ديه سقط جنين

سؤال 1687 . زنى جنينى را سقط كرده است ديه را به چه كسى بپردازد؟

بسمه تعالى: در صورتى كه پدر بچه اقدام به سقط نكرده ديه به او مى رسد اگر زن و شوهر هر دو در سقط دخيل باشند ديه به طبقات بعدى مى رسد . والله العالم

فوت جانى و نداشتن تركه براى پرداخت ديه

سؤال 1688 . در حادثه تصادف، مقصر فوت نموده است و مجنى عليه مجروح شده و جانى مالى ندارد آيا ديه را مى توان از بيت المال پرداخت كرد؟

بسمه تعالى: آنچه در روايات وارد شده است «لايطلّ دم امرء مسلم» و مورد حديث در جاى است كه طرف بميرد و در جراحت بر پرداخت آنها از بيت المال دليلى نيست . والله العالم

جراحت در ماه حرام در خارج از حرم، و فوت در داخل حرم

سؤال 1689 . اگر فردى در ماه حرام و در خارج از حرم مكه مجروح شود و در ماه حرام و در حرم مكه فوت كند آيا ديه تغليظ مى شود؟

بسمه تعالى: ديه از جهت وقوع قتل در ماه حرام تغليظ مى شود اما از جهت «حرم» تغليظ نمى شود چون جنايت در غير حرم رخ داده و مجنى عليه به اختيار خود به حرم رفته است . والله العالم

جراحت در ماه حرام و فوت در ماه حرام سال بعد

سؤال 1690 . اگر فردى در ماه حرام مجروح شود و در اثر جراحت مزبور در ماه حرام سال بعد فوت كند آيا ديه تغليظ مى شود؟

بسمه تعالى: ديه تغليظ مى شود . والله العالم

جراحت در ماه حرام و فوت در غير ماه حرام

سؤال 1691 . اگر زيد جراحتى از نوع شبه عمد در ماه حرام و در خارج حرم به ديگرى وارد كند ولى مجروح در غير ماه حرام و در حرم فوت نمايد آيا ديه تغليظ مى شود؟

بسمه تعالى: جراحت هر چند در ماه حرام بوده، اما فوت در غير ماه حرام رخ داده است لذا ديه تغليظ نمى شود، همان ديه معمولى است . والله العالم

ديه از بيت المال در مورد جراحت

سؤال 1692 . اگر شخصى به قصد قتل مورد شليك گلوله قرار بگيرد ولى فقط منجر به نقص عضو شود و ضارب متوارى شود آيا ديه را مى توان از بيت المال پرداخت كرد؟

بسمه تعالى: پرداخت ديه از بيت المال در مورد مرگ در موارد خاص است، نه در مورد جراحت . والله العالم

از بين رفتن چشمى كه ديد آن 5/2% بوده

سؤال 1693 . اگر چشم فردى كه به ميزان 5/2% داراى ديد بوده بر اثر ضربه از بين رفته و به طور كلى نابينا شده است ديه او چه مقدار است؟

بسمه تعالى: عمل به حكومت مى كنند كه تفصيل آن در ديات است . والله العالم

برخورد قطار با كودك

سؤال 1694 . بچه اى نزديك خط راه آهن مشغول بازى مى شود ناگهان قطار مى رسد و قطار با بچه برخورد مى كند كارشناسان راننده را بى تقصير مى دانند آيا شركت راه آهن مسئول ديه طفل مى باشد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه اين حادثه در نقاط دور از شهر رخ داده است كه احتمال تردد بچه و غيره بسيار نادر است هيچ نوع ضمانتى در كار نيست و اما در نقاط قريب به شهر رخ داده كه محل تردد اين نوع افراد است، در اين صورت شركت راه آهن بايد ديه آن را بپردازد چون تقصير در حفاظت كرده است ولى مسئوليتى بر راننده نيست . والله العالم

پرداخت ديه توسط بيمه

سؤال 1695 . اگر شخصى موجب تصادف شود و باعث فوت ديگرى شود در صورتى كه شخص فوت شده بيمه باشد و شركت بيمه مبلغى به مقدار ديه بپردازد آيا متخلف نيز بايد ديه را بپردازد؟

بسمه تعالى: هر گاه متخلف كه باعث تصادف شده بيمه باشد و بيمه ديه را پرداخت كند چيز مجددى بر عهده متخلف نيست اما در صورتى كه فرد فوت شده بيمه باشد ظاهراً مبلغ پرداخت شده به عنوان ديه نيست و ديه را بايد متخلف بپردازد . والله العالم

تصادف و احراز مقصر

سؤال 1696 . اگر دو سوار با يكديگر برخورد كنند و هر دو كشته شوند آيا پرداخت ديه مستلزم احراز تقصير است يا به صرف قتل و برخورد بايد ديه پرداخت شود؟

بسمه تعالى: اگر عمد نباشد ديه ثابت مى شود و بايد نصف ديه هر كدام به ورثه ديگرى پرداخت شود . والله العالم

شكستگى بر اثر ازدحام جمعيت

سؤال 1697 . اگر بر اثر ازدحام جمعيت پاى شخصى بشكند آيا ديه از بيت المال پرداخته مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه به وسيله ازدحام جمعيت كسى فوت كند و شخص معينى مسئوليت را نپذيرد، ديه او از بيت المال پرداخت مى شود ولى در شكستگى پا چنين حكمى نيست . والله العالم

ادعاى از بين رفتن حسّ بويايى پس از يك ماه

سؤال 1698 . شخصى در نزاع دسته جمعى دچار ضرب سر و صورت شده، وى پس از يك ماه مدعى شد كه حس بويايى خود را از دست داده است، ولى مركز تخصصى پزشكى ent (تشخيص حس بويائى) اعلام نموده كه تا ميزان 80% قادر به تشخيص بويائى است آيا مى توان مبادرت به اجراى قسامه نمود؟

بسمه تعالى: با وجود گواهى افراد متخصص و متدين بر وجود حس بويايى و لو هشتاد درصد موضوع براى قسامه باقى نمى ماند، آنچه مى تواند دريافت كند ديه نقص بويايى است . والله العالم

ديه جنين

سؤال 1699 . ديه جنين چه مقدار است؟

بسمه تعالى: اگر نطفه باشد 20 دينار، علقه باشد چهل دينار، مضغه باشد (گوشت كوبيده) شصت دينار، استخوان روييده هشتاد دينار، خلقت كامل شده باشد صد دينار، اگر روح دميده شده، دختر پانصد دينار، و پسر هزار دينار . والله العالم

خسارت بدنى به علت معيوب بودن كيسه هواى خودرو

سؤال 1700 . شخصى خودرو مجهز به كيسه هوا خريدارى كرده است در شرايطى كه بايد اين كيسه هوا باز شود و راننده را از مجروح شدن حفظ كند به خاطر معيوب بودن باز نشود و راننده مصدوم شود آيا فروشنده ضامن است؟

بسمه تعالى: در مواردى كه حادثه به صورت عمد يا شبه عمد يا خطا به خود راننده يا ديگرى نسبت داده نمى شود ضمان فروشنده بعيد نيست . والله العالم

پرداخت ديه از بيت المال در صورت جرح و عدم شناسائى ضارب

سؤال 1701 . اگر شخصى توسط افراد ناشناس مجروح شود آيا محاكم قضائى مى توانند حكم به پرداخت ديه از محل صندوق بيت المال صادر نمايند؟

بسمه تعالى: روايات در مورد قتل است، در مورد جرح ضمان بيت المال دليل ندارد . والله العالم

خرابى بالابر و سقوط كارگر

سؤال 1702 . اگر كارفرما بگويد اگر دستگاه بالابر خراب شود، اقدام به اصلاح و استفاده نكنيد ولى كارگر بدون اجازه به اصلاح آن بپردازد و از آن استفاده كند و بالابر سقوط كند و كارگر مصدوم شود آيا كارگر به ادعاى استاندارد نبودن دستگاه مى تواند مطالبه ديه نمايد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه كارفرما هشدار داده كه دست به دستگاه نزنيد، ديگر ضمانتى بر كارفرما نيست زيرا او برائت جسته است ولى در عين حال اخلاقاً او را كمك كند . والله العالم

فوت به علت نصب غير صحيح وسائل گازسوز

سؤال 1703 . اگربه جهت نصب غير صحيح آبگرمكن و خروج «منواكسيد» كسى فوت كند آيا كسى كه آبگرمكن را نصب كرده ضامن ديه مى باشد؟

بسمه تعالى: هرگاه از نظر كارشناسان نصب كننده دستگاه به وظايف لازم و قطعى خود عمل نكرده كه غالباً باعث خطر مى باشد در اين صورت او ضامن ديه است و در غير اين صورت ضمانتى در كار نيست . والله العالم

عدم توان پرداخت ديه

سؤال 1704 . شخصى مرتكب قتل غير عمدى گرديده و توانائى پرداخت ديه را ندارد وظيفه چنين فردى چيست؟

بسمه تعالى: مهلت اداى ديه در قتل عمد يكسال و در شبه عمد دو سال و در قتل خطائى سه سال است و در دو قسم اخير اگر معسر شناخته شدند، ديه از بيت المال پرداخت مى شود . والله العالم

بخشيدن ديه يك انگشت و مطالبه ديه سه انگشت

سؤال 1705 . اگر چهار انگشت زنى توسط شخصى قطع شود آيا زن مى تواند ديه يكى از انگشتان خود را ببخشد و ديه سه انگشت را كه برابر يك سوم ديه كامل است را مطالبه كند؟

بسمه تعالى: در فرض مسأله از نظر شرع بايد به مقدار ديه دو انگشت را بگيرد و نمى تواند يكى را ببخشد و ديه سه انگشت را بگيرد زيرا مخالف حديث شريف بوده و علاوه بر آن اين ديه قابل تجزيه نيست و مسأله در جواهر، ج42، ص90 عنوان شده است . والله العالم

پرداخت ديه قبل از چهار ماه جنين به فقرا

سؤال 1706 . شنيده ايم كه مى گويند ديه پيش از چهار ماه جنين را بايد به فقراء تصدق نمود ولى ديه بعد از تمام شدن چهار ماه را بايد به وراث جنين پرداخت نمود آيا اين نظر مستند فقهى دارد ؟

بسمه تعالى: ديه جنين مطلقاً مال ورّاث است.والله العالم

صدمه بر جنين

سؤال 1707 . اگر بر جنين قبل از ولوج روح صدمه اى وارد گردد كه باعث شود معلول به دنيا بيايد آيا ديه ثابت است؟

بسمه تعالى: ديه ثابت مى شود مثلاً اگر ضربه بر بينايى وارد كرده و بينائى از بين رفته، ديه آن يكصد دينار است، بر دو دست نيز يكصد دينار و بر يك دست پنجاه دينار، اما پس از ولوج روح حكم انسان كامل را دارد يعنى اگر بينايى او را از بين ببرد ديه آن هزار دينار است و همچنين اگر دو دست را . والله العالم

سقط جنين به وسيله دارو يا آمپول

سؤال 1708 . زنى با رضايت شوهرش توسط يك دكتر دارو خورده و يا آمپول استعمال كرده است كه جنين او سقط شده، ديه جنين اسقاط شده بر عهدة كيست؟ و به چه كسى داده خواهد شد؟

بسمه تعالى: ديه بر عهده زن است و ديه از آن غير شوهر است.والله العالم

تأديب فرزند و سياه شدن بدن

سؤال 1709 . مادرى كه به عنوان تأديب فرزندى را تنبيه مى كرده است ضرب به حدى بوده است كه منجر به سياه شدن جلد اطراف حدقة چشمش گرديده است .آيا در صورت مزبور ديه بر مادر متوجه بوده است؟ و آيا راه گريزى از پرداختن ديه بر پدر و مادر در چنين مورد وجود دارد؟

بسمه تعالى: احتياطاً ديه را بپردازد.والله العالم

علم جفر و قتل

سؤال 1710 . اگر بكارگيرى علوم جفر و استرلاب و نحو ذلك موجب قتل انسان گردد، آيا مى توانند بر اين اساس سرقتى و يا قتل مشكوكى را كشف نمود و سپس به اخذ ديه و يا قصاص اقدام نمود؟

بسمه تعالى:بايد در ترتيب آثار شرعى از علوم و راه هاى متعارف استفاده شود و ابزار و ادوات غير متعارف در مورد ديه و قصاص حجت نيست. والله العالم

احكام ديه خسارت هاى جانى فوت به علت استنشاق مواد كارخانه

سؤال 1711 . كارگرى در شركتى مشغول به كار شده است پس از بازنشستگى به علت سرطان ريه فوت مى كند و پزشكى قانونى علت فوت را ابتلاء به سرطان ريه به علت استنشاق مواد كارخانه اعلام كرده است دادگاه مدير عامل را محكوم به پرداخت ديه مى نمايد آيا حكم صادره صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه هواى موجود در كارگاه استاندارد نباشد به طورى كه اين نوع هوا غالباً منجر به سرطان شود در اين صورت كارفرما ضامن است . ولى اگر هوا كاملاً استاندارد بوده و فرد مورد نظر استثنائاً دچار مشكل شده باشد كارفرما ضامن نيست هر چند اخلاقاً سزاوار است او را كمك كند . والله العالم

لق كردن دندان

سؤال 1712 . اگر كسى دندان فردى را لق كند آيا مى تواند قصاص كند؟

بسمه تعالى: قصاص مخصوص به كندن دندان است و در صورت لق شدن ديه دارد و ديه آن دو ثلث ديه يك دندان است . والله العالم

وارد كردن ويروس به جنين

سؤال 1713 . هرگاه جانى عمداً ويروسى را به جنين وارد كند كه باعث كورى يا مردن طفل پس از به دنيا آمدن وى باشد آيا قصاص جارى مى شود؟

بسمه تعالى: در همه موارد بايد ديه پرداخت كند . والله العالم

كاهش ارزش پول و محاسبه روز اداء

سؤال 1707 . با توجه به كاهش ارزش پول در گذشت زمان آيا پرداخت ارش بايد به قيمت روز اداء باشد يا روز صدور حكم و يا روز وقوع جرم؟

بسمه تعالى: ميزان در ارش يوم الاداء است اگر فاصله يوم الاداء با صدور حكم زياد نباشد بر اساس حكم، پرداخت كند. والله العالم

ديه قتل بر عهده بيت المال

سؤال 1708 . اگر قاتل بميرد و مالى براى پرداخت ديه نداشته باشد آيا بيت المال بايد ديه را بپردازد؟

بسمه تعالى: ابتدا بايد نوع قتل مشخص شود. در قتل عمد، اولياء دم مخير بين قصاص و عفو هستند، در صورتى كه قاتل مالى نداشته باشد نمى توانند از بيت المال بگيرند. در قتل شبه عمد، اگر قاتل بميرد ولى مالى نداشته باشد، ديه بر اقرباء و نزديكان قاتل است و اگر نزديكانى نداشته باشد ديه بر بيت المال است. در قتل خطاى محض، به عهده عاقله است و اگر عاقله مالى نداشته باشند يا قاتل عاقله نداشته باشد، ديه بر بيت المال است تمام اين صورت ها در صورتى است كه بيت المال قدرت پرداخت ديه داشته باشد . والله العالم

اعسار در پرداخت ديه

سؤال 1709 . اگر راننده اى بدون تعمد باعث تصادف و فوت شخصى شود ولى راننده به دليل اعسار از پرداخت ديه معذور است و اقارب و بستگان راننده نيز توان پرداخت ديه را ندارند ديه او برعهده چه كسى است؟

بسمه تعالى: بايد صبر كنند تا توان پرداخت پيدا كند و در صورت يأس از بيت المال پرداخت شود و نيز بايد از زكات بايد تمليك بدهكار كرد تا وى در مورد ديه مصرف كند . والله العالم

واريز ديه به حساب صغير

سؤال 1710 . هرگاه ولى دم صغير باشد و براى او قيّم تعيين شود و دادستان ديه را به حسابى كه به نام صغير افتتاح مى شود واريز كند آيا قبض نسبت به صغير صدق مى كند؟

بسمه تعالى: اگر واريز ديه به حساب صغير با اجازه قيّم باشد قبض صدق مى كند . والله العالم

پرداخت ديه معسر از بيت المال

سؤال 1711 . در حادثه رانندگى شخصى به شدت مصدوم گرديده است مقصر حادثه قادر به پرداخت ديات مقرره نيست. آيا مقصر مى تواند ديه را از بيت المال دريافت كند و به مصدوم بپردازد؟ مصدوم در وضعيت بحرانى مالى است.

بسمه تعالى: بايد از طريق زكات دين او ادا شود، در غير اين صورت دولت بايد از بيت المال زندگى او را اداره كند . والله العالم

ديه و تغليظ ماه حرام

سؤال 1712 . شخصى در اثر بى احتياطى باعث قتل غير عمد در ماه حرام شده و پزشكى قانونى او را 50% مقصر دانسته است، آيا تغليظ ماه حرام مانند ديه نصف مى شود؟

بسمه تعالى: از آنجا كه عرفاً قتل به اين شخص منتسب است و او قاتل غير عمد شمرده مى شود بايد ديه و تغليظ ماه حرام را بپردازد . والله العالم

تعزير علاوه بر ديه

سؤال 1713 . اگر شخصى به سر فردى جراحت وارد كند آيا علاوه بر ديه تعزير مى شود؟

بسمه تعالى: در شجاج و جراح برخى از جراحات ديه دارد نه قصاص مانند هاشمه كه استخوان را بشكند يا مأمومه كه به ام الرأس برسد در اينجا ديه همراه تعزير مى باشد، البته در صورتى كه عمداً باشد و مجنىّ عليه نبخشد . والله العالم

ديه به عنوان مجازات يا جبران خسارت

سؤال 1714 . ماهيت حقوقى ديه چيست؟ آيا جبران خسارت است يا از باب مجازات مى باشد؟

بسمه تعالى: ماهيت ديه، جبران خسارت است و جنبه مالى دارد و در عين حال هم مى تواند در صورت تبديل قصاص به ديه، مجازات هم باشد . والله العالم

تنصيف ديه زن

سؤال 1715 . فلسفه تنصيف ديه زن نسبت به مرد چيست؟

بسمه تعالى: زن و مرد از نظر انسانيت يكسان هستند ولى خسارت مالى كه با قتل مرد بر خانواده وارد مى شود بيش از خسارتِ مالى است كه با قتل زن وارد مى شود ازاين نظر ديه مرد دو برابر زن است. ممكن است گفته شود در غرب زن و مرد چرخ زندگى را مى گردانند پاسخ آن روشن است قوانين اسلام يك منظومه بهم پيوسته است و نمى توان هر يك را جدا از ديگرى مطالعه كرد و هزينه زندگى در جامعه اسلامى برعهده مرد است نه زن، و مستندات تنصيف ديه زن روايات است به كتاب وسائل الشيعه، ج29، باب 6 ابواب ديات النفس مراجعه فرماييد . والله العالم

جبران خسارات روحى در جراحات

سؤال 1716 . اگر جانى علاوه بر جراحات بدنى، خسارات روحى نيز وارد كرده است مانند آن كه به صورت دختر جوانى اسيد بريزد كه در جامعه احساس حقارت كند و موقعيت اجتماعى خود را از دست بدهد آيا مى توان علاوه بر ديه مقرره در شرع، مقدارى پول بابت خسارات روحى از جانى گ

بسمه تعالى: آنچه بر جانى لازم است پرداخت ديه كامل يا ديه مورد توافق است اما جهات ديگر بر جانى لازم نيست و اگر عمدى بوده تعزير جانى سر جاى خود باقى است . والله العالم

قطع انگشت در كارخانه و ديه آن

سؤال 1717 . انگشتى در كارخانه قطع شده است آيا صاحب كارخانه ضامن ديه اش مى باشد؟

بسمه تعالى: اگر كسى سبب قطع انگشت او شده است او ضامن است و اگر بر اثر اهمال كارى قطع شده كسى ضامن نيست.والله العالم

شكستگى يك بند انگشت و شلل آن

سؤال 1718 . شخصى يك بند انگشت ديگرى را شكسته و پس از ترميم آن بر اثر سرايت كل انگشت كارآيى خود را از دست داده است ديه آن چقدر است؟

بسمه تعالى: هرگاه ترميم در سرايت مؤثر نباشد بايد ديه شلل يك انگشت كه 32 ديه انگشت را بپردازد و بابت شكستگى يك بند،51 ديه آن عضو را بپردازد (ديه يك بند انگشت 313 است در نتيجه خمس اين مقدار را مى پردازد).والله العالم

ديه شكستن مهره هاى ستون فقرات

سؤال 1719 . ديه شكستن مهره هاى ستون فقرات چيست؟ بين شكستن يك مهره با چهار مهره تفاوتى هست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال ديه كامل است و ميان شكستگى يكى يا چند تا فرقى نيست، ولى اگر علاج پذير باشد و معالجه گردد ديه صد دينار است و هر دينار هجده نخود . والله العالم

مصرف قرص ضدباردارى پس از نزديكى

سؤال 1720 اگر پس از نزديكى، زن قرص ضد باردارى بخورد و از تشكيل شدن جنين خوددارى كند آيا ديه دارد يا خير؟

بسمه تعالى: اگر خوردن قرص در اين شرايط باعث سقط جنين مى شود ديه آن 20 مثقال شرعى طلا است و اگر شك در انعقاد جنين باشد ديه نيست . والله العالم

توافق زن و مرد بر اسقاط جنين

سؤال 1721 . مرد و زن با توافق همديگر اقدام به اسقاط جنين مى كنند و به تزريقات مراجعه و با تزريق آمپول، جنين را از بين مى برند ديه برعهده چه كسى است و به چه كسى مى رسد؟

بسمه تعالى: مورد از قبيل «مباشر اقوى از سبب» است بنابراين دكتر ضامن است و رضايت زوجين مجوّز عمل او نيست و ديه به جد و جده و برادر و خواهر مى رسد . والله العالم

ديه سقط جنين

سؤال 1722 . جنين از نظر فقه، انسان شمرده مى شود و آيا مسبب سقط جنين قصاص دارد؟

بسمه تعالى: جنين انسان بالقوه است به اين معنى كه تمام خصوصيات انسان در جنين در نخستين روز شكل گرفته ولى به تدريج به حد كمال مى رسد. لكن اگر كسى جنين را ساقط كند قصاص ندارد بلكه ديه دارد . والله العالم

فروش ماشين معيوب و خسارت جانى

سؤال 1723 . اگر ماشين معيوب فروخته شود و راننده بدون خطا موجب تلف جانى شود ديه برعهده چه كسى است؟

بسمه تعالى: بايد موضوع كارشناسى شود وا مورى بايد ثابت شود:1. نقص فنّى قبل از خريد وجود داشته است. 2. نقص فنى به گونه اى بوده است كه اگر طرف را متوجه نكنند حادثه مى آفريند، مانند خراب بودن ترمز. 3. فروشنده برائت از عيب نكرده باشد، در اين صورت مقصّر فروشنده است و به يك معنى سبب اقوى از مباشر است . والله العالم

آماده كردن ملات براى شراب

سؤال 1724 . آيا ملات (كه مقدمه ساخت شراب است) همان حكم مشروب را دارد؟ مجازات مرتكب آن چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه آن ملات مقدمه شراب سازى است بيع آن و حفظ آن براى شراب حرام خواهد بود و كسى كه اين كار را انجام دهد تعزير مى شود . والله العالم

سرطان زا بودن مصرف سموم شيميايى

سؤال 1725 . از عوامل مؤثر در ايجاد بيمارى سرطان استفاده از كودها وسموم شيميايى است ميزان مسئوليت كشاورزان و دست اندركاران در مورد ديه و خساراتى كه به جهت مصرف كودهاى شيميايى وسموم متوجه مردم مى شود چه مقدار است؟

بسمه تعالى: بايد موضوع را كارشناسان كشاورزى مورد بررسى قرار دهند اگر تشخيص دادند استفاده از كودها باعث ايجاد بيمارى مى شود بهره گيرى از آن شرعاً ممنوع است و بايد مسئولان امر به اين موضوع توجه كنند . والله العالم

فوت پسر بچه در انجام دستور آمر

سؤال 1726 . شخصى به پسر 12 ساله اى امر مى كند كه از ديوار خانه بالا رفته و درب حياط خانه را باز كند، پسر بچه به هنگام بالا رفتن به زمين مى افتد و فوت مى كند، آيا ديه برعهده آمر مى باشد؟

بسمه تعالى: در اين مورد سبب اقوى از مباشر است چون كودك توانايى حفظ خود را ندارد آمر در اينجا ضامن ديه است . والله العالم

آسيب ناشى از كوتاهى صاحب كار

سؤال 1727 . اگر على، حسن را جهت انجام كارى اجير كند و حسن طى حادثه اى مانند شكسته شدن نردبان از بام بيافتد و بميرد آيا ديه برعهده على است؟

بسمه تعالى: اگر در وسائل بالا رفتن و يا پايين آمدن اشكال فنى بوده و صاحب خانه تذكر نداده است مسئول اوست و در غير اين صورت مسئوليت ندارد . والله العالم

مرگ معتادان و ديه از بيت المال

سؤال 1728 . اگر مصرف كنندگان مشروبات و مواد مخدّر نامناسب دچار مرگ شوند آيا اولياى دم به علت مشخص نبودن سازندگان آن مى توانند از بيت المال تقاضاى ديه كنند؟

بسمه تعالى: از بيت المال پرداخت نمى شود . والله العالم

غرق شدن در رودخانه بدون علائم هشدار دهنده

سؤال 1729 . در حاشيه رودخانه علائم هشدار دهنده وجود نداشته است و شخص با اين كه شناگر ماهرى بوده در حال شنا در گل و لاى رودخانه گرفتار شده و از دنيا رفته است، آيا ديه او به عهده كيست؟

بسمه تعالى: البته شايسته است نهادهاى اجتماعى در تمام رودخانه هايى كه معمولاً افراد در آن شنا مى كنند علائم هشدار دهنده نصب كنند ولى اگر انجام ندادند چنان كه تاكنون هم معمول نبوده خود افراد بايد بدون بررسى وارد رودخانه نشوند. بنابراين ديه برعهده فرد و يا بيت المال نمى باشد . والله العالم

ديه جراحت كارگر

سؤال 1730 . كارگر روزمزد در حين كار پايش مى شكند، كارفرما هزينه درمانش را پرداخت كرده ولى كارگر درخواست ديه دارد حكم چيست؟

بسمه تعالى: ديه در صورتى تعلق مى گيرد كه كارفرما جراحت را وارد كرده باشد نه اين كه كارگر بالغ در ضمن كار به هر علتى آسيب ببيند . والله العالم

ضمان معلم نسبت به طفل

سؤال 1731 . معلم مدرسه به اذن مدير بچه ها را براى بازى به محيط خارج مدرسه برده و خود با پسرها ورزش مى كرده دختر بچه 7 ساله در حال بازى با شاخه درخت چشمش نابينا مى شود، آيا مسئولين در اين حادثه ضامن هستند؟

بسمه تعالى: دختر صغير را بدون اذن ولىّ بيرون بردن شرعاً جايز نيست، مگر اين كه موقع ثبت نام، ولى به مجرى قوانين مدرسه اجازه داده باشد. اگر نقطه اى را كه اين دختر كوچك به آنجا برده شده نقطه خطرناك بوده طبعاً ضامن خواهد بود، ولى اگر نقطه سالم بوده ولى چنين پيش آمدى شده او ضامن نيست ولى مورد تأسف است.والله العالم

تيراندازى دو شكارچى و كشته شدن عابر

سؤال 1732 . اگر دو شكارچى به قصد شكار تيراندازى كنند كه سبب مرگ عابرى شود، حكم شرعى چيست و ديه عابر برعهده كدام يك است؟

بسمه تعالى: قتل از قبيل خطا است و بايد ديه بالمناصفه بپردازند . والله العالم

ممانعت از رفتن به درمانگاه و مرگ وى

سؤال 1733 . شخصى، فردى را از عمد مجروح مى كند و مجروح به سوى درمانگاه حركت مى كند لكن شخص ديگرى با وجود اطلاع از جراحت، مانع رسيدن مجروح به درمانگاه مى شود و مجروح فوت مى كند، آيا به جهت ممانعت وى، قاتل محسوب مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه مجروح به گونه اى بوده كه آخرين رمق را مى گذراند و ممانعت او تأثيرى در مرگ نداشته باشد، فرد مانع قاتل حساب نمى شود ولى اگر حيات مستقرى در وجود او بوده و اگر ممانعت نمى كرد او مى توانست چند روزى يا چند سالى زنده بماند در اين صورت مانع از نظر عرف قاتل حساب مى شود مانند كسى كه در آب افتاده و ديگرى مانع از نجات او گردد ولى در موارد مشتبه كه آيا زنده مى ماند يا نه، حكم قاتل را ندارد . والله العالم

ارث ديه پدر به پسر مقصر در تصادف

سؤال 1734 . اگر در تصادف، راننده(پسر) مقصر شناخته شود وى باعث كشته شدن پدر شده است آيا ديه پدر به پسر مى رسد؟

بسمه تعالى: هرگاه مقصر پسر باشد ديه بر پسر است و به صورت ارث به او مى رسد . والله العالم

جراحت هاى پى در پى

سؤال 1735 . در اثر تصادف جراحت موضحه ايجاد شده است ولى ترديد داريم كه مراحل قبل از آن (سمحاق، متلاحمه، داميه و حارصه) با ضربات متعدد و دفعات مختلف ايجاد شده تا ديه هر يك مستقل حساب شود يا همه اين جراحات با يك ضربه حادث شده است حكم مسأله چيست؟

بسمه تعالى: مورد مزبور از قبيل اقل و اكثر استقلالى است اقل مورد متيقن و اكثر مورد شك است و طبعاً اكثر محكوم به برائت مى باشد . والله العالم

ديه جراحات كم تر از موضحه توسط مجنون و صغير

سؤال 1736 . در جراحات كم تر از موضحه اگر مرتكب صغير و يا مجنون باشد آيا ولى او نه به عنوان عاقله بلكه به عنوان ولى و مسئول نگهدارى طفل مى تواند ديه را بپردازد؟

بسمه تعالى: عاقله از موضحه به بالا را ضامن است ولى در پايين تر از موضحه اگر جانى صغير باشد بايد صبر كنند پس از بلوغ بپردازد و اگر مجنون باشد در صورتى كه مالى دارد ولىّ او از مال مجنون، ديه را مى پردازد. البته مشروط بر اين كه ولىّ در نگهدارى مجنون كوتاهى نكرده باشد و الاّ او ضامن است.والله العالم

ديه فوت در اثر پرتاب سنگ در نزاع دسته جمعى

سؤال 1737 . در نزاع دسته جمعى فردى بر اثر ضربه سنگ به ناحيه سر، ضربه مغزى مى شود، پس از چند سال به علّت تشنج هاى مكرر فوت مى كند و پزشكى قانونى علّت فوت را بر اثر ضربه وارده 30% تعيين مى كند، ديه چگونه پرداخت شود؟

بسمه تعالى: هرگاه قتل اين شخص صد درصد مستند به يكى از اين سنگ ها باشد به خاطر مجهول بودن پرتاب كننده و شركت همه در اين نزاع ديه ميان آنها تقسيم مى شود ولى در اين مورد اين حكم جارى نيست چون غرض اين است كه سى درصد مستند به سنگ بوده و سبب اقوى چيز ديگر بوده است . والله العالم

ديه تنبيه بدنى فرزند

سؤال 1738 . اگر تنبيه بدنى فرزند توسط والدين باعث كبودى يا سرخى شود آيا ديه در صورت پرداخت به چه كسى تعلق مى گيرد؟

بسمه تعالى: ديه فرزند در اموال او مى ماند و بعد از بلوغ در آن مى تواند تصرف كند . والله العالم

ديه مرگ در اثر سقوط از پل

سؤال 1739 . شخصى از پل كه حفاظ نداشته سقوط كرده وفوت مى كند آيا مى توان ديه او را از بيت المال پرداخت نمود؟

بسمه تعالى: اگر پل عريض بوده در روز روشن اتفاق افتاده است ضمانتى در كار نيست . والله العالم

ديه طحال

سؤال 1740 . آيا اعضاى داخلى بدن مثل از بين بردن طحال، ديه مقدر دارند؟

بسمه تعالى: طحال كه در فارسى سپرز مى گويند عضو زايدى نمى باشد بلكه عضو فعالى بوده و طبق آنچه محققان مى گويند: طحال در تصفيه خون وسيستم ايمنى بدن نقش داشته و در محافظت از بدن در مقابل عفونت ها و مرض ها تأثير دارد بنابراين احتياطاً بايد ديه كامل بپردازد . والله العالم

سوراخ كردن گوش دختر

سؤال 1741 . هرگاه پزشك گوش دختر را بدون اذن ولى سوراخ كند موجب ديه است؟

بسمه تعالى: هرگاه سوراخ كردن نرمه گوش به عنوان خدمت به كودك باشد كه در آينده بتواند از گوشواره استفاده كند اين احسان است و (مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيل) و اگر به نيّت ايذاء و آزار بوده ديه دارد . والله العالم

مرگ در اثر تصادف و كهولت سن يا صغر سن

سؤال 1742 . اگر پزشكى قانونى در تصادفات و قتل هاى غير عمدى علت مرگ را 70% متوجه راننده و 30% كهولت سن يا صغر سن متوفى اعلام كند آيا راننده بايد ديه كامل بپردازد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد ديه كامل بپردازند و كهولت سن سبب كاهش ديه نمى شود . والله العالم

فلج مغزى و عدم درك شنوايى و بينايى

سؤال 1743 . فردى بر اثر ضربه به سر دچار فلج مغزى و در اثر آن دچار عدم كنترل ادرار و مدفوع و از دست دادن درك شنوايى و بينايى و تكلم شده است آيا ديه متعدد مى شود؟

بسمه تعالى: فتوى اين است كه ديه متعدد مى شود زيرا اگر چه دو روايت بر وحدت ديه دلالت دارد ولى گويا مشهور بر آن دو روايت عمل نكرده و اعراض كرده اند و فتوى به تعدد داده اند، بنابراين از نظر ما مصالحه كنند . والله العالم

ديه سيلى به صورت دانش آموز

سؤال 1744 . اگر سال ها قبل معلمى به صورت دانش آموز سيلى زده كه باعث سرخى شده است ولى دانش آموز فوت كرده ديه اش چه مقدار و به چه كسى پرداخت شود؟

بسمه تعالى: ديه سرخى يك دينار و نيم است يعنى يك مثقال صيرفى كه 24 نخود به اضافه 3 نخود مى باشد و بايد اين مبلغ را ولو با مراجعه به پرونده او در دبستان به وارث آن دانش آموز بدهد و اگر نشناخت از طرف او صدقه بدهد . والله العالم

قطع پا به جهت نجات از زير آوار

سؤال 1745 . اگر مصدومى زير آوار پايش گير كرده و احتمال ريزش بقيه آوار است آيا جايز است پاى او قطع شود و آيا بايد قطع كننده ديه بپردازد؟

بسمه تعالى: اگر نجات وى جز از طريق قطع پا نباشد قطع آن جايز و ضمان ندارد و مشمولِ آيه كريمه(مَا عَلَى الْمُحْسِنِينَ مِنْ سَبِيل)مى باشد . والله العالم

شكستگى در گوشه اى از مهره هاى كمر

سؤال 1746 . اگر گوشه مهره اى از مهره هاى ستون فقرات شكسته شود ولى خميدگى يا ناتوانى از نشستن يا ايستادن ايجاد نشود آيا ديه كامل بر آن مترتب مى شود؟

بسمه تعالى: در مورد شكستگى يك گوشه مهره اى از ستون فقرات در صورتى كه بهبودى پيدا كند دو روايت است: اوّل: يك سوم ديه دوم: صد دينار. ولى همگى در جايى است كه شكستگى اثرى در راه رفتن يا نشستن بگذارد و در مورد سؤال هيچ كدام از اينها تحقق نيافته است، بنابراين مورد ارش و حكومت است و بهتر اين است كه نوعى مصالحه كنند . والله العالم

ديه انگشتان و قسمتى از كف دست

سؤال 1747 . ديه چهار انگشت و قطع قسمتى از استخوان كف دست چگونه محاسبه مى گردد؟

بسمه تعالى: ديه چهار انگشت و فوق آن تا به مچ نرسد حكومت است . والله العالم

قطع شاهرگ و ايجاد شدن مرض هاى متعدد

سؤال 1748 . شخصى در حال نهى از منكر مورد هجوم اراذل قرار گرفت و شاهرگ گردن ايشان قطع شد كه خونريزى فراوان، عدم توانايى حركت، عدم تكلم، انسداد روده و فاسد شدن آن، سكته مغزى از آثار آن بوده است. ضابطه شرعى در اين باره چيست؟

بسمه تعالى: از نظر ضوابط شرعى اگر يك ضرب سبب اختلال در جهات ديگر شود ديه هاى متعدد تعلق مى گيرد. در فرض سؤال قطع شاهرگ كه نتيجه آن عدم تحرك است ديه خاص خود را دارد و از كار افتادن نطق ديه كامل دارد و جهات ديگر جنبه ارش دارد . والله العالم

تغيير رنگ گوش

سؤال 1749 . در مورد آسيبى كه موجب سياه شدن، كبود شدن و يا سرخ شدن پوست گوش مى شود، آيا گوش جزء سر حساب مى شود يا صورت يا اعضاى بدن؟

بسمه تعالى: گوش جزء سر است و جزء صورت و يا اعضاى بدن نيست . والله العالم

ديه سرخى كبودى لب و زبان و…

سؤال 1750 . در خصوص سياهى، كبودى و سرخى در پوست صورت كه جداى از بدن محسوب مى شود سؤال اين است آيا زبان داخل دهان و پوست بينى جزو صورت محسوب مى شوند و ديه صورت را دارند؟

بسمه تعالى: پوست بينى مسلماً جزو صورت است ولى داخل دهان جزء صورت نيست و از طرف ديگر صدق بدن بر آن مورد ترديد بوده بنابراين مرجع حكومت و يا مصالحه است . والله العالم

ديه شكستگى و سياه شدن دندان

سؤال 1751 . يكى از دندان هاى جلو علاوه بر اين كه كاملاً سياه شده 60% آن نيز شكسته است حكم ديه و يا ارش آن چيست؟

بسمه تعالى: چون 60% آن شكسته است ديه آن 30 دينار است و چون 40% باقيمانده سياه شده بايد حدود 13 دينار و كمى بيشتر بپردازد. البته در كم و زيادش مصالحه كنند، هر دينار يك مثقال شرعى طلا است.والله العالم

ديه گوش

سؤال 1752 . ديه شكستگى همه گوش چقدر است؟ وآيا پاره شدن لاله گوش كه ديه دارد شامل شكستگى گوش هم مى شود؟

بسمه تعالى: ديه شكستگى همه گوش دو ثلث ديه عضو است. ولى در خصوص شكستگى لاله گوش حكومت و به تعبير ديگر ارش است و مانند پارگى نيست. والله العالم

ازاله بكارت

سؤال 1753 . آيا ازاله بكارت با زور يا اغفال يا با ضربه ديه دارد؟ چقدر؟

بسمه تعالى: در ازاله بكارت اگر بدون رضايت دختر باشد مهرالمثل بپردازد . والله العالم

حارصه و داميه در مورد چشم

سؤال 1754 . آيا جراحات سر و صورت از قبيل حارصه و داميه در مورد چشم نيز امكان دارد تا ديه ثابت شود يا براى چشم ارش لازم است؟

بسمه تعالى: آن عناوين ياد شده مخصوص سر و صورت است . والله العالم

ديه شكسته شدن ستون فقرات و معالجه آن

سؤال 1755 . هرگاه سه مهره از ستون فقرات شكسته شود سپس بدون عيب معالجه شود آيا براى هر مهره صد دينار براى ديه آن محاسبه مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه بر اثر معالجه هيچ نوع اثر سوئى نماند براى مجموع، صد دينار پرداخت مى كند . والله العالم

مصرف ديه فرزند در تأمين مخارج خانواده

سؤال 1756 . آيا پدر مى تواند ديه شكستگى پاى فرزند را در تأمين مخارج زندگى خود و خانواده اش مصرف كند؟

بسمه تعالى: فقط در مصارف فرزند مى تواند خرج كند و اگر نيازى ندارد بايد براى او نگهدارد . والله العالم

پرداخت ديه به شخص معتاد

سؤال 1757 . فرزند پدرى در اثر سانحه از دنيا رفت و پدر معتاد است اگر ديه به پدر داده شود صرف مواد مخدّر مى كند آيا چنين فردى محجور است؟

بسمه تعالى: آنچه مى توان گفت بايد از اقوام وبستگان شخصى كه امين است ديه را در اختيار او قرار دهند تا در ضروريات زندگىِ پدر مصرف كنند زيرا در صورت صحت آنچه در سؤال فرض شده چنين پدرى از رشد برخوردار نيست و حكم سفيه را دارد . والله العالم