالهيات علی هدی الكتاب و السنت و العقل» كه مجموعه مباحث ايشان است در مؤسسه امام صادق(ع) به قلم يكی از شاگردان ايشان به رشته تحرير درآمده و اين كتاب در چهار جلد در اختيار علاقه‌مندان است.

مدرس مكتب جامعةالرضوية، كتاب ديگر كلامی آيت‌الله سبحانی را «بحوث فی الملل و النحل» دانست و اظهار كرد: اين كتاب در هشت جلد منتشر شده است و ترجمه آن هم در چند جلد با عنوان «فرهنگ عقايد و مذاهب اسلامی» وجود دارد. آثار ديگر فلسفی و كلامی از اين بزرگوار در دسترس است و تعدادشان هم بسيار زياد.

نويسنده كتاب «مدرسه نامرئی» با اشاره به فعاليت‌های آيت‌الله سبحانی در عرصه علوم قرآنی و حديث، يادآور شد: اين بزرگوار با همه تلاش‌های علمی در عرصه علم اصول، فقه، فلسفه و كلام، از دير زمان در عرصه مباحث علوم قرآنی و حديث هم كتب ارزشمندی را نوشته و تأليف كرده است، به طوری كه بعضی از اين كتب، در حال حاضر به عنوان كتب درسی حوزه علميه مورد استفاده طلاب است.

وی در مقام برشمردن آثار علوم قرآنی و حديثی آيت‌الله سبحانی عنوان كرد: از جمله آثار ايشان در اين عرصه، كتاب شريف «كليات فی علم الرجال» است. هم‌چنين كتاب «اصول الحديث و احكامه» ديگر اثر ايشان است كه راجع به مباحث علم حديث و درايه است و به عنوان يكی از كتب درسی حوزه علميه تدريس می‌شود.

اين استاد حوزه با بيان اين مطلب كه در حوزه علوم قرآن و حديث ايشان كتب ديگری نيز نگاشته‌اند، افزود: از جمله كتب ديگر ايشان در اين راستا، كتاب «المناهج» است كه شيوه‌های مفسرين را در آن ارائه كرده است. در عرصه حديث هم كتاب بسيار نفيسی را با عنوان «الحديث النبوی بين روايت و درايه» نگاشته‌اند. آن‌جا احاديثی را كه از رواة مختلف نقل شده و منطقا درست نيست و نمی‌تواند نسبتی با پيامبر اكرم(ص) داشته باشد و جزو احاديث موضوعه و مجعول است، مورد نقد و بررسی قرار داده است.

يعقوبيان خاطرنشان كرد: در آن كتاب، ايشان با تبحر خاصی كه در عرصه علم رجال و حديث دارند، بسياری از رواياتی كه از عايشه، ابوهريره و ديگران نقل شده است را مورد نقد قرار داده و خيلی از روايات را جزو روايات مجعوله و موضوعه دانسته، به طوری كه نمی‌تواند اصلا از پيامبر اكرم(ص) صادر شده باشد. اين كتاب از جمله كتب ارزشمند ايشان است.