welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی عربی
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
موضوعات

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 285

واقع شدن زمين موقوفه در طرح

سؤال 870. ملك موقوفه اى با نظر توليت، تفكيك و قطعه بندى شده است و مقدارى از آن جزء شارع قرار گرفته است. در حال حاضر كل ملك، اعم از قطعات و شوارع، جز طرح حرم به حرم مى باشد. آيا مى توان براى شوارع مطالبه ى قيمت نمود؟

بسمه تعالى: هر نوع تصرف ضرورى در وقف كه موجب خروج رقبه از انتفاع آن شود، مستلزم پرداخت غرامت است و در اين قسمت شارع و غير شارع فرق نمى كند، البته با غرامت آن بايد زمينى مشابه آن خريدارى و وقف كنند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 285

ايجاد جاده در زمين وقف براى تصرف بهتر

سؤال 871. زمينى وقف اولاد شده است. آيا مى توان براى سهولت در كار كشاورزى، جاده اى در اين زمين با اذن متولى احداث كرد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، چنان چه ضرورت باشد بلامانع است; به شرطى كه هر زمان كه جاده قابل استفاده نبود، زمين موقوفه به اصل وقف برگردد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 286

تبديل موقوفه به مثل آن

سؤال 872. آيا در صورت فروش موقوفه، بايد مماثل را خريدارى نمايد يا هر چه مصلحت است را مى توان خريدارى نمود؟

بسمه تعالى: تعيين موقوفه دوم بستگى به نحوه وقف دارد گاهى نظر واقف به حفظ عنوان است مانند مدرسه كه در آنجا علوم دينى تعليم شود و گاهى نظر واقف كمك كردن به موقوف عليهم است مانند وقف مغازه بر ايتام، در صورت نخست اقرب به نظر واقف را بايد در نظر گرفت و در صورت

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 286

شرط فروش در صورت احتياج موقوف عليهم

سؤال 873. در صورتى كه واقف شرط نموده كه اگر احتياج شديد براى موقوف عليهم يا واقف حاصل شد مال موقوفه را بفروشند آيا تمام ثمن به موقوف عليهم داده مى شود يا به مقدارى كه نياز آنها برطرف شود و مابقى مماثل خريدارى گردد؟

بسمه تعالى: تابع وقف نامه است هرگاه عبارت وقف نامه بر اين است كه نياز اجمالى مجوّز فروش همه است، همه را مى فروشند و اگر مجوز فروش به مقدار نياز است بايد به همان اكتفا كنند; در صورت مبهم بودن، بايد به مقدار نياز بفروشند. و اگر فروش قسمتى امكان پذير نباشد ب

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 286

گرو نگه داشتن سكه و زيور آلات و پرداختن مبلغى به عنوان وام

سؤال 874. برخى از بانك ها، سكه و زيور آلات ساخته شده از طلا را به عنوان گرو نگه مى دارند و در ازاى آن، مبلغى را به عنوان وام مى پردازند. آيا جايز است سكه و زيور آلات براى استفاده به اين صورت وقف شود؟

بسمه تعالى: هرگاه زيور آلات را به عنوان پشتوانه ى وام داده اند، وقف كردن آن صحيح نيست. زيرا اگر وام گيرنده موفق به بازپرداخت وام نشد، زيور آلات تملك مى شود ولى در غير اين مورد مى توان زيور آلات را براى استفاده در عروسى ها و امثال آنها وقف نمود. والله العا

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 287

وقف پادشاه

سؤال 875. مدارسى كه از سوى شاهان گذشته وقف شده است آيا وقف آنها صحيح است يا خير؟

بسمه تعالى: وقف مزبور صحيح است بايد طبق وقف نامه عمل شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 287

ارشد اولاد شامل توليت پسر و دختر مى شود

سؤال 876. توليت موقوفه اى كه از طرف واقف به اولاد ارشد و اعدل، بطناً بعد بطن واگذار شده است شامل پسر دختر نيز مى شود يا خير؟

بسمه تعالى: لفظ اولاد در وقف نامه پسر و دختر را دربرمى گيرد بنابراين پسر دختر نيز در صورتى كه شرايط توليت در آن جمع باشد مى تواند توليت وقف را به عهده بگيرد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 287

بركنارى متولى وقف

سؤال 877. آيا مى توان متولّى موقوفه اى را بدون خيانت از دخالت در موقوفه مذكور منع كرد؟

بسمه تعالى: در فرض مسئله عزل متولى صحيح نيست و در صورت پديد آمدن اختلاف بايد به حاكم شرع مراجعه نمود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 288

پرداخت نكردن اجاره مغازه موقوفه

سؤال 878. شخصى در منزل يا مغازه موقوفه زندگى يا كسب مى كند ولى اجاره موقوفه را نمى پردازد آيا درآمدى كه بدست مى آورد حلال است؟

بسمه تعالى: هر نوع تصرّفات خريد و فروش در آنجا حرام است و عقوبت الهى دارد ولى معاملات وى صحيح است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 288

حق موافقت به انتقال در وقف

سؤال 879. آيا متولّى موقوفات مى تواند مبلغى تحت عنوان حق پذيره انتقالى يا حق موافقت به انتقال از فردى به فرد ديگر از متصرّف جديد بگيرد؟

بسمه تعالى: هرگاه مستأجر موقوفه بخواهد مورد اجاره خود را به ديگرى واگذار كند بايد با اجازه متولى وقف باشد در اين صورت اگر متولى وقف، اجازه خود را مشروط به اخذ مبلغى كند اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 288

وقف پول

سؤال 880. آيا وقف پول، اسناد تجارى و بهادار جايز است؟

بسمه تعالى: فقهاى مشهور، وقف پول را جايز نمى دانند، زيرا معتقدند كه در وقف بايد «عين» محفوظ بماند تا از منافع آن استفاده شود، در حالى كه در وقف پول، عين باقى نيست، ولى از نظر حقير در وقف يكى از دو شرط لازم است: 1. عين موقوفه محفوظ بماند و از درآمد آن است

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 289

مانع شدن از تعميرات موقوفه

سؤال 881. اگر اداره ى اوقاف مانع از تعميرات وانجام اصلاحات لازم در مدارس علميه شود و اين ممانعت ها منجر به رنج و زحمت طلاب شود، چگونه بايد عمل نمود؟

بسمه تعالى: در همه ى موقوفات، اعم از مدارس و غير مدارس، بايد بر طبق وقف نامه عمل شود و هر نوع ممانعت از تعمير كه مايه ى خرابى موقوفه يا ناراحتى ساكنان آن بشود، جايز نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 289

محاسبه تورم در اجاره موقوفه

سؤال 882. شخصى در گذشته مغازه اى را وقف مسجد صاحب الزمان ـ عجل الله تعالى فرجه ـ به توليت حاج على، نسلاً بعد نسل نموده است كه به مبلغ هفتصد تومان اجاره داده شود. اكنون با توجه به افزايش قيمت، آيا آن مبلغ به قيمت روز محاسبه مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه ارزش مبلغ هفتصد تومان به مرور زمان بسيار پايين آمده، بايد به مقدار ارزش هفتصد تومانِ زمان وقف، وجه اجاره پرداخت شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 289

قبض در موقوفه اى كه در تحت اختيار موقوف عليه است

سؤال 883. اگر عين موقوفه، قبل از وقف، در تصرف «موقوفٌ عليه» باشد، آيا پس از وقف، قبض جديد لازم است؟

بسمه تعالى: قبض جديد لازم نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 289

عدم تعيين متولى

سؤال 884. شخصى زمينى را وقف غسال خانه كرده، ولى متولى آن را معيّن نكرده است، آيا وقف محقق شده است؟

بسمه تعالى: اگر غسال خانه را تحويل كسى داده و در آنجا غسل ميت انجام داده اند، وقف محقق شده است و متولى را بايد حاكم شرع معيّن كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 290

تبديل زمين وقفى به جاده

سؤال 885. شهردارى براى رفع مشكل ترافيك و احداث اتوبان، بااراضى وقفى مواجه مى گردد، آيا مى توان اين اراضى را به جاده تبديل نمود؟

بسمه تعالى: هرگاه احداث اتوبان ضرورى باشد، آن قسمت از اراضى موقوفه كه در مسير اتوبان قرار مى گيرد با توافق متولى، به قيمت روز خريدارى و زمين مشابه آن، با همان هدف خريدارى و وقف مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 290

توليت وقف به عهده ارشد اولاد

سؤال 886. اگر كسى وصيت كند كه توليت وقف تا روزى كه زنده است، در اختيار خودش و پس از مرگش به دست كسى كه«ارشد» اولاد و نوه هايش است برسد به طورى كه با وجود طبقه ى اول، اگر «ارشد» در بين آنها نبود، «ارشد» طبقه ى دوم متولى باشد. منظور از «ارشد» چيست؟

بسمه تعالى: مقصود از «ارشد» كسى است كه توانايى فكرى و روحى و بالتبع توانايى جسمى او براى اداره ى موقوفه، بر طبق موازين شرع و وقف نامه، بيشتر از ديگران باشد. پس شخص«ارشد» در بين افراد طبقه ى متأخر، بر افراد غير ارشد طبقه ى متقدّم، مقدَّم است.

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 290

قرار دادن توليت مدرسه بر عالم شهر

سؤال 887. توليت مدرسه اى بر اساس وقف نامه به عالم شهر واگذار شده است. اگر عالم شهر اين منصب را به شخصى ديگر واگذار نمايد، آيا پس از وفات آن عالم، حق تصرف آن شخص باقى است؟

بسمه تعالى: متولى مى تواند در امور اجرايى و نظارت، فردى را وكيل خود قرار دهد، ولى تا وقتى كه متولى در قيد حيات است، وكيل او مى تواند كارها را صورت دهد و با مرگ موكِّل، وكالت باطل شده و حق تصرف ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 291

وقف بر اولاد ذكور نسلاً بعد نسل

سؤال 888. در وقف خاص اين عبارت آمده كه اولاد ذكور نسلاً بعد نسل از وقف استفاده ببرند. اكنون شخصى از يك طبقه مرده است، آيا فرزندان متوفى مى توانند از موقوفه استفاده كنند؟

بسمه تعالى: در صورتى كه در وقف نامه جمله ى «نسلاً بعد نسل» آمده باشد، مادامى كه از نسل پيشين فردى باقى است، از منافع موقوفه به اولاد كسى كه مرده است، نمى رسد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 291

قبض موقوف عليه

سؤال 889. هرگاه «موقوفٌ عليه» قبل از قبض از دنيا برود و بطن دوم موجود باشد، آيا با قبض بطن دوم وقف لازم مى گردد؟

بسمه تعالى: قبض كردن بطن دوم كفايت مى كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 291

بيهوش شدن يا محجور شدن واقف قبل از قبض

سؤال 890. اگر واقف، چيزى را وقف كند، ولى قبل از آن كه«موقوفٌ عليهم» موقوفه را قبض كنند، شخص واقف بيهوش يا مجنون يا محجور شود. آيا در اين صورت وقف باطل مى شود؟

بسمه تعالى: «قبض» شرط تحقق هرگونه وقف است، و در مسجد با خواندن دو ركعت نماز و در گورستان با دفن يك ميت محقق مى شود. حال اگر قبل از قبض، واقف فاقدِ شرط شد وقف باطل مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 291

باقى ماندن فردى از يك طبقه موقوف عليهم

سؤال 891. 1. شخصى خانه اى را بر اولاد ذكور خود، نسل به نسل، وقف نموده و توليت آن را به اتقى و ارشد اولاد ذكور خود نسلاً بعد نسل قرار داده است و در حال حاضر از اولاد ذكور در طبقه ى دوم فقط يك نفر در قيد حيات مى باشد. آيا توليت، منحصر به همين فرد مى باشد؟

بسمه تعالى: 1. هرگاه از نسل دوم فقط يك نفر مرد باقى مانده باشد، توليت از آن اوست و اتقى(با تقواتر) بودن شرط نيست. 2. تا از نسل اوّل كسى هست، نوبت به نسل بعدى نمى رسد. 3. در صورت ثبوتِ خيانت ابتدا ضم امين مى شود و اگر كفايت نكرد فرد ديگرى نصب مى گردد. وا

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 292

قرار دادن توليت وقف به عهده اداره اوقاف

سؤال 892. پيرزنى يك باب منزل را وقف نمود و توليت آن را تا روزى كه زنده است به خود اختصاص داد و توليت صورى آن را پس از مرگ خود، به خاطر تنظيم سند، به اداره ى اوقاف واگذار كرد و مقرر شد پس از بازگشت برادرزاده ى شوهر از جبهه، توليت واقعى به وى منتقل شود. آي

بسمه تعالى: هرگاه دو شاهد عادل گواهى كنند كه متولى بعد از وفات خود برادرزاده ى شوهرش را متولى قرار داده و تنظيم سند صرفاً جنبه ى صورى داشته است، توليت او ثابت مى شود. در غير اين صورت به ظاهر وقف نامه بايد عمل كنند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 292

حق پذيره در وقف

سؤال 893. مستأجر فعلى در زمين وقفى، با اجازه ى متولى ساختمانى ساخته و تمام حقوق مورد درخواست متولى را پرداخت كرده است. در شروط عقد اجاره نيز اشاره ى به «حق پذيره» نشده است. آيا متولى موقوفات مى تواند آن مستأجر را به پرداخت مبالغ چندين ميليون تومانى تحت ع

بسمه تعالى: بايد مطابق اجاره نامه ى نخست عمل شود. هر وقت مدت اجاره تمام شد، متولى وقف مى تواند آنجا را اجاره بدهد يا وجه اجاره را بالا ببرد. همچنين مى تواند در آغاز اجاره، مبلغى را به عنوان پذيره بگيرد كه مفادش اين است كه سرقفلى زمين، مال مستأجر است. والل

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 293

تبديل وقف در صورت نياز

سؤال 894. زمينى با درختكارى پسته و يك ساعت آب وقف مسجد بوده است،سال گذشته به جهت برف و سرما، تمامى درختان از بين رفت و مسجد بودجه اى جهت مخارج خود را ندارد آيا مى توان زمين و آب را فروخته و تبديل به أحسن نمود؟

بسمه تعالى: تا آنجا كه امكان دارد بايد آب و زمين را كه وقف هستند حفظ بكنند و در اين راه مى توانيد با كارشناسان مذكره كنيد مثلاً با اجاره دادن آب براى مدتى زمين را زير كشت ببريد يا با فردى قرارداد ببنديد كه باغ را درختكارى كند و طى چند سال ميوه باغ مال مشت

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 293

وقف ده درصد از درآمد زمين

سؤال 895. كسى دو خروار زمين را به پسرش واگذار كرده كه هر سال، ده درصد از درآمد را خرج عزادارى اباعبدالله(عليه السلام)نمايد، آيا تمامى زمين وقف مى باشد يا خير؟ و در صورتى كه متولى كوتاهى نمايد وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: ظاهر عبارت اين است كه اين شخص ده يك از آن باغ را در حال حيات خود وقف نموده است بنابراين يك دهم زمين وقف وبقيه ملك وارث است ووقف هم به صورت مشاع مى باشد; و متولى وقف بايد در حفظ آن، كوشا باشد و اگر مسامحه كرد مؤمنين بايد براى حفظ وقف اقدام نماي

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 294

افراد جديد موقوف عليهم

سؤال 896. اگر فرد جديدى به افراد موقوف عليهم افزوده شود در صورتى كه موقوفه را اجاره داده باشند، آيا اجاره نسبت به مقدارى كه براى فرد جديد فضولى بوده، متوقف بر اجازه او است؟

بسمه تعالى: معمولاً در موقوفات متولى اجاره مى دهد و به وجود آمدن فرد جديد، عقد متولى را متزلزل نمى كند، ولى اگر خود بطن اول اجاره داده باشند، نسبت به سهم فرد جديد فضولى مى شود و با اجازه او مشكل برطرف مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 294

ادعاى توليت موقوفه

سؤال 897. چنانچه كسى توليت موقوفه اى را بدون مدرك ادعا نمايد، آيا عدالت وى مورد ترديد واقع نمى شود؟

بسمه تعالى: ادعاى فرد تا دليل قاطع بر كذب او نباشد، مخل به عدالت نيست و نداشتن مدرك، دليل دروغ بودن ادعا نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 294

عدم پرداخت اجاره موقوفه و محاسبه تورم

سؤال 898. زمين موقوفه اى در اختيار شخصى تحت عنوان اجاره قرار داشته است كه در سال 1348 به جهت عدم پرداخت مبلغ اجاره، محكوم به پرداخت مبلغ اجاره مى گردد و از اموال وى، يك باب منزل به نفع موقوفه توقيف مى گردد و از طرفى اموال وى از جمله همين منزل از طرف ستاد

بسمه تعالى: پرداخت دِين اوقاف مقدّم بر همه ى چيز است; خواه با فروش آن خانه صورت بگيرد يا با اموال ديگرى كه مصادره شده است. در پرداخت دين اوقاف مقدار تورّم نيز بايد در نظر گرفته شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 295

اجاره دادن موقوفه قبل و بعد از وقف

سؤال 899. اگر واقف در حيات خود، مورد وقف را براى مدت معينى به كسى اجاره بدهد، آيا اين قرارداد اجاره صحيح است؟

بسمه تعالى: اجاره دادن قبل از وقف صحيح و وقف كردن پس از اجاره نيز صحيح است و وقف در اين مدت مسلوب المنفعه خواهد بود. اگر اجاره پس از وقف كردن باشد، وقف صحيح و اجاره باطل است، مگر آن كه واقف، شخصاً متولى وقف باشد و با رعايت شرايطى كه در وقف لحاظ شده، آن را

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 295

وقف منافع

سؤال 900. آيا وقف برخى از منافع عين صحيح است؟

بسمه تعالى: وقف منافع صحيح نيست بايد متعلق وقف عين خارجى باشد يا همه يا قسمتى از آن به صورت مشاع، و يا اين غرض مقصود واقف حاصل مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 295

شخصيت حقوقى در مال موقوفه

سؤال 901. آيا براى مال موقوفه شخصيت حقوقى قائل شدن صحيح است؟

بسمه تعالى: در وقف، عين و ماليّت هر دو وقف است و نمى توان عينى را تبديل به عين ديگر كرد مگر در مواردى كه استثنا شده است ولى در شخصيت حقوقى مانند هلال احمر و نظائر آن ماليت متعلقات آن وقف است نه اعيان آن وقف، و لذا تبديل آن به عين ديگر در موارد مصلحت اشكال

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 296

قبض در وقف

سؤال 902. در وقف قبض نيز لازم است؟

بسمه تعالى: در مواردى وقف از عقود است و در وقف قبض لازم است يا خود موقوف عليه قبض كند يا ولى او نه مثل وقف مسجد كه از قبيل تحرير ملك است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 296

قصد قربت در وقف

سؤال 903. آيا در وقف قصد قربت معتبر است؟

بسمه تعالى: وقف بر دو قسم است گاهى وقف قربى و تقرّبى است و كلمه «وقف لله» در صيغه گفته مى شود و گاهى كار نيكوكارى است هر چند براى خدا نباشد و در قسم نخست مانند وقف مساجد و حسينيه ها بايد واقف قصد قربت كند. والله العالم

Website Security Test