معظم له در نخستين جلسه از سلسله جلسات مباحث "كلام اسلامي " با اشاره به ريشه و لغت واژه ‌تقيه‌ اظهار داشت: اين كلمه از تقوا گرفته نشده، بلكه از وقيه و وقايه به معني سپر استفاده شده است.

وي افزود: تقيه آن است كه فردي آزادي‌هاي ديگري را سلب كرده و فرد ناچار است، براي حفظ جان‌، مال و عرض خود نوعي موافقت با مخالف را نشان دهد.

ايشان با طرح اين سؤال كه تقيه از كافر است يا مسلم؟ بيان داشت: بر اساس آيات قرآن كريم، تقيه در امم پيشين بوده و قرآن آن را به عنوان عملي امضايي نقل كرده است.

معظم له با بيان اينكه در ميان اهل سنت معروف است كه شيعه اهل تقيه بوده و شيعه اين عمل را ايجاد كرده است، گفت: تقيه را عقل و وحي امضا كرده به طوريكه هم در امم قبل و هم در ميان امت اسلامي وجود داشته است.

ايشان به آيه « مَنْ كَفَرَ بِاللَّهِ مِنْ بَعْدِ إِيمَانِهِ إِلَّا مَنْ أُكْرِهَ وَقَلْبُهُ مُطْمَئِنٌّ بِالْإِيمَانِ وَلَكِنْ مَنْ شَرَحَ بِالْكُفْرِ صَدْرًا فَعَلَيْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ» اشاره و عنوان داشت: انساني كه به زبان كافر شود، اما در باطن به ايمانش باقي باشد خدا او را استثنا‌ مي‌كند و بر غير اين مورد كه در ظاهر و باطن كفر مي‌ورزد، مي‌گويد «فلهم عذاب عظيم».

معظم له شأن نزول اين آيه را درباره اظهار كفر عمار عنوان كرد و ادامه داد: تمام تفاسير اين آيه را درباره عمار دانسته‌اند و پيامبر اكرم (ص) نيز عمل او را تصديق كرده‌اند.

ايشان در ادامه به آيه 28 از سوره آل عمران اشاره كرده و با بيان اينكه در اين آيه مؤمنان را از قرار دادن كافران به عنوان ولي و اولي به نفس منع كرده است،‌ خاطرنشان كرد: طبق اين آيه در صورتي كه‌ مسلماني در يك حكومت كفر به ناچار زندگي كند، مي‌تواند در صورت وجود ضرري از راه تقيه، اوامر آنها را عمل كنند.

معظم له در ادامه با اشاره به اينكه زندگي اصحاب كهف بر اساس تقيه بوده است،‌ ابراز داشت: اگر اين دو آيه را با هم مقايسه كنيم مي‌بينيم كه در امت‌هاي گذشته تقيه بوده و قرآن در واقع با بيان اين دو داستان به امضا آن پرداخته است.

معظم له افزود: با توجه به اين مطالب، موضوع تقيه موافق با فطرت انساني است كه براي حفظ جان، عرض و مال، سپر قرار مي‌گيرد.

معظم له ادامه داد: حضرت ابوطالب تا آخر عمر تقيه نكرده است، بلكه از زمان ماجراي شعب به بعد اين تقيه را كنار گذاشته و ايمان خود را اظهار كرده است.

ايشان با تأكيد بر اينكه در عين قرآني بودن، روايي نيز هستيم، به رواياتي از ائمه معصومين (ع) درباره تقيه اشاره و خاطرنشان كرد: با توجه به حديثي از امام صادق (ع)، تقيه از دين است و كسي كه تقيه را رد كند، قرآن و آيات قرآني را رد كرده است؛ زيرا براي تقيه دليل قرآني و روايي وجود دارد.

معظم له با تصريح بر اين مطلب كه ملاك، همين مصادره آزادي در صورت به خطر افتادن فرد است، به بيان مطلبي از امام شافعي پرداخته و اظهار داشت: رازي در تفسير خود در جزء هشتم آن در تفسير آيه « لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ» سوره آل عمران آيه 28 مي‌گويد كه مذهب شافعي در اين مورد اين است كه اگر حالت مسلمان با مسلمان مثل حالت او با كافر شد، در اينجا تقيه حلال است.

وي ادامه داد: جمال‌الدين قاسمي نيز در تفسير خود به نام «محاسن التأويل» به اين مطلب اشاره كرده است.

ايشان با بيان اينكه بين نفاق و تقيه تفاوت وجود دارد، اظهار داشت: برخي تقيه را از شعب نفاق مي‌دانند كه ظاهرش با باطن آن فرق دارد.

معظم له تقيه را سلاحي ضعيف در برابر سلاح فرد قوي دانست و خاطرنشان كرد: اگر در تقيه نقطه ضعفي هست، اين نقطه ضعف به انسان ضعيف برنمي‌گردد، بلكه درباره ظالم است كه او را وادار به تقيه كرده است.