نبوت پيامبران به يكي از سه طريق شناخته مي‌‌شود كه يكي از آنها معجزه است. اينك هر سه طريق را اجمالاً يادآور مي‌‌شويم:

1. معجزه يعني كاري كه از حدود توانايي بشر، بيرون باشد و استادان فن، تصديق كنند كه اين كار كار بشري نيست، بلکه كاري الهي است.

هنگامي كه موسي، با معجزه شاخص خود، به ميدان آمد، همه ساحران تصديق كردند كه اين كار، از حدود توانايي بشر بيرون است، چنان‌که مي‌‌فرمايد: (فَأُلْقِيَ السَّحَرَةُ سُجَّداً)؛ ‹ساحران همگي به سجده افتادند›. (طه: 70)

2. تنصيص پيامبر پيشين بر نبوت پيامبر پسين و اين همان راهي است كه در مورد پيامبر ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) نيز تحقق پذيرفته است. چنان‌که

مي‌‌فرمايد:

(وَ إِذْ قالَ عِيسَي ابْنُ مَرْيَمَ يا بَنِي إِسْرائِيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَمُبَـشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتِي مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جاءَهُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا هذا سِحْرٌ مُبِينٌ) (صف: 6)

و هنگامي را كه عيسي بن مريم گفت: ‹اي بني‌اسرائيل! من فرستاده خدا به‌سوي شما هستم درحالي‌که تصديق‌كننده توراتي مي‌‌باشم كه قبل از من فرستاده شده، و بشارت‌دهنده به رسولي كه بعد از من مي‌‌آيد و نام او احمد است!› هنگامي كه او با معجزات و دلايل روشن به سراغ آنان آمد، گفتند: ‹اين سحري آشكار است›!

در اين آيه، نبوت پيامبر گرامي ( صلّي الله عليه وآله وسلّم ) به وسيله تنصيص پيامبر پيشين معرفي شده است.

3. جمع قرائن و شواهد درباره زندگي مدّعي نبوت مانند نظر درباره افرادي كه تربيت كرده و آثاري كه در زندگي از خود، به يادگار نهاده است، اين راه علمي را ما درباره نبوّت جهاني پيامبر طي كرده‌ايم و قيصر روم نيز وقتي نامه دعوت پيامبر را دريافت كرد در اين‌باره به كاوش‌هايي پرداخت و از ابوسفيان پرسش‌هايي نموده كه ابن هشام آنها را نقل كرده و او از مجموع اطلاعات دريافتي، به راستگويي رسول خدا پي برد.

با توجه به اين طرق سه‌گانه، در پاسخ اين سؤال مي‌‌گوييم:

امام هرگز داراي معجزه نيست؛ زيرا معجزه از ويژگي‌‌هاي پيامبر

است و اگر كار خارق العاده‌اي انجام دهد، آن را كرامت مي‌‌نامند؛ چنان‌که كارهاي حضرت مريم نيز كرامت بود، قرآن نقل مي‌‌كند:

(كُلَّما دَخَلَ عَلَيْها زَكَرِيَّا الْمِحْرابَ وَجَدَ عِنْدَها رِزْقاً قالَ يا مَرْيَمُ أَنَّي لَكِ هذا قالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ) (آل‌عمران: 37)

هر زمان زكريا وارد محراب او مي‌‌شد، غذاي مخصوصي در آنجا مي‌‌ديد، از او پرسيد: ‹اي مريم! اين را از كجا آورده‌اي؟!› گفت: ‹اين از سوي خداست. خداوند به هركس بخواهد، بي‌حساب روزي مي‌‌دهد›.

فراهم شدن روزي در برابر سجاده مريم، يكي از كرامت‌‌هاي اوست، ولي او هرگز پيامبر نبوده و اين كار نيز معجزه ناميده نمي‌شود.

روي اين اساس، امامت امامان ما از دو راه شناخته مي‌‌شود: يكي تنصيص پيامبر و تنصيص امام پيشين، يكي هم از جمع قرائن و شواهد.

به‌عنوان نمونه، پس از درگذشت امام صادق ( عليه السلام ) به خاطر اختناق، شيعيان در شناخت امام، جز طايفه خاصي كه از نص آگاه بودند، بقيه دچار دودستگي شدند. امّا سؤالات قمي‌ها و پاسخ‌‌هاي امام كاظم ( عليه السلام ) و دانش‌‌هاي سرشار او گواهي داد كه او امام است. ⁽¹⁾