«محمد محمدرضايی»؛ دانشيار گروه فلسفه دانشگاه تهران و سردبير فصلنامه قبسات و كتاب نقد، در گفت‌وگو با سرويس انديشه خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، در مورد شخصيت علمی ـ اخلاقی آيت‌الله‌العظمی سبحانی، گفت: در طول تاريخ انسان‌های بزرگی بوده‌‌اند و خواهند بود كه به علت مجاهدت‌های فراوان در عرصه‌‌های علمی و فرهنگی الگو و اسوه جوان‌ها بوده و خواهند بود.

وی افزود: امام خمينی(ره) و استاد شهيد مطهری نمونه چنين افرادی هستند، چرا كه ايشان انسان‌های بزرگ و بزگواری بودند، فلذا اين دو بزرگوار الگويی متعالی برای جوانان در طول تاريخ خواهند بود و همه مبارزان در عرصه علم، فرهنگ و شهادت‌ به اين دو بزرگوار تأسی خواهند كرد.

اين مدرس حوزه و دانشگاه خاطرنشان كرد: در زمان حاضر نمونه چنين افرادی موجود است كه برای جوانان مسلمان خواهان كشف حقيقت، الگو هستند و اين، نشان از اين دارد كه گرچه الگو‌هايی مانند امام خمينی(ره) در طول تاريخ كم پيدا می‌شوند، ولی در همه دوران‌ها اشخاصی هستند كه برای جوانان عصر خود الگو باشند تا جوانان بدانند كه در همان دورانی كه زيست می‌كنند، اشخاص بزرگواری هستند كه با تمام سختی‌ها، آثار محققانه‌ای از خود به يادگار گذاشته‌اند و هميشه دغدغه جامعه و اطرافيان خود را در دست‌يابی به تعاليم ناب اسلامی دارند. نمونه چنين افرادی در زمان حاضر، آيت‌الله‌العظمی سبحانی و آيت‌الله‌العظمی جوادی آملی هستند. ايشان الگويی مناسب برای جوانان عاشق تحصيل و دريافت حقيقت هستند.

محمدرضايی در مورد آغاز آشنايی خود با آيت‌الله سبحانی گفت: بنده قبل از انقلاب از طريق مجله مكتب اسلام با ايشان و آيت‌الله مكارم كه در اين مجله قلم می‌زدند، آشنا شدم و بعد از انقلاب مدتی در درس ايشان شركت كردم كه متأسفانه به خاطر زمان درس از استمرار شركت در درس‌های استاد سبحانی محروم شدم.

مؤلف «خاستگاه نوانديشی دينی» خاطرنشان كرد: ارتباط نزديك بنده با ايشان از زمانی آغاز شد كه آيت‌الله سبحانی در جلد اول كتاب «مدخلی بر مسائل جديد كلامی» از كتاب «براهين اثبات وجود خدا» كه ترجمه بنده از انگليسی به فارسی بود، تشكر و قدردانی كردند و به تبع بنده برای تشكر و مبادله فكری بيشتر، خدمت ايشان رسيدم و اين ارتباط وثيق، قريب به 20 سال ادامه دارد و در اين مدت بسيار از ايشان استفاده كرده‌ام.

اين مدرس دانشگاه در مورد شخصيت اخلاقی آيت‌الله سبحانی گفت: آيت‌الله سبحانی فرد بسيار دلسوزی است كه واقعا دلش برای دين‌داری مردم می‌سوزد و سعی می‌كند اگر شبهاتی برای دين‌داری مردم پيدا می‌شود، پاسخ‌گو باشد، اين‌گونه نيست كه بگويد كه ديگران پاسخ‌گو هستند و ديگر احتياج‌ به پاسخ‌گويی مجدد نيست. آيت‌الله سبحانی در پاسخ‌گويی به شبهات دينی، هميشه موضع‌گيری مستقل خود را دارند و كاری ندارد به اين كه پاسخ‌ به شبهه شايد كسر شأنشان باشد، بلكه مخلصانه و فداكارانه به دنبال پاسخی مستدل برای شبهات هستند.

مؤلف «انديشه اسلامی» افزود: آيت‌الله سبحانی اگر با موضوع جديدی برخود كنند، سعی می‌‌كنند كه اصل موضوع را از كارشناسان همان رشته دريافت كنند، لذا زمانی كه مباحث پلوراليسم و هرمنوتيك مطرح می‌شد، روش ايشان اين‌گونه بود كه آنچه در مغرب زمين مطرح شده بود را از زبان كارشناسان بشنوند و در مرحله بعد تجزيه و تحليل خود را ارائه می‌كردند، لذا با توجه به مقتضای بحث‌های كلامی كه از غرب وارد شده است، ايشان سعی دارند كه ديدگاه قرآنی و حديثی را در مورد آن‌ موضوعات بيان كنند.

محمدرضايی در مورد شهيد آيت‌الله مطهری و آيت‌الله سبحانی گفت: اين دو بزرگوار با توجه به ذوق و سليقه‌ خاص خود، سعی در بيان جذاب مطالب ناب اسلامی داشته‌اند و هر يك به فراخور سعی‌شان مأجور هستند، ولی آثار هر دو بزگوار برای يك سری از اقشار جامعه كه معمولا جوانان اهل فكر و جويای حقيقت هستند به دليل جذابيت‌ و پاسخ‌گو بودن به نياز‌های فكری‌شان مفيد بوده‌ است.

اين دانشيار دانشگاه تهران، در مورد آثار آيت‌الله سبحانی اظهار كرد: ابتدا اين شبهه را برطرف كنم كه لزوما روانی اثر دلالت بر عمق كم آثار ندارد؛ بلكه روش بيان افراد متفاوت است، برخی آسان‌نويس و برخی مشكل‌نويس هستند، در حالی كه استاد عزيز و ارجمندم، حضرت آيت‌الله سبحانی، با زبان و قلم قابل فهم و روانشان سعی دارند كه اصطلاحات پيچيده را به زبان ساده بيان كنند.

وی در پايان خاطرنشان كرد: بنده زمانی كه در درس ايشان حاضر می‌شدم، می‌ديدم كه سعی داشتند اصطلاحات فنی را به شيوه و سخنی بيان كنند كه برای طلاب با سطوح علمی متفاوت قابل فهم باشد؛ ايشان در بحث‌های اصولی‌‌شان نيز كه اكنون دارای تأثيرگذاری بالايی در حوزه علميه قم است، سعی در ايضاح اصطلاحات با زبان روان دارند؛ و كسی می‌تواند چنين هنری داشته باشد كه آن مطلب را ابتدا خودش به صورت صحيح فهميده باشد.