اوّلاً داستان سقيفه همچنان‌که پيش از اين گذشت، حاكي از آن است كه پس از آنکه قبيله خزرج، با دسيسه‌اي عقب رانده شد، همگي گفتند: ‹انّا لا نبايع إلاّ علي›.⁽¹⁾ بنابراين امام در همان دوران نخست، پشتيبان و بيعت‌كننده داشت، علاوه بر اين، بني‌هاشم و گروهي به همان بيعتي كه با علي ( عليه السلام ) در غدير كرده بودند وفادار ماندند و تاريخ، اسامي يكصد و پنجاه نفر از ياران رسول خدا را كه با علي ( عليه السلام ) همراه بودند ضبط كرده است.⁽²⁾ بنابراين، اينکه مي‌‌گويند: پس از رحلت پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) كسي با علي ( عليه السلام ) بيعت نكرد، نوعي سرپوش نهادن بر تاريخ است.

و اما چرا آن بيعتي كه پس از قتل عثمان با علي ( عليه السلام ) كردند پس از رحلت رسول خدا انجام ندادند، واضح و روشن است. پس از رحلت رسول خدا ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) افق براي حاضران روشن نبود، واقعاً فكر مي‌‌كردند كه خلفاي سه‌گانه راه پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) را ادامه مي‌‌دهند و به مدينه فاضله مي‌‌رسند، اما انحرافاتي به تدريج در پيكر جامعه اسلامي پديد آمد كه در عصر خليفه سوم، به اوج خود رسيد، از اين جهت، پس از كشته شدن او، درحالي‌که جنازه او را در خانه‌اش رها كرده بودند، به سراغ امام آمدند؛ زيرا مي‌‌دانستند كه او پاك‌ترين انسان روي زمين و قوي‌ترين مردان در اجراي عدالت است.

فساد مالي و اداري در ميان ياران عثمان و بني‌اميه، آن‌چنان مسلمانان واقعي را جريحه‌دار كرد كه از عثمان دفاع نكردند، و راه را براي ورود مهاجمان مسدود نكردند، ولي در اين مدت 25 سال كه علي خانه‌نشين بود، جز تعليم مردم و راهنمايي خلفا و كارهاي اقتصادي و توليدي و امدادي براي فقيران و مستمندان چيزي انجام نداد. در حقيقت گلي بود كه هيچ نوع خار، در دامن او نبود. طبعاً بايد وضع خاصي كه در اين زمان پديد آمده، در دوران پس از رحلت،