وصيت بر ثلث و عمل نكردن به آن

سؤال 225. شخصى وصيت كرده بود كه پس از كفن و دفن و مقدارى نماز و روزه، ثلث اموالش را به فقير بدهند، لكن ورّاث، اموال را تقسيم و در ثلث، به وصيت عمل نكردند و سهم خود را يكى پس از ديگرى فروختند. اكنون پس از گذشت چند سال حاضر شده اند كه به وصيت عمل كنند. لطف

بسمه تعالى: در صورت وصيت بر ثلث، لازم بود همه ى ورثه ثلث را از اصل مال اخراج و در موارد ثلث مصرف كنند، اكنون كه اين كار صورت نگرفته است و هر فردى سهم خود را بدون در نظر گرفتن ثلث مال كه از آنِ ميّت است، فروخته است، بايد براى اخراج ثلث، دو كار انجام دهند: 1. آنها كه فروخته اند، يك سوم سهم خود را به قيمت امروز حساب كنند و بابت ثلث بپردازند; 2. اگر برخى سهم خود را نفروخته اند، ثلث باقيمانده را به قيمت امروز حساب كنند و سپس مجموعاً در موارد ثلث مصرف نمايند. آنچه مربوط به هزينه ى كفن و دفن است، از اصل مال كم مى شود و ديگر هزينه ها اگر به نيت ثلث صورت گرفته و بعداً وصى نيز آن را بپذيرد، مى توانند از ثلث حساب كند. والله العالم

موارد تصرفات وصى

سؤال 226. تصرفات وصى منصوب از جانب حاكم شرع در چه مواردى صحيح مى باشد؟

بسمه تعالى: وصى منصوب از جانب حاكم شرع در حدودى كه حاكم شرع اجازه داده، عمل مى كند. والله العالم

مرگ وصى

سؤال 227. اگر وصى بميرد، آيا حاكم مى تواند وصى ديگرى تعيين كند؟ و اگر وارث به تعيين وصى راضى نباشد، وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه ميت وصاياى جامانده اى دارد و يا در ميان وارثان افراد صغيرى هستند كه حفظ اموال آنها بدون نصب وصى امكان پذير نيست، در چنين صورتى حاكم شرع مى تواند براى انجام اين كارها شخصى را تعيين كند. اصولاً هر كار جا مانده اى كه فاعل مشخصى براى آن نيست، انجام آن مربوط به حاكم شرع است و در اين صورت، رضايت وارث شرط نيست. والله العالم

وصيت به تساوى ارث

سؤال 228. اگر شخصى وصيت كند كه دختر و پسر به طور مساوى ارث ببرند، وصيّت وى باطل است يا تا يك سوم نافذ است؟

بسمه تعالى: چون چنين وصيتى بر خلاف قانون شرع است مجموع اموال بين دو گروه به صورت يك سهم و دو سهم تقسيم مى شود. والله العالم

بيشتر بودن ثلث اموال از موارد وصيت

سؤال 229. پدر اينجانب وصيت كرد كه از ثلث مالش بعد از مخارج معمول، يك حج واجب و نماز و روزه به مدت عمر، هزينه شود و بنده به عنوان وصى پس از بررسى به اين نتيجه رسيدم كه ثلث اموال بيشتر از موارد وصيت مى باشد. آيا مى توان كل ثلث را در بانك يا در معامله اى به

بسمه تعالى: پس از انجام مواردى كه متوفّى معيّن كرده است اگر چيزى باقى ماند بقيه را مى توانيد در امور خير به هر نحوى كه مصلحت است مصرف كنيد; مسجدى بسازيد يا حسينيه اى يا درمانگاهى و اگر مبلغ به اين حد نيست، در مورد ايتام مصرف كنيد يا كسانى را كه بدهكارند و تمكن پرداخت ندارند نجات دهيد، ولى هرگز نمى توان مال الوصيه را در بانك به كار گرفت. والله العالم

وصيت به ثلث و اختلاف ورثه در نحوه اجراء

سؤال 230. شخصى وصيت كرده كه ثلث اموالش در امور خير مصرف شود، لكن حدود دو سال است كه ورثه با همديگر اختلاف دارند كه چه كسى اين اموال را خرج نمايد. حال وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: اگر ميت وصى تعيين كرده است، بايد وى ثلث مال را در موارد خير مصرف نمايد. در غير اين صورت، اگر ورثه به توافق برسند كه فردى از بين آنها دست به كار شود، مشروط بر اين كه مورد اعتماد باشد، با اطلاع حاكم شرع اشكال ندارد و در صورت عدم توافق، حاكم شرع براى متوفّى، وصى تعيين مى كند. والله العالم

وصيت به واگذارى ملك در رهن

سؤال 231. شخصى سه دانگ ملك مورد رهن را بدون اجازه ى مرتهن به زوجه اش واگذار كرد. آيا اين وصيت نامه صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه وصيت ثابت شود معناى وصيت اين است كه ورثه پس از پرداختن دين موصى، سه دانگ از مورد رهن را به زوجه او بدهند و اگر قيمت آن بيش از ثلث تركه باشد در قسمت زيادى، اجازه ى ورثه شرط است و در غير اين صورت به مقدار ثلث نافذ است. والله العالم

وصيت بر قضاء روزه

سؤال 232. ميتى كه پسر بزرگ ندارد و به صورت عمد، روزه خوارى مى كرده است، وصيت قضاى روزه نموده است. آيا از ثلث اموال وى كم مى شود؟

بسمه تعالى: اگر وصيّت كند به مقدار ثلث مال نافذ خواهد بود. والله العالم

فوت كسى كه درباره او وصيت شده

سؤال 1435 . فردى وصيت كرده به اين كه قسمتى از اموال خود را به شخصى بدهند ولى آن شخص (موصى له) پس از چند روز فوت كرده، آيا وارث وى اختيار قبول را دارد؟

بسمه تعالى: قبول وارثِ آن شخص كافى است . والله العالم

وصيت به مالك شدن در صورت انجام كارى

سؤال 1436 . شخصى وصيت كرده است كه يك دستگاه ساختمان به فردى بدهند مشروط بر اينكه كارى را انجام دهد آيا اين وصيت صحيح است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال وصيت صحيح است بنابراين هرگاه به شرط عمل كرد مالك مورد وصيت مى شود . والله العالم

چند وصيت نامه بدون تاريخ

سؤال 1437 . از وصيّت كننده دو وصيت نامه بدون تاريخ باقى مانده است وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: آنجا كه موارد هر دو وصيت نامه تعارضى ندارند به هر دو عمل شود، ولى در جائى كه با هم اختلاف دارند با قرعه يكى از دو وصيت نامه را انتخاب كنند . والله العالم

وصيت به تبديل منزل به حسينيه

سؤال 1438 . شخصى وصيت كرده كه منزل مسكونى او پس از فوت به حسينيه تبديل شود ولى منزل وى در جاى مناسب براى احداث حسينيه نمى باشد آيا مى توان با فروش آن منزل، حسينيه اى در محل ديگر احداث كرد؟

بسمه تعالى: مادامى كه مى توان از آن خانه به عنوان حسينيه ولو به صورت كمرنگ استفاده كرد، نبايد تعويض نمود مگر اينكه قابليت بهره بردارى از آن سلب شود، در اين موقع با اجازه عالم محل جاى مناسبى را در نظر بگيرد كه با تبديل وصيت طرف عملى بشود . والله العالم

رجوع از وصيت، حكم است يا حق؟

سؤال 1439 . آيا جواز رجوع به طور كلى در وصيت حق است كه با شرط مى توان اسقاط كرد؟

بسمه تعالى: ظاهراً حكم است و قابل اسقاط نيست . والله العالم

اقرار در وصيت و رجوع از آن

سؤال 1440 . فردى در وصيت خود اقرار به نفع زيد داشته آيا رجوع او نسبت به اين اقرار هم مسموع است؟

بسمه تعالى: اگر در نزد حاكم اقرار كرده ولو در ضمن وصيت، رجوع از اقرار مسموع نيست . والله العالم

رجوع از وصيت و سپس پشيمان شدن

سؤال 1441 . هرگاه از وصيت خود رجوع كند و سپس از رجوع خود پشيمان گردد آيا رجوع از رجوع مؤثر است؟

بسمه تعالى: در فرض مذكور مجدداً وصيت كند . والله العالم

تمليك منزل به شرط عدم ازدواج

سؤال 1442 . اگر شوهر منزل مسكونى خود را به نام همسرش نموده مشروط بر اين كه پس از فوت شوهر، با كسى ازدواج نكند آيا اين شرط الزام آور است؟

بسمه تعالى: هرگاه مقصود از وصيت شرط فعل باشد به اين معنى كه همسر او پس از درگذشت او در حالى كه مى تواند با شخص ديگرى ازدواج بكند يا نكند، صورت دوم را انتخاب كند در اين صورت اين شرط صحيح است و بايد به آن عمل كند و در صورت عمل نكردن ورثه حق خيار تخلف شرط دارند و مى توانند فسخ كنند و تملّك نمايند، ولى پس از فسخ زن از اعيانى خانه ارث مى برد . والله العالم

شهادت داماد بر وصيت

سؤال 1443 . آيا وصيت نامه اى به امضاء وصيت كننده و اينجانب كه به عنوان وكيل و قيّم معرفى شده ام و شهادت سه دختر وى و 2 داماد ايشان اعتبار شرعى دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه دو داماد مورد وثوق باشند شهادت آنها كافى است . والله العالم

وصيت به صرف ثلث در موارد خاص

سؤال 1444 . شخصى وصيت كرده است كه ثلث ماترك را جدا نمايند و سپس مواردى براى مصرف آن بيان كرده است و وصى پس از مصرف درآن موارد، مقدارى از ثلث باقى مانده است آيا مابقى به وارث برمى گردد؟

بسمه تعالى: هرگاه مواردى كه معين كرده است قابل تكرار باشد در همان موارد تكرار شود مثلاً صرف در مسجد يا صرف در فقراء و اگرقابل تكرار نباشد مواردى كه أقرب به موارد وصيت است مصرف شود . والله العالم

مسامحه در عمل به وصيت

سؤال 1445 . پدرم 10 سال قبل وصيت كرد كه به مبلغ 50 هزار تومان كسى را براى نماز و روزه او اجير كنند و همين مقدار خمس پرداخت شود اكنون پس از گذشت 10 سال و كم شدن ارزش پول وظيفه ام چيست؟

بسمه تعالى: اگر نماز و روزه مورد نظر او كه بر ذمه ميت باشد در صورتى كه مقدار مورد وصيت كم آمد بايد از اصل مال تأمين شود و اگر بر ذمه بودن نماز و روزه محرز نباشد و احتمال داده شود كه از باب احتياط وصيت كرده صرف همان مبلغ كافى است ولى شايسته است وارث از اصل و يا ثلث مال نظر ميت را تأمين كند . والله العالم

وصيت به عدم تصرف در اموال

سؤال 1446 . همسرم وصيت نموده تا زمانى كه ازدواج نكرده ام وسائل زندگى در اختيارم باشد آيا وصيت او نافذ است؟

بسمه تعالى: وصيت او به مقدار ثلث نافذ است و در بيشتر از آن نياز به اجازه ورثه دارد ولى شايسته است براى احترام همسر تا آنجا كه امكان دارد به وصيت عمل شود . والله العالم

هبه در بيمارى متصل به موت

سؤال 1447 . اگر همسر تمام مهريه را در ايام بيمارى به شوهر هبه نمايد و سپس فوت كند آيا هبه او صحيح است؟

بسمه تعالى: مهريه را در حال بيمارى متصل به وفات بخشيده است، هرگاه ، به مقدار ثلث مال يا كمتر باشد هبه او نافذ است و اما اگر بيش از ثلث باشد به مقدار ثلث نافذ است . والله العالم

فوت يكى از وصى ها

سؤال 1448 . شخصى دو نفر را وصى خود در املاك نموده كه ثلث آن را به مصرف خيرات برسانند اكنون يكى از آن دو فوت نموده آيا اولاد وصى مى تواند كار پدر خود را به عهده بگيرد؟

بسمه تعالى: اگر نظر اين بود كه دو نفرى كار را صورت دهند حاكم شرع، فرد ديگرى را جاشنين وى تعيين مى كند و اگر در وصيت نامه، هركدام وصى مستقلى هستند با فوت ديگرى وصايت وصى دوم محفوظ مى باشد . والله العالم

وصيّت به تساوى در ارث

سؤال 1449 . اگر فردى كه آشنا به مسائل دين است وصيت نمايد كه دخترم مانند پسر از ماترك سهم مساوى ببرد آيا اين وصيت صحيح است؟

بسمه تعالى: چون آشنا به مسائل دينى است بنابراين ظاهر اين است كه از ثلث او كمبود سهم دختر جبران شود . والله العالم

وصيت در مورد حبوه

سؤال 1450 . اگر پدر وصيت كند كه حبوه به غير پسر بزرگتر برسد آيا وصيت نافذ است؟

بسمه تعالى: هرگاه بيش از ثلث نباشد نافذ است . والله العالم

تصرّفات قيّم صغير

سؤال 1451 . قيّم صغير اقدام به تشكيل جلسه عزادارى نموده است آيا افراد مجازند كه به منزل صغير روند و احياناً باتصرف همراه است ؟

بسمه تعالى: هرگاه رفت و آمد براى عرض تسليت به باز مندگان تازه گذشته است و ضررى متوجه وارث صغير نمى شود اشكال ندارد . وهمچنين تصرفات جزئى با اجازه قيم اشكال ندارد . والله العالم

وصيت به نماز از اصل مال يا ثلث

سؤال 1452 . كسى وصيت نموده كه ده سال نماز و روزه برايم بگيريد با توجه به اينكه پسر بزرگتر دارد و از ثلث وصيت نكرده باشد آيا از اصل مال برداشته مى شود؟

بسمه تعالى: ظاهر كلام وصيّت است و از ثلث اخراج مى شود . والله العالم

وصيت فرزند براى انجام حج و انجام آن توسط ديگرى

سؤال 1453 . پدر به يكى از فرزندانش وصيت كرده كه از طرف او حج تمتع به جا آورد ولى يكى ديگر از فرزندان بدون اينكه از اين فرزند اجازه بگيرد از ماترك ميت شخصى را اجير نموده كه از طرف پدر حج به جا آورد آيا ذمه مرحوم پدر برىء مى شود؟

بسمه تعالى: ذمه ميت برىء مى شود . والله العالم

وصيت به عدم فروش منزل و تمليك آن به ديگرى

سؤال 1454 . پدرم وصيت نمود تا زمانى كه مادر در قيد حيات است منزل را نفروشيد و احترامش را حفظ كنيد ولى پدر پس از چند سال آن منزل را به مادر با سند رسمى منتقل نمود مادر پس از فوت پدر اين منزل را به يكى از فرزندانش تمليك نمود آيا مادر مالك منزل مى باشد يا وص

بسمه تعالى: چون بعداً به سند به نام مادر تنظيم شده است، دليل بر اين است كه پدر شما از وصيت خود عدول كرده و خانه را تمليك مادر شما نموده است بنابراين واگذارى او ظاهراً صحيح است . والله العالم

اثبات وصيت نامه

سؤال 1455 . آيا وصيت نامه بايد به دست خط موصى باشد يا اگر ديگرى هم بنويسد و او امضاء كند كافى است؟

بسمه تعالى: هر دو نافذ است البته جهت ثبوت شرعى بايد دو نفر عادل خط وامضا را گواهى كنند . والله العالم

عدم امكان عمل به وصيت نامه

سؤال 1456 . كسى وصيت نموده كه مقدار 200 متر از زمينهاى محل خاصى را براى ساخت مسجد واگذار نمايند ولكن با توجه به الگوى كاربرى مساجد و حداقل مساحت تعيين شده از طرف امور مساجد و شهردارى ساختن مسجد خاص در اين مكان امكان پذير نيست آيا مى توان اين زمين را به فر

بسمه تعالى: تا آنجا كه امكان دارد بايد به وصيت عمل نمود، هرگاه شرايط مسجد موجود نيست يا نمازخانه ساخته شود و اگر شرايط آن نيز موجود نيست با قيمت آن زمينى بزرگ و ارزان براى ساخت مسجد در نزديك ترين نقطه اى كه امكان دارد خريدارى شود و اگر اين نيز ممكن نيست به پيشنهادى كه فرموده ايد عمل كنيد . والله العالم

زياد آمدن ثلث بر موارد وصيت

سؤال 1457 . ثلث پدرم بيشتر از آن است كه وصيت كرده مابقى را در چه راه مى توان مصرف نمود؟

بسمه تعالى: اگر كارهاى مورد وصيت قابل تكرار است تكرار شود والا در امور خير به مصرف كند به شرطى كه تمام ثلث را براى خود اختصاص داده باشد و در غير اين صورت مازاد بين ورثه تقسيم مى شود . والله العالم

وصيتى كه ثبت نشده

سؤال 1458 . پدرم وصيت نامه اى مكتوب نموده پس از فوت وى ديگر وراث مدعى هستند كه وصيت نامه توسط محضر رسمى تنظيم نشده است از اين جهت قابل عمل نمى باشد آيا گفتار آنان از نظر شرع صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه ورثه قبول دارند كه خط و امضاء مربوط به موصى است و ياد و نفر عادل خط و امضاء را تصديق مى كنند عمل به وصيت واجب است و رسمى بودن وصيت نامه شرط نيست .والله العالم

تعيين مصرف ثلث و نبودن محل مصرف

سؤال 1459 . شخصى وصيت نموده كه ثلث اموال را به فرزندانش كه درطريق تحصيل باشند بدهند و سپس به اولادى كه فقير است بدهند اگر فرزندان آن مرحوم در طريق تحصيل و يا فقير نباشند ثلث اموال چگونه تقسيم مى شود؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال مصرف ثلث در دو مورد ياد شده جائز نيست ولى براى اين كه پدر از وصيت بهره اى ببرد با اجازه همه وراث همان مبلغ را در راه خير مصرف كنيد و ثواب آن را هديه به پدر نماييد . والله العالم

نبود ولىّ و اجازه وصى يا قيّم

سؤال 1460 . آيا با نبود ولىّ جهت تصرف در اموال صغار ، وصى مى تواند اجازه بدهد به عبارت ديگر وصى وهمچنين قيّم مى توانند خلاء نبود ولى را پر كنند؟

بسمه تعالى:وصى نمى تواند، اما قيّم بر اطفال مى تواند اذن دهد.والله العالم

وصيت به بيشتر از ثلث و نداشتن وارث

سؤال 1461 . كسى كه هيچ وارثى ندارد مى تواند در بيشتر از ثلث خود وصيّت كند؟

بسمه تعالى:مى تواند وصيت كند .والله العالم

كاهش درآمد از ثلث و تصميم بر فروش

سؤال 1462 . شخصى يك دستگاه پمپ بنزين خصوصى به عنوان ثلث خود وصيّت كرده و موارد مصرف آنرا براى بعد از مرگ بيان نموده است و نيزگفته است كه باقيمانده سود حاصله را ورثه بالانصاف تقسيم نمايند. اكنون به علت كاهش درآمد و يا علل ديگر ورثه مى خواهد پمپ بنزين مزبور

بسمه تعالى:كاهش درآمد سبب جواز فروش نمى شود و بايد ثلث مورد وصيت به همان حالت خود باقى بماند مگر اين كه به جايى برسد كه ابقاء آن بى فايده باشد در اين صورت بايد با فروش آن چيزى را بخرند كه درآمد زا بوده و درآمد آن در مصرف ثلث خرج شود.والله العالم

معيّن كردن مصرف ثلث و باقيمانده ثلث براى وراث

سؤال 1463 . موصى ثلث اموال خود را براى خود محفوظ نگهداشته و ضمن بر شمردن مصارف آن اظهار مى دارد كه مابقى ثلث را ورثه در بين خود قسمت كنند آيا اين تقسيم نيز بر مبناى للذكر مثل حظ الانيين خواهد بود؟

بسمه تعالى:اگر در وصيت تصريح كرده كه سهم پسر در مابقى ثلث، دو برابر است ، بايد عمل به آن كرد در غير اين صورت مساوى تقسيم مى كنند.والله العالم

تعيين وصى و قيم توسط فاميل و همسايگان

سؤال 1464 . در بعضى از موارد كه شخصى بدون وصىّ و بدون وصيّت نامه فوت مى كند و احياناً اولاد صغير نيز از خود بجا گذاشته اند كه ولىّ قهرى هم نداشته اند در اين ميان عدّه اى از منسوبين و همسايگان جمع شده و كسانى را به عنوان ولىّ و وصىّ و قيوم انتخاب مى نمايند

بسمه تعالى:اگر دسترس به فقيه نبوده عدول مؤمنين مى توانند اين كار را انجام دهند و اگر با وجود فقيه اين كار صورت گرفته چه بهتر كه از او اجازه بگيرند.والله العالم

ممانعت از اجراى وصيت

سؤال 1406 . بنده وصى پدرم هستم آيا مادر و خواهرم مى توانند از اجراى وصيت جلوگيرى كنند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال وصى بايد وصيت نامه را كاملاً اجرا كند و هيچ كس حق ممانعت ندارد . والله العالم

وصيت پرداخت ديه بر جسد به شخص معين

سؤال 1407 . اگر شخصى وصيت كند كه در صورت وقوع جنايتى بر جسدش، ديه آن را به شخص معينى بدهند آيا چنين وصيتى صحيح مى باشد؟

بسمه تعالى: اگر مقصود اين است كه پس از مردن به صورت صحيح و سالم، فردى به جسد او جنايتى وارد كند ديه آن، ملك ميت است در درجه اوّل اگر قرض دارد بابت قرض پرداخت مى شود و در غير اين صورت به عنوان صدقه به فقير داده مى شود . والله العالم

عمل به نذر ميت

سؤال 1408 . كسى كه نذر داشته در روز عاشوا حليم بدهد آيا ورثه بايد به نذر او وفادار باشند؟ آيا مى توانند به جاى حليم غذا بدهند؟

بسمه تعالى: اگر وصيت كرده باشد بايد طبق وصيت از ثلث مال او برداشت و به وصيت عمل كرد، در غير اين صورت بر ورثه چيزى واجب نيست . والله العالم

تقسيم اموال قبل از مرگ

سؤال 1409 . اگر فردى قبل از مرگ وصيت كند كليه اموال من به فلان فرزندم برسد و به بقيه چيزى تعلّق نمى گيرد، آيا اين وصيت صورت شرعى دارد؟

بسمه تعالى: اين وصيّت شرعى نيست و تركه بين ورّاث تقسيم مى شود . والله العالم

اقرار يكى از افراد موصى له به غصبى بودن

سؤال 1410 . اگر پس از فوت موصى، يكى از افراد موصى له اقرار كند كه ملكيت موصى غاصبانه و با سند جعلى بوده آيا وصيت او باطل مى شود؟

بسمه تعالى: مسئله دو صورت دارد: 1. گاهى قاضى با دليل شرعى مثل بيّنه و غير آن يقين پيدا مى كند ملكِ موصى نبوده و سند جعلى است در اين صورت وصيت نافذ نيست و ملك را به صاحب ملك تحويل مى دهند. 2. مستند علم قاضى فقط شهادت موصى له است در اين صورت فقط شهادت او بر عليه خودش نافذ است و اگر ديگران مورد وصيّت باشند شهادت او مانع از نفوذ وصيت درباره ديگران نيست . والله العالم

قيّم

سؤال 1411 . شخصى قيم نامه اى به خط خود نوشته است ولى مهر و امضاء ننموده است آيا اين برگه ارزش شرعى و قانونى دارد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه خط و امضاى تعيين كننده قيم محرز باشد كفايت مى كند و امضا و مهر تأييد كننده لازم نيست مشروط بر اين كه خط و امضاى طرف مشخص باشد . والله العالم

وصيت شفاهى

سؤال 1412 . شخصى در حضور همسر و دو تن از فرزندانش بيان مى كند كه به نوه اى كه از فرزند شهيدش به جاى مانده معادل سهم فلان پسرم بدهيد آيا اين وصيت است؟ تكليف همسر و دو فرزند و نوه و ساير ورثه چيست؟

بسمه تعالى: اگر ثابت شد كه چنين مطلبى را گفته است حمل بر وصيت مى شود و از ثلث پرداخت مى شود. همسر و دو فرزند تكليفى جز بيان موضوع ووصيت ندارند و اگر ساير ورثه از قول آنان اطمينان حاصل كردند بايد به آن عمل كنند و در سهمى كه از ثلث بايد به موصى له پرداخت شود تصرف نكنند. و اگر در محكمه شرع ثابت شد نوه مى تواند آن را مطالبه كند . والله العالم

وصيت بدون شاهد و نوشته

سؤال 1413 . آيا وصيت بدون شاهد ونوشته معتبر است؟

بسمه تعالى: يا بايد دو شاهد عادل بر وصيت گواهى دهند يا دست نويسى از ايشان با امضاء در ميان باشد . والله العالم

امورى كه در ذهن موصى بوده ولى ذكر نشده

سؤال 1414 . اگر براى مصرف مال در چند مورد خاص وصيت نمود و گفت موارد ديگرى هم هست ولى اجل مهلت نداد آيا بازماندگان مى توانند موارد ديگر را كه يقين دارند اگر مهلت داشت مى گفت، اضافه كنند؟

بسمه تعالى: چون موارد ديگر تعيين نشده است بايد در همان موارد مذكور مصرف شود . والله العالم

وصيت به حفظ متن غلط

سؤال 1415 . در مفاتيح الجنان آية الكرسى على التنزيل را در حاشيه با اين عبارت آورده: «له ما فى السموات وما فى الأرض وما بينهما وما تحت الثرى عالم الغيب والشهادة الرحمن الرحيم من ذا الذى...»، آيا وصيت ايشان به عدم تصرف در مفاتيح شامل اين مورد هم مى شود؟

بسمه تعالى: وصيت در جايى مسموع است كه مورد صددرصد مشروع باشد در حالى كه اين وصيت بوى تحريف قرآن مى دهد مگر مقصود ايشان از تنزيل تفسير باشد، در اين صورت بايد در حاشيه توضيح داد . والله العالم

وصيت و اقرار ميت در مرض موت

سؤال 1416 . اگر شخصى مدتى قبل از فوت، فهم و درك خود را از دست داده و فرصت توبه يا وصيتى را نداشته از نظر شرعى چه حكمى دارد؟ آيا جايز است ورثه با اين اموال حج بروند؟ اگر ميت در زمان حيات با اموال مخلوط حج و زيارت و اعمال خير انجام داده حكم آن چيست؟

بسمه تعالى: حج او حمل بر صحت مى شود ديگر آوردن حج از طرف ميت لازم نيست و بايد درباره اموال مخلوط چنين عمل كرد اگر صاحب مال را مى شناسند بايد رضايت او را به هر نحو جلب كنند و اگر او را نمى شناسند و مقدار آن را مى دانند به همان مقدار از طرف صاحبانش صدقه بدهند. و اگر هيچ كدام را نمى شناسند يك پنجم به عنوان خمس بپردازند . والله العالم

وصيت در مرض موت

سؤال 1417 . شخصى وصيت نامه اى نوشته است در حالى كه به علت سرطان در بيمارستان بسترى بوده و پس از 20 روز با همان مرض در بيمارستان از دنيا رفته است آيا وصيت او نافذ است؟

بسمه تعالى: وصيت او در ثلث اموال وى نافذ است . والله العالم

منجزات مريض

سؤال 1418 . نقل و انتقالى قطعى كه از ناحيه مريض مشرف به موت صورت بگيرد چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: منجزات مريض بر دو نوع است: 1. نقل و انتقال به صورت صحيح و عقلايى به گونه اى كه در آن اضرار به وارث نباشد اين نوع معاملات صحيح است و لازم. 2. منجزاتى كه مايه ضرر به ورثه است مانند هبه و صلح از ثلث حساب مى شود نه از اصل. بنابراين بيش از ثلث نمى تواند از اين نوع معاملات انجام دهد . والله العالم

پرداخت مظالم از اصل مال ميت

سؤال 1419 . اگر برعهده ميّت رد مظالم هست ولى وصيتى نكرده آيا از اصل مال او پرداخت مى شود يا از ثلث مال؟

بسمه تعالى: از اصل مال استخراج مى شود . والله العالم

وصى و ولى ورثه

سؤال 1420 . آيا وصى به منزله ولىّ ورثه صغار مى باشد؟

بسمه تعالى: وصى بايد در حدود وصيت نامه كارها را انجام دهد اما كارهاى صغار نياز به قيّم دارد و براى قيموميّت بايد از طرف حاكم شرع منصوب شود . والله العالم

معرفى وصى، شخصى را به عنوان وصى

سؤال 1421 . شخصى ديگرى را به عنوان وصى خود معرفى كرده تا ثلث او را مصرف نمايد وصى قبل از مرگش فرزند خود رامسئول مصرف ثلث قرار مى دهد آيا اين كار صحيح است؟

بسمه تعالى: وصايت قابل ارث نيست، بنابراين اگر شخص وصى نتوانست به وصيت عمل كند بايد حاكم شرع براى انجام وصيت شخصى را معرفى نمايد . والله العالم

هزينه هاى ميت از اصل يا از ثلث

سؤال 1422 . مرحوم ابوى در وصيت نامه نوشته اند«ثلث مال با نظر ورثه در راه خير صرف شود و يك حج نيابى نيز از طرف ايشان انجام شود» آيا هزينه حج، كفن و دفن، بيمارستان، مراسم ختم و هفتم و چهلم وسال و... و ماليات بر ارث از اصل مال كم مى شود يا از ثلث؟

بسمه تعالى: هزينه حج، اگر واجب الحج نبوده از ثلث و اگر واجب الحج بوده از اصل مال پرداخت مى شود. هزينه كفن و دفن و بيمارستان از اصل مال پرداخت مى شود، ماليات بر ارث از اصل مال كم مى شود، مابقى را بايد خود ورثه پرداخت كنند زيرا ميت وصيت نكرده است . والله العالم

وصيت به وقف

سؤال 1423 . آيا صرف وصيت بر اين كه، وصى بعد از من ملك مرا وقف نمايد بر افراد خاص، افاده وقفيت آن ملك مى كند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال وصى بايد صيغه وقف را بخواند و به قبض موقوف عليهم برساند و تنها وصيت موصى كافى در تحقق وقف نيست . والله العالم

وصيّت به صرف درآمد در امورات مادر و فروش آن

سؤال 1424 . پدرم طبق وصيت خود به من يك قطعه زمين داد تا درآمد آن در حيات مادرم صرف امورات ايشان شود اكنون مادرم بدون توجه به وصيّت، زمين را فروخته، آيا مادر چنين حقى دارد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه پدر در حال حيات خود يك قطعه زمين را به شما تمليك كرده است مشروط بر اين كه درآمد آن تا زمانى كه مادر در قيد حيات است صرف هزينه ايشان شود در اين صورت مادر حق فروش ندارد، چون ملك شماست . والله العالم

وصيّت به حبس مقدارى از اموال

سؤال 1425 . شخصى مبلغى را نزد فردى گذاشته است و گفته است كه اين پول براى هميشه و حتى پس از مرگم نزد شما باشد و كسى از آن مطلع نشود و اگر هركدام از اولادم احتياج داشت به عنوان قرض الحسنه به ايشان بدهيد آيا پس از فوت صاحب پول اين مبلغ بين ورثه تقسيم مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه اين پول بيش از ثلث ميت نباشد وصيّت او نافذ است شما در مورد اولاد محتاج او به صورت قرض الحسنه مصرف كنيد و نبايد بين ورثه تقسيم شود و اين نوع وصيت يك نوع حبسى است كه بايد به آن عمل شود . والله العالم

وصيت به خمس اموال من جمله مهريه همسر

سؤال 1426 . پدر وصيت كرده خمس همه اموالش پرداخت شود در حالى كه يكى از اموال او مهريه مادرمان است كه سندش به نام پدر بوده ولى مالك واقعى آن مادر است كه قبل از پدر از دنيا رفته است، آيا آن مال هم بايد تخميس شود؟

بسمه تعالى: اگر يقين داريد سندِ مهريه به شكل صورى به نام پدر بوده طبعاً خمس به آن تعلق نمى گيرد . والله العالم

وصيت به خمس از اصل مال

سؤال 1427 . پدرم در وصيتنامه خود نوشته است:«خمس كليه اموال من، قبل از تقسيم پرداخت شود» مى دانيم كه بسيارى از اموال ايشان از پدر بزرگ به او رسيده كه خمس ندارد و پدر و پدر بزرگ هر دو اهل پرداخت خمس بوده اند آيا باز هم بايد خمس داده شود؟ از اصل مال يا از ث

بسمه تعالى: بايد طبق وصيت عمل كرد. علم ورثه به خصوصيات، مسقط عمل به وصيت نيست. شايد موصى علم واقعى به تعلق خمس داشته باشد. و وصيت به خمس از اصل مال پرداخت مى شود.والله العالم

وصيت به سهم مشاع

سؤال 1428 . در صورتى كه شخصى سهم مشاع خود از مالى را وصيت نمايد آيا موصى له مى تواند در اين مال تصرف نمايد؟

بسمه تعالى: بايد به رضايت شركا تفكيك شود سپس تصرف شود.والله العالم

وصيت به بيش از ثلث ميت

سؤال 1429 . شخصى در يك صفحه وصيت نامه اموالى كمتر از ثلث را براى همسر و در صفحه بعد كل دارايى را براى فرزند بزرگ خود وصيت كرده و فرزندان ديگر هم دارد تكليف چيست؟

بسمه تعالى:اگر دو وصيت همزمان بوده كمتر از ثلث مالِ همسر و باقى مانده تا حد ثلث مالِ فرزند بزرگ است و اگر در دو زمان بوده دومى ناسخ اوّلى است و فقط ثلث آن به فرزند بزرگ مى رسد.والله العالم

عدم كفايت ثلث به دو وصيت

سؤال 1430 . شخصى وصيت كرده حج تمتع و هزينه جهيزيه يك عروس را بپردازندولى ثلث اموال وى فقط به يكى از اين دو كار مى رسد كدام مقدم است؟

بسمه تعالى: اگر حج واجب باشد مقدم بر جهيزيه است براى اين كه به هر دو برسد حج ميقاتى انجام دهد. والله العالم

وصيت به حج و عدم تعيين بلدى يا ميقاتى

سؤال 1431 . شخصى وصيت به حج كرده ولى مشخص نكرده كه حج بلدى يا ميقاتى انجام دهند وظيفه چيست؟

بسمه تعالى:مى توانند حج ميقاتى بگيرند ولى شايسته است حج بلدى بگيرند.والله العالم

محاسبه اموال به قيمت روز يا زمان فوت

سؤال 1432 . چند سال از فوت ميت مى گذرد آيا محاسبه صورت اموال و دارايى ها بايد به قيمت زمان فوت لحاظ شود يا به قيمت زمان اجراء وصيت نامه؟

بسمه تعالى:هرگاه تركه را تقسيم كرده اند و عين ثلث را قبول كرده و در مقابل آن پول پرداخته اند همان ميزان است و در غير اين صورت مادامى كه عين باقى است بايد به قيمت روز محاسبه شود.والله العالم

وصيت در ثلث بدون تعيين مصداق

سؤال 1433 . در وصيت از ملكى به عنوان ثلث اموال ياد شده ولى مصداق آن معيّن نشده است تكليف چيست؟

بسمه تعالى: تعيين مصداق به عنوان ثلث اموال در اختيار ورثه است مشروط به اين كه غبطه ميت محفوظ باشد.والله العالم

سپرده گذارى ثلث مورد وصيت

سؤال 1434 . آيا وصى مى تواند ثلث مورد وصيت را در بانك سپرده گذارى كند كه هم از سود آن در جهت ارضاء روح آن مرحوم استفاده شود و هم از ارزش پول آن در طول زمان مصرف كاسته نشود؟

بسمه تعالى: وصى بايد هر چه سريع تر به مورد وصيت عمل كند و تأخير در صورت امكان جايز نيست، چون متوفى چنين اختيارى به وى نداده است.والله العالم

مصرف ثلث در خيرات ومبرات

سؤال 1435 . شخصى وصيّت كرده كه ثلث اموالش را در خيرات و مبرات مصرف شود آيا وصى مى تواند زمينى كه از ثلث باقى مانده به آموزش و پرورش اهداء كند؟

بسمه تعالى: از عبارت وصيّت استفاده مى شود كه مقصود از خيرات و مبرات كارهايى است كه عرفاً نوعى آن را خيرات مى دانند، مانند دستگيرى از فقرا و اطعام ايتام.والله العالم

وصيت به مصرف اموال براى ارحام

سؤال 1436 . اگر شخصى به جهت جلوگيرى از قطع رحم و رسيدگى به وضع روحى فرزندان صغير و همسرش وصيت كند كه به مقدار معمول از اموال براى پذيرايى از ارحام مصرف شود آيا وصيت او نافذ است؟

بسمه تعالى: وصيّت چنين شخصى فقط در ثلث خود مى تواند نافذ باشد ولى دو ثلث ديگر نياز به اجازه بالغ و قيّم از طرف نابالغ دارد. والله العالم

وصيت به خيرات

سؤال 1437 . مرحوم پدربزرگم از محصول زمين زراعى خود نان و حلوا خيرات مى كردند و وصيت كرد كه پدرم اين كار را انجام دهد ولى پدر از پول محصولات، غذا براى حسينيه تهيه مى كرد اكنون پدرم نيز فوت كرده است تكليف من در اين مورد چيست؟

بسمه تعالى: اگر پدربزرگ از ثلث خود چيزى به اين كار اختصاص داده بايد طبق وصيت عمل شود و اگر مجرد وصيت بدون پشتوانه بوده شما در عمل مختاريد. والله العالم

فراموشى وصيت تا بعد از دفن

سؤال 1438 . شخصى وصيت كرده كه در هنگام دفن چادر احرام او را روى بدنش بگذارند ولى فرزندانش فراموش كرده اند حال بعد از دفن مادر تكليف چيست؟

بسمه تعالى: نبش قبر جايز نيست.والله العالم

مصرف برخلاف نظر موصى

سؤال 1439 . شخصى وصيت كرده كه زمين مشخصى اگر فروش رفت پول آن براى يك حسينيه مشخص هزينه شود و يا ملكى زير نظر هيأت امنا خريدارى شود. آيا هيأت امنا مى توانند با آن پول اوراق مشاركت خريدارى كرده و از سود آن استفاده نمايند؟

بسمه تعالى: هيأت امنا بايد بر طبق وصيت عمل كند و از حدود آن خارج نشوند بنابراين صرف مال الوصيه در مورد اوراق مشاركت موافق وصيت نيست.والله العالم

وظيفه متولى و تشخيص خلاف

سؤال 1440 . در وصيت آمده است: مال در صورت صلاحديد تبديل به احسن شود الآن متولى با اين كه مال درآمد زايى لازم را دارد براى تبديل به احسن اقدامى نمى كند. تكليف ديگران كه به نوعى ذى حق هستند چيست؟

بسمه تعالى: وظيفه متولى است كه بر طبق وصيت عمل كند و تشخيص خلاف با دادگاه است . والله العالم

تبديل ثلث به احسن

سؤال 1441 . پدرم حمام عمومى را به عنوان ثلث خود معين كرد، اكنون بخشى از آن متروكه و بخشى در اجاره است كه صرف نمى كند، مستأجرين فوت كرده و حمام دست ورّاث آنهاست كه مطالبه سرقفلى دارند، مى خواهم آن را تبديل به ساختمان پزشكان كنم، البته بخشى از آن صرف سرقفلى

بسمه تعالى: هرگاه مستأجر روز اول سرقفلى پرداخت كرده بايد متناسب روز سرقفلى پرداخت شود و اگر فقط اجاره كرده و وقت اجاره سرآمده است بايد تخليه كند البته بايد اخلاقاً او را راضى سازيد. اكنون كه حمام كارساز نيست بايد جاى آن ساختمانى بسازيد كه عام المنفعه باشد و تشخيص آن با شماست و در هر حال تمام درآمد آن صرف مورد وصيت شود . والله العالم

ترديد در موصى له

سؤال 1442 . اگر موصى له مردد باشد مثل اين كه موصى مالى را به حسن و يا حسين به نحو مردد تمليك نمايد، آيا اين وصيت صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر مقصود اين است كه موصى له نمى داند او مقصود است يا ديگرى در اين صورت به قاعده عدل و انصاف عمل شود و يا هر دو با هم مصالحه كنند . والله العالم

نامشخص بودن موصى له

سؤال 1443 . چنانچه موصى له نامشخص باشد وصيت چه وضعيتى خواهد داشت؟

بسمه تعالى: اگر مقصود از نامشخص بودن موصى له اين است كه اصلاً شناسايى نمى شود در اين صورت از طرف او صدقه بدهند و اگر بين چند نفر مردد باشد مصالحه كنند . والله العالم

وصيت بر جنين و تولد چند قلو

سؤال 1444 . اگر شخصى به طور مطلق وصيت بر جنين نمايد و زن دوقلو يا چند قلو به دنيا بياورد تكليف چيست و اگر وصيت بر يك جنين نمايد چطور؟ آيا تقديم وتأخير تولد جنينن تأثيرى در حكم دارد؟

بسمه تعالى: اگر بر يك جنين وصيت كند به گونه اى كه فقط يك نفر را اراده كرده و قيد يك نفر لحاظ شده باشد قرعه مى كشند و تقديم و تأخير تأثيرى ندارد و اگر مقيد به يك جنين نكند بين آن دو تقسيم مى شود . والله العالم

عدول از وصيت

سؤال 1445 . پدرم در حال حيات از وصيت خود عدول كرد آيا عدول وى نافذ است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه دو عادل بر عدول موصى شهادت دهند و يا در دفترخانه رسمى عدول او ثبت شود وصيت نامه از اعتبار ساقط است . والله العالم

وصيت بى وارث

سؤال 1446 . كسى كه وارث ندارد آيا وصيت تمليكى وى محدود به ثلث مى باشد؟

بسمه تعالى: طبق روايت اگر وصيت به جميع اموالش براى فقرا و مساكين و ابن السبيل و عموم مسلمين باشد صحيح است ولى در غير اين امور در زايد بر ثلث اظهر عدم نفوذ است . والله العالم

اسقاط حق رجوع از وصيت

سؤال 1447 . آيا موصى مى تواند حق رجوع از وصيت را اسقاط نمايد؟

بسمه تعالى: وصيت يك نوع تعهد يك طرفه است و مى تواند از تعهد خود برگردد ولى در ضمن عقد خارج لازم مى تواند حق رجوع را ساقط كند . والله العالم