welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی عربی
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
موضوعات

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 365

عزل توليت و تعيين فرد ديگر

سؤال 1152 . شخصى خانه اش را وقف عزادارى ائمه اطهار(عليهم السلام) نموده است و متولّى مخصوص نيز تعيين كرده است پس از چند سال متولى را عزل و فرد ديگر را تعيين نموده است آيا حق عزل براى او باقى است؟

بسمه تعالى: حق عزل در صورتى است كه در وقف نامه چنين حقى براى خود حفظ كند در فرض سؤال اگر چنين شرطى نبوده، حق عزل نخواهد داشت مگر اينكه كفايت يا امانت و درستى توليت مخدوش گردد در اين صورت بايد به حاكم شرع مراجعه كرد تا فردى را ضميمه و يا متولى جداگانه معيّ

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 365

وقف زمين با متراژ معيّن و بيشتر بودن متراژ واقعى

سؤال 1153 . شخصى زمينى را با متراژ معيّنى وقف كرده است اكنون مشخص شده كه متراژ آن بيش از مقدارى است كه واقف تعيين كرده است آيا مى توان مازاد را از وقف خارج و تصرف كرد؟

بسمه تعالى: بايد طبق وقف نامه عمل كرد، هرگاه در وقف نامه محدوده موقوفه با متراژ خاصى معيّن شده است مازاد وقف نيست و اگر موقوفه قطعه زمينى است ولى تصور شده كه به مقدار معيّنى است و اكنون مازاد مى باشد همه قطعه زمين موقوفه مى باشد و تصرّف در آن جايز نيست .

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 366

فوت مستأجر موقوفه

سؤال 1154 . اگر خانه اى از طرف اداره اوقاف در اختيار پدر قرار گرفته است آيا پس از فوت وى فرزندان حق سكونت دارند؟

بسمه تعالى: اگر اجاره بوده تا پايان مدت اجاره حق سكونت دارند در غير اين صورت بايد از اداره اوقاف استجازه كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 366

اطلاع بر وقفى بودن زمين پس از احداث كارخانه

سؤال 1155 . اگر مستأجرين موقوفه، زمين وقفى را بفروشند و خريداران آن را تبديل به كارخانه و كارگاه نمايند اكنون پس از اطلاع از وقفى بودن زمين، تكليف چيست؟

بسمه تعالى: معامله زمين باطل است و بايد خريداران، زمين را از متولى اجاره كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 366

وقف غير مسلمان

سؤال 1156 . آيا وقف كافر بر اولاد خود صحيح است؟

بسمه تعالى: كسانى كه اهل كتاب هستند و پيروى شريعتى از شرايع آسمانى مى باشند اگر وقف آنان مطابق با وقف اسلامى باشد مثل اينكه خانه اى را وقف اولاد خود يا فقرا بكنند اين وقف صحيح است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 367

وقف زمين مشاع

سؤال 1157 . شخصى زمينى را كه با ديگرى شريك بوده مقدار سهم خود وقف نموده آيا اذن شريك شرط است و قبض آن به چه شكل انجام مى گيرد؟

بسمه تعالى: وقف مشاع صحيح است و قبض آن به دو صورت انجام مى گيرد: در اختيار متولى قرار دهد و يا در اختيار موقوف عليه يعنى كسانى كه وقف براى انتفاع آنها صورت گرفته است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 367

وقف كردن به واسطه خواب دروغ

سؤال 1158 . شخصى به دروغ به ديگرى مى گويد در خواب ديدم شما زمينى را براى مسجد وقف نموده ايد ايشان نيز وقف مى كند آيا وقف صحيح است؟

بسمه تعالى: شخص دروغگو مرتكب حرام شده ولى وقف صحيح است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 367

تبديل صحن امام زادگان به محل تفريح

سؤال 1159 . ايا شهرداى مى تواند صحن برخى از امامزادگان را از حالت مذهبى به پاركى براى تفريح و تفرّج عموم تبديل كند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال تعمير و بازسازى و نظافت محل مانع ندارد ولى تبديل آن به پارك چون بر خلاف جهت وقف است . جائز نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 367

وقف زمين مزروعى و عدم امكان استفاده براى زراعت

سؤال 1160 . زمين مزروعى براى كمك به حسينيه و مجالس عزادارى وقف شده، در حال حاضر اين زمينها مزروعى نيست و برخى آن را تصرف كرده اند آيا متولى مى تواند زمينها را فروخته و جاى ديگر تهيه كند يا زمينها را 99 ساله اجاره دهد؟

بسمه تعالى: حفظ عين موقوفه لازم و واجب است در اين صورت مشكل را بايد از طريق اجاره دادن زمين ها براى غير زراعت برطرف كرد و تا آنجا كه امكان دارد مدت اجاره بايد كمتر باشد تا مصلحت وقف رعايت شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 368

ناتوانى متولى وقف

سؤال 1161 . برخى از افراد موقوف عليهم مدعى هستند كه متولى موقوفه به جهت كِبَر سن قادر به اداره موقوفه نيست آيا ادعاى آنان مسموع است؟ و آيا بين وقف عام و وقف خاص فرقى است؟

بسمه تعالى: مجرد ادعاى يكى از موقوف عليهم موضوع را ثابت نمى كند مگر اينكه دو شاهد عادل بر مدعاى او نزد حاكم شرع گواهى دهند و اگر ناتوانى او ثابت شد حاكم شرع فرد ديگرى را ضميمه مى كند و در اين قسمت بين وقف عام و خاص فرقى نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 368

متولى نداشتن

سؤال 1162 . سقاخانه اى توسط خانواده اى نسلاً بعد نسل اداره مى شده است آيا آنان متولّى اين مكان محسوب مى شوند؟

بسمه تعالى: ظاهر حال اين است كه همان افراد متولّى هستند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 368

فروش بخشى از موقوفه براى تعمير بقيه آن

سؤال 1163 . آيا فروختن بعضى از موقوفه براى هزينه تعمير و اجرت متولى موقوفه جايز است؟

بسمه تعالى: هرگاه هيچ نوع راهى براى حفظ وقف نباشد در اين صورت بيع قسمتى از موقوفه زير نظر حاكم شرع كه حدود را مشخص كند جايز است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 369

وقف بدون اطلاع از افلاس خود

سؤال 1164 . هرگاه واقف بدون اطلاع از ديون خود وقف كند و اين وقف به طلبكار ضرر بزند آيا وقف صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه قبل از حكم حاكم به افلاس وقف كند وقف نافذ است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 369

تقدم هزينه تعمير بر اجرت متولى

سؤال 1165 . آيا هزينه تعمير و نگهدارى موقوفه بر اجرت متولى مقدم است؟

بسمه تعالى: هزينه تعمير و نگهدارى بر اجرت متولى مقدم است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 369

استفاده از درآمد وقف در صورت نياز فرزندان واقف

سؤال 1166 . در وقف نامه اى قيد شده است به اين كه در صورتى كه فرزندان واقف نيازمند باشند متولى موظف است مقدارى از درآمد وقف را به آنان پرداخت نمايد اگر فرزندان مدعى نيازمندى باشند ولى براى متولى ثابت نشده باشد وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد متولى تحقيق كند ولى تا زمانى كه نياز طرف از نظر متولّى احراز نشود، صرف وقف در آن مورد جائز نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 370

وقف زمين موات

سؤال 1167 . اگر شخصى زمينى مزروعى را همراه با زمين هاى موات اطراف آن وقف نمايد آيا هر دو زمين وقف مى باشد؟

بسمه تعالى: وقف فقط مورد زمين مزورعى را شامل است و زمين موات را شامل نمى شود زيرا «لا وقفَ الا فى ملك » . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 370

واگذارى مورد وقف به ديگران

سؤال 1168 . در سند اجاره موقوفات، كه از طرف اداره اوقاف تنظيم شده است مستأجر حق واگذارى مورد اجاره را به غير ندارد آيا مستأجر مى تواند به غير واگذار كند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال حقّ واگذارى به ديگرى را ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 371

استفاده از آب مسجد، بيشتر از معمول

سؤال 1169 . استفاده از آب موقوفه مسجد جهت شرب در حد دو يا سه گالن اشكال دارد ؟

بسمه تعالى:جايز نيست. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 371

وقف براى خدا

سؤال 1170 . اخيراً در صفحات قرآن هايى كه از كشور عربستان توسط حجّاج آورده مى شود مهر وقف لله ديده مى شود، آيا باز گرداندن او به محل اصلى عربستان يا مسجدالحرام واجب است و يا مى شود از آنها استفاده نمود؟

بسمه تعالى:استفاده اشكال ندارد فقط خريد و فروش حرام است.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 371

تشكيل مركز فرهنگى در طبقه دوم مسجد

سؤال 1171 . قسمتى از فوقانى مسجد (ايوان) بعنوان مركز فرهنگى و محل مطالعه برادران اشغال گرديده است و حتى پنجره هاى مسجد را با كائوچو مسدود كرده اند تا سر و صداى مسجد به كتابخانه نيايد، آيا اين اقدام شرعاً اشكال دارد؟

بسمه تعالى:هرگاه عمل آنان مانع از برگزارى نماز نباشد اشكال ندارد مثلاً چه بسا ممكن است به خاطر كثرت جمعيت عده اى در طبقه فوقانى اقتداء كنند و نماز بخوانند بنابراين بايد موجب مزاحمت براى نمازگزاران نباشد. ولى مسدود كردن پنجره ها بايد به اذن متولى باشد.والل

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 372

اختصاص برخى از طبقات مسجد به كتابخانه و تأسيسات

سؤال 1172 . اگر مسجدى را سه طبقه تأسيس كنند و هر طبقه را جهت امرى، مخصوص گردانند مثلاً زيرزمين براى تأسيسات سيستم گرمايش و سرمايش و... و طبقه هم كف را به مردان و طبقه سوم را به زنان اختصاص دهند به نظر حضرت عالى چطور است؟

بسمه تعالى: اختصاص طبكه زيرزمين يا طبقه بالا به تأسيسات يا كتاب خانه و اسنثناى آن از عنوان مسجد بودن در حين وقف اشكال ندارد . اما طبقه يا طبقاتى كه به عنوان مسجد وقف مى شود اختصاص به قشر خاصى پيدا نمى كند. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 372

گسترش مسجد

سؤال 1173 . در مساجد گاهاً انبارى و چايخانه و يا قسمتى از حياط همسايه را خريده و بعنوان توسعه به مسجد الحاق مى كنند آيا بعد از الحاق (بخش الحاقى) نيز حكم مسجد را دارد؟ و يا بايد مجدداً از ناحيه كسى صيغه خوانده شود و يا نه نيّت مسجديّت توسط شخصى و يا اشخاص

بسمه تعالى:بايد مجدداً به عنوان مسجد صيغه بخوانند و اين كار را خريدار و يا وكيل او مى تواند انجام دهد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 372

تغيير كاربرى وقف براى منفعت بيشتر

سؤال 1174 . قطعه زمينى بذر افشان وقف اطعام شبهاى رمضان شده است سپس در آن درخت غرس شده اكنون به علل مختلف درختها خشك شده و طبق نظر كارشناسان باتوجه به بافت مسكونى منطقه، استفاده از اين زمين به صورت زراعى به صلاح موقوفه نيست آيا مى توان زمين را به واحد اقتص

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه درختها خشك و فاقد منفعت است مى توان قطع كرد و آنها را فروخت و در مصالح وقف مصرف كرد و اما حكم اراضى مادامى كه مى توان از آنها به عنوان بذر افشانى استفاده كرد نمى توان كاربرى آن را عوض كرد مگر اينكه بر اثر تراكم جمعيت نتوان از اي

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 373

تعيين سهمى از درآمد براى متولى

سؤال 1175 . اگر بر طبق وقف نامه براى متولى سهمى از محصول مزروعه موقوفه قرار داده شود ولى به خاطر خشكسالى محصول ندهد آيا به او اجرت المثل پرداخت مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه محصول در كار نباشد چيزى به متولى تعلق نمى گيرد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 373

شرط انتفاع از موقوفه به اذن متولى

سؤال 1176 . چنانچه واقف اذن متولى را در انتفاع از موقوفه شرط نمايد آيا موقوف عليه مى تواند بدون اذن منتفع شود؟

بسمه تعالى: موقوف عليه بايد اجازه بگيرد و متولى نيز در چهار چوب شرائط تعيين شده در وقف نامه و مصالح وقف بايد اجازه بدهد و حق ممانعت ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 374

قبض صغير

سؤال 1177 . هرگاه مالى را بر صغير وقف كنند ولكن ولى طفل براى خود قبض كند آيا قبض باطل و وقف ناتمام است و واقف حق رجوع دارد؟

بسمه تعالى: قبض ولى براى خود كافى است و نيّت قبض براى خود مضر به قبض براى صغير نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 374

اجاره زمين موقوفه براى خانه سازى

سؤال 1178 . برخى از زمينهاى موقوفه داخل محدوده روستا قرار گرفته و در سابق به روستائيان براى كشاورزى اجاره داده مى شد و درآمد آن براى مجالس امام حسين (عليه السلام) مصرف مى شد اكنون اين قابليت را ندارد آيا متولى مى تواند به روستائيان براى ساخت منزل اجاره ده

بسمه تعالى: در صورتى كه زراعت امكان پذير نيست بايد با حفظ عين موقوفه بهترين بهره بردارى را كرد در اين صورت اجاره براى خانه سازى و غيره اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 374

تغيير متولى

سؤال 1179 . مكانى وقفى، به علت قديمى بودن و ضيق مكان، تخريب و ساختمان جديد و وسيع ترى احداث شده است آيا مى توان وقف نامه جديد نوشت و متولى جديد معيّن نمود؟

بسمه تعالى: اگر ساختمان جديد در همان عرصه انجام گرفته باشد حكم استمرار وقف اول را دارد و بايد طبق وقف نامه قبلى عمل شود و متولى . . . نيز همان متولى عرصه خواهد بود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 375

قبرستان متروكه

سؤال 1180 . زمينى در پشت حسينيه كه چهل سال قبل قبرستان بوده و اكنون به جهت احداث قبرستان جديد اين مكان متروكه مانده است آيا مى توان آن را جزء حسينيه كرد؟

بسمه تعالى: اگر وقف بودن آنجا براى قبرستان محرز است نمى توان آنجا را ضميمه حسينيه كرد و اگر زمين موات بود كه اموات را در آنجا دفن كرده اند هرگاه يقين داريد كه آثارى از اموات نيست با اجازه عالم محل، ضميمه اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 352

وقفى بودن زمين مصالحه شده

سؤال 1085 . مالك يك باغ اعيانى آن را با شخصى مصالحه مى كند وعرصه در ملكيت او باقى مى ماند. پس از فوت او اعيانى توسط متصالح به شخص ديگرى صلح شد، حال متوجه شديم اداره اوقاف براى اين ملك سند مالكيت گرفته است، در حالى كه نه وقف نامه و نه سابقه وقف موجود است ح

بسمه تعالى: اگر اوقاف براى وقف بودن زمين مدرك قانونى و شرعى داشته باشد چنين مدركى براى هميشه معتبر است و مرور زمان دليل بر بطلان مدرك نمى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 353

وقف اموال عمومى توسط دولت

سؤال 1086 . آيا وقف اموال عمومى و بيت المال توسط دولت جايز است؟

بسمه تعالى: ضابطه كل در وقف اين است كه واقف بايد مالك باشد. گاهى مالك شخصى است و گاهى مالك جهت است و اموال عمومى ملك جهت است و امام و نائب امام بخاطر داشتن اين مقام مى توانند در اموال عمومى به نحوى كه مصلحت باشد مصرف و يا وقف كنند در روايت ابن راشد وارد ش

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 353

وقف زمين باير

سؤال 1087 . شخصى خود را مالك زمينى باير و لم يزرع مى دانسته و آن را وقف كرده است، اكنون پس از سال ها افراد مختلفى آن زمين را تبديل به خانه مسكونى نموده اند و يا كشت و برداشت كرده اند، آيا وقف مزبور صحيح است؟

بسمه تعالى: زمين موات غير از زمين باير است، زمين موات با احياء به تملك درمى آيد در فرض سؤال اين زمين باير بوده و مالك شخصى داشته ولى مدتها كاشته نشده و به صورت باير درآمده است در اين صورت زمين مزبور در ملك طرف باقى است و بر فرض صحت وقف اختيار با متولى است

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 354

معدن كشف شده در زمين موقوفه

سؤال 1088 . در زمين موقوفه معدن سنگ آهن كشف شده است آيا بهره دارى از آن توسط سازمان اوقاف منع شرعى دارد و آيا اجازه استخراج با وزارت صنعت معدن و تجارت است؟

بسمه تعالى: هرگاه معدن مزبور به سطح زمين نزديك باشد تابع موقوفه است و اگر در نقطه عميقى قرار گرفته جزء انفال است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 354

طعام در وقف نامه ها

سؤال 1089 . آيا طعام و اطعام و احسان كه در برخى از وقف نامه ها آمده فقط به غذاى پخته اطلاق مى گردد يا مى توان گوشت و برنج و روغن و... را به اين عناوين توزيع نمود؟

بسمه تعالى: اطعام در قرآن و روايات به دادن حبوب و خرما اطلاق شده است ولى در وقف نامه ها ظاهر در غذاى پخته است. البته اگر نوع غذا تعيين نشود ناظر به غذاى متعارف در ميان مردم است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 354

تعيين سهم موقوفه از تقسيم يك زمين مشاع

سؤال 1090 . مالك سهم خود از يك زمين مشاع را وقف امام حسين(عليه السلام) نموده است پس از فوت او شركا يا وراث آن را تقسيم كرده سهم موقوفه را مشخص نموده اند سپس بعضى كه در آن زمين خانه ساخته بودند، زمين موات ديگرى را با اين زمين تعويض كرده و آن را وقف نموده ا

بسمه تعالى: هرگاه در تقسيم اول سهم واقف جدا شده و در اختيار متولى قرار گرفته است چنين زمينى براى وقف تعيّن پيدا كرده است و ديگر قابل تغيير نيست، چيزى كه هست مى توانند ساختمان ها را به حال خود نگهدارند و زمين را از متولى اجاره كنند، بنابراين تعويض كه انجام

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 355

تغيير نام موقوفه

سؤال 1091 . آيا تغيير نام موقوفه جايز است؟

بسمه تعالى: اگر در وقف نامه نام موقوفه ذكر شده است تغيير نام جايز نيست و اگر نوشته نشده متولى مى تواند نامگذارى كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 355

وقف نامه فاقد امضاء و مهر

سؤال 1092 . آيا وقف نامه اى كه فاقد امضاء و مهر يا اثر انگشت مالك باشد مى تواند صحيح باشد يا ملك متعلّق به ورثه خواهد بود؟

بسمه تعالى: فاقد امضاء و مهر بودن دليل بر رد وقف نامه بودن نيست، هرگاه دو فرد عادل گواهى بر وقف بدهند و يا در محل شياع رخ دهد كه اين زمين وقفى است در ثبوت وقف كافى است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 356

كفايت در دست متولى بودن قبل از وقف براى قبض بعد از وقف

سؤال 1093 . اگر ملك موقوفه قبل از انشاء صيغه وقف در دست متولى بوده است آيا پس از انشاء نياز به قبض مجدد توسط متولى است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال قبض مجدد لازم نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 356

عدم تأثير تغيير اسم متولى

سؤال 1094 . اگر مدير عامل جمعيت شير وخورشيد به عنوان متولى تعيين گردد شخصيت حقوقى جمعيت هلال احمر متولى آن محسوب مى شود؟

بسمه تعالى: ظاهر عبارت وقف نامه اين است كه مدير عامل جمعيت شير و خورشيد هر زمان متولى وقف نيز مى باشد كه طبعاً امروز بر مدير جمعيت هلال احمر منطبق مى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 356

وقف مشاع

سؤال 1095 . آيا جايز است شخصى زمينى را كه به صورت مشاع مالك است وقف كند؟

بسمه تعالى: وقف سهم مشاع در صورتى كه موجب ضرر مهم به ديگر شركاء نباشد اشكالى ندارد مثلاً با وقف سهم مشاع ديگر شركاء نتوانند از زمين خود بهره لازم را ببرند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 356

وقف معاطاتى

سؤال 1096 . زمينى را مى خواسته اند وقف مسجد كنند ولى چون شهر كوچك بود و مسجد داشت در آن زمين حسينيه مى سازند بدون اجراى صيغه وقف، واقف و ديگر كمك كنندگان به اين فكر بوده اند كه هر وقت شهر بزرگ شد اينجا را به مسجد تبديل كنند حال آيا اين مكان مسجد است؟

بسمه تعالى: واقف زمين را از ملك خود اخراج كرده و به عنوان حسينيه در اختيار مردم نهاده است و مردم نيز در آنجا سالها عزادارى كرده اند بنابراين وقف معاطاتى محقق شده است و ديگر نمى توان عنوان آنجا را عوض كرد. و اين كه صيغه عقد خوانده نشده مشكل نيست چون عملاً

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 357

وقف چشمه روستا

سؤال 1097 . آيا چشمه آب طبيعى كه كشاورزان روستا براى كشاورزى استفاده مى كنند را گذشتگان ما حق داشته اند در زمان خود وقف آستان قدس رضوى كنند چون شايد آيندگان نخواهند آن را وقف كنند؟

بسمه تعالى: اگر آب به صورت طبيعى از چشمه بيرون مى آيد نمى توان آن را وقف كرد ولى اگر اين چشمه را به نحوى استخراج كرده اند به گونه اى كه اگر استخراج نبود آب به صورت طبيعى بيرون نمى آمد اين نوع چشمه قابل وقف است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 357

فروش وقف و مصوبه دولت بر ابطال فروش

سؤال 1098 . زمين موقوفه اى را حدود 70 سال قبل با موافقت نماينده واقف و متولى به فروش رفته و ساختمان تجارى و مسكونى بنا شده است، اكنون در مجلس مصوبه اى تصويب شده كه زمين هاى موقوفه فروخته شده به حالت اول وقف برگردد، حق و حقوق مالكين فعلى و خسارات را چه كسى

بسمه تعالى:اصولاً فروش موقوفه در آن سال كار خلافى بوده است بنابراين كارهاى مترتّب بر آن نيز خلاف خواهد بود و اگر كسى ناآگاهانه ضرر ديده بايد خسارات را از كسى مطالبه كند كه فريب داده است، و مصوبه مجلس صحيح است و بايد براى رفع مشكل كسانى كه در آنجا ساختمان

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 358

وضع شرايط براى وقف از طرف دولت

سؤال 1099 . آيا دولت اسلامى مى تواند براى وقف و اركان آن شرايط قانونى جديدى قرار دهد؟ و اگر آن شرايط لحاظ نشد حكم وقف چيست؟

بسمه تعالى: حاكم شرع مى تواند براى وقف مقرراتى وضع كند ولى عدم رعايت آن موجب بطلان عقد وقف نمى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 358

عدم تسلط متولى درختان موقوفه بر زمين غير

سؤال 1100 . زمين مالك دارد ولى درختان موقوفه اند و متولى دارند آيا متولى مى تواند ادعايى نسبت به عرصه داشته باشد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال زمين از آن مالك است، فقط درخت موقوفه است تا درخت ها به صورت طبيعى وجود دارد نمى توان مالك مزاحم آنها باشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 358

كاشت درخت جديد به جاى درختان وقفى در ملك غير

سؤال 1101 . در زمينى كه مالك دارد و درختان موقوفه هستند متولى مى تواند به جاى درختان خشكيده درخت بكارد؟

بسمه تعالى: بدون اجازه مالك نمى تواند درخت جديد بكارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 358

معلوم نبودن متولى در متن وقفنامه

سؤال 1102 . در وقفنامه اى قديمى قسمت متولى خط خورده و پاك شده است و معلوم نيست توليت آن با چه كسى مى باشد؟

بسمه تعالى: اكنون كه متولى روشن نيست و به خاطر خط خوردگى شناخته نمى شود، به اجازه يك مجتهد جامع الشرايط متولى معين مى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 359

اضافه كردن مصرف و ناظر بعد از وقف

سؤال 1103 . زمينى را براى مركز بهداشتى وقف نموده و توليت آن را نيز براى خودم و اولادم نسلاً بعد نسل قرار دادم، حال آيا مى توانم مصرف را تغيير دهم و نيز ناظر بر اجراى وقف معين كنم؟

بسمه تعالى: هرگاه موقع اجراى صيغه وقف، مصرف معين شده است ديگر نمى توان مصرف ديگرى بر آن افزود. و اگر در موقع اجراء صيغه وقف، ناظر تعيين كند اشكال ندارد ولى بعداً چون موقوفه از ملك او خارج شده است نمى تواند ناظر تعيين كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 359

فسخ يك طرفه قرارداد توسط متولى

سؤال 1104 . واقف زمين، خود متولى آن است و طى يك قرارداد ده ساله با ديگرى متعهد شد كه در آن رستوران بسازد و درآمد آن نصف نصف تقسيم شود پس از چند سال كه رستوران ساخته شده متولى مى گويد چون زمين وقف است و مهر اوقاف زير قرارداد نخورده قرارداد باطل است و حاضر

بسمه تعالى: هرگاه متولى شرعى روى موازين عقلايى زمين را اجاره داد و در آن منافع وقف ملحوظ شد مادامى كه مدت آن به پايان نرسيده است حق فسخ ندارد مگر اين كه طرفين توافق بر اقاله كنند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 360

نپذيرفتن توليت موقوفه

سؤال 1105 . توليت موقوفه اى توسط واقف به فرزند و پس از او به نسل هاى بعدى واگذار شده است، اگر فردى كه استحقاق توليت را داشته آن را رها كرده و سال ها رسيدگى نكرده و سپس توسط اوقاف و حكم دادگاه شخصى از نسل بعد توليت را به دست گرفته آيا شخص قبلى مى تواند رجو

بسمه تعالى: توليت افراد با پذيرش آنها محقق مى شود، هرگاه فردى در موقع مناسب نپذيرد و رد كند زمينه پذيرش را از بين برده، پذيرش بعدى مؤثر نيست، اگر فرد ياد شده پذيرفته بود، بطن دوم جايگزين اول نمى شد، ولى چون او نپذيرفته حاكم شرع مى تواند فردى را جايگزين او

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 360

تغيير متولى توسط واقف پس از تعيين

سؤال 1106 . فردى چند سال قبل از فوت زمين خود را وقف و توليت موقوفه را براى شخصى معيّن مى كند ولى چند ماه قبل توليت آن را تغيير مى دهد، اكنون بايد به كدام وقف نامه عمل كرد؟

بسمه تعالى: بايد بر طبق وقف نامه اوّل عمل شود.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 360

توليت اولاد ذكور و استفاده در صورت نياز

سؤال 1107 . در وصيت آمده است: توليت ثلث مال با پسرم و پس از آن با اولاد ذكور مى باشد، و در صورت نياز اولاد به آنان كمك شود.1. گستره اين اولاد تا كجاست؟، 2. ميزان نياز چقدر است؟، 3. مرجع تشخيص نياز كيست؟

بسمه تعالى: 1. اولاد ذكور نسلاً بعد نسل متولى خواهند بود، 2. نياز جنبه عرفى دارد، چه بسا در گذشته نياز به شمار نمى رفت و اكنون نياز حساب شود، 3. مرجع تشخيص متولى است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 361

تعيين وكيل براى متولى

سؤال 1108 . آيا جايز است بنده كه متولى وقف هستم وكيلى را براى تمام كارهاى موقوفه معين كنم؟

بسمه تعالى: اگر مى خواهيد ولايت را به وكيل واگذار كنيد جايز نيست ولى اگر با حفظ ولايت كارهاى اجرايى را به او واگذار مى كنيد اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 361

كيفيت تقسيم وقف بر اولاد

سؤال 1109 . پدر بزرگ اينجانب ملكى را وقف اولاد نسلاً بعد نسل كرده است، آيا شامل دختران هم مى شود و آيا نسبت 1 به 2 بايد تقسيم شود؟

بسمه تعالى: اگر در وقف نامه لفظ اولاد آمده است، طبعاً دختر و پسر را دربرمى گيرد ولى درآمد وقفى بين دختر و پسر يكسان تقسيم مى شود و حكم ميراث را ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 361

كيفيت تقسيم در وقف بر اولاد در نسل هاى بعد

سؤال 1110 . ملكى وقف شده تا درآمد آن صرف اولاد نسلاً بعد نسل شود، واقف سه پسر و يك دختر داشته كه همگى مرحوم شده اند و نسل دوم سيزده نفرند حال آيا بايد مال را بين 4 نفر اولاد اول مساوى تقسيم كرد و سهم هر يك را بين اولادش تقسيم نمود يا اين كه مستقيماً كل در

بسمه تعالى: هركدام از اين اولاد مستقلاً مورد موقوف عليهم هستند نه اين كه سهم پدر را مى برند، بنابراين بايد به صورت دوم عمل شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 362

توليت با ارشد اولاد و وجود فقط يك نفر در يك نسل

سؤال 1111 . اگر واقف، توليت موقوفه را به اصلح و اتقى و ارشد اولاد ذكور خود قرار دهد اگر در نسلى از نسل ها فقط يك نفر از اولاد ذكور باشد آيا حاكم مى تواند فردى را به عنوان متولى ضميمه كند؟

بسمه تعالى: ظاهر وقف نامه اين است كه مسن بودن در صورتى شرط است كه متولى متعدد باشد و در صورت وحدت فقط بايد ديگر شرايط در آن جمع باشد يعنى صلاحيّت و تقوى . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 362

تصرف در كتاب هاى قرآن و دعا در حرم هاى مطهر

سؤال 1112 . تصرف و نوشتن در كتاب هاى قرآن و ادعيه حرم هاى مطهر به صورت اصلاح عبارت و يا نوشتن خواب و توصيه چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: تصرف در موقوفه ولو به صورت نوشتن جايز نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 362

خطا در محل ساخت

سؤال 1113 . زمينى با مساحت 3هزار متر وقف مسجد و مدرسه و درمانگاه و خانه امام جماعت شده است و محل ساخت هر كدام نيز توسط واقف تعيين شده است، امّا متأسفانه مسجد در قطعه مرغوب تر ولى در جاى ديگر از اين زمين موقوفه ساخته شده است، اكنون وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: اگر واقف جاى مسجد را معيّن كرده و صيغه وقف را در خصوص آن زمين خوانده است و به قبض متولى يا مؤمنين داده است، نمى توان آنجا را براى كار ديگرى در نظر گرفت، بنابراين بايد در نقطه اى كه وقف خوانده شده مسجد ساخت و آن نقطه اى كه به ظاهر مسجد است استف

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 363

تغيير وقف براى استيفاى مصلحت ديگر

سؤال 1114 . آيا دولت مى تواند با هدف استيفاى مصلحت ديگر، موقوفه را تعطيل كند و يا آن را تبديل نمايد؟ مثل مسجدى كه در مسير اتوبان قرار گرفته ولى اتوبان به حد ضرورت نرسيده است؟

بسمه تعالى: جايز نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 363

اجاره خانه وقف بر امام مسجد

سؤال 1115 . خانه اى وقف بر مسجد است تا امام جماعت در آن رايگان سكونت كند، آيا جايز است آن را اجاره دهند و درآمد آن را صرف مخارج مسجد نمايند؟

بسمه تعالى: خانه بر مسجد وقف است كه امام جماعت در آن رايگان سكونت كند، ديگر نمى توان آنجا را اجاره داد و اجاره بها را در مورد ديگر صرف كرد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 363

ايجاد تكيه و سقاخانه و آشپزخانه در قبرستان

سؤال 1116 . آيا جايز است زمينى كه وقف قبرستان شده است غسال خانه و تكيه و تالار و آشپزخانه ايجاد شود؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال قطعه زمين براى دفن اموات وقف شده است بنابراين نمى توان در آنجا كار ديگرى را صورت داد ولى با توجه به اين كه وقف زمين به قبرستان معمولاً جدا از غسالخانه نخواهد بود بنابراين فقط ساختن غسالخانه با وقف منافى نمى باشد، و همچنين ديگر امور

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 364

خريد وسايل براى هيئت و كرايه دادن

سؤال 1117 . وسايلى از قبيل دستگاه صوتى و ظروف و... از كمك هاى مردمى براى هيئت تهيه شده است آيا جايز است قرض يا كرايه داده شود؟

بسمه تعالى: اگر كسانى كه كمك كرده اند به نيت هيئت اين كار را انجام داده اند بهره بردارى ديگر از آن جايز نيست مگر اين كه موقع جمع آورى كمك به هيئت امناء اختيار داده شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 364

واگذارى زمين براى وضوخانه و پشيمان شدن

سؤال 1118 . شخصى زمينى را جهت وضوخانه مسجد واگذار كرده است و وضوخانه ساخته شد و يا ديوار آن كشيده شد، آيا جايز است زمين وضوخانه را تملك كند و زمين ديگرى با مساحت بيشتر در مكان ديگر در اختيار مسجد قرار داد؟

بسمه تعالى: هرگاه زمين را به عنوان وضوخانه واگذار نموده و ساخته شده و مردم از آن استفاده كرده اند عملاً وقف محقق شده، ديگر قابل تعويض نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 364

استفاده ظروف وقف حسينيه در خارج از حسينيه

سؤال 1119 . اگر ظروفى كه وقف حسينيه است در مراسم فوت و يا بازگشت حاجى در بيرون از حسينيه استفاده شود و خسارتى به آن وارد شود آيا متولى مرتكب گناه شده است؟

بسمه تعالى: ظروفى كه براى مسجد يا حسينيه وقف شده باشد در خارج از آن نبايد استفاده كرد و اگر خسارتى وارد كرد بايد جبران كند متولى اگر كوتاهى كند گناه كرده است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 365

تغيير و تبديل در وقف

سؤال 1120 . عده اى از خيّرين با كمك هاى مردمى ملكى را خريدارى كردند به نام حسينيه و مؤسسه خيريه كه داراى هيأت امنا مى باشد چون مكان كوچك بود مكان بزرگترى خريديم آيا مى شود مكان قبلى را فروخت و خرج اين مكان جديد كرد؟ وسايل مؤسسه چطور؟ آيا بايد براى مؤسسه ا

بسمه تعالى: اگر زمين مزبور از طرف هيأت امنا وقف شده است نمى توان آن را فروخت و اگر در ملك هيأت امناست و مالكيت آنان شخصيت حقوقى دارد مى توانيد آن را تبديل كنيد. وسايل مزبور اگر وقف شده نمى توان تبديل كرد و اگر مورد نياز نيست به مؤسسه مشابه واگذار كنيد. هر

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 365

تغيير كاربرى موقوفه

سؤال 1121 . زمين كشاورزى وقف شده تا از درآمدش دارو براى مستمندان تهيه شود حال اين زمين داخل شهر قرار گرفته و فضاى سبز شده است آيا مى توان آن را فروخت و جاى ديگر زمين كشاورزى تهيه كرد يا آن را به شهردارى واگذار كرد و يا فروخت و يا اجاره داد تا به پارك تفري

بسمه تعالى: مادامى كه در آنجا امكان كشاورزى است نمى توان كاربرى آنجا را عوض كرد و در صورت عدم امكان با حفظ زمين، كاربرى آنجا را مى توانيد عوض كنيد تا از درآمد آن در موقوفه استفاده شود. در هر حال اگر كشاورزى سودآور است چه بهتر و الاّ با حفظ زمين، كار ديگر

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 366

عقب نشينى زمين وقفى

سؤال 1122 . صاحب ملكى كه در زمين وقفى ساخته شده قصد نوسازى دارد ولى طبق قانون شهردارى قسمتى از زمين داخل خيابان و كوچه مى شود، اداره اوقاف پول زمين را از صاحب ملك كه مستأجر اوست بگيرد يا از شهردارى؟

بسمه تعالى: هرگاه شهردارى براى توسعه معابر و خيابان كشى تخريب مى كند بايد قيمت آن را شهردارى بپردازد، ولى اگر مستأجر براى نوسازى تخريب مى كند و شرط آن عقب نشينى است مستأجر قيمت زمين را مى پردازد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 366

فروش قبرستان به علت بى نيازى

سؤال 1123 . زمينى قبرستان يك خانواده معين بوده است بعد از سال ها و آماده شدن يك قبرستان عمومى برخى از خانواده با اعتراف به وقفى بودن زمين قسمتى از آن را فروخته و جاى ديگرى ساختمانى براى مراسم عمومى خود ساخته اند آيا اين كار درست است؟ تبديل جايز است؟

بسمه تعالى: چيزى كه براى موضوع خاصى وقف شده است نمى توان آن را فروخت و اگر هدفى كه از وقف بوده انجام نگيرد بايد به نحو ديگرى از وقف استفاده كرد كه نزديك به نظر واقف باشد. بى نيازى از اين قبرستان سبب جواز فروش آن نمى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 367

تبديل به احسن

سؤال 1124 . آيا متولى مى تواند با صلاحديد خود با تبديل به احسن نمودن موقوفات موجبات افزايش عوايد وقف را تدارك نمايد؟

بسمه تعالى: تبديل وقف به احسن در صورتى جايز است كه وقف مايه جنگ و جدال در ميان موقوف عليهم باشد و يا از حيز استفاده بيفتد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 367

تبديل به احسن

سؤال 1125 . در روستايى با كمك خيرين و مردم حمام عمومى ساخته شده و پس از مدتى به علت ساختن حمام هاى شخصى در منازل اين حمام عمومى بلااستفاده مانده است و در حال تخريب است آيا مى توان از آن به عنوان خانه عالم، پايگاه بسيج، محل رسيدگى به امورات عمومى روستا است

بسمه تعالى: اگر آن مكان وقف بوده و هم اكنون متولى ندارد بايد با اجازه حاكم شرع يا نماينده ايشان آنجا را بفروشند و در جاى ديگرى كه احتياج به حمام عمومى بود صرف آنجا كنند و اگر احتياج به حمام عمومى نبود تبديل به آنچه به غرض واقف نزديك تر است بشود. و اگر وقف

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 367

تغيير در وقف براى افزايش بهرهورى و منافع

سؤال 1126 . آيا دولت مى تواند با هدف افزايش بهرهورى وقف در موقوفات تغييراتى ايجاد كند؟ گاه موقوفه هاى كوچك را مى توان با تجميع به يك موقوفه بزرگ تبديل و منافع بيشترى كسب كرد آيا اين كار جايز است؟

بسمه تعالى: بايد طبق وقف نامه عمل كرد و هر نوع تغييرات كه با وقف نامه سازگار نباشد جايز نيست مگر اين كه استفاده از موقوفه امكان پذير نباشد، در اين صورت بايد به حاكم شرع مراجعه كرد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 368

تصرف مالك زمين به شرطى كه مضر به وقف نباشد

سؤال 1127 . در جايى كه فقط درختان موقوفه اند مالك زمين مى تواند در زمين هرگونه تصرفى بنمايد؟

بسمه تعالى: مالك عرصه مى تواند در غير موردِ درخت، كار ديگر انجام دهد مشروط بر اين كه مضر به وقف درختان نباشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 368

تبديل زمين وقفى

سؤال 1128 . زمين كشاورزى را وقف كرده كه دست پسر بزرگتر باشد و قسمتى از درآمد آن صرف حسينيه شود. وقفنامه موجود نيست مى خواهم تبديل به باغ مركبات كنم ولى به عرض دو متر از كنار آن را به صاحب زمين بالا دست براى عبور بفروشم، آيا جايز است؟ آيا مى توانم كل زمين

بسمه تعالى: تبديل زمين به باغ مركبات در صورتى كه در وقف نامه ذكرى از نوع كشاورزى نيامده باشد اشكال ندارد ولى فروش دو متر جايز نيست البته مى توانيد به مدت محدود اجاره بدهيد . والله العالم اراضى موقوفه در طرح هاى توسعه راه

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 368

سؤال 1129 . اراضى موقوفه در طرح هاى تعريض راه ها به جهت ضرورت قرار مى گيرند حكمشان چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه اراضى موقوفه در توسعه راه قرار گرفت ديگر استفاده از آن به نحوى كه در وقف نامه آمده امكان پذير نيست مى توان آن را به قيمت روز واگذار نمود به شرطى كه در مقابل آن زمينى خريدارى شود كه غرض واقف را تأمين نمايد . والله العالم

Website Security Test