پاسخ: اعتقاد به خلافت دوازده تن از قريش ـ يا از بني‌هاشم ـ در عصر پيامبر مطرح بوده، ولي آشنايي به اسامي و هويت آنان به تدريج انجام گرفته است؛ زيرا هر امامي، وصي و امام بعدي را معين و معرفي مي‌نمود. توضيح اين كه: دلايل قاطع نشان مي‌دهد كه پيامبر اسلام (ص) امامت و رهبري علي(ع) را در مواقع مختلف و به ويژه در روز غدير اعلام كرد و تشيع به معني رهبري علي(ع) به صورت يك اصل اعتقادي درآمد، همچنان كه امامت و پيشوايي دو نور ديدة خود، حسن و حسين‘ را نيز در عصر خود مطرح كرده و فرموده است:

«حسن و حسين هر دو پيشواي امتند، خواه زمام امور را رسماً به دست بگيرند، و خواه خانه‌نشين باشند».[1]

پس از شهادت حسين بن علي‘ و رسوايي خلافت امويان، ديدگان امّت متوجه فرزند وي امام سجاد(ع) شد، و پس از وي، امام باقر و امام صادق‘ احياگر سنّت پيامبر (ص) و پيشواي محدّثان و فقيهان گشتند و به همين ترتب، هر امامي در عصر خود، با وجود تمامي خفقان‌ها و تنگناها، وظيفة خود را در حد امكان انجام داد و شيعيان نيز به امامت آنان اعتقاد راسخ داشتند.

تصور اين كه اعتقاد به امامت امامان در دوران حضرت عسكري(ع) شكل گرفته باشد، ناشي از ناآگاهي از تاريخ تشيع است و در فصل نخست در اين باره به صورت گسترده سخن گفتيم. علاقه‌مندان برای آگاهی بيشتر به فصل نخست از اين كتاب مراجعه كنند.[2]

--------------------------------------------------------------------------------

[1] .  الرساله في نصيحة العامه، نگارش ابواسعد، المحسن بن كرامة بيهقي، ص 18 و 68; احقاق الحق:26/48.

[2] گزیده راهنمای حقیقت، آیت الله سبحانی، ص 131.