سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در پی معرفی بيشتر و ارائه ابعاد شخصيتی وسيع‌تر آيت‌الله جعفر سبحانی، گفت‌وگويی را با حجت‌الاسلام و المسلمين «سيف‌الله يعقوبی» از شاگردان خاص استاد سبحانی و امام جمعه شهرضا در مورد شخصيت آيت‌الله سبحانی انجام داد. در بخش قبلی اين گفت‌وگو بخشی از خصائص رفتاری و شخصی آيت‌الله سبحانی را از زبان حجت‌الاسلام يعقوبی شنيديد. اينك ادامه اين گفت‌وگو.

امام جمعه شهرضا در پاسخ به اين سؤال كه خصلت‌هايی كه از نظر شما برای استاد سبحانی مزيتی بود، چيست؟، اذعان كرد: ابتدا باز خدا را شكر می‌كنم كه در آن برهه زمانی در حوزه علميه قم، خداوند متعال دست ما را در دست اين شخصيت قرار داد. يكی از خصوصيات ايشان، اصالت خانوادگی ايشان است كه از خانواده‌های روحانی و متدين هستند.

وی افزود: آيت‌الله سبحانی از ابتدا دارای استعداد و انگيزه تحصيل بودند و برای ما تعريف می‌كردند كه چگونه وارد درس می‌شدند و چه تلاش‌ها و كوشش‌هايی در اين راه انجام می‌دادند. اساتيد برجسته و متدين نصيب ايشان شده بود؛ هم‌چون آيت‌الله‌العظمی بروجردی و حضرت امام(ره)كه بسيار از امام(ره) ياد می‌كردند.

حجت‌الاسلام يعقوبی با بيان اين مطلب كه آيت‌الله سبحانی خصلت‌های خوب امام(ره) ـ كه همه‌اش خوب بود ـ را تعريف می‌كردند، اظهار كرد: چون آيت‌الله سبحانی كتاب «تهذيب‌الاصول»؛ يعنی اولين كتاب اصولی امام(ره) را در حالی نوشتند كه با رفت و آمد به منزل امام(ره) و نشستن پای كرسی و بحث كردن تهيه و تدوين شده بود، از اين رو خيلی از خصوصيات اخلاقی امام(ره) را برای ما نقل می‌كردند.

نويسنده كتاب «زندگی امام جواد(ع)» از جمله خصلت‌های ايشان را عمل به تقوا عنوان كرد و گفت: اهتمام آيت‌الله سبحانی به تقوا بسيار قابل اهميت بود، به طوری كه ايشان هيچ‌گاه اجازه نمی‌دادند در محضرشان كسی از ديگری سخن بگويد و حتی بحث اجتهاد و مرجعيت كه مطرح می‌شد، ايشان اصلا انگيزه‌ای برای مرجع شدن نداشتند و می‌فرمودند كه آن قدر كار در حوزه داريم كه بعضی از افراد بايد اين كارها را انجام دهند. مرجع به اندازه كافی داريم. اگر كسی در مورد تقليد سؤال می‌كرد، ايشان راهنمايی می‌كرد، اما طوری نبود كه اختلاف‌برانگيز باشد.

وی در ادامه افزود: نظم در كار، يكی ديگر از خصلت‌های ايشان است كه من 10 سال زانو به زانوی ايشان بودم ـ از صبح تا شب در مؤسسه و درس ايشان در همه‌جا ـ هيچ بی‌نظمی در كار علمی ايشان نديدم. صبح نمازشان را می‌خواندند، بعد يك پياده روی يك ساعته داشتند، يك جزء قرآن را هر روز تلاوت می‌كردند و صبحانه‌شان را می‌خوردند و بعد سر ساعت 6 مؤسسه بودند. بعد 7:45 درس شروع می‌شد. همين طور تا نماز ظهر و بعد از ظهر هم همين طور تا 10 شب مشغول فعاليت بودند و بهار و زمستان همه اين نظمی كه داشتند، اعمال می‌شد.

امام جمعه شهرضا در ادامه احصای خصائص طيبه آيت‌الله سبحانی يادآور شد: ديگر خصلت ايشان، پرورش خوب شاگرد بود كه خيلی يد طولايی در اين امر داشتند، از جمله: زير پر و بال گرفتن شاگرد، راه و رسم تحصيل و تدريس را به آن‌ها آموختن، ايجاد انگيزه در شاگرد ـ كه خيلی از شاگردان ايشان الآن در اطراف و اكناف مملكت شغل‌های مختلف و پست‌های حساسی هم دارند بحمد‌الله.

شاگرد آيت‌الله سبحانی اظهار كرد: بعضی از اوقات از دانشگاه تهران تماس می‌گرفتند و راجع به اسفار سؤال می‌پرسيدند. ايشان مطالب را تلفنی نيم ساعت تا سه ربع پاسخ داده و با آغوش باز همه اين سؤالات را پاسخ می‌گفتند. يكی از كارهايی كه ايشان انجام دادند، ايجاد مؤسسه علمی تحقيقاتی امام صادق(ع) بود كه الآن دو مؤسسه است و رشته‌های تخصصی كلام دارند و كلاس‌های درس ايشان نيز فقه، اصول، اخلاق، تفسير، كلام و رجال است كه اين‌ها همگی به صورت كلاسيك است و بحمدالله بازدهی بسيار خوبی هم دارد.

حجت‌الاسلام يعقوبی تشكيل كلاس آئين نگارش را ديگر يادگار آيت‌الله سبحانی برای خود دانست و تصريح كرد: تشكيل كلاس آئين نگارش، آن زمان در قم زياد رسم نبود. ايشان معتقد بود كه كسی كه می‌خواهد قلم به دست بگيرد، بايد از آداب نگارش آگاهی داشته و زمانی كه كتاب او را ديگران و دانشگاهی‌ها می‌خوانند، ايراد به آن متن و هم‌چنين حوزه علميه نگيرند. يكی از كارهای بسيار خوبی كه ايشان برای ما در آن زمان انجام دادند، تشكيل همين كلاس‌های آئين نگارش بود كه بسيار اثر داشت.

وی خاطرنشان كرد: چاپ كتب شاگردان از سوی ايشان نيز تشويق ويژه‌ای بود برای شاگردان كه می‌ديدند كتابشان ـ با آن بضاعت مزجاتی كه شاگرد داشت ـ را ايشان در چاپ‌خانه‌اش چاپ كرده و در اختيار ديگران قرار داده و به نقاط مختلف می‌فرستادند و برای ديگران می‌گفتند كه فلانی اين كتاب را نوشته است. اين‌گونه فعاليت‌ها كه از سوی ايشان انجام می‌پذيرفت، خيلی اثر داشت.