welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی عربی
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
موضوعات

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 174

حبس مبيع تا پرداخت كل ثمن

سؤال 555. اگر خريدار قدرت پرداخت تمامى ثمن را ندارد و دادگاه وى را به پرداخت ثمن در طى چند قسط محكوم نموده است، آيا بايع مى تواند مبيع را تا پرداخت تمام ثمن نزد خود حبس نمايد؟

بسمه تعالى: هرگاه تقسيط ثمن با رضايت فروشنده بوده، ثمن حال به مؤجّل مبدل مى شود و بايع بايد مبيع را تحويل دهد، در غير اين صورت حق دارد از تحويل مبيع امتناع ورزد.

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 174

قراردادهاى بيع، اجاره و صلح، و قراردادهاى خارج از اين عناوين متعارف

سؤال 556. آيا لازم است قراردادها تحت عنوان بيع، اجاره و صلح و... قرار گيرد يا قراردادهاى ديگرى هم كه تحت هيچ يك از اين عناوين قرار نمى گيرد نيز صحيح است؟

بسمه تعالى: هر نوع قرارداد عقلايى كه متضمّن امرى محرم و ممنوع نباشد، لازم الوفاست و آن چه كه بايد به آن اهميت داد، علت آن وجود عقد و عهد است و عناوين ياد شده در سؤال، راهكار عمل به عقد است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 174

معامله با بهايى

سؤال 557. معامله با بهائيها جايز است؟

بسمه تعالى: اگر مايه تقويت آنها نباشد اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 175

ادعاى خريد يك جنس توسط دو نفر

سؤال 558. زمينى در ماه فروردين خريدارى كردم، پس از مدتى، شخص ديگر مدعى است كه اين زمين را از فروشنده در ماه ارديبهشت خريدارى نموده ام و فروشنده هر دو قولنامه را تأييد مى كند ولى خريدار دوم مدعى است كه قولنامه اول جعلى مى باشد لطفاً حكم مسئله را بيان نمايي

بسمه تعالى: در صورتى كه تاريخ قولنامه شما مقدم بر تاريخ قولنامه دومى است و خود فروشنده به آن اقرار دارد، قولنامه اول نافذ خواهد بود، و اگر دو عادل شهادت بدهند كه چنين مبايعه نامه اى موجود بوده است شهادت آنها حجت است . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 175

شرط فسخ با پرداخت مبلغ

سؤال 559. شخصى مغازه اى را فروخته و شرط كرده كه مقدارى از ثمن را به صورت نقد تحويل، و مابقى طى دو ماه ديگر به او پرداخت شود و طرفين پذيرفته اند كه هر كدام از طرفين از معامله عدول نمايد مبلغى را به عنوان زيان احتمالى به ديگرى بپردازد آيا معامله و شرط صحيح

بسمه تعالى: هرگاه در ضمن معامله شرط كرده اند كه طرفين تا زمان قسط دوم حق دارند معامله را فسخ كنند مشروط بر اين كه مبلغى را بپردازند در اين صورت معامله و شرط هر دو صحيح است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 175

كم فروشى

سؤال 560. در نانوايى كار مى كنم. صاحب مغازه مجبورم مى كند كه از چانه ى نان كم بگذارم. اين موضوع را به اماكن دولتى گزارش داده ام. آيا حقوقى كه دريافت مى كنم حلال است و وظيفه ام چيست؟

بسمه تعالى: چنين كارى كمك به كار حرام است و لازم است در جاى ديگر كار كنيد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 176

قيمت نامشخص

سؤال 561. اگر ثمن در معامله نامشخص باشد معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: بيعى كه در آن ثمن مجهول باشد صحيح نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 176

شرط ضمن عقد بر معرفى خريدار ديگر

سؤال 562. اگر در ضمن معامله شرط شود كه خريدار، فرد ديگرى را براى خريد كالا معرفى كند آيا اين شرط ضمن عقد بيع صحيح است؟

بسمه تعالى: شرط در صورتى صحيح است كه براى انسان مقدور باشد در حالى كه معرفى شخص ديگر صد در صد مقدور نيست، چه بسا ديگرى حاضر به خريد نباشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 176

سود تا چه مقدار شرعى است

سؤال 563. با توجه به اين كه يك كالاى مشخص با چند قيمت در يك شهر فروخته مى شود لطفاً درصد سود شرعى اجناس را براى كسبه بيان نماييد؟

بسمه تعالى: شايسته است كه سود منصفانه باشد و حد آن را عرف معين مى كند. ولى حد خاصى براى آن تعيين نشده است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 176

خريد خودرو از وام سازمان فنى حرفه اى

سؤال 564. از سازمان فنّى، حرفه اى با توجه به رشته ى تحصيلى وامى براى استفاده در همان رشته دريافت كردم، لكن از آن پول، خودرو خريدم و با آن مسافركشى مى كنم. آيا منافعى كه به دست مى آورم، حرام است؟

بسمه تعالى: صرف پول در غير آن مورد تعيين شده، بر خلاف شرع است، ولى خريد ماشين چون به صورت ذمه اى بوده و بعداً پول را پرداخته ايد، اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 177

فروش قبل از پرداخت تمامى ثمن

سؤال 565. زمينى به ارزش 200هزار تومان قيمت گذارى مى شود، متقاضى مبلغ 150 هزار تومان را پرداخت مى نمايد و قرار گذاشته مى شود كه 50هزار تومان باقى مانده را بعداً پرداخت نمايد و معامله انجام شود، در اين فاصله، خريدار قبل از پرداخت مابقى، زمين را به فروش رسان

بسمه تعالى: هرگاه موقع پرداخت مبلغ صد و پنجاه هزار تومان، عقد شرعى و يا عرفى و به اصطلاح خريد و فروش انجام گرفته، منتها پرداخت مابقى به وقت ديگر موكول شده است يعنى فقره دوم به عنوان نسيه باشد در اين صورت اصل معامله صحيح و مشترى مى تواند ملك را به ديگرى بف

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 177

ثمن معيوب

سؤال 566. اگر ثمن، جنس باشد و پس از معامله معلوم گردد ثمن معيوب بوده و بايع مطالبه ارش كند آيا مشترى مخير است ارش را از پول نقد يا از جنس ثمن بدهد؟

بسمه تعالى: هر دو جايز است ولى احوط دادن پول نقد است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 177

فراموشى عيب كالا توسط مشترى

سؤال 567. در صورتى كه مشترى از عيب كالا مطلع بوده ولى هنگام خريد آن را فراموش نمايد آيا خيار عيب دارد؟

بسمه تعالى: معذور است و خيار دارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 178

واقع شدن زمين در حريم جاده

سؤال 568. زمينى در كنار حريم جاده را خريدارى نمودم و طبق توافق طرفين، 22متر از زمين به جهت واقع شدن در حريم جاده كم شد و مابقى را خريدارى نمودم اكنون پس از استعلام از اداره راه متوجه شديم كه 47متر در حريم جاده قرار مى گيرد آيا مى توانم معامله را فسخ كنم؟

بسمه تعالى: هرگاه توسعه حريم جاده در حدود47متر به هنگام معامله از طرف دولت تصويب و اعلام شده بود و طرفين در استعلام، كوتاهى كرده اند، خريدار يا فسخ كند يا مقدار موجود را بپذيرد ومازاد را از ثمن پس بگيرد; و اما اگر در آن زمان اين مصوبه نبوده است و بعداً تص

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 178

عدم رعايت مزايده در معاملات دولتى و اموال ورشكسته

سؤال 569. بر اساس ماده82 قانون محاسبات عمومى كشور، معاملات عمده دولتى بايد از طريق مزايده صورت پذيرد، حال اگر بدون رعايت مزايده، معامله انجام شود، آيا معامله باطل است يا خير و همچنين اگر طبق نظر دادگاه، بايد اموال ورشكسته با مراعات تشريفات مزايده فروخته ش

بسمه تعالى: هرگاه از طريق مزايده، جنس مديون به قيمت بالاترى به فروش مى رسد، براى حفظ حق مديون و داين مزايده لازم است ولى در صورتى كه بدون مزايده به قيمت واقعى به فروش برسد معامله صحيح است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 179

بيع دين به دين

سؤال 570. بيع دين به دين صحيح است يا فاسد؟

بسمه تعالى: در روايات ما چنين وارد شده است«لا يباع الدين بالدين» و آن سه صورت دارد: 1. فرض كنيد زيد از عمرو يك خروار گندم طلب دارد و عمرو هم از بكر پنجاه من برنج طلب دارد، هرگاه زيد طلب خود را از عمرو به خود او بفروشد در مقابل پنجاه من برنجى كه در ذمه بك

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 179

فروش سهميه بنزين

سؤال 571. آيا خريد و فروش سهميه ى بنزين و يا واگذارى بنزين بدون دريافت مبلغى، جايز است؟

بسمه تعالى: فروختن سهميه ى بنزين وسائل عمومى نظير تاكسى جايز نيست، ولى واگذارى بنزين شخصى بدون دريافت پول، به ديگرى اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 179

معامله با تلفن و...

سؤال 572. معامله اى كه به وسيله ى تلفن، فكس، اينترنت و... انجام مى شود، از چه زمانى منجّز و واقع مى شود؟ مكان وقوع معامله و محل تحويل مبيع و ثمن كجاست؟

بسمه تعالى: هر موقع طرف، قبول را با گفتن يا نوشتن انجام داد، معامله منجز مى شود; هر چند كه فروشنده در آن لحظه آگاه نباشد. اگر مقصود از تعيين مكان معامله، رعايتِ خيار مجلس است، بايد گفت كه هرگاه طرف پس از گفتن «قبول»، از آن مكان برخيزد، خيار مجلس ساقط مى ش

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 179

معامله با تلفن و...

سؤال 572. معامله اى كه به وسيله ى تلفن، فكس، اينترنت و... انجام مى شود، از چه زمانى منجّز و واقع مى شود؟ مكان وقوع معامله و محل تحويل مبيع و ثمن كجاست؟

بسمه تعالى: هر موقع طرف، قبول را با گفتن يا نوشتن انجام داد، معامله منجز مى شود; هر چند كه فروشنده در آن لحظه آگاه نباشد. اگر مقصود از تعيين مكان معامله، رعايتِ خيار مجلس است، بايد گفت كه هرگاه طرف پس از گفتن «قبول»، از آن مكان برخيزد، خيار مجلس ساقط مى ش

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 180

اسقاط خيارات در عقد بيع و شرط خيار در عقد خارج لازم

سؤال 573. اگر در عقد بيع تمام خيارات را اسقاط كنند آيا مى توان در ضمن عقد خارج لازم با قرار دادن شرطى، خيار وضع نمايند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هر چند عقد با اسقاط تمام خيارات لازم خواهد بود ولى اين مانع از آن نيست با سبب ديگرى تزلزل به آن راه يابد و يكى از طرفين خيار فسخ پيدا كند البته مشروط بر اين كه شرط ابتدايى را نافذ بدانيم. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 180

فروختن كالايى كه در اختيار فروشنده نيست

سؤال 574. فروختن كالايى كه در اختيار فروشنده نيست جايز است يا خير؟ وآيا فرقى بين مثلى و قيمى وجود دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه به صورت كلى و در ذمه بفروشد كه بعداً تهيه كند و در اختيار مشترى بگذارد اشكال ندارد. و بيع او بيع سلم بوده و بايد شرايط سلم رعايت شود. و در اين قسمت فرقى بين مثلى و قيمى نيست به شرط اين كه مبيع مجهول نباشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 180

تأخير در پرداخت ثمن

سؤال 575. مغازه اى را فروختم و مقدارى از ثمن را دريافت نمودم و خريدار متعهد شد كه مابقى را طى دو ماه ديگر پرداخت نمايد و اگر پرداخت نكرد حق فسخ داشته باشم و وى مبلغى را به عنوان خسارت و زيان وارده پرداخت نمايد آيا فروشنده مى تواند در صورت تأخير معامله را

بسمه تعالى: در فرض ياد شده شما حق فسخ و حق دريافت مبلغ ياد شده را داريد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 181

فروش منزلى كه مستأجر دارد

سؤال 576. منزلى را با ثمن معيّن خريدارى نمودم و لكن مالك ادعا مى كند به جهت اين كه مستأجر اين منزل به اين انتقال رضايت نمى دهد حاضر به انتقال رسمى نيست، وظيفه شرعى ما چيست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال عدم رضايت مستأجر مانع منتقل كردن نيست مالك بايد ملك را رسماً منتقل كند; اگر تعهد كرده بود كه ملك را خالى از مستأجر تحويل خواهد داد بايد كوشش كند كه ملك را خالى از مستأجر تحويل دهد و اگر چنين تعهدى نكرده بود و مشترى با آگاهى از وجود

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 181

خريد و فروش بيمار مبتلا به آلزايمر

سؤال 577. آيا بيمارى آلزايمر(فراموشى) موجب حجر و ممنوعيت ازتصرف و نيز ممنوع از انجام معاملات مى باشد؟

بسمه تعالى: ميزان در حجر در اثر سفه اين است كه فرد، مصالح خود را در معاملات درست درك نكند، جنس گران قيمت را به نازل ترين قيمت بفروشد و بالعكس جنس نازل ترى را به قيمت بالا بخرد، هرگاه فرد مبتلا به بيمارى «آلزايمر» در اين حد باشد ملاكاً داخل در سفه است هر چ

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 181

هزينه ثبت

سؤال 578. هزينه هاى مشترك مثل هزينه هاى ثبت در معاملات خريد و فروش برعهده چه كسى مى باشد؟

بسمه تعالى: هزينه هاى ثبت در اسناد رسمى و امثال آن تابع مقرراتى است كه دولت بر دفاتر ثبت اسناد اِعلام كرده و يا برنامه اى كه خود دفتر براى اين كار دارند و يا عرف يا عموم مردم آن را پذيرفته اند، مگر اين كه در قرارداد ابتدايى خلاف آن را شرط كنند در اين صورت

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 182

تأخير در پرداخت در معامله حال و مدت دار

سؤال 579. اگر تعهد يكى از متعاملين حال و ديگرى مؤجل باشد و معلوم شود كسى كه تعهدش در آينده است قادر بر انجام آن نيست آيا كسى كه تعهدش حال است حق حبس و تأخير در اداء دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه معامله صحيح انجام گرفته حق تأخير ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 182

تلف مبيع در بيع فاسد

سؤال 580. هرگاه كسى به بيع فاسد مالى را قبض كند و آن مال در دستش تلف يا ناقص شود آيا قيمة المسمى را ضامن است يا قيمة المثل را؟

بسمه تعالى: قيمت مثل را ضامن است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 182

ضمان در صورتى كه نفعى نبرد

سؤال 581. آيا عدم النفع موجب ضمان است يا نه؟

بسمه تعالى: موجب ضمان نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 182

نقد نكردن چك توسط فروشنده

سؤال 582. كسى منزلى با اسقاط كافه خيارات فروخته و تحويل خريدار گرديده و ثمن آن به صورت 4چك دريافت نموده است و فروشنده 2فقره چك را نقد ولى براى دريافت مابقى پول مراجعه نكرده است، اكنون پس از گذشت چند سال درخواست فسخ مى نمايد وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه صاحب چك كه وصول نشده در بانك موجودى داشته و طرف دريافت نكرده است حق اعتراض ندارد و اگر موجودى نداشته لازم بود همان موقع به طرف مراجعه كند، و وجه خود را بگيرد، اكنون نيز با توجه به اسقاط كافه خيارات، فقط حق دريافت طلب خود را دارد; در فرض

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 183

معاملات صبى پس از بلوغ

سؤال 583. آيا «صبى» پس از رسيدن «بلوغ» رشيد مى شود و معاملات وى نافذ است؟

بسمه تعالى: «صبى» هنگامى كه بالغ شد، مكلف به احكام الهى است، ولى براى تصرف در اموال علاوه بر بلوغ، «رشد» هم لازم است; يعنى بتواند همانند افراد وارد، نفع و ضرر خود را تشخيص دهد; همچنان كه براى آميزش (پس از نكاح)، استعداد مزاجى نيز شرط است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 183

سن رشد مالى

سؤال 584. يكى از شرايط صحت معامله بلوغ است. اكنون به سن بلوغ رسيده ام، لكن برادرم به عنوان قيّم ارث بنده را كه در اختيار داشته، به من تحويل نمى دهد، در حالى كه از جهت معاش در عسر و حرج به سر مى برم و ادعا مى كند كه بايد هجده ساله شوم. آيا كار وى مجوّز ش

بسمه تعالى: با دو شرط بايد مال طرف را به وى تحويل داد: از نظر سن، پانزده سال تمام شود; 2. از نظر مردم، رشد مالى داشته باشد و بتواند مال خود را حفظ كند و از آن استفاده كند، البته رشد به تناسب اموال، مراتب دارد . اگر اين دو شرط حاصل است، بايد اموال به ش

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 184

فروش قبل از اتمام ساخت

سؤال 585. آيا فروش آپارتمان قبل از ساخت جايز است؟ آيا فروش چند دانگ از زمين و آنچه ساخته خواهد شد جايز است؟

بسمه تعالى: هرگاه حدود مبيع روشن باشد، به گونه اى كه عرفاً مجهول و خطرى نباشد، صحيح است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 184

تأخير در پرداخت ثمن

سؤال 586. منزلى را به مبلغ پنجاه ميليون تومان فروختم و مبلغ پنج ميليون تومان بيعانه گرفتم و مقرّر شد خريدار تا چند ماه آينده، مقدمات تنظيم سند را فراهم نمايد، لكن وى طرح دعوا نمود و در پرداخت ثمن تأخير كرد. آيا او ضامن خسارات مى باشد؟

بسمه تعالى: هرگاه در پرداخت مابقى ثمن (45ميليون تومان)، بدون مجوز شرعى و قانونى تأخير داشته است، پس از گذشت زمان بايد ارزش واقعى پول را به صاحب ملك بپردازد و پرداخت 45ميليون تومان كافى نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 184

فروش به شكل ترديد

سؤال 587. آيا فروختن دو جنس با قيمت متفاوت (به اين شكل كه بگويد اگر اين جنس را بردارى به فلان قيمت و اگر آن جنس را بردارى به قيمت مشخص ديگر به شما مى فروشم) صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه دو جنس را به دو قيمت و به صورت مردّد بفروشد، معامله محقق نمى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 185

شرط قبل از معامله

سؤال 588. هرگاه خريدار و فروشنده، قبل از انجام معامله شروطى را متعهد شوند، آيا شروط ضمن اين تعهد، حكم شرط ضمن العقد را دارد؟

بسمـه تعـالى: هـرگـاه شـروطى را در مـذاكره بيـان كننـد و معاملـه بـر اسـاس همـان شـروط انجـام شود، هرچند در مقام انشاى معامله، لفظ آن شروط ذكر نشود، ولى عمل به آن شروط لازم است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 185

ناچيز بودن ثمن معامله

سؤال 589. در صورتى كه ثمن معامله بسيار ناچيز باشد، آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر در معامله غرض عقلائى وجود داشته باشد، بيع به شمار مى رود; مثلاً براى اين كه معامله قطعى شود و ورثه اعتراض نكنند، در مقابل مبلغ كمى خانه را به يكى از فرزندانش مى فروشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 185

فروش كالاهاى يكسان به نحو ترديد

سؤال 590. اگر همه ى افراد كالايى، يكسان باشد مثلاً قيمت بشقاب هاى يك كارخانه مساوى باشد، آيا فروختن آن كالا به نحو ترديد(به اين شكل كه بگويد هر كدام را مى خواهى به فلان مبلغ مشخص به تو مى فروشم) صحيح است؟

بسمه تعالى: در صورتى كه همه ى افراد يكسان باشد، مانند پارچه هايى كه به وسيله ى دستگاه بافته مى شود و يا ظروفى كه ساخته مى شود، ترديد مضر نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 185

جريان قاعده تلف در مورد ثمن

سؤال 591. آيا قاعده ى تلف «مبيع» قبل از تحويل گرفتن مشترى كه برعهده ى بايع مى باشد، در مورد «ثمن» نيز جارى است؟

بسمه تعالى: تلف ثمن قبل از قبض، برعهده ى مشترى است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 186

امتناع مشترى از گرفتن مبيع و تلف آن

سؤال 592. در صورتى كه بايع، مبيع را تحويل دهد و مشترى از گرفتن آن امتناع ورزد و مبيع تلف شود، خسارت آن به عهده ى چه كسى مى باشد؟

بسمه تعالى: هرگاه وقت اقباض مبيع رسيده باشد و در اختيار مشترى قرار گيرد و او متمكن از قبض باشد، تلف شدن آن برعهده ى مشترى است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 186

امتناع مشترى از گرفتن بخشى از مبيع

سؤال 593. در صورتى كه بايع، مبيع را تحويل دهد و مشترى بخشى از مبيع را نپذيرد و آن مقدار از مبيع كه مشترى دريافت كرده تلف شود، آيا مشترى خيار تبعض صفقه دارد؟

بسمه تعالى: خيار ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 186

تغيير معامله پس از انجام آن از نقد به نسيه به ثمن گرانتر

سـؤال 594. مشتـرى كالايى را به شكل نقـد معامله مى كند و پس از معامله مى خواهد كه نيمى از ثمن نسيه باشد. فروشنده هم از او تقاضا مى كند كه نصف ثمن را به شكل نسيه و به قيمت گرانتر پرداخت كند و مشترى نيز مى پذيرد. آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: براى اين كه معامله بى اشكال باشد از اوّل نيمى از جنس را به قيمت نقد و نيم ديگر را به قيمت نسيه بخرد يا مجموع را به قيمت مناسب خريدارى كند در صورت تحقق معامله به شكلى كه در سؤال مطرح شده است، بايد آن معامله را فسخ و سپس به يكى از دو صورتى كه گف

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 187

شرط پرداخت مبلغى در صورت فسخ

سؤال 595. اگر در معامله، طرفين شرط كنند در صورتى كه هر يك، معامله را فسخ نمايند بايد مبلغ معينى را به طرف مقابل بپردازند، آيا اين شرط صحيح است و اگر يكى از آن دو در مبيع تصرفاتى نموده باشد آيا تصرف وى باعث اسقاط حق فسخ مى شود؟

بسمه تعالى: در صورتى كه براى حق فسخ مدت معين شود، شرط مزبور صحيح است; به شرط اين كه چنين بگويند: «هر يك از طرفين مى تواند با پرداخت مبلغى، معامله را فسخ كند» و تصرفات يك طرف دليل بر سقوط خيار فسخ از جانب اوست، نه طرف مقابل. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 187

فروش آپارتمان در حال احداث

سؤال 596. قراردادى به عنوان بيع آپارتمان منعقد گرديده است، در حالى كه آپارتمان در حال احداث بوده و هنگام قرارداد، وجود خارجى نداشته است. آيا اين قرارداد صحيح است؟ ضمناً به عنوان شرط معامله، ذكر شده است كه هيچ كدام از طرفين معامله حق نكول نداشته و نكول كن

بسمه تعالى: خريد چنين ساختمانى قبل از ساختن اشكالى ندارد. زيرا خصوصيات ساختمان از نظر متراژ و طبقه و فلزى بودن وغيره در قرارداد معيّن مى شود و اما اينكه شرط شود كه كسى حق نكول ندارد به معناى تأكيد بر محتواى عقد است و مدت آن تا وقت تحويل آپارتمان است كه در

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 187

فروش وكالتى و مرگ فروشنده

سؤال 597. قطعه زمينى را از شخصى خريدم و در محضر به صورت وكالت نامه ى بلاعزل به نام من ثبت شد. آيا با مرگ فروشنده ى زمين، وكالت نامه نيز باطل مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه نقل و انتقال به صورت قطعى انجام گرفته و وكالت نامه فقط براى رسمى كردن معامله باشد، مرگ آن شخص ضررى به مالكيت مشترى وارد نمى كند، ولى اگر معامله انجام نگرفته و بنا بوده كه وكيل، عقد را پس از رسمى كردن انجام دهد، در اين صورت وكالت باطل مى

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 188

پرداخت مبلغى در صورت فسخ

سؤال 598. اگر در ضمن قرارداد معامله شرط شود كه هر يك از طرفين معامله در صورت فسخ، مبلغ ده ميليون تومان به ديگرى پرداخت كند، آيا اين شرط جايز است و آيا چنين شرطى «شرط خيار» است يا «خيار شرط»؟

بسمه تعالى: هرگاه معامله انجام شود و در متن معامله شرط كرده اند باشند كه هر كدام از طرفين مى توانند در مدت معينى با پرداخت مبلغى فسخ نمايند، اين معامله صحيح است و فسخ با پرداخت پول انجام مى گيرد. اين در حقيقت شرط خيار است، نه خيار تخلف شرط. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 188

شرط جريمه تأخير

سؤال 599. آيا فروشنده مى تواند شرط كند كه به ازاى هر روز تأخير در پرداخت پول، فلان مبلغ جريمه بپردازد؟

بسمه تعالى: معامله با شرط ياد شده، باطل است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 188

فروش گيرنده ماهواره

سؤال 600. آيا خريد و فروش ديش(بشقاب) ماهواره، حرمت وضعى دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه غالب منافع آن حرام باشد، معامله اش صحيح نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 189

شرط فسخ در صورت نپرداختن قسطى از ثمن

سؤال 601. ضمن عقد بيع شرط شود اگر خريدار قسطى از اقساط ثمن را نپردازد، معامله فسخ شود. از طرفى فروشنده حق انتقال مبيع به ديگرى را از خريدار سلب ننموده ولى خريدار، مبيع را به ديگرى فروخته است، در صورتى كه يكى از اقساط ثمن پرداخت نشود، آيا فروشنده ى اول مى

بسمه تعالى: هرگاه هدف از خيار، رد عين و به اصطلاح متعلّق خيار، خود مبيع بوده است، صحت بيع دوم منوط به عدم فسخ است و اگر بايع فسخ كرد بايد عين را برگرداند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 189

فروش بُن كتاب

سؤال 602. آيا خريد و فروش بُن كتاب كه بر طبق مقررات بايد با آن كتاب خريدارى كرد، باطل است؟

بسمه تعالى: ظاهراً واگذار كننده، بن را تمليك مى كند و شرط مى نمايد كه در مورد خاص مصرف شود. حال اگر مصرف نشده است، واگذار كننده مى تواند به هم بزند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 189

معيار مميّز بودن بچه

سؤال 603. معيار مميّز بودن بچه چيست و بچه از چندسالگى مميّز است؟

بسمه تعالى: بچه ى مميز، انسانى است كه خوب و بد را تشخيص مى دهد و اين سن خاصى ندارد و به استعداد افراد بستگى دارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 189

اضافه بودن ساختمان فروخته شده به متراژ معين

سؤال 604. ساختمانى بر اساس متراژ معين، قيمت گذارى و فروخته شد، لكن پس از معامله معلوم شد كه مساحت آن بيشتر مى باشد. آيا بايع حق فسخ دارد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، معامله بر اساس متراژ صورت پذيرفته است و قهراً مبيع حالت مشاع پيدا مى كند و چون ملك مشاع عيب است، طرفين حق فسخ دارند، ولى بهتر است مصالحه كنند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 190

فروش قرآن و كتب ادعيه

سؤال 605. آيا خريد و فروش قرآن و كتب ادعيه جايز است، با توجه به اين كه در برخى قرآن ها كلمه ى «قيمت» ذكر شده است؟

بسمه تعالى: همان طور كه در گذشته گفتيم خريد و فروش قرآن جايز نيست، مگر اين كه جلد و كاغذ آن در نظر گرفته شود و براى حفظ احترام قرآن كلمه ى هديه را بنويسند و خريد و فروش كتب ادعيه جايز است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 190

نگهدارى ظروف نقره

سؤال 606. آيا نگهدارى ظروف نقره براى زينت يا تجارت جايز است؟

بسمه تعالى: نگهدارى ظروف نقره اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 190

پيش خريد آپارتمان نيم ساخته

سؤال 607. شخصى يك دستگاه آپارتمان نيم ساخته پيش خريد كرده است. بخشى از پول، پرداخت شده وقول نامه، تنظيم و كليه ى خيارات از طرفين ساقط شده است. فروشنده، مالك سه دانگ و وكيل در فروش سه دانگ ديگر مى باشد، لكن طرفين معامله نسبت به تحويل به موقع آپارتمان و پ

بسمه تعالى: پس از پايان پذيرفتن عقد ولو پس از گذشتن يك زمانى، طرفين توافق كنند كه اگر چك مشترى وصول نشد، فروشنده حق فسخ داشته باشد، چنين شرطى لازم الوفاء است:(المؤمنون عند شروطهم)، امّا حق فسخ در نصف آپارتمان با خود بايع است و امّا نصف ديگر از آنِ موكل; م

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 191

اسناد جعلى

سؤال 608. منزلى را خريديم و بعد متوجه شديم اسناد جعلى مى باشد. اكنون وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: در صورتى كه مالك واقعى راضى نباشد، معامله باطل است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 191

فروش الكل گندم

سؤال 609. خريد و فروش الكل گندم يا الكل خرما كه غالباً براى شرب استفاده مى شود، چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه قابل شرب است، خريد و فروش آن حرام است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 191

مكان تحويل مبيع اگر معامله در كشتى انجام شود

سؤال 610. اگر معامله در كشتى و در دريا صورت گيرد، در صورت اختلاف بين متبايعين، مبيع و ثمن را كجا و بر اساس عرف چه مكانى تسليم كنند؟

بسمه تعالى: هرگاه مبيع عين خارجى است، محل تحويل جايى است كه مبيع در آنجا مى باشد و اگر مشترى خواهان تحويل در محل خود است بايد هزينه ى نقل و انتقال را بپردازد. اگر مبيع كلى است، محل تحويل آن محل سكونت و تجارت مشترى است، مگر آن كه قرينه بر خلاف باشد. والله

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 192

مجسمه نخبگان

سؤال 611. آيا مجسّمه سازى به ويژه مجسمه ى نخبگان و فرهيختگان علمى و هنرى با هدف تعظيم صاحبان مجسمه جايز است ؟ آيا خريد و فروش و نگهدارى آن جايز است؟

بسمه تعالى: مجسمه سازى، به هر عنوانى كه صورت بگيرد، حرام است. براى تجليل از بزرگان و دانشمندان راه هاى صحيح و مشروعى هست. پس از ساختن، خريد و فروش آن نيز حرام مى باشد، ولى حفظ آن مانعى ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 192

اشياء شانسى

سؤال 612. آيا خريد و فروش لُپ لُپ كه داخل جعبه اى است و محتواى آن به درستى معلوم نيست، جايز است؟

بسمـه تعـالـى: اگـر داخـل جعبـه چيـزى قابل معـاملـه باشـد ولـى مقـدار و نوع آن معلوم نباشد در اين صـورت مصـالحه كننـد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 192

شرط انفساخ عقد

سؤال 613. فروشنده، جنسى را به صورت بيع لازم فروخته و در ضمن، شرط شده است هرگاه خريدار در موعد مقرر در دفترخانه جهت تنظيم سند رسمى حاضر نشود، معامله به خودى خود فسخ شود و بابت تخلف، بيست درصد از پيش پرداخت كسر شود. آيا اين شرط صحيح است؟ آيا فروشنده مى توا

بسمه تعالى: 1. شرط انفساخ صحيح نيست و عقد هيچ گاه خود به خود فسخ نمى شود، بلكه بايد آن را فسخ كنند و شرط صحيح اين است كه بگويند اگر مشترى در موعد مقرر حاضر به پرداخت ثمن نشد، بايع حق فسخ دارد. 2. شرط اين كه از اصل مبلغ پيش پرداختى بيست درصد كم شود نيز با

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 193

كوتاهى فروشنده در مراحل قانونى ثبت

سؤال 614. شخصى زمينى را خريد و مقدارى از مبلغ را نقداً پرداخت و مقدار باقيمانده را با توافق فروشنده طى يك فقره چك به وى تحويل داد و ضمناً در صورت عدم موجودى در تاريخ چك، حق فسخ براى فروشنده شرط شد، ولى به علّت عدم همكارى فروشنده براى اخذ استعلام ثبتى و د

بسمه تعالى: چون فروشنده در مقدمات كار كوتاهى كرده است، حق درخواست خسارت ندارد و اگر پرداخت چك مشروط بر اين بود كه مقدمات انتقال را فراهم كند، در اين صورت حق فسخ نيز ندارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 193

خطا در متراژ زمين فروخته شده

سؤال 615. شخصى زمينى را به تصور اين كه مساحت آن 44000مترمربع مى باشد، فروخت و پس از مدت زمانى، مشخص شد كه چهارده هزار مترمربع بيشتر است. فروشنده عدم رضايت خود را نسبت به مقدار اضافه اعلام كرد. اين مقدار از زمين متعلق به كيست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، مقدار اضافه، مال فروشنده است و قهراً با مشترى در زمين به صورت مشاع شريك خواهد بود. در مقابل مشترى مى تواند معامله را به هم زند ووجهى كه پرداخته است پس بگيرد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 194

گرفتن پورسانت

سؤال 616. مسؤول خريد (كارپرداز)، جنسى را به قيمت عرف بازار خريدارى مى كند و مبلغى را به عنوان پورسانت دريافت مى نمايد. آيا گرفتن اين مبلغ جايزاست؟

بسمه تعالى: هرگاه جنس را به قيمت واقعى بخرد، پورسانت را به عنوان پاداش و بخشش به او بدهند به گونه اى كه تأثير در قيمت و انتخاب جنس نامرغوب نداشته باشد، گرفتن آن اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 194

شرط عدم قبول خسارت و درك در ضمن عقد

سؤال 617. آيا فروشنده مى تواند در ضمن عقد بيع، شرط كند كه اگر مبيع، مال كس ديگرى باشد هيچ نوع ضمانتى در مقابل مشترى نخواهد داشت؟

بسمه تعالى: بايع نمى تواند چنين شرطى بگذارد، زيرا مخالفِ مقتضاى عقد است، ولى شخص ديگر مى تواند از طرف او ضمانت كند و به آن «ضمان درك» گويند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 194

خطا در قيمت گذارى

سؤال 618. خانه اى به قيمت كارشناس معامله مى شود، لكن كارشناس پس از معامله مى گويد در محاسبات اشتباه كرده است و غبن معامله بيش از ده درصد مى باشد. آيا خريدار ضامن تفاوت قيمت است يا بايع مى تواند قرارداد را فسخ كند و آيا مشترى مى تواند در صورت فسخ، سود پول

بسمه تعالى: هـرگاه كارشناسانِ مـورد وثـوق تشخيص دهنـد كه در قيمـت آن روز غَبْن در قيـمت گـذارى صـورت گـرفتـه است، در اين صورت فروشنده حق فسخ دارد مگر اين كه مشترى حاضر شود كه مابه التفاوت را بپردازد، در غير اين صورت، فقط بايع حق فسخ دارد و خريدار در صورت

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 195

شرط فسخ در صورت عدم پرداخت اقساط ثمن

سؤال 619. متعاملين در ضمن عقد بيع (نسيه) شرط مى نمايند كه در صورت عدم پرداخت اقساط ثمن معامله در موعد مقرّر، معامله منفسخ شود، آيا چنين شرطى صحيح است؟ در صورت عدم صحت شرط، آيا اصل بيع صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه متعاملان در ضمن عقد بيع شرط نمايند كه در صورت عدم پرداخت اقساط معامله در موعد مقرر، فروشنده حق فسخ دارد چنين شرطى صحيح است، امّا اگر شرط به اين صورت باشد كه «معامله منفسخ مى گردد» اين شرط باطل است، البته لطمه به صحت اصل بيع نمى زند. والل

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 195

محاسبه تورم در صورت عدم پرداخت ثمن

سؤال 620. مشترى جنسى را ده سال پيش خريد، و تاكنون نتوانسته پول آن را پرداخت كند آيا فروشنده مى تواند مبلغ بيشترى از مشترى بگيرد؟

بسمه تعالى: در فرض مسأله، فروشنده هم مى تواند تورم را در نظر بگيرد و قيمت روزِ معامله را مطالبه كند . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 195

شرط اسقاط خيارات و شرط پرداخت مبلغى در صورت فسخ

سؤال 621. در معامله اى، شرط اسقاط تمام خيارات مى شود و از سوى ديگر در عقدنامه شرط مى شود كه در صورت فسخ، فسخ كننده مبلغى رابه ديگرى پرداخت نمايد. آيا شرط اوّل (اسقاط تمام خيارات) با شرط دوم منافاتى ندارد؟ آيا خيار حاصل، خيار شرط است؟

بسمه تعالى: معامله ى مورد نظر، معامله ى لازم است، زيرا طرفين، همه ى خيارات را ساقط كرده اند، ولى در عين حال هر كدام از طرفين شرط خيار كرده اند، مشروط بر اين كه مبلغى را به طرف بپردازد، آنگاه فسخ كند و اين شرط قرينه بر اين است كه همه ى خيارات، جز حق فسخ با

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 196

خيار بدون مدت

سؤال 622. آيا قرار دادن خيار بدون ذكر مدت در معامله، صحيح است؟

بسمه تعالى: قرار دادن خيار بدون ذكر مدت، باطل و موجب جهالت و بطلان بيع است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 196

شرط ابتدايى

سؤال 623. آيا خيار شرط به صورت شرط ابتدايى صحيح است؟

بسمه تعالى: شرط ابتدايى اگر به صورت انشاى التزام باشد، لازم الوفاست، البته بهتر اين است كه در ضمن همان عقد انجام بگيرد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 196

معين كردن مبيع در كلى و حق تصرف مشترى بدون اذن بايع

سؤال 624. هرگاه مبيع، كلى در ذمه باشد و بايع كالايى را مشخص نمايد و بگويد اين كالا را به تو مى دهم، آيا مشترى بدون اذن بايع حق قبض و تصرف در آن كالا را دارد يا بايد بايع آن را به اقباض مشترى برساند؟

بسمه تعالى: هرگاه براى استيفاى حق مشترى هيچ مانعى در كار نباشد، حكم قبض را دارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 197

اختلاف در شرط نمودن گرفتن پروانه تجارى

سؤال 625. اگر مشترى ادعا كند كه بيع با شرط اخذ پروانه ى تجارى از طرف بايع منعقد و قبول وى منوط به وجود آن شرط بوده است، ولى بايع منكر است. قول كدام مقدم است؟

بسمه تعالى: بيع صحيح است و قول بايع با قَسَم در حضور حاكم شرع مقدم است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 197

خريد زمين به زور

سؤال 626. در رژيم سابق سرلشكر...، زمينى را با تهديد و زور، به قيمت ناچيز از من خريد. آيا شرعاً مجاز به تقاضاى احقاق حق خود مبنى بر برگشت املاك يا عوض آن هستم؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، هرگاه در موقع انتقال راضى نبوديد و بعداً هم راضى نشديد، در صورت اثبات اين موضوع، مى توانيد خواسته ى خود را مطرح نماييد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 197

دستمزد كارشناس قيمت گذار

سؤال 627. اگر طرفين معامله متعهد شوند كه هر كدام يك نفر كارشناس را جهت تعيين قيمت زمين معيّن كنند و فروشنده دستمزد كارشناس را بپردازد و امتياز برق را هم بگيرد و فروشنده با تحمّل خسارت، تمام اين امور را انجام دهد، آيا خريدار مى تواند معامله را فسخ كند؟

بسمـه تعـالى: هـرگاه طرفيـن فقط مـذاكره اى براى فروش صـورت داده باشنـد، ولى بنـا باشـد كـه خـريد و فـروش بعـداً صـورت بگيـرد، آن مـذاكره الـزام آور نيست، ولـى تخلف بر خلاف اخلاق است. چون كارهاى مقدماتى به درخواست مشترى انجام گرفته است بايد مشترى به نوعى ف

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 198

شرط اجازه گرفتن مشترى از بايع در فروش

سؤال 628. فروشنده اى در بيع كالايى با خريدار شرط مى كند هرگاه خواست آن كالا را به ديگرى بفروشد، از او اجازه بگيرد. آيا اين شرط صحيح است؟

بسمه تعالى: فروشنده مى تواند شرط كند:«اگر خواستى ملك را به ديگرى بفروشى، من در خريد بر ديگران اولويت دارم». همچنين مى تواند شرط كند كه به شخص خاصى نفروشد، ولى اگر شرط كند: «براى فروش، از من اجازه بگير كه اگر اجازه ندادم، حق فروش ندارى»، اين شرط صحيح نيست.

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 198

اجبار به معامله

سؤال 629. بيع و ساير اعمال حقوقى از امورى نيست كه بتوان شخصى را به انجام آن مجبور ساخت و خداوند مى فرمايد:(لا إكراه فى الدين). آيا اجبار در امور قلبى، از جمله اجبار به بيع امكان پذير است؟ در حالى كه قانون مدنى تصريح دارد به اين كه انشاى معامله به حكم معا

بسمـه تعـالى: بيـع مُكـرَه بى اثـر است; مگـر اين كـه بعـداً بـه آن رضـايت دهـد و دليـل آن آيـه ى (تجـارة عـن تـراض) اسـت، نـه آيـه ى (لا إكـراه فـى الـدين). از شخص مُكـرَه، خصـوصاً اگـر جـاهـل بـه مسـأله باشـد، قصد انشاء ممكن است; هر چند كه طيب نفس نداشتـ

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 199

عدم پرداختن ثمن

سؤال 630. يكى از اموال «زيد» در دست «عمرو» به عنوان عاريه يا وديعه يا عدوانى و يا به عنوان سمسار جهت فروش كالا يا عناوين ديگر بود و «زيد» آن را به «عمرو» فروخت، ولى خريدار حاضر به پرداخت ثمن نشد، آيا بايع حق استرداد مبيع را دارد؟

بسمه تعالى: در همه اين صور، بيع و قبض محقق شده است، حتى در صورتى كه استيلاى او عدوانى بوده است، ولى به وسيله بيـع عنـوان عـدوانى بـودن زايـل شـده اسـت، در درجه ى اول بايد تلاش كند پول مبيع را بگيرد; در غير اين صـورت مى تـواند مبيع را به عنوان تقاص اخذ كند

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 199

خريد قبر

سؤال 631. هيچ كس از زمان مرگ خود اطلاع ندارد. آيا خريد قبر صحيح است؟

بسمه تعالى: افراد صالح براى خود قبرى تهيه مى كردند; حتى يكى از نوّاب اربعه (يعنى محمد بن عثمان) قبرى براى خود آماده كرده بود. ناآگاهى از وقت مرگ سبب نمى شود كه انسان آماده مرگ نباشد، ولى در عين حال اين آمادگى نبايد او را از فعاليت براى زندگى باز دارد. وال

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 199

سؤال از قيمت كالا و خريد به شكل نسيه

سؤال 632. اگر مشترى قيمت كالايى را به شكل نقد سؤال كند، لكن معامله به صورت نسيه و به قيمت بالاتر صورت بگيرد، آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: لازم است فروشنده بگويد جنس به صورت نقد به اين قيمت و به صورت نسيه به قيمت ديگر است. سپس يكى از دو قيمت را مبناى معامله قرار بدهند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 200

عدم اطلاع مشترى از وزن خاص

سؤال 633. در صورتى كه در شهرى خريد و فروش مثلاً بر اساس«مَن» انجام مى گيرد و خريدار نيز مى داند، اما از مقدار آن(مَن) كه چند كيلو است بى اطلاع است، آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه عقلاى شهرى براى رفع جهالت و غرر، وزنى را معين كرده اند مانند«مَن»، معامله روى آن وزن، رافع غرر است; هر چند مشترى نداند كه وزن آن چند كيلو است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 200

تصرف ملك اشخاص براى خدمات شهرى

سؤال 634. زمينى را خريدم و سند قطعى به نام اينجانب ثبت شد، براى ساخت به شهردارى مراجعه كردم و شهردارى علاوه بر پروانه ى ساخت، مقدارى از زمين را به منظور تأسيس خدمات شهرى در نظر گرفت كه بايد به شهردارى تحويل دهم. آيا تصرف شهردارى به صورت اجبار جايز است؟

بسمـه تعـالـى: اگـر تأسيـس خـدمـات شهرى مورد نظر شهردارى ضرورى باشد بايد بهاى زمينى را كه تصرف مى كند بپردازد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 200

فروش سيمان دولتى

سؤال 635. شخص پيمانكار، سيمان دولتى گرفته تا آن را در كار خاص مصرف كند، ولى كار را به ديگرى واگذار و سيمان را به قيمت آزاد فروخته است. اكنون وظيفه اش چيست؟

بسمه تعالى: از آنجا كه سيمان متعلق به كار خاص بوده، فروش پيمانكار، بيع فضولى است. حال اگر سيمان باقى مانده است، بايد آن را برگرداند و اگر تلف شده، بايد مثل آن را تهيه كند تا در آن كار مصرف شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 201

شك در بيع يا معامله نوظهور بودن عقد

سؤال 636. اگر درباره عقدى شك كنيم كه مثلاً بيع است يا معامله نوظهور، آيا آثار بيع بر آن بار مى شود ؟

بسمه تعالى: آثار بيع بر آن بار نمى شود . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 201

فروختن تمساح

سؤال 637. آيا فروختن تمساح و خرچنگ و خوك به كفار كه خوردن آن را حلال مى دانند، جايز است؟

بسمه تعالى: فروختن حيوانات مورد سؤال حرام است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 201

تلف مبيع در بين راه

سؤال 638. اگر فروشنده اى بدون درخواست مشترى، كالايى را براى او بفرستد و در بين راه تلف شود; آيا اين خسارت به عهده ى فروشنده است يا مشترى؟

بسمه تعالى: تلف آن به عهده ى فروشنده است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 201

قبض مشترى و فرستادن كالا

سؤال 639. آيا درخواست مشترى مبنى بر فرستادن كالا موجب صدق قبض مى شود؟

بسمه تعالى: صرف درخواست مشترى مبنى بر ارسال كالا، موجب صدق قبض نمى شود، بلكه بايد محل تحويل مشخص شود; مثلاً اگر محل تحويل با محل بيع يكى باشد، بايع مكلف است در همان محل تحويل دهد. در چنين صورتى اگر مشترى بگويد كالا را به محل ديگرى بفرست و در راه تلف شود،

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 202

عدم رعايت شرط انشعاب آب و برق و... در بيع سلف

سؤال 640. خانه اى را به صورت سَلَف خريدم و قرار شد كه با انشعاب آب و برق و... آن را تحويل دهد، لكن خانه در زمان تحويل، بدون انشعاب آب و برق و... بود. آيا حق خيار دارم؟

بسمه تعالى: حق خيار فسخ دارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 202

خريد اموال يهودى

سؤال 641. خريد اموال منقول و غير منقول يهوديانى كه از كشور فرار كرده اند، جايز است؟

بسمه تعالى: خروج از كشور يا فرار، دليل بر الغاى مالكيت اموال آنان نيست و اصل در اسلام احترام اموال همگان است; مگر آن كه عنوان محارب با نظام اسلامى پيدا بكنند حتى در اين صورت تكليف اموال آنها مربوط به حاكم شرع است او بايد تصميم بگيرد و ديگر افراد نمى توانن

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 202

اصل در عقود معين

سؤال 642. اصل در عقود چيست؟ لزوم است يا جواز؟

بسمه تعالى: لزوم و جواز، تابع ماهيت معامله در پيش عقلاست. هرگاه عقدى از عقود «عهديه» باشد، لازم و اگر از عقود «اذنيّه» باشد، جايز است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 202

صيغه عقد

سؤال 643. آيا عقد را با هر صيغه اى مى توان منعقد كرد يا لازم است صيغه ى آن متناسب با ماهيت آن باشد؟

بسمه تعالى: از نظر عقلا لازم است لفظ مزبور، صريح و يا ظاهر در انشاى ماهيت آن قرار داد باشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 203

فروش ملك مشاع

سؤال 644. دو نفر به صورت مشاع، مالك هزار متر زمين هستند. اگر قبل از توافق بر تقسيم، يكى از آن دو، دويست متر از آن زمين را با حدود معين به شخصى بفروشد، آيا معامله ى مذكور صحيح است؟

بسمـه تعـالى: معـاملـه نسبت بـه صـد متـر آن فضـولى اسـت، زيـرا قبل از تقسيم فروخته است و نسبت به صد متر ديگر شريك قبلى حق شفعه دارد و معامله صدمترى كه صحيح است، حالت مشاعى دارد، نه إفرازى، هر نوع تعيين نياز به توافق هر دو شريك دارد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 203

واگذارى زمين غير از طريق مصالحه

سـؤال 645. آيـا مـالك مـى تـواند زمينـى را كـه تحت تصـرفش نبـوده و مـدرك قـانـونى بـراى اثبـات مالكيت آن ندارد، از طريق مصالحه به شخص ديگرى واگذار كند؟

بسمه تعالى: در صورتى كه پس از صلح، قادر به تحويل آن باشد معامله اشكال ندارد، ولى در صورتى كه قادر به تحويل نباشد صحت معامله محل اشكال است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 203

خيار حيوان

سؤال 646. آيا خيار حيوان، اختصاص به مبيع معيّن دارد يا در كلى فى الذمه نيز جريان دارد؟

بسمه تعالى: ظاهراً فرقى بين حيوان مشخص و حيوان كلى نيست و خيار به خاطر روشن شدن آن عيبى از حيوان است كه در موقع فروش، نامعلوم است و تا سه روز بعد روشن مى شود. مبدأ خيار در مبيع مشخص، لحظه ى عقد است، ولى در مبيع كلى، آغاز تسليم است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 204

شرط ضامن يا رهن براى ثمن در بيع

سؤال 647. اگر بايع به هنگام معامله شرط كند كه بابت پرداخت ثمن، ضامن يا چيزى را رهن بگذارد و مشترى به آن شرط عمل نكند، ولى قبل از آن كه بايع اعمال فسخ كند، ثمن را بپردازد، آيا براى بايع حق فسخ باقى است؟

بسمه تعالى: هرگاه مشترى ثمن را آماده كند و در دسترس بايع قرار دهد، حق فسخ وجود ندارد. زيرا ضمانت براى اين بود كه ثمن به خطر نيفتد و در صورت آمادگى براى پرداخت ثمن، براى خيار و فسخ، موضوع باقى نمى ماند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 204

فروش ملك مشاع

سؤال 648. ملكى كه چند مالك دارد، اگر برخى از مالكين آن ملك را بفروشند، آيا چنين معامله اى صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر مقصود اين است كه شريك، همه ى ملك را بفروشد، چنين معامله اى بيع فضولى است و تا بقيه ى شركا اجازه ندهند، معامله نافذ نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 204

شرط حق فسخ در بيع در صورت عدم پرداخت وجه چك ها

سؤال 649. منزلى را طى چند فقره چك فروختم و در ضمن عقد شرط نمودم كه در صورت عدم پرداخت هر كدام از چك ها حق فسخ داشته و مجاز به انتقال مورد معامله به غير باشم، لكن خريدار قبل از سررسيد چك ها اقدام به واگذارى ملك نموده وچك ها نيز در موعد مقرّر پرداخت نگرديد.

بسمه تعالى: چون فروشنده شرط كرده بوده است كه اگر چك به موقع وصول نشود، حق دارد مورد معامله را به ديگرى واگذار كند. اين نوع شرط حاكى از آن است كه نظر فروشنده اين است كه تا وصول چك مشترى از هر نوع نقل و انتقال امتناع ورزد. در اين صورت بيع، فضولى مى شود و تا

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 205

حق خيار فسخ در صورت عدم پرداخت تمام ثمن

سؤال 650. زمينى را به مبلغى فروختم و مقدارى از مبلغ را دريافت و شرط كردم كه خريدار، مابقى را به مدت سه ماه پرداخت نمايد و در صورت عدم پرداخت تمامى مبلغ، خيار فسخ براى من قابل اجرا باشد، لكن خريدار به تعهد خود عمل نكرد و يك سال ديگر به او مهلت دادم، اما پ

بسمه تعالى: احتمال دارد امهال تا يك سال، نوعى توسعه در شرط باشد; به اين معنى كه خريدار حق دارد پرداخت ثمن را تا يك سال به تأخير بيندازد; گذشته بر اين، دليلى بر فورى بودن حق خيار شرط نيست، مگر اين كه اسقاط كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 205

عوض كردن لباس خريدارى شده در مغازه ديگر

سؤال 651. از مغازه اى لباسى خريدم و به منزل آوردم و متوجه شدم كه لباس بزرگ است. به مغازه ديگر رفته و وانمود كردم كه اين لباس را از شما خريده ام و لباس كوچك برداشتم. اكنون پشيمان شده ام، لكن مغازه را پيدا نمى كنم وظيفه چيست؟

بسمه تعالى:هرگاه قيمت لباس كوچك با قيمت لباس بزرگ يكسان يا بيشتر باشد چيزى بر او نيست، البته جهت گناهى كه كرده است بايد استغفار كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 205

ناديده گرفتن حقوق شخصى در معاملات بين اشخاص و ارگان هاى دولتى

سؤال 652. در معامله ى بين اشخاص و ارگان هاى دولتى به صرف اين كه يك طرف معامله، بيت المال است، آيا مى توان حقوق شخصى را ناديده گرفت؟

بسمه تعالى: تضييع حقوق مسلمان از طرف هر كسى، مطلقاً حرام است و فرق نمى كند كه طرف معامله ارگان دولتى باشد يا غير دولتى. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 206

تملك شهردارى ملكى رابه عنوان طرح و آن هم منتفى شده

سؤال 653. شهردارى بنا بر مقررات قانونى و بنابر ضرورت طرح اصلاح خيابان و غيره، بر طبق توافق و با پرداخت قيمت منطقه اى، ملكى را تملك كرده لكن پس از چند سال، طرح مزبور منتفى شد. حال مالك قبلى از شهردارى مى خواهد كه يا ملكش را برگرداند يا پول آن را به قيمت رو

بسمه تعالى: هرگاه معامله ى صاحب ملك با شهردارى از نظر شرعى صحيح بوده است، هر چند كه طرح اجرا نشود، ملك به صاحب قبلى برنمى گردد; مگر اين كه در معامله شرط كرده باشد كه در صورت عملى نشدن طرح، فروشنده حق فسخ داشته باشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 206

فروش ملك به بيع شرط و فروش همان ملك توسط وكيل

سؤال 654. شخصـى، مِلْكى را بـه بيـع شـرط در قبـال مبلغـى به كسـى فـروختـه اسـت، لكن وكيل مالك، مِلك را قبل از بازپرداخت مبلغ مشترى، به كسى ديگر فروختـه است. آيا بيع وكيل در زمانى كه موكل هنوز مبلغ بيع شرط را پس نداده، صحيح است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، فروش وكيل صحيح نمى باشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 206

خريد و فروش كالاى قاچاق

سؤال 655. خريد وفروش كالاى قاچاق از نظر حضرتعالى چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: از هر نوع كار بر خلاف قوانين جمهورى اسلامى ايران خوددارى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 207

فروش ملك به صورت مشاع به دو نفر

سؤال 656. اگر شخصى ملكى را به صورت مشاع به دو نفر بفروشد. آيا فروشنده مى تواند به خاطر تأخير ثمن از طرف هر دو خريدار، نسبت به يكى از خريداران، معامله را فسخ و نسبت به ديگرى فسخ ننمايد؟

بسمه تعالى: هـر گـاه رويكـرد معـامله ايـن بـاشـد كـه خـريداران، زميـن را بـه صـورت مشـاع شـريك شـوند; بـه گونه اى كه نفر سوم، شريك ملك نشود; مثل اين كه خريداران دو برادر باشند، در اين صورت اگر فروشنده بيع يكى را فسخ كند چون شريك شدن غير او با فرد ديگر در

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 207

تقسيم بيع به عقد عهدى و عقد تمليكى

سؤال 657. برخى معتقدند اگر در عقد بيع، مبيع كلى باشد بيع، «عقد عهدى» خواهد بود; يعنى تعهد مى كند كه مبيع را به مشترى تمليك كند و در صورتى كه مبيع شخصى باشد، آن عقد، «عقد تمليكى» مى شود. آيا چنين تقسيمى در مورد عقد بيع صحيح است؟

بسمه تعالى: مبيع; خواه شخصى باشد، خواه كلى، در هر دو تمليك هست و مشترى جنسى را كه به عنوان كلى خريده است، در ذمه بايع مالك مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 207

تقسيم عقود به تمليكى و عهدى

سؤال 658. آيا تقسيم عقود به «تمليكى» و«عهدى»، صحيح است؟

بسمه تعالى: تقسيم عقود به «عهدى» و «اذنى» صحيح است; نه تمليكى و عهدى. عقودى را كه در آن تمليك هست، «عهدى» و عقودى را كه در آن اذن انتفاع از عين است، «اذنى» مى نامند; مانند عاريه. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 208

عدم پرداخت حقوق زارعين توسط مالك

سؤال 659. اگر مالكى كه حقوق زارعين را پرداخت نمى كرده و اجازه ى كار در مكان ديگر را نيز نمى داده است، آيا زمينى كه به زارع منتقل شده را مالك مى شود؟

بسمه تعالى: مالك بايد حقوق ضايع شده ى زارع را بپردازد و زارع هم بايد زمين را به قيمت روز از مالك بخرد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 208

خريد زمين از مالك داراى اسناد مالكيت و ادعاى شخصى ديگر بر مالكيت اين زمين

سؤال 660. زمينى را از مالكى كه اسناد مالكيت داشت خريدم و پول آن را تماماً پرداختم. سپس شخص كشاورزى مدعى شد كه بر روى اين زمين زحمت كشيده است. براى جلبِ رضايت اين شخص مبلغى هم به او دادم، لكن بعد از چند سال اين شخص كشاورز نسبت به معامله اظهار پشيمانى كرد و

بسمه تعالى: هرگاه مدرك ثبتى و يا مدرك ديگر كه در محل معتبر هست، مالكيت مالك اوّل را تأييد مى كند، شما مالك آن زمين هستيد و كشاورز هم در مرحله ى اول ادعاى مالكيت نكرد، بلكه ادعاى سرقفلى كرد و شما هم او را راضى كرديد و ادعاى دوم او پذيرفته نيست; مگر اين كه

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 209

فسخ معامله بخاطر برگشت چك پس از گذشت مدت طولانى

سؤال 661. چنانچه فروشنده اى حق داشته باشد معامله را به خاطر عدم وصول هر فقره چك كه به عنوان ثمن داده شده، فسخ كند و در تاريخ سررسيد چك ها در يك روز مراجعه و چهار چك را برداشت و دو فقره چك را برگشت بزند و پس از هفت ماه به دليل عدم پرداخت دو فقره چك ادعاى ف

بسمه تعالى: اگر فروشنده پس از سررسيد چك ها ولو در يك روز، به علت عدم امكان وصول وجه همه يا برخى از چك ها، فسخ كند، فسخ او نافذ است و اگر در آن زمان، فسخ نكند و در ثمن ولو به مقدار چهار چك تصرف بكند، اين نشانه ى رضايت او به معامله است و حق فسخ ندارد. والله

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 209

فروش يك ملك به دو نفر

سؤال 662. منزلى با ثمن معلوم به طور شفاهى(تلفنى) فروخته و بخشى از ثمن پرداخته شد و مقرّر گرديد كه مابقى ثمن، به هنگام تنظيم سند در محضر پرداخت شود، لكن به جهت توقيف ملك، پرداخت مابقى ثمن در آن زمان انجام نگرفت و فروشنده پس از چند سال، ملك مزبور را پس از

بسمه تعالى: هرگاه شما براى پرداخت قسط دوم آمادگى داشتيد و فروشنده به هيچ عنوان حق فسخ نداشت، خانه شرعاً مِلك شماست و هر نوع معامله بر روى آن مِلك، صحيح نيست. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 209

خيار شرط مادام العمر

سؤال 663. آيا قرار دادن خيار (خيار شرط) به صورت مادام العمر و ابدى در معامله، صحيح است؟

بسمه تعالى: شرط خيار به صورت دائم، باطل و مبطل عقد است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 210

خيار مجلس در عاقد واحد

سؤال 664. در عقد بيع اگر عاقد، واحد باشد، آيا خيار مجلس وجود دارد؟

بسمه تعالى: بعيد نيست كه مجلس عقد، ميزان باشد. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 210

حق فسخ پس از مهلت دادن به مشترى براى پرداخت ثمن

سؤال 665. ملكى را با ثمن مشخص، معامله نموده و مقدارى از ثمن را اخذ كرده اند و متعهد شده اند مابقى ثمن را در تاريخ مشخص بپردازند و شرط شده است كه در صورت تخلف، فروشنده حق فسخ داشته باشد. اگر در موعد مقرر به علّت عدم قدرت خريدار بر پرداخت ثمن، مدتى به وى مه

بسمه تعالى: هرگاه تمديد پرداخت ثمن با حفظ حق فسخ در صورت عدم پرداخت پس از انقضاى مدت، صورت پذيرد، فروشنده خيار شرط دارد و مى تواند معامله را فسخ كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 210

خيار مجلس در صورت افتراق اضطرارى

سؤال 666. آيا خيار مجلس در صورت افتراق و جدا شدن از روى اضطرار، ساقط مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه افتراق از روى ضرورت باشد، خيار هر دو باقى است . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 210

ملاك عقود معين و نامعين

سؤال 667. ملاك تعيين«عقود معين» از«عقود نامعين» چيست؟

بسمه تعالى: عقودى كه در عهد رسالت و عصر ائمه ى اطهار(عليهم السلام)رايج بوده، «عقود معيّنه» و عقودى كه بعدها در ميان عقلا رخ داده، «عقود غير معيّنه» است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 211

خيار مجلس در جنون يا بيهوش شدن متبايعين

سؤال 668. اگر يكى از متبايعين يا هر دو، مجنون يا بيهوش شوند، آيا خيار مجلس ساقط مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه اغما و جنون ادامه پيدا كند، خيار به ولىّ منتقل مى شود. در غير اين صورت مربوط به خود متبايعين است. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 211

خيار مجلس در بيع فضولى

سؤال 669. آيا در بيع فضولى خيار مجلس وجود دارد؟

بسمه تعالى: مادامى كه مالك يا مالكان، عقد را تنفيذ نكنند، خيار مجلس ثابت نمى شود و اگر در مجلس اجازه حضور داشته باشند خيار مجلس براى آنها ثابت مى شود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 211

خيار مجلس در بيع الخيار

سؤال 670. در برخى از روايات گفته شده است كه سقوط خيار مجلس ضررى به بيع الخيار نمى زند مقصود چيست؟

بسمه تعالى: مراد از بيع الخيار در روايت ياد شده اين است كه متبايعين يا يكى از آن دو براى خود شرط خيار بگذارد. مسلماً خيار مجلس با تفرّق ساقط مى شود، ولى بيع الخيار باقى مى ماند. بنابراين مراد از«المتبايان بالخيار مالم يفترقا إلاّ بيع الخيار» اين است كه حت

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 211

جريمه اضافه بنا در ملك خريدارى شده

سؤال 671. آپارتمانى را خريدم كه از قبل دو طبقه اضافه بر ساخت داشت و شهردارى مبلغى را به عنوان تخلف تعيين نمود. جريمه به عهده ى چه كسى مى باشد؟

بسمه تعالى: هرگاه مشترى با علم به اين كه واحدهاى خريدارى شده، متعلَّق جريمه است، وارد معامله شده، جريمه متوجه اوست و در صورت جهل، اگر مقامات جريمه را از او مى خواهند، مى تواند معامله را به هم بزند; مگر اين كه مالك قبلى آماده پرداخت جريمه باشد. والله العال

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 212

معامله در حالت اختلال حواس و فراموشى

سؤال 672. چنانچه كسى براى مدت طولانى دچار اختلال حواس و فراموشى گردد آيا در مورد وى با فرض استقرار اين حالت عنوان سفاهت صدق مى كند؟ و اگر ديگران بدون اطلاع از حال وى معامله اى انجام داده باشند معامله صحيح است يا نه؟

بسمـه تعـالى: با چنيـن فـردى ماننـد يك فـرد محجـور معامله مى شود و در حقيقت داخل آيه (لكى لا يعلم بعد علم شيئـاً)مى باشد قهراً كسانى كه از وضع او اطلاع دارند نمى توانند با او معامله كنند و اگر هم به خاطر استصحاب با چنين فردى معامله كرده، پس از اطلاع بايد

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 212

فروختن بايع زمين فروخته شده

سؤال 673. بيست سال قبل زمينى را خريدارى و مقدارى از ثمن آن را پرداخت نمودم و مقرّر شد كه مابقى ثمن آن با تحويل سند پرداخت شود ولى فروشنده پس از معامله، زمين را به ديگرى فروخته است لطفاً نظر خود را در اين مورد بفرماييد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال زمين مزبور ملك مشترى است و مالك سابق فقط حق گرفتن باقى مانده مبلغ را دارد و صحت معامله دوم بستگى به رضايت مشترى اول دارد; يعنى مشترى اول مى تواند خود با اخذ ثمن جديد معامله را تنفيذ كند. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 213

تعليق در انشاء در معاملات و...

سؤال 674. آيا تعليق در انشاء يا منشأ موجب بطلان عقد مى باشد؟

بسمه تعالى: تعليق در انشاء غير صحيح است زيرا انشاء شبيه به ايجاد است و آن امرش داير بين وجود يا عدم است قهراً تمام تعليق ها به منشأ مثل مالكيت در بيع يا تمليك منافع در اجاره برمى گردد; در امورى مانند طلاق و نكاح تعليق صحيح نيست. زيرا با اغراض شارع تطبيق ن

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 213

آثار عقد در عقد تعليقى از چه زمانى است

سؤال 675. آثار عقد(مالكيت عين و منافع) بر فرض صحت تعليق در مُنْشَأ، از چه زمانى مترتب مى شود؟

بسمه تعالى: از زمان تحقق معلق عليه . والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 213

اختيار خريد يا فروش

سؤال 676. در بازار كالا و اوراق بهادار(سهام)، معاملاتى تحت عنوان اختيار خريد يا فروش وجود دارد يعنى در مقابل دريافت مبلغ معينى ملتزم مى شود در صورت درخواست طرف مقابل، مقدار معينى از كالا يا دارايى خاص را در سر رسيد مشخص به قيمت معين به وى بفروشد يا از وى

بسمه تعالى: هرگاه شيوه معامله اين باشد كه معامله از طرف مالك تمام شده ولى از طرف مشترى منوط به گذشت زمان و سودآور بودن معامله باشد كه آنگاه قبول كند در اين صورت اين معامله باطل است زيرا موالات بين ايجاب و قبول شرط است و وجهى كه به هنگام ايجاب پرداخت مى ك

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 214

جعلى بودن سند و بى اطلاع بودن فروشنده

سؤال 677. زمينى را با سند جعلى فروخته ام در حالى كه از جعلى بودن آن اطلاع نداشتم آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه كه فرد از جريان هيچگونه آگاهى نداشته باشد معذور است ولى اگر معاملاتى انجام داده همگى فاقد اثر خواهد بود. والله العالم

جلد شماره:1 - صفحه شماره : 214

فروش پول

سؤال 678. فروش پول به پول چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: فروش ارز به ارز ديگر مثل ريال به دلار اشكال ندارد و همچنين تبديل ارز به ارز مشابه در صورتى كه هر دو نقد باشد و در آن غرض عقلايى باشد مثل اين كه اسكناس مى دهد تا پول خرد بگيرد براى تلفن زدن و غير آن. فروش آن به صورت غير متساوى اشكال ندارد. اما

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 249

فروش بدون دريافت پول

سؤال 815 . اگر فروشنده بگويد ملكم را در مقابل مبلغى به شما فروختم ولى خريدار مبلغى را نپردازد آيا بيع صحيح است؟

بسمه تعالى: معامله صحيح است و مشترى بايد مبلغ را بپردازد و اگر نپرداخت پس از سه روز فروشنده حق فسخ دارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 250

كپى ديسكت

سؤال 816 . بر روى ديسكت نوشته كپى كردن حرام است آيا اين نوشته الزام مى آورد ؟

بسمه تعالى: خريد ديسكت با چنين نوشته اى به منزله قبول شرط كپى نكردن است ولذا بايد از كپى كردن آن خوددارى كنيد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 250

منافع آپارتمان پس از فسخ و قبل از حكم دادگاه

سؤال 817 . پس از خريد آپارتمان شرطى مبنى بر اينكه اگر چكى از مجموع چكهاى مربوط به خريدها آياتمان برگشت بخورد، فروشنده حق فسخ معامله را خواهد داشت فروشنده با ادعاى برگشت چك، معامله را فسخ مى كند و وخود در آپارتمان ساكن مى شود و پس از چند ماه طى مراحل قانون

بسمه تعالى: از آنجا كه طرفين پذيرفته اند كه در صورت تاًخير ثمن فروشنده حق فسخ دارد پس از فسخ منافع آپارتمان مال فروشنده است و مشترى حق اعتراض ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 250

تخلف از پرداخت قسط خريد

سؤال 818 . اگر سازمانى اقدام به ساخت مسكن نمايد و از متقاضيان مى خواهد كه در مدت مشخص مبلغى را به حساب سازمان واريز كنند ولكن برخى به تعهدات خود عمل نكرده و موجب كندى در كار و بروز خسارت شوند آيا هياًت مديره سازمان مى تواند مبالغى را به عنوان خسارت و جريم

بسمه تعالى: راه حل شرعى اين است كه در قرارداد پيش بينى كنند اگر كسى در پرداخت قسط تأخير معتنابهى كرد هيأت مديره حق دارد به عنوان وكيل سهم او را بفروشد و قيمت آن را به صاحبش برگرداند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 251

خريد و فروش سگهاى زينتى و لوازم شستشوى سگ

سؤال 819 . آيا خريد و فروش سگهاى زينتى و نيز شامپو و داروى مخصوص اين سگها جايز است؟

بسمه تعالى: خريد و فروش اين سگها چون فائده حلالى ندارند جايز نيست، و نيز اگر شامپو و . . . در غير مورد سگ قابل استفاده نيست معامله باطل است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 251

خريد و فروش خون

سؤال 820 . آيا خريد و فروش خون كه براى درمان استفاده مى شود جايز است؟

بسمه تعالى: اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 251

فروش گوشت خرگوش به غير مسلمان

سؤال 821 . آيا فروش گوشت و فرآورده هاى گوشتى خرگوش به غيرمسلمان جايز است؟

بسمه تعالى: با يك حيوان حلال گوشت مذكّى ضميمه كرده و به غيرمسلمان بفروشند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 251

خريد و فروش كروكوديل

سؤال 822 . در سال 1385 مجوز شرعى پرورش كروكوديل صادر شده است آيا خريد و فروش منافع حيوانات حرام گوشت جايز است؟

بسمه تعالى: اگر منفعت محلله داشته باشد اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 252

پرورش قورباغه و فروش آن

سؤال 823 . پرورش و فروش قورباغه جهت مصارف صنعتى و دارويى جايز است؟

بسمه تعالى: توليد جانورى كه مضر به محيط زيست نباشد اشكالى ندارد و اگر منفعت محلله معتدّ به در آن باشد فروش آن نيز اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 252

خريد و فروش خرگوش

سؤال 824 . آيا پرورش صنعتى خرگوش جايز است؟

بسمه تعالى: پرورش صنعتى خرگوش اشكالى ندارد و اگر ذبح شرعى شود خريد و فروش پوست آن جايز است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 252

تخفيف در معامله

سؤال 825 . با فردى شريك هستم اگر هنگام خريد كالا از فروشنده مبلغى را تخفيف بگيرم مى توانم اين مبلغ را براى خودم بردارم و به شريك اطلاع ندهم؟

بسمه تعالى: نمى توان براى خود بردارى مگر اينكه پس از تمام شدن خريد، فروشنده مبلغى را جدا از معامله به شما بدهد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 252

سكوت مالك و فروش ملك وى

سؤال 826 . اگر شخصى ملك ديگرى را فروخته و مالك در جلسه معامله بوده، ولى چيزى نگفته آيا سكوت وى دليل بر رضايت بر معامله است؟

بسمه تعالى: در فرض ياد شده كه فرد ثالثى ملك طرف را فروخته و او حاضر بوده اما نفياً و اثباتاً چيزى نگفته اگر قرائن بر رضايت او به انشاء عقد ثالث گواهى دهد، معامله صحيح است و اگر در مجلس عقد پشيمان شد و قرارداد را امضا نكرد مى تواند از خيار مجلس استفاده كند

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 253

خواستن افزايش قيمت در صورت فروش ملك غير

سؤال 827 . ملكى را خريدم و پول آن را پرداختم پس از آن كه قيمت زمين افزايش قابل توجهى كرد كشف شد كه بخشى از مبيع ملك فروشنده نبوده، آيا مى توانم اين افزايش را از فروشنده مطالبه كنم؟

بسمه تعالى: آن بخش از ملكى كه مال ديگرى بوده و بدون اجازه او به شما فروخته شده است از اول باطل و تصرف در آن حرام است و شما فقط مالك وجهى هستيد كه در مقابل آن بخش از زمين به فروشنده پرداخته ايد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 253

فسخ و جريمه

سؤال 828 . اگر در مبايعه نامه نوشته شود كه طرفين در روز مشخصى در محضر حاضر شوند چنانكه هر كدام از طرفين اقدام به فسخ نمايند بايد مبلغ پنج ميليون تومان به طرف بپردازد و آيا جعل خيار، بدون ذكر مدت موجب بطلان عقد مى شود؟

بسمه تعالى: با توجه به اين كه در متن مبايعه نامه آمده است كه طرفين متعهد و ملزم شدند تا پايان وقت ادارى روز معينّى در دفترخانه رسمى حاضر شوند، چنين خيار شرط بدون مدت نيست ظاهر آن است كه تا آن وقت خيار دارند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 253

بطرى شبيه بطرى مشروب

سؤال 829 . برخى از بطرى هاى نوشيدنى غير الكلى شبيه بطرى هاى مشروبات الكلى است آيا خريد و فروش آن جايز است؟

بسمه تعالى: در صورتى كه اين كار ترويج مشروبات الكلى باشد از خريد و فروش آن خوددارى شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 254

شرط استفاده در مورد معيّن

سؤال 830 . اگر زمينى فروخته شود و شرط شود كه مشترى، فقط گندم بكارد آيا اين شرط صحيح است؟

بسمه تعالى: شرط ياد شده صحيح است و خريدار بايد به تعهد خود عمل كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 254

خطا در متراژ زمين

سؤال 831 . شخصى ملكى را به متراژ 677 متر خريدارى كرده است پس از تصرف متوجه مى شود كه متراژ زمين 500 متر است آيا حق فسخ معامله يا گرفتن مبلغ مازاد را دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه زمين را به صورت مترى خريده، نه قواره اى، در اين صورت مشترى حق فسخ دارد يا ملك را رد كند و ثمن را پس بگيرد و يا بپذيرد و مابه التفاوت را دريافت كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 254

فروش ملك غير و محاسبه تورم

سؤال 832 . زمينى بيست سال قبل فروخته شده است و اكنون معلوم شده است كه فروشنده، ملك ديگرى را فروخته است آيا تورم مبلغ پرداختى را بايد محاسبه كرد و از وى مطالبه نمود يا خير؟

بسمه تعالى: بايد تورم و كاهش قيمت پول در نظر گرفته شود و در اين مورد بانك مركزى مى تواند مقدار كاهش قيمت را معين كند كه طبق آن پرداخت شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 255

فروش حق اولويت

سؤال 833 . آيا مى توان حق اولويت را نقد يا قسطى خريد؟

بسمه تعالى: اصل امتياز و حق اولويت قابل واگذارى است و قسطى نيز مانعى ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 255

فروش حق اولويت و عدم انجام تعهد توسط شركت

سؤال 834 . اگر امتياز و حق اولويت فروخته شود و در نتيجه خريدار عضو تعاونى و قراردادهاى ساخت و ساز شود اگر تعاونى در اجراء و تعهدات كوتاهى كند مى تواند به فروشنده مراجعه كند؟

بسمه تعالى: هرگاه ظاهر فروش امتياز اين باشد كه آنچه در اختيار من است به تو واگذار مى كنم و نسبت به آينده مسئوليتى ندارم در اين صورت حق مراجعه به فروشنده را ندارد، البته لازم نيست كه اين را لفظاً بگويد ولى كافى است كه صورت معامله در مراكز واگذارى از اين حك

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 255

قرار گرفتن در طرح

سؤال 835 . كسى زمينى را مى فروشد پس از يك يا چند سال شهردارى آن زمين را تصاحب مى كند وظيفه فروشنده نسبت به خريدار چيست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال اگر فروشنده مى دانسته زمين جزء طرح شهردارى است و بدون ابراز موضوع، زمين را فروخته است چنين معامله اى حكم تدليس را دارد طبعاً خريدار مخيّر است بين فسخ و قبول . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 256

وعده بر فروش

سؤال 836 . اگر كسى بگويد اگر پسرم از سفر بيايد قطعه زمينى را به شما مى فروشم آيا اين عبارت عقد است و بايد آن را بفروشد ؟

بسمه تعالى: عبارت ياد شده از مقوله وعده هست نه عقد، البته اگر انسان به كسى وعده دهد مستحب است جوانمردى كند به وعده خود عمل نمايد ولى اگر عمل نكرد گناهى مرتكب نشده و معامله انجام نگرفته است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 256

وعده فروش

سؤال 837 . اگر كسى بگويد ملكم را هفته ديگر به شما مى فروشم و مبلغى را به عنوان بيعانه دريافت مى كند ولى پس از يك هفته منصرف شده و به ديگرى مى فروشد آيا بيع او صحيح است؟

بسمه تعالى: در فرض مساًله كه مى گويد: يك هفته ديگر به شما خواهم فروخت، بيع محقق نشده است و انتقال به ديگرى صحيح است ولى چون به قول خود عمل نكرده، مرتكب خلاف اخلاق شده است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 256

خريد و فروش علائم شيطان پرستى

سؤال 838 . آيا خريد و فروش علائم شيطان پرستى و مانكن هاى مبتذل، كراوات و امثال آن كه در ويترين مغازه قرار داده مى شود جايز است؟

بسمه تعالى: غير از كراوات از بقيه اجتناب كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 256

ملكى بدون سند

سؤال 839 . ملكى را 27 سال قبل خريدارى و در آن ملك اعيانى و درخت و . . . ايجاد كردم اكنون شهردارى ادعا مى كند بايد سند ملكيت آن را بياورى و من نتوانستم آن قولنامه را بياورم آيا شهردارى مى تواند در ملك من ايجاد ترديد نمايد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال صاحب يد مالك آن است و همين امر در مالكيت او كافى است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 257

تبادل ملك

سؤال 840 . سه واحد آپارتمان را در قبال يك واحد خانه مسكونى معاوضه كرديم مدير بنگاه املاك به جاى تنظيم قرارداد در يك معامله، به سليقه خود به جهت گرفتن دو برابر حق دلالى، قرارداد را در يك مجلس و بدون تقدم و تاًخر در دو قالب بيع تنظيم كرد البته مرقوم شد كه ت

بسمه تعالى: در فرض سؤال ظاهراً يك معامله بوده يعنى خانه مسكونى در مقابل آپارتمان و بالعكس هرچند در قالب دو معامله تنظيم شده است بنابر اين خريدار آپارتمان خيار فسخ دارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 257

شرط بر نفروختن به ديگرى

سؤال 841 . اگر فروشنده هنگام فروش شرط كند كه آن را به شخص ديگرى نفروشد آيا اين شرط لازم الوفاء است؟

بسمه تعالى: اگر مورد معيّن را استنثاء كند اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 257

خريد سرقفلى

سؤال 842 . آيا خريد سرقفلى و حق كسب و پيشه و ساير جهات متعلق به مغازه با اجازه صاحب ملك صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه طرف حق سرقفلى و حق پيشه داشته، خريد سرقفلى همراه با حق پيشه صحيح است و اما كلمه (ساير جهات) مبهم است و حقى را ايجاد نمى كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 258

درخواست خسارت به علت تخلّف از شرط

سؤال 843 . آيا با اعمال خيار از طرف فروشنده ، به خاطر تخلف از شرط ، خساراتى كه فروشنده در ازاى دريافت ثمن به خريدار وارد كرده است قابل مطالبه است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال حق درخواست خسارت ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 258

عدم پرداخت پول جنس خريدارى شده

سؤال 844 . شخصى از كشورى از كسى كه مال او محترم است كالاهايى را خريدارى كرده است پس از بازگشت به ايران متوجه شده كه پول او را نداده است و اگر بخواهد براى پرداخت بدهى به آن كشور سفر كند بايد دهها برابر بدهى خود صرف مسافرت كند وظيفه اش چيست؟

بسمه تعالى: در صورتى كه مالك مشخص است بايد بدهى را از طريق بانك يا پست يا افرادى كه مورد اعتماد هستند ارسال نمايد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 258

كپى رايت

سؤال 845 . با توجه به محدود بودن مدت حمايت از حق تاًليف، مدت مالكيت كپى رايت تا چه زمانى است؟

بسمه تعالى: كپى رايت يا حق تأليف يك حق عقلائى است كه عقلاء آن را معتبر دانسته و تجاوز به آن حق را ظلمى بر آن شخص مى دانند، مادامى كه اين حق از نظر عقلاء اعتبار مى شود هر نوع تصرف در آن بدون اذن ذى حق شرعاً جائز نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 259

عدم مطابقت ساخت با ضوابط اجرايى

سؤال 846 . شخصى زمينى را با تاًسيسات و اعيانى فروخت اگر پس از معامله معلوم شود كه برخى از اعيانى با آئين نامه اجرائى منطبق نيست آيا مى توان معامله را فسخ كرد؟

بسمه تعالى: هرگاه در موقع معامله مطابقت ساختمان با ضوابط و آئين نامه هاى اجرايى مورد نظر طرفين بوده و معامله بر آن اساس صورت گرفته به گونه اى كه اگر طرف مى دانست اين ضوابط وجود ندارد اقدام به معامله نمى كرد يا به قيمت كمترى مى خريد در اين صورت خريدار حق ف

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 259

خريد جنس مشكوك به سرقت

سؤال 847 . آيا مى توان كالايى كه احتمال مسروقه بودن هست را خريدارى كرد؟

بسمه تعالى: اشكال ندارد ولى اگر معلوم شود كه مال ديگرى است بايد به صاحبش پس بدهد .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 259

خريد به وسيله وسايل جديد

سؤال 848 . آيا خريد به وسيله وسائل ارتباطى جديد مثل تلگراف، تلفن، فاكس، اينترنت صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه ايجاب و قبول همزمان انجام بگيرد و فاصله طولانى در ميان آن نباشد اشكالى ندارد مگر اين كه ثابت شود صاحب ايجاب در اينترنت و يا فاكس از ايجاب خود اعراض كرده است، در اين صورت قبول نتيجه بخش نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 260

مزايده و مناقصه

سؤال 849 . آيا خريد و فروش به روش مزايده يا مناقصه در شريعت وارد شده است؟

بسمه تعالى: هرگاه پس از روشن شدن قيمت در مزايده و يا مناقصه به گونه اى كه نه كسى بيشتر مى خرد و نه كسى كمتر ، اگر فروشنده انشاء بيع كند و طرف هم بپذيرد الزام آور است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 260

بيع دَين

سؤال 850 . با توجه به اين كه مشهور فقهاى اماميه بيع دين به ثمن نقد به مبلغ اقل را جائز مى دانند آيا بيع دين به ثمن نسيه نيز جايز است؟

بسمه تعالى: بيع دين به ثمن نقد اقل فقط براى مديون جايز است نه به شخص ثالث، و بايد آن را به صورت نقد بفروشه نه نسيه چون فروش به صورت نسيه در سؤال بيع دين به دين است كه باطل است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 260

دريافت جريمه تاًخير ساخت

سؤال 851 . آيا دريافت جريمه از پيمانكار در صورت تاًخير در تحويل ساختمان جايز است؟

بسمه تعالى: اگر در قرارداد شرط كند در صورت تخلف در تحويل ساختمان پيمانكار مبلغى را بپردازد اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 260

فروش كالاى خريدارى شده و ظهور غبن در معامله اول

سؤال 852 . اگر پس از معامله، فروشنده متوجه غبن فاحش در معامله شده و معامله را فسخ كند ولى خريدار قبل از فسخ معامله، كالا را به ديگرى فروخته است آيا كالا را مى توان از شخص ثالث استرداد نمود؟

بسمه تعالى: فروش به شخص ثالث حكم تلف را دارد و بايد در صورت فسخ، مثل يا قيمت بگيرد البته اگر خريدار در معامله دوم كه همان فروشنده دوم است خيار فسخ داشته باشد بايد با اعمال خيار مبيع را پس بگيرد و به طرف پس بدهد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 261

خريد اجناس بدون مجوّز ورود به كشور

سؤال 853 . آيا خريد گوشى تلفن همراه كه بدون مجوّز وارد بازار ايران شده، جايز است؟

بسمه تعالى: وارد كننده بر خلاف قوانين كشور عمل كرده، اين كار تكرار نشود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 261

لزوم فسخ معامله توسط دادگاه

سؤال 854 . شخصى ملكى را به قيمت معين فروخته مشروط به اين كه ثمن در هنگام تنظيم سند پرداخت شود ولى در زمان تعيين شده براى تنظيم سند ثمن معامله پرداخت نمى شود و فروشنده نيز فسخ معامله را از حاكم تقاضا مى كند آيا حاكم مى تواند معامله را فسخ نكرده و زمان پردا

بسمه تعالى: اگر شرط كرده كه بقيه ثمن را در وقت معيّن بپردازد، اگر عمل به شرط نكند فروشنده حق فسخ دارد و لازم نيست كه از دادگاه تقاضاى فسخ كند بلكه كافى است به دادگاه بگويد من به خاطر تخلف شرط، فسخ كردم . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 261

مخارج افزايش قيمت و فسخ فروشنده

سؤال 855 . فردى منزل خود را فروخته و شرط كرده است اگر در مدت معيّن پول منزل را پرداخت نكند حق فسخ براى فروشنده است و در اين مدت مشترى منزل را رنگ كارى كرده است ولى مى توانسته پول منزل را به فروشنده بدهد و فروشده معامله را فسخ كرده است آيا مشترى حق دريافت

بسمه تعالى: چون كار مشترى كالا حلالى بوده بنابراين فروشنده بايد پولى را كه مشترى براى رنگ هزينه كرده است بپردازد ولى بهتر آن است كه با هم مصالحه كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 262

فروش بدون حضور خريدار

سؤال 856 . اگر مالك بنويسد ملك مشخصى را به ديگرى فروختم در حالى كه خريدار حضور نداشته آيا چنين معامله اى صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر خريدار بلافاصله قبول كند صحيح است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 262

فروش ملك فرزند

سؤال 857 . اگر پدر ملك دختر يازده ساله اش را بدون رعايت غبطه و نفع دختر و بدون اجازه وى به مبلغ ناچيزى بفروشد يا هبه كند آيا معامله وى صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه ولىّ بى نياز باشد در صورتى در مال فرزند خود مى تواند تصرف كند كه او صغير باشد و يا بالغ، ولى رشد مالى نداشته باشد و در اين دو صورت بايد همراه با مصلحت فرزند و يا لااقل فاقد مفسده باشد با توجه به اين ضابطه معامله مزبور صحيح نيست، دختر مال

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 262

فروش سرقفلى و حق اولويت خريد

سؤال 858 . سرقفلى مغازه تجارى در معرض فروش است و حق اولويت در خريد اين سرقفلى با صاحب زمين مغازه است ملاك در تعيين نرخ سرقفلى بر چه مبنااست؟

بسمه تعالى: تعيين قيمت با فروشنده است، به هر قيمتى كه خواست مى تواند بفروشد البته حق اولويت خريد با صاحب ملك است و در صورت عدم توافق بايد طبق نظر كاشناس در مورد قيمت مصالحه كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 263

پرداخت بدهى پس از چندين سال

سؤال 859 . . در سال 1378 به شركتى پارچه فروختم و تاكنون نتوانسته ام طلب خويش را بگيرم اگر امسال بخواهند طلب بنده را تسويه كنند چه مبلغى را مى توانم از آنان مطالبه كنم؟

بسمه تعالى: لازم است بدهكار تورم را نيز حساب كند و شاخص آن را بانك مركزى معيّن مى كند البته پس از تعيين بانك مركزى نوعى مصالحه كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 263

فروش دخانيات

سؤال 860 . آيا پخش و فروش دخانيات (سيگار و تنباكو) به مغازه ها جايز است؟

بسمه تعالى: ايراد ندارد ولى كسى كه مصرف مى كند لحظه اى كه احساس مى كند ضرر دارد ادامه آن حرام است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 263

دستمزد بنگاهى

سؤال 861 . منزلى توسط بنگاه به بنده معرفى شد، پس از معرفى مورد پسند بنده قرار گرفت و تصميم بر خريد اين منزل گرفته ام آيا شرعاً وظيفه دارم كه به بنگاه مراجعه و كميسيون بنگاهى را بپردازم يا خير؟

بسمه تعالى: حق بنگاهى محفوظ است كه بايد بر طبق عرف بازار پرداخت شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 264

معامله با بهايى

سؤال 862 . طبق استفتائى كه از محضر آيت الله العظمى بروجردى راجع به بهايى شده است ايشان فرموده بودند لازم است مسلمين با اين فرقه معاشرت و مخالطه و معامله را ترك كنند مستدعى است نظر شريف را مرقوم نمائيد؟

بسمه تعالى: همان طورى كه استاد بزرگوار آيت الله العظمى بروجردى(قدس سره)مرقوم فرموده اند هر نوع معامله با بهايى كه موجب تقويت آنها يا تضعيف دين اسلام باشد جائز نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 264

فوت فروشنده قبل از دريافت تمام قيمت

سؤال 863 . مغازه اى را از پدر خريدارى كردم و طبق قرارداد مقدارى از قيمت آن را پرداخته و مابقى را بدهكار شدم و قبل از پرداخت مابقى پدر فوت كرد آيا با وفات فروشنده معامله باطل مى شود؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه مغازه در حال حيات پدر به شما فروخته شده است مرگ پدر تاًثيرى در معامله ندارد و بايد بقيه قيمت را به ورثه بپردازيد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 264

عدم قدرت پرداخت تمامى كالاهاى خريدارى شده

سؤال 864 . شخصى متعهد مى شود در مدت معيّن چند دستگاه اتومبيل به فردى تحويل دهد ولى به علت پيش آمدهاى غير منتظره فقط به نيمى از تعهدات خود عمل كرده است وظيفه در اين مورد چيست؟

بسمه تعالى: مورد فرض از قبيل تبعّض صفقه است يعنى آنچه را كه تعهد كرده است مجموعاً نتوانست فراهم كند در اين مورد خريدار يا بايد بپذيرد و نصف ثمن را پس بگيرد و يا اين كه اصل معامله را فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 265

ابتداى خيار

سؤال 865 . ابتداى محاسبه فوريت اعمال خيار در بيع و اجاره و . . از چه زمانى است و تا چه زمانى باقى است؟

بسمه تعالى: هر خيارى كه مدرك آن قاعد«لاضرر» است خيار در آنجا فورى عرفى است، زيرا ضرر در زمان اول رفع مى شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 265

عدم پرداخت پول در زمان معين

سؤال 866 . اتومبيلى به مبلغ معين فروخته شد و مقرر شد كه ثمن معامله تا زمان خاصى پرداخت شود اگر مشترى تمام ثمن يا مقدارى از ثمن را نپردازد آيا بايع حق فسخ دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه در آن زمان معين ثمن را نپردازد فروشنده به جهت تخلف شرط حق فسخ دارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 265

فروش نسيه گرانتر و نقد ارزانتر

سؤال 867 . كمدى را به ملغ 200 هزار تومان و به شكل نسيه خريدارى نمودم سپس متوجه شدم مغازه اى ديگر همين كمد را 30 هزار تومان به صورت نقد ارزانتر مى فروشد آيا مى توانم معامله را فسخ كنم؟

بسمه تعالى: از آنجا كه كمد ارزان به صورت نقد بوده و كمد گران تر به صورت نسيه، طبعاً با كسر تفاوت اين دو، غبن شما معتدّ به نيست مع الوصف اگر اهل خبره گفتند تفاوت اين دو موجب غبن معتدّ به است حق فسخ داريد .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 266

جهل در تاريخ پرداخت قسمتى از ثمن

سؤال 868 . اگر در مبايعه نامه پس از معين شدن قيمت معامله، تاريخ پرداخت قسمتى جزئى از ثمن معامله مشخص نباشد آيا موجب غرر مى شود؟

بسمه تعالى: معمولاً مبلغ جزئى را در آخرين مرحله مى پردازند و چون مبلغ جزئى است و عرف تاريخ پرداخت هم آن را مربوط به زمان تحويل مبيع مى دانند، موجب غرر نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 266

مخارج حمل و نقل در مرابحه

سؤال 869 . آيا در بيع مرابحه مى توان مخارج حمل و نقل را به قيمت خريد افزود و نيز مقدارى را كه خود بر روى كالا كار كرده است؟

بسمه تعالى: كليه هزينه ها را مى توان از راًس المال حساب كرد كه بگويد كالا به اين مبلغ تمام شده است و نبايد بگويد كه به اين مبلغ خريده ام، ولى اگر خود كار كرده بايد طرف را آگاه سازد كه اين مقدار كار كرده ام . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 266

حق فسخ در تدليس يا ارش

سؤال 870 . در خيار تدليس اگر مشترى نخواهد از حق فسخ استفاده كند آيا مى تواند بايع را الزام به ارش نمايد؟

بسمه تعالى: حق فسخ دارد نه حق ارش . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 267

فوريت خيار

سؤال 871 . آيا خيار فورى است؟

بسمه تعالى: هرگاه علت خيار لاضرر يا اجماع باشد خيار فورى است و در غير اين صورت تابع كيفيت قرارداد است .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 267

اسقاط خيارات

سؤال 872 . آيا مى توان در مورد تعذر تسليم يا تبعض صفقه يا تدليس يا تخلف وصف و رؤيت خيار را به وسيله شرط ساقط كرد؟

بسمه تعالى: در غير تعذر تسليم، اسقاط مانع ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 267

اسقاط خارج از متعارف

سؤال 873 . آيا اسقاط خيار، عيب خارج از حد متعارف را نيز شامل مى شود؟

بسمه تعالى: شامل نمى شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 267

تصرف در كالا با داشتن خيار عيب

سؤال 874 . آيا در خيار عيب، هرگونه تغيير يا تصرفى موجب سقوط حق رد است يا تصرف و تغييرى كه موجب نقص ماليت يا كاهش رغبت شود؟

بسمه تعالى: هر نوع تصرفى كه مايه تغيير در عين يا بيان كننده رضايت به معامله باشد مسقط خيار رد است و طرف مى تواند ارش بگيرد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 267

قبول پس از يك ماه

سؤال 875 . اگر بايع به مشترى بگويد براى قبول معامله يك ماه فرصت دارد آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: بيع يك عمل واحدى است كه از ايجاب و قبول تشكيل مى يابد و بايد فاصله زيادى ميان آن دو نباشد اگر ايجاب لفظى است، قبول بيش از فاصله معمولى باطل است ولى در ايجاب كتبى فاصله در حد متعارف اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 268

عدول بايع از ايجاب قبل از قبول مشترى

سؤال 876 . اگربايع قبل از قبول مشترى، از ايجاب خود عدول كند آيا بايد به اطلاع خريدار برساند و در صورتى كه قصد اضرار داشته باشد و خسارتى متوجه مشترى شود ضامن است؟

بسمه تعالى: لازم نيست، و آنجا كه حق عدول دارد خسارت را ضامن نيست مگر اين كه بداند اطلاع نرسانى مايه تضرر طرف مى شود، در اين صورت نوعى مصالحه كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 268

ادعاى بايع بر عدول از ايجاب

سؤال 877 . اگر بايع ادعا كند قبل از قبول مشترى از قول خود عدول كرده و مشترى انكار نمايد قول چه كسى مقدم است؟

بسمه تعالى: قول مدعى صحت (مشترى) مقدم است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 268

وعده قبل از عقد

سؤال 878 . آيا وعده قبل از عقد لازم الوفاء است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هر شرطى كه در متن عقد گفته شود يا قبلاً مذاكره شده و عقد را بنابر آن شرط انشاء گردد لازم الوفاء است و در غير اين دو مورد مانند وعده لازم الوفاء نيست ولى اخلاقاً تخلف پسنديده نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 269

شرط پرداخت دو برابر در صورت فسخ معامله

سؤال 879 . زمينى را به مبلغ معيّن فروختم و شرط شد كه در صورت انصراف از معامله در زمان معين دو برابر پول پرداختى را به خريدار بپردازم ولى از اين لحاظ كه خريدار باقى مانده ثمن را در زمان معين نپرداخت معامله را فسخ نمودم آيا ملزم به پرداخت آن مبلغ شرط شده هس

بسمه تعالى: در صورتى كه فروشنده مجوز فسخ داشته باشد و فسخ كند عمل به شرط لازم نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 269

خريد زمين و مالك نبودن فروشنده

سؤال 880 . زمينى را خريدم سپس مشخص شد كه متعلق به غير است هم اكنون پس از 23 سال چگونه خسارت محاسبه شود؟

بسمه تعالى: در صورتى كه در زمان معامله وضعيت روشن شد و فروشنده حاضر بود پول را پس بدهد در اين صورت همان مبلغ را بگيرد و اگر پس از گذشت مدت زيادى وضعيت روشن شد بايد اصل پول و تورم را يعنى تفاوت ارزش ثمن آن روز با امروز را جبران كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 269

عدول از ايجاب قبل از قبول مشترى

سؤال 881 . آيا ايجاب براى فروشنده تعهد ايجاد مى كند تا در نتيجه نتواند از آن عدول كند؟

بسمه تعالى: هرگاه ايجاب و قبول لفظى باشد مادامى كه مشترى قبول خود را انشاء نكند او حق بازگشت دارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 270

تاًخير در تحويل بيع و شرط پرداخت خسارت

سؤال 882 . مؤسسه اى از فروشنده خودرو به مدت سه سال به مقدار مشخصى خودرو خريدارى نموده و شرط نموده اند در صورت عمل نكردن به تعهد تحويل خودرو، داور مرضى الطرفين خسارت وارده را تعيين كند و فروشنده ملزم به پرداخت خواهد بود آيا اين نوع معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر مقصود از خسارت بهره پولى باشد كه فروشنده پرداخت كرده است درخواست چنين خسارتى صحيح نيست و اگر خسارت از غير اين نوع بوده لازم است كه در متن عقد معين شود و يا طبق نظر شخص ثالث كه مرضى الطرفين است عمل كنند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 270

سفارش ساخت

سؤال 883 . سفارش ساخت كالا (استصناع) و پرداخت ثمن در هنگام سفارش يا پس از مدتى يا پس از اتمام و تحويل آن از چه نوع قراردادى مى باشد؟

بسمه تعالى: استصناع همان سفارش دادن چيزى است كه براى طرف ساخته شود هرگاه خصوصيات چيزى كه قرار است ساخته شود معين باشد و ثمن پرداخت گردد صحيح است و مى توان آن را تحت عنوان بيع سلم قرار داد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 270

جريمه عدم پرداخت ثمن

سؤال 884 . زمينى را فروختم به شرط اين كه هر يك از چكها فاقد موجودى باشد فروشنده مى تواند از تصرف خريدار در مورد معامله جلوگيرى كند و تمامى چكها و مبالغى كه فروشنده پرداخت نموده به نفع فروشده و از باب ضرر و زيان ضبط نمايد، اما چك سوم پاس نشد، به ايشان فرصت

بسمه تعالى: فقط حق فسخ دارد و نمى تواند از برگرداندن چكها امتناع كند زيرا از نظر فقهى اشكال دارد: 1 . صحيح بودن شرط اخذ جريمه در صورت تخلف از قرارداد در عقد بيع محل اشكال است و اين شرط مقرون به غرر است زيرا معلوم نيست چه مبلغى به عنوان جريمه اخذ مى كند .

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 271

شرط حق فسخ و پرداخت مبلغ

سؤال 885 . چنانچه در ذيل مبايعه نامه اى شرط نمايند بر اين كه حق فسخ از طرفين با پرداخت ده ميليون تومان مى باشد آيا اين شرط صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه براى فسخ مدتى معين كنند مثلا بگويند در ظرف شش ماه هر كس فسخ كند اين مبلغ را بايد بدهد اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 271

شك در جعلى بودن مبايعه نامه

سؤال 886 . مبايعه نامه اى انجام شده است كارشناسى، ادعاى جعلى بودن را تاًييد كرده ولى كارشناس ديگر شك كرده است قول كدام يك از كارشناسان معتبر است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال مبايعه نامه از اعتبار ساقط است و لذا بايد به وسيله دليل شرعى مثل دو شاهد عادل اثبات شود و در غير اين صورت اصل، بقاء ملك در مالكيت سابق است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 272

خريد و فروش الكل گندم و خرما

سؤال 887 . آيا خريد و فروش الكل خرما و گندم كه دو بار تقطير شده و مصرف غالب آن براى نوشيدن است جايز است و آيا مالك درآمد مى شوند؟

بسمه تعالى: حرام است و مالك پول نمى شوند پس اگر صاحب پول را بشناسد بايد برگرداند و در غير اين صورت حكم مجهول المالك را دارد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 272

خريد و فروش آلات قمار

سؤال 888 . حكم خريد و فروش و نگهدارى آلات قمار را بيان نمائيد؟

بسمه تعالى: خريد و فروش آلات قمار حرام است و نگهدارى آن نيز جايز نيست بلكه بايد از بين برد . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 272

خريد و فروش ابزار موسيقى

سؤال 889 . آيا خريد و فروش سه تار، گيتار، ارگ و . . . جايزاست و آلات لهو محسوب مى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه مقصود، ابزار موسيقى و نوازندگى است و خريد و فروش آن حرام است و ابزارى كه از آنها به عنوان موسيقى و نوازندگى استفاده مى شود آلات لهو است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 272

خريد و فروش فيلم فاسد

سؤال 890 . آيا خريد و فروش فيلمهايى كه باعث مسائل غير اخلاقى مى شود جايز است؟

بسمه تعالى: هر فيلمى كه جنبه اخلاقى يا علمى و لااقل تفريح سالم دارد خريد و فروش آن اشكال ندارد ولى اگر باعث فساد اخلاقى و رشد فساد در جامعه باشد خريد و فروش آن حرام است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 273

فروش 4 پلاك و مالك بودن 2 پلاك

سؤال 891 . در قبال فروش زمينى 4 پلاك معين به عنوان ثمن تعيين مى شود ولى پس از معامله مشخص مى شود كه خريدار مالك 2 پلاك نمى باشد آيا معامله مذكور باطل است؟

بسمه تعالى: چون خريدار مالك دو پلاك بوده نه چهار پلاك، بنابراين فروشنده زمين مى تواند معامله را در نيمى از زمين امضاء كند و بقيه از آن خود باشد و نيز مى تواند معامله را فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 273

معامله زمين بدون ديدن آن

سؤال 892 . آيا معامله زمين و يا باغ بدون رؤيت خريدار صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه خصوصيات زمين يا باغ را كه در قيمت مؤثر باشد بازگو كند معامله صحيح است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 273

حق كسب و پيشه بدون پرداخت سرقفلى

سؤال 893 . شخصى با اذن مالك به مدت 10 سال در مغازه به كسب و كار اشتغال داشته است مثلاً مستأجر بوده است، سپس شهردارى اين ملك را به جهت برنامه هاى عمومى تملك نموده و مبلغى را به عنوان ثمن عين و مبلغى به عنوان كسب و پيشه پرداخته است حق كسب و پيشه به چه كسى ت

بسمه تعالى: اگر در عرف بازار در فرض ياد شده حق كسب و پيشه متعلق به شاغل در مغازه است مبلغ ياد شده حق متصرف خواهد بود و در صورت عدم اثبات چنين عرفى بايد مالك و متصرف با هم مصالحه نمايند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 274

فروش سرقفلى بدون رضايت مستأجر

سؤال 894 . آيا مالك مى تواند سرقفلى مغازه را كه مستأجر آن مغازه، داراى حق كسب و پيشه است به شخص ثالثى بفروشد؟

بسمه تعالى: اگر مستأجر از نظر عرف حق كسب و پيشه دارد در صورتى كه فروش مغازه باعث تضييع حق كسب وپيشه مى شود مالك نمى تواند بدون اداى حق عرفى او مغازه را به ديگرى واگذار كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 274

ادعاى بطلان بيع

سؤال 895 . كسى مال را به ديگرى مى دهد ولى پس از چند سال درخواست استرداد مال خود را مى نمايد و لكن گيرنده ادعاى خريد نموده و دهنده ادعاى بطلان معامله را مى نمايد آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال قول مدعى صحت( كسى كه مال به او واگذار شده است) مقدّم است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 274

قبض به درخواست فرستادن كالا

سؤال 896 . اگر مشترى درخواست كند كه اين كالا را براى من بفرست بر اين درخواست، قبض صدق مى كند؟

بسمه تعالى: درخواست مشترى مبنى بر اينكه مبيع را بفرست موجب صدق قبض نمى شود بلكه بايد محل تحويل مشخص شود مثلا اگر محل تحويل با محل بيع يكى باشد بايع مكلف است در همان محل تحويل دهد، در چنين صورتى اگرمشترى بگويد به محل خاصى بفرست و در راه تلف شود از آن مشترى

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 275

توافق در اختلاف متراژ در مقدار كم

سؤال 897 . هنگام قرارداد فروش توافق شد چنانچه متراژ آپارتمان به ميزان 2 متر كمتر يا بيشتر باشد طرفين اعتراض نداشته باشند اگر پس از معامله مشخص شود كه مساحت آن 5 متر بيشتر است چه مقدار به فروشنده بدهكارم؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال پول پنج متر را پرداخت كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 275

فروش زمين و تنظيم سند به نام ديگرى

سؤال 898 . اگر فروشنده زمينى را كه سند رسمى نداشته فروخته در موقع تنظيم و اخذ سند رسمى، سند را به نام خود نمايد آيا شهادت شهود بر فروش زمين پذيرفته است يا سند رسمى؟

بسمه تعالى: هرگاه رسماً ملكى را به فردى فروخته و منكر نيست سند بعدى اعتبار ندارد و اگر فروختن خود را منكر است دو شاهد عادل در اثبات ادعاى مشترى كافى است . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 275

تصرف در ملكى كه مورد نزاع است

سؤال 899 . آيا تصرف در ملكى كه مورد نزاع است دليل بر مالكيت متصرف است؟

بسمه تعالى: هرگاه تصرفش بعد از نزاع بوده اماره بر مالكيت نيست . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 276

ادعاى ملكى كه به چند قسمت تقسيم شده است

سؤال 900 . اگر زمينى به چند قسمت تقسيم شده است و پس مدت طولانى مالكان مجاور، ادعاى ملكيت اين زمين را بكنند آيا ادعاى آنان و طرح دعوا قابل پذيرش است؟

بسمه تعالى: هرگاه مالكان مجاور دليل شرعى بر مالكيت پيشين خود داشته باشند ـ البته تشخيص دليل صحيح از غير صحيح مربوط به قاضى جامع الشرائط است ـ در اين صورت حق طرح دعوا دارند و بايد در محكمه به ادله طرفين رسيدگى كند و در غير اين صورت ادعاى آنان قابل پذيرش ني

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 276

شهادت بر خريد و فروش

سؤال 901 . زمينى فروخته شده ولى فرد غاصبى مانع تحويل و انتقال سند به خريدار شده است اكنون وظيفه فروشنده چيست؟

بسمه تعالى: چون امكان تسليم نيست ثمن گرفته شده را برمى گرداند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 276

فروش مغازه تا ارتفاع چهار متر

سؤال 902 . اگر مغازه اى را تا ارتفاع چهار متر بفروشم و در هنگام معامله ذكر شود كه طبقه فوقانى آن را مى خواهم منزل مسكونى و يا مغازه اى براى خود بسازم آيا مشترى مى تواند پس از خريد مانع ساخت طبقه فوقانى شود؟

بسمه تعالى: هرگاه موقع فروش، مغازه ساخته شده و چنين شرط شده و با اين شرط معامله انجام گرفته است مشترى نمى تواند ممانعت كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 277

تقسيم ملك مشاع

سؤال 903 . اگر فردى از شركاء تقسيم نامه تنظيمى بين مالكين ملك مشاع را امضاء نكند و آن را قبول نداشته باشد آيا تقسيم نامه بر عليه وى قابل استناد است؟

بسمه تعالى: هرگاه ملك پس از تعديل سهام به صورت عادلانه تقسيم شود به گونه اى كه به هيچ يك از شركاء ضررى متوجه شود و در اين صورت پس از قرعه اگر همه شركاء قبول كردند تقسيم لازم مى شود و الا به حاكم شرع مراجعه مى كنند هرگاه او تقسيم را عادلانه تشخيص داد و اعت

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 277

كار كردن يك نفر در مغازه و تقسيم سود بين مالك و كارگر

سؤال 904 . پنج نفر مالك مغازه هستيم، شاگردى را استخدام كرديم كه تنها وى كار مى كند و سود را بين كارگر و مالكين تقسيم مى كنيم، آيا شركت مزبور صحيح است؟

بسمه تعالى: اين كار دو صورت دارد: 1 . مالكان سرمايه گذارى كنند و كارگر را به عنوان عامل مضاربه انتخاب كنند و آنگاه سود را به نسبت تقسيم كنند . 2 . مالكان سرمايه گذارى كنند و كارگر را با اجرتى به عنوان روزمزد يا ماهانه استخدام كنند در اين صورت سود مال

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 277

عدم سود دهى شركت و مطالبه سود از سرمايه گذار

سؤال 905 . شركتى به جهت توقف كار سودى نداشته است آيا سرمايه گذار مى تواند مطالبه سود نمايد؟

بسمه تعالى: اگر مقصود سود پول باشد از اول جائز نبوده و اگر سود مضاربه باشد طبعاً جايى كه كار شركت متوقف شود طرف نمى تواند سود درخواست كند . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 278

شراكت با كسى كه نماز نمى خواند

سؤال 906 . شراكت و همكارى با فردى كه به احكام دين مثل نماز عمل نمى كند چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: شركت با چنين افرادى حرام نيست به اميد آنكه در سايه شركت فرد هدايت شود و بايد حلال و حرام رعايت شود . والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 278

فروش استفاده از كارت تلفن

سؤال 907 . فردى كارت تلفنى به ديگرى مى دهد و مى گويد به ازاى 100 تومان مصرف 110 تومان بايد بدهى، آيا اين ربا مى شود؟

بسمه تعالى: اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 278

معامله اسكناس با اسكناس به نسيه

سؤال 908 . معامله اسكناس با اسكناس بطور نسيه چطور است؟ فردى مى گويد يك ميليون را بتو مى فروشم به شش ماه بعد در مقابل يك ميليون و دويست هزار تومان. آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى:يك نوع رباخوارى است علاوه بر اين بايد بين ثمن و مثمن امتيازى باشد و در اينجا امتيازى در كار نيست.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 279

فروش كارت تلفن به بيشتر از موجودى در كارت

سؤال 909 . حكم خريد و فروش كارت تلفن به بيشتر از موجودى كه در كارت وجود دارد چيست؟

بسمه تعالى:اشكال ندارد .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 279

فروش اوراق مشاركت و تعهد به جبران ضرر

سؤال 910 . اوراق مشاركت كه در جامعه از طريق بانك مركزى منتشر مى شود و جهت پيش برد كارهاى عام المنفعه مانند راه سازى و سد سازى و ايجاد پروژه هاى گسترده ديگر اشخاص را در سود حاصله شريك كرده و جبران ضرر و زيان احتمالى را خود متعهد مى شود آيا دريافت اوراق مزب

بسمه تعالى:هرگاه شخصيت حقوقى يا حقيقى ثالث متعهد شود كه ضررهاى احتمالى را جبران كند و طرف منتشر كننده اوراق خود متعهد جبران ضرر نباشد، اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 279

اضافه بر قيمت، براى وكيل فروشنده

سؤال 911 . يك نفر شخصى را مسئول فروش جنسى مى كند و اظهار مى دارد كه اين جنس را به فلان مبلغ بفروش و اگر به بالاتر از آن فروختى اضافه مال تو باشد به نظر حضرت عالى چطور است؟

بسمه تعالى: هرگاه وكيل كند كه اگر بيشتر فروختى تو مى توانى آن را از طرف من تملك كنى و او بلافاصله افزايش را تملك كند صحيح است.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 280

اطلاع نداشتن از نرخ بازار

سؤال 912 . كسى كه از نرخ متعارف جنسى اطلاع نداشته جنس مزبور را خريده اكنون از لحاظ شرعى به ترديد افتاده است، آيا معامله در صورت مفروض صحيح است؟

بسمه تعالى:اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 280

معامله نسيه به نسيه

سؤال 913 . شخصى هزار كيلو پنير از فردى در ظرف مدت چهار ماه به طور سلف خريدارى كرد و در مقابل چكى كه بعد از چهار ماه امكان وصول دارد را به جاى پول به او تحويل داد. اين معامله سلف چگونه است؟

بسمه تعالى:معامله نيسه به نسيه است و باطل است .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 280

ديركرد به علت چك برگشتى

سؤال 914 . گاهى اوقات به علت كساد بازار و يا به علل ديگر چك هاى اشخاص برگشت مى خورد و از پرداخت به موقع ديون ناتوان مى شوند. نتيجتاً ضرر و زيان متوجه طلبكار مى گردد در اين ميان طلبكار با پرداخت دير كرد به ديگران خودش متضرر مى شود آيا اين ضرر و زيان را از

بسمه تعالى:جريمه دير كرد ربا است كسى حق مطالبه ندارد. والله العالم تخلف از تحويل كالا(مبيع)

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 280

سؤال 915 . شخصى به شخصى در مورد معامله يكباب مغازه (مثلاً) بعنوان بيع سلم مبلغى را پرداخت نموده است فروشنده و كارگزار از تسليم مغازه در موعد نامبرده به هر علت ناتوان گرديده است، آيا مشترى مى تواند به لحاظ تأخير كالا (تحويل مغازه) وجهى را بعنوان ضرر و زيان

بسمه تعالى:يكى از دو راه را انتخاب كند يا فسخ كند و يا صبر كند كه تا مغازه را تحويل دهد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 281

موكول كردن تعيين قيمت برعهده بازار به هنگام معامله

سؤال 916 . اگر در حين معامله قيمت مشخص نشود و با اين عبارت كه «قيمت ميدان هر چند باشد به آن قيمت فروختم» خريد و فروش كنند آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى:اين نوع معامله صحيح نيست.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 281

خريد چك مدت دار به مبلغ كمتر و نقد

سؤال 917 . اينجانب مدتى است از طريق (اسكونت) معاشم را تامين مى كنم يعنى اشخاصى كه چك مدت دار دارند ولى به علت نياز شديد آن را به كمتر از آنچه هست بصورت نقد مى فروشد اينجانب خريدارى مى كنم و چك را در موعد خودش وصول مى نمايم كه قهراً از اين راه سودى عايد من

بسمه تعالى:اين كار جايز نيست حتماً از اين كار خوددارى كنيد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 281

فرش نقدى و خريد نسيه به مبلغ گرانتر

سؤال 918 . فردى جنسى را به احمد مى فروشد بصورت نقد، سپس همان جنس را بطور نسيه به قيمت گرانتر از وى خريدارى مى كند بنظر حضرت عالى چطور است؟

بسمه تعالى:اگر در فروش اول شرط نكنند كه دو مرتبه از او به قيمت گرانتر خريدارى كنند اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 282

مارك جعلى براى فروش بيشتر

سؤال 919 . در بعضى از مراكز توليدى كشور متاسفانه محصول كارخانه را با مارك جعلى فلان مملكت كه از حسن شهرت برخودار است توليد و عرضه مى كنند آيا اين معامله اجناس مزبور با ماركهاى كاذب و جعلى حرام است و يا باطل است و يا تنها اختيار فسخ را خواهد داشت؟

بسمه تعالى: حرام است و نوعى غش حساب مى شود ولى معامله باطل نيست و طرف پس از آگاهى حق فسخ دارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 282

فروش حق وام

سؤال 920 . يك نهاد دولتى مبلغى را به عنوان ( وام ادارى ) در اختيار كارمند رسمى خود قرار مى دهد كارمند نامبرده اظهار مى دارد كه من نياز به وام ندارم و اگر اين حق قانونى من است آن را در قبال 50 هزار تومان به آن اداره معامله مى كنم آيا اين عمل صحيح است؟

بسمه تعالى: اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 282

فروش وسائل قاچاق

سؤال 921 . خريد و فروش و استفاده از وسايلى كه از طريق غير قانونى (قاچاق) وارد شده اند چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: معامله صحيح است ولى نفس كار حرام است .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 282

مصادره اموال قاچاق

سؤال 922 . معامله اجناسى كه بعنوان اجناس خلاف مقررات (قاچاق) مصادره شده و از طرف دولت در معرض فروش گذارده شده است چطور است؟

بسمه تعالى: از خريد و فروش اموال مصادره پرهيز شود مگر اين كه ثابت شود كه آن طرف واقعاً مالك نبوده است.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 283

معاملات ربوى و حكم وضعى و تكليفى آن

سؤال 923 . آيا در معاملات ربوى مشترى و فروشنده تنها مرتكب معصيت مى شود و يا معامله آنان نيز باطل مى باشد؟

بسمه تعالى: معاملات ربوى باطل است. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 283

فروش عناوين مانند كد بازرگانى

سؤال 924 . آيا فروختن عناوين حقوقى از قبيل (مجوز صدور، كد بازرگانى و ساير امتيازات كه قانوناً براى اشخاص بعد از تحقيق روى حساب و كتاب ويژه اى صادر مى شود) به افراد ديگر در ازاء مبلغى، شرعاً چگونه است؟

بسمه تعالى: اگر از نظر قوانين كشور صحيح باشد مصالحه آن در مقابل مبلغى از نظر شرع اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 283

خريد امتياز خانه

سؤال 925 . در فروش خانه مسكونى، فروشنده ابتداء 500000 تومان از خريدار اخذ مى كند و نام نويسى كرده بعد از سه سال خانه را تحويل مى دهد و بعد از آن پول باقيمانده را به صورت اقساطى از خريدار اخذ مى كند. آيا اين صحيح و شرعى است چه نوع معامله اى است؟ و وقتى خري

بسمه تعالى: اين نوع معامله نمى تواند جزء سلم باشد زيرا شرايط بيع سلم در اينها موجود نيست بنابراين مى تواند از باب خريد امتياز باشد به اين معنى كه با مبلغ پانصد هزار تومان مثلا امتياز تملك يكى از آپارتمانها را پس از ساخته شدن خريدارى كند. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 284

فروش دين

سؤال 926 . فردى به احمد پيشنهاد مى كند كه اقساط بانكى تو را كه 40 ماه ديگر بطور تدريجى واريز خواهى كرد من در مقابل فلان مبلغ از تو بصورت نقد خريدارى مى كنم و اين عمل را فروش دين تعبير مى نمايند بنظر حضرت عالى صحيح است؟

بسمه تعالى: يك نوع كلاه شرعى است و حقيقت آن رباخوارى است و نمى توان آن را از باب حواله دانست. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 284

تجرى در بهره دادن زوج به زوجه

سؤال 927 . زنى مقدارى پول دارد و مى داند كه اگر شوهرش بداند كه پول متعلق به اوست به او سود نخواهد داد فلذا پول خود را به اسم ديگرى در اختيار زوجش گذارده كه ماهانه به وى سود مى پردازد اكنون با توجه به اصل ربا بين الزوج و زوجه بهره اى كه زوج به زوجه مى دهد

بسمه تعالى: كار شوهر تجرى است خيال مى كند كه ربا مى دهد ولى در حقيقت ربا نيست چون شوهر سود را تمليك صاحب پول كرده است لذا اخذ آن جايز است .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 284

مجبور به ربا

سؤال 928 . افرادى كه به ناچار ربا مى دهند يعنى پولى را مى گيرند براى اينكه بدهى خود را بدهند يا سرمايه كار فراهم كنند آيا گناهكارند يا اينكه گناه براى ربا گيرنده است؟

بسمه تعالى: ربا براى گيرنده و دهنده هردو حرام است.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 285

فروش قرآن

سؤال 929 . خريد و فروش قرآن به صورت متعارف كنونى جايز است ؟ (فروشنده مثلاً مى گويد 2000 تومان مى فروشم و خريدار مبلغ را پرداخت مى كند).

بسمه تعالى: هرگاه وجه را در برابر جلد و كاغذ بپردازد اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 285

خريد آرد از نانوا

سؤال 930 . خريد مقدار كمى آرد از نانوايى براى پختن حلوا و ساير موارد آيا جايز است؟ در صورت جواز، تا چند كيلو مجاز است خريدارى كند و در صورت خريد از نانوايى آيا تعيين قيمت از طرف نانوايى است؟

بسمه تعالى: هرگاه دولت اجازه فروش مقدار كم را به نانوا داده باشد اشكال ندارد و تعيين قيمت با نانوا است ولى امروز اين مسأله موضوع ندارد چون نانواها آرد را به قيمت آزاد مى خرند.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 285

خريد كودك كمونيست زاده

سؤال 931 . شخصى از مسكو دو كودك كمونيست زاده را به مبلغى خريدارى كرده و اكنون در خانه خودش آن دو كودك را به عنوان فرزند خود نگهدارى مى كند اين عمل از لحاظ شرعى چطور است؟ ضمناً قضييه محرميّت و طهارت آنها به چه صورت قابل حل است؟

بسمه تعالى: خريد آن دوكودك از نظر شرع باطل است ولى از نظر طهارت مادامى كه نابالغ هستند آنها حكم پدر و مادر را دارند اگر پدر و مادر آنان كافر باشند فرزندان نيز حكم ايشان را خواهند داشت ، پس از بلوغ هرگاه اسلام را انتخاب كردند محكوم به طهارت هستند.والله الع

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 286

معامله نسيه طلا و خريد اسكناس نو

سؤال 932 . معامله نسيه طلاجات به قيمت گرانتر از قيمت نقدى آن شرعاً چه صورت دارد و ضمناً معامله اسكناس تازه به قيمت گرانتر چطور است؟

بسمه تعالى: جنس نسيه هميشه گرانتر از نقد است لذا فروش آن به قيمت بيشتر اشكال ندارد و خريد اسكناس تازه به قيمت بالاتر به صورت نقد اگر سفهى نباشد اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 286

دريافت مبلغى در صورت انصراف از خريد

سؤال 933 . بازرگانى به تاجرى پيشنهاد مى كند كه از مواد لبنى و يا گندم و يا ذرت فلان منطقه صرف نظر كن، من مبلغى به تو پرداخت مى كنم، توضيح اينكه قبلاً استفاده از مواد لبيناتى و حبوبات در طى سالها به عهده تاجر بود و منافع اين گونه معاملات را او مى برد. اكنو

بسمه تعالى: هرگاه طرف آماده خريد مواد لبنى و ديگر محصولات منطقه است مى تواند در برابر انصرافش مبلغى را دريافت كند تا ديگرى به تنهايى وارد خريد شود.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 286

پرداخت جنس مجانى به رابط فروش

سؤال 934 . كارپرداز و مسئول خريد ادارات يا شركتها از جاهايى كه خريد مى كنند، در بعضى موارد صاحبان فروشگاه ها به خاطر برقرار كردن ارتباط يا به هر نيت و عنوانى به شخص رابط جنس مجانى يا جايزه يا پول يا امتيازى قائل مى شوند، آيا دريافت اين امتياز براى آنان شر

بسمه تعالى: هرگاه مبلغ تشويقى تأثيرى در گران خريدن و اختلال در شرايط مبيع نباشد اشكال ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 287

تملك بيعانه براى اقاله خريدار

سؤال 935 . در برخى از معاملات بعد از انجام معامله فروشنده از خريدار بيعانه دريافت مى كند و طبيعى است كه بيعانه به عنوان تثبيت معامله است با اين وصف آيا خريدار بدون داشتن هيچ يك از خيارات بيع را اقاله نمايد فروشنده مى تواند بيعانه را تملك كند يا خير؟

بسمه تعالى: در هنگام اقاله يا فسخ بايد بيعانه را به مشترى برگرداند ولى در خصوص فسخ مى تواند آن را مشروط بر اخذ مبلغى كند و بگويد با پرداخت اين مبلغ فسخ مى كنم خواه اين مبلغ كم تر از بيعانه يا بيشتر و يا مساوى باشد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 287

توصيف كالا توسط فروشنده و فروش خريدار قبل از قبض

سؤال 936 . مشترى كالايى را نديده است ولى با توصيف كامل فروشنده آن را شناخت و خريد و هنوز از محل انبار خارج نكرده و در اختيار مشترى قرار نداده بود كه همان جنس را به شخص ديگرى فروخت. اكنون با توجه به نحوه قبض و اقباض و نحوه معامله مزبور اين نوع داد و ستد شر

بسمه تعالى: هرگاه مبيع در انبار مشخص باشد و براى خريدار دوم اوصاف آن بيان شود اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 287

امتناع از تحويل نصف كالاى خريدارى شده

سؤال 937 . بنده با يك كارخانه سيمان در مورد دويست تن سيمان قرار داد بستم و در مقابل آن فلان مبلغ وجه بدهكار شدم اكنون كه نصف سيمان مورد معامله را تحويل داده از تحويل نصف ديگر امتناع مىورزد و اظهار مى دارد. چون قيمت سيمان در سطح كشور ترقى كرده است بايد در

بسمه تعالى: هرگاه سيمان مورد خريد در كارخانه وجود داشته و طرف نيز به طور نسيه مقدارى را خريدارى نموده باشد اگر وقت پرداخت مبلغ روشن باشد معامله لازم و بايد عمل به قرارداد كند. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 288

عدم اختصاص مضاربه به تجارت

سؤال 938 . آيا حضرت عالى در مضاربه تجارت را شرط مى دانيد ويا در امر توليد و زراعت وتوسعه صنايع نيز مضاربه بلا مانع است؟

بسمه تعالى: ظاهراً اختصاص به تجارت ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 288

فروش مسكرات و خرچنگ به كشور غير اسلامى

سؤال 939 . گويا در بعضى از مناطق كشور جهت مصرف كشورهاى غير اسلامى اقدام به تهيّه مشروبات و پرورش خرچنگ و خرگوش مى كنند. آيا اين عمل و اين معامله شرعاً صحيح است؟

بسمه تعالى: جايز نيست.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 288

مكان غصبى براى تجارت

سؤال 940 . تجارت در اماكن مغصوب از قبيل انبار و مغازه شرعاً چطور است آيا نفس عمل نامشروع است؟و يا پولى كه به دست مى آورد حكم حرام را دارد؟

بسمه تعالى: معامله صحيح است ولى عمل حرام است.والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 288

مشخص نبودن مقدار مبيع

سؤال 941 . فردى با احمد معامله مى كند: هر مقدار كود و يا زباله و يا مرغ و يا تخم مرغ كه از اين مرغدارى توليد شود را به مبلغ فلان از شما خريدارى مى كنم با توجه به اينكه مبيع كاملاً از لحاظ مقدار مشخص نيست، آيا اين نوع معاملات صحيح است؟

بسمه تعالى:صحيح نيست .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 289

خريد سرقفلى و مالك نبودن فروشنده در ثلث آن

سؤال 942 . احمد سرقفلى مغازه را به على فروخت و بعد از سى سال از اين معامله يكى از وراث مالك اوّلى با ارائه مدرك ادعاى مالكيت ثلث ملك مزبور را نموده و رضايت اربابى مطالبه مى كند، وظيفه على چيست؟ در صورت پذيرفتن رضايت اربابى بر مبناى قيمت گذشته بايد پرداخت

بسمه تعالى: هرگاه شرعاً ثابت بشود كه يك ثلث سرقفلى مربوط به اوست بايد رضايت او را جلب كند و مسلماً به قيمت روز .والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 289

شرط تملّك بيعانه به عنوان حق انتظار

سؤال 943 . شخصى در اوّل معامله بعنوان يكى از متعاقدين بصورت جدّى شرط مى كند كه بيعانه دريافتى قابل برگشت نخواهد بود و طرفين قبول نمايند آيا با شرط ضمن عقد تملّك بيعانه شرعيّت ندارد؟

بسمه تعالى:اگر بگويد در صورتى كه من آماده خريد نشدم بيعانه به عنوان حق انتظار مال شما باشد اشكالى ندارد. والله العالم

جلد شماره:2 - صفحه شماره : 289

نسيان شديد و اموال وى

سؤال 944 . كسى كه به نسيان شديد مبتلا گرديده ، اولاد در تصرف مال او چه وظيفه اى دارند؟

بسمه تعالى: هرگاه حاكم او را در حد محجور ديد و اولاد او را امين تشخيص داد، اجازه تصرف به اولاد مى دهد. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 213

عمل نكردن پيمانكار به ضوابط ساخت

سؤال 679 . مالك ساختمان با پيمانكار قرارداد بسته كه در صورت ساخت ساختمان به تعداد معيّن، يك واحد معين را به پيمانكار بدهد. پيمانكار كار را تمام كرده ولى به جهت رعايت نكردن ضوابط، توسط شهردارى تخريب شده است آيا پيمانكار در ساختمان جديد حقى دارد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال، كوتاهى از پيمانكار بوده ديگر حقى نخواهد داشت.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 213

وكيل در فروش و گرفتن مزد از خريدار

سؤال 680 . شخصى به عنوان حقوق بگير، محصولات شركت را به فروش مى رساند و از آنجا كه خريداران زياد مى باشند به خريدار مى گويد كالا را به شما مى فروشم و بايد مبلغى را به من بپردازيد آيا كار وى جايز است؟

بسمه تعالى:در فرض سؤال شخصى حقوق بگير، وكيل ديگران است بايد به همان مبلغ معيّن بفروشد و حق ندارد براى تخصيص كسى براى فروش مبلغى از او مطالبه كند بنابراين بايد وجه را به صاحبش برگرداند.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 213

واسطه گرى در خريد و فروش منزل

سؤال 681 . اينجانب در كار خريد و فروش منزل سرشناس هستم و مشترى پس از توافق بر خريد منزل، نصف كمسيون مشاور املاك را به من مى پردازد و من نيز مبلغى را به مشاور املاك مى پردازم و وى مبايعه نامه را تنظيم مى كند آيا اين نوع واسطه گرى و كسب درآمد جايز و حلال اس

بسمه تعالى: اگر از طرفِ دفتر مشاور املاك چنين قراردادى داشته باشيد اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 214

واسطه بين فروشنده و خريدار

سؤال 682 . بنده واسطه هستم و خريدار را نزد فروشنده مى برم در حالى كه يكديگر را نمى شناسند و فروشنده در عوض به بنده يك درصد حق دلاّلى مى دهد. حال اگر نتوانستم خودم همراه مشترى بروم ولى مشترى را من معرفى كردم آيا حق واسطه گى به من تعلق مى گيرد؟

بسمه تعالى:از آنجا كه معرفى مشترى به فروشنده كار ارزشمندى است طبق قرارداد هر مبلغى را بپردازد حلال است. و در مورد سؤال بستگى به قرار دارد، اگر قيد شده كه معرفى كافى است بايد مبلغ را بپردازد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 214

دلالى

سؤال 683 . شخصى از بنده درخواست كرد براى املاكش مشترى پيدا كنم و در مقابل حق الزحمه اى دريافت كنم. معامله انجام شد و حق الزحمه را گرفتم ولى بعداً معامله را فسخ كردند، من حق الزحمه را پس دادم. و مجدداً با درخواست مالك، مشترى ديگرى را معرفى كردم و پس از انج

بسمه تعالى: اگر قرارداد بر اين مبنا بوده است كه حق الزحمه را دريافت كند اگر چه بعداً معامله فسخ شود دريافت هر دو حق الزحمه اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 215

تيتر غير واقعى براى افزايش فروش

سؤال 684 . آيا براى افزايش شمارگان فروش روزنامه مى توان تيترهاى جنجالى و يا مطالب غير واقعى به كار برد؟

بسمه تعالى: جايز نيست. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 215

كم فروشى بدون تقصير

سؤال 685 . فروشنده خواربار هستم اكنون متوجه شدم به علّت كم فروشى مقدارى از اجناس اضافه آمده است وظيفه ام چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه مشترى ها را مى شناسيد موضوع را با آنها در جريان بگذاريد، در غير اين صورت طلب آنان را از طرف صاحبان آنها به عنوان صدقه بپردازيد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 215

صدور فاكتور بيش از مبلغ خريد

سؤال 686 . اگر براى آن كه به مأمور خريد شركتى سودى برسد فاكتور خريد به مبلغ بالاتر از آنچه پرداخت شده صادر كند آيا صادر كننده فاكتور ضامن است؟

بسمه تعالى: نويسنده فاكتور بالا كار حرامى مرتكب شده است ولى ضامن، كسى است كه مبلغ اضافى را دريافت مى كند.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 215

مرابحه

سؤال 687 . مرابحه چيست؟

بسمه تعالى:عقد مرابحه يعنى ذكر اصل سرمايه همراه با تعيين مقدار سود.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 216

مرابحه سفارشى

سؤال 688 . آيا مرابحه سفارشى، به اين معنا كه فروشنده به درخواست مشترى جنسى را بخرد سپس با اضافه سودى به مشترى بفروشد، صحيح است؟

بسمه تعالى: اين معامله صحيح است به شرطى مشترى دوم ملزم به خريد نباشد، خواست بخرد و خواست نخرد و اين مسأله منصوص است .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 216

نسيه فروشى در عقد مرابحه

سؤال 689 . آيا در عقد مرابحه كه ناظر به معامله به صورت نقدى است مى توان مبلغ را نسيه دريافت كرد و افزون بر توافق اوليه، مبلغى دريافت نمود و يا تبديل نقد به اقساط كرد؟

بسمه تعالى: در صورتى كه مبلغ نسيه باشد بعداً نمى توان بر آن افزود ولى از اول مى تواند بگويد اين جنس را به دو نرخ مى فروشم نقد به اين قيمت و نسيه به اين قيمت هر كس هر كدام را انتخاب كرد همان را معين كنند، با تبديل نقد به اقساط، مسأله فرقى نمى كند.والله الع

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 216

سود مرابحه به صورت درصدى

سؤال 690 . آيا سود مرابحه مى تواند به صورت درصدى تعيين گردد يا بايد به صورت مبلغ معينى باشد؟

بسمه تعالى:هرگاه درصدى پس از محاسبه به صورت مبلغ معينى درآيد اشكال ندارد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 217

مرابحه و ربا

سؤال 691 . عده اى مى گويند مرابحه راهى براى فرار از رباست نظر حضرتعالى چيست؟

بسمه تعالى: ربطى به ربا ندارد. در ربا هدف افزايش پول است و مبادله كالا به صورت واقعى صورت نمى گيرد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 217

مرابحه و فروش اقساطى

سؤال 692 . تفاوت بين مرابحه و فروش اقساطى چيست؟

بسمه تعالى: فروش اقساطى مى تواند به شكل مرابحه انجام شود يعنى با ذكر اصل سرمايه و تعيين مقدار زياده .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 217

مدت احتكار

سؤال 693 . ملاك احتكار چيست؟ آيا بيش از چهل روز يا سه روز ملاك است؟

بسمه تعالى: در احتكار، زمانِ سه روز و چهل روز مطرح نيست بلكه هرگاه احتكار سبب ضيق شدن زندگى مردم شود، احتكار محقق مى شود چه بسا ممكن است اين ضيق در زمان ممتدى تحقق پذيرد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 217

پيش فروش زمين و دادن آپارتمان

سؤال 694 . شخصى از اعضاى تعاونى مسكن فيش زمين را فروخته و شرط كرده اگر زمين نداشته باشد ثمن را برگرداند، بعداً به جاى زمين آپارتمان داده اند و او آپارتمان را به جاى زمين به خريدار فيش داده است حكم چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه مورد معامله فيش زمين بوده و تحويل زمين ممكن نباشد معامله باطل و تبديل اين معامله به آپارتمان نياز به رضايت طرفين دارد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 218

عدم امكان ساخت مبيع پيش فروش شده

سؤال 695 . در معامله پيش فروش اگر مبيع بعد از عقد بيع بوجود نيايد و ايجاد آن هم ممتنع باشد وضعيّت عقد چگونه خواهد بود؟

بسمه تعالى: اگر عذر فروشنده عمومى باشد به اين معنا كه ديگران هم نمى توانند كار را صورت دهند معامله باطل مى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 218

پيش خريد و فروش سكه قبل از تحويل

سؤال 696 . آيا پيش خريد سكه و فروش آن به مبلغ بالاتر جايز است؟

بسمه تعالى: هرگاه سكه هاى پيش خريد را قبض كرده باشد مى تواند به مبلغ بالاتر بفروشد و در صورت عدم قبض مى تواند به صورت ذمه اى بفروشد به شرط اين كه قيمت نقد باشد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 218

پيش خريد سكه قبل از تحويل

سؤال 697 . سكه به صورت بيع سلف پيش خريد شده يعنى مبلغى از قيمت پرداخت شده و بقيه هنگام تحويل سكه پرداخت مى شود، آيا فروش امتياز اين سكه به مبلغ بالاتر قبل از تحويل اشكال دارد؟

بسمه تعالى: معامله از قبيل بيع سلف است به مقدار مبلغى كه پرداخته معامله صحيح است در باقيمانده صحيح نيست.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 218

پيش فروش ساختمان قبل از شروع به ساخت

سؤال 698 . پيش فروش ساختمانى كه حتى استكلت بندى هم نشده صحيح است؟

بسمه تعالى:فرض سؤال اين است كه چيزى از ساختمان ساخته نشده است طبعاً بيع سلف مى شود بايد مشخصات ساختمان از نظر جا و كيفيت مشخص شود و وقت تحويل هم معين گردد در غير اين صورت معامله باطل است .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 219

پيش فروش نسيه ساختمان

سؤال 699 . در پيش فروش ساختمانى كه هنوز شروع به ساخت آن نشده است آيا مى توانند ثمن را براى آينده در نظر بگيرند؟

بسمه تعالى:چون ساختمان ساخته نشده و ثمن هم براى آينده منظور شده است معامله از قبيل «كالى به كالى» يعنى دو طرف نسيه است و قهراً اين معامله باطل مى شود .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 219

پيش خريد خودرو

سؤال 700 . ماشين را پيش خريد مى كنم به اين صورت كه مقدارى از پول را ابتدا پرداخت كرده و بعد از مدت معين مابقى را به قيمت روز مى دهم و ماشين را تحويل مى گيرم البته تا زمان تحويل به پول من سود مشاركت تعلق مى گيرد و در صورت تأخير جريمه تأخير داده مى شود. حكم

بسمه تعالى: اين معامله صحيح است و هرگاه سود را شرط نكنيد و او سود بپردازد اشكال ندارد ولى دادن و گرفتن جريمه تأخير جايز نيست .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 219

معامله ملك مسلوب المنفعه

سؤال 701 . يك ملك يا يك دستگاه صنعتى معاوضه شده و در مبايعه نامه همه خيارات ساقط شده است ولى مالك اعلام نكرده كه ملك را ده ساله اجاره داده بوده است آيا اين معامله صحيح است؟ آيا خريدار حق فسخ دارد؟ آيا مستحق اجرت المثل اين مدت مى باشد؟

بسمه تعالى:بيع از اول صحيح است ولى ناظر به مسلوب المنفعه نيست و جمله «اسقاط كافه خيارات» ناظر به اين عيب در معيب نمى باشد لذا خيار دارد و چون واگذارى منافع قبل از فروش به ثالث صحيح بوده در اين حالت يكى از دو كار را مى تواند انجام دهد يا صبر كند تا مدت اجا

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 220

فروش قبل از بنام شدن سند

سؤال 702 . بيع نامه توسط فروشنده و خريدار تنظيم مى شود ولى خريدار قبل از پرداخت پول، اقدام به فروش مى نمايد و مالك پس از گرفتن مبلغ، اقدام به تنظيم سند رسمى كرده و تأخير در پرداخت را موجه مى داند اكنون مشترى اول مى تواند به ادعاى اين كه در زمان فروش ملك ب

بسمه تعالى:در فرض سؤال وقتى كه انشاء بيع صورت گرفت يعنى مالك گفت:«فروختم» و خريدار گفت: «خريدم» مبيع ملك مشترى مى شود هر چند در محضر سند به نام او نزنند. بنابراين فروش او به شخص ثالث قبل از گرفتن سند از مالك اشكال ندارد. مگر اين كه خريد و فروش انجام نگرفت

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 221

فروش ملك در قبال دريافت آپارتمان و مالك نبودن آپارتمان

سؤال 703 . ملكى در قبال دريافت 2 واحد آپارتمان مشخص فروخته شد و خريدار اين ملك را به ديگرى فروخت و پس از آن معلوم شد كه آپارتمان ملك ديگرى بوده، آيا معامله صحيح است؟ و آيا ملك به شخص ثالث منتقل شده است؟

بسمه تعالى:معامله اوّل باطل بوده و ملك به ديگرى منتقل نشده است و لذا شخص ثالث بايد به فروشنده مراجعه كند نه به صاحب ملك .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 221

تعهد به پرداخت قيمت روز در مبيع مستحق للغير

سؤال 704 . زمينى فروخته مى شود و فروشنده متعهد مى شود چنانچه ملك، مستحق غير باشد قيمت روز زمين را به خريدار بدهد پس ازمدتى مشخص مى شود كه فروشنده مالك زمين نبوده آيا ملزم به تعهد فوق مى باشد؟

بسمه تعالى:حكم شرعى اين است كه معامله باطل بوده و خريدار مالكِ پولى است كه به فروشنده پرداخته است ولى اگر زمان طولانى بوده و ارزش پول كاسته شده ملزم به پرداخت نرخ تورم مى باشد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 221

جعلى بودن سند زمين فروخته شده

سؤال 705 . شخصى زمينى خريده و روى آن كار كرده است حال بعد از سال ها معلوم شده سند جعلى بوده و زمين از آن ديگرى است تكليف چيست؟

بسمه تعالى:متأسفانه افرادى با جعل اسناد، املاك ديگران را مى فروشند و خريدار هم با ناآگاهى روى زمين كار مى كند، اكنون كه روشن شده زمين از آنِ ديگرى است خريدار به آن كس كه او را فريب داده رجوع كند و هر مبلغى را كه به عنوان زمين پرداخت كرده پس بگيرد همچنين ف

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 222

تعارض در مالكيت زمين

سؤال 706 . زمينى كه سند محضرى دارد در تصرف حقير است در آن كشاورزى مى كنم، اكنون ديگران مدعى قسمتى از زمين شده اند و سندى ندارند، آيا ادعاى آنان پذيرفته مى شود؟

بسمه تعالى:قانون كلى اين است كه كسى كه سند دارد و زمين در تصرف اوست او مالك زمين است و هر فردى كه مدعى مالكيت است بايد مالكيت خود را شرعاً و قانوناً ثابت كند. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 222

ضمان درك و كاهش ارزش پول

سؤال 707 . اگر معلوم شود كه مبيع ملك ديگرى بوده است بايع بايد ثمن را به مشترى برگرداند و اگر مشترى جاهل به اين مسأله بوده بايع بايد ضررهاى ناشى از اين مطلب را نيز بپردازد، آيا در اين مسأله سقوط ارزش پول نيز در نظر گرفته مى شود؟

بسمه تعالى:مورد مسأله ضمان درك است و آن اين كه اگر مبيع مستحقاً للغير درآمد، فروشنده ضامن مبلغى مى باشد كه از مشترى گرفته است، اين مسأله نياز به شرط ضمان ندارد، حتى اگر شرط ضمان نشده نباشد مبلغى را كه گرفته است بايد برگرداند. ولى اگر فاصله زمانى بين اخذ

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 223

مصادره اموال و خريد قبلى

سؤال 708 . زمينى را از زن كليمى خريدارى كردم پس از يك سال دادگاه به مصادره اموال آن زن و اين زمين رأى داد، آيا فروشنده ملك ملزم به برگردانيدن ثمن معامله و جبران خسارت به اينجانب مى باشد؟

بسمه تعالى: هرگاه مصادره اموال آن فروشنده جنبه شرعى داشته طبعاً فروشنده ضامن پول خريدار است، البته فقط ثمن معامله را بايد بپردازد و نسبت به جبرانِ خسارت با هم مصالحه كنند .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 223

فروش پدر اموال دختر پس از تكليف دختر

سؤال 709 . دخترى هستم 18ساله در كودكى زمينى را مالك شدم پدرم در سن 17 سالگى ام ملك مرا بدون اذن من فروخت آيا فروش او صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر دو نفر عادل بر رشد مالى دختر در زمان فروش شهادت بدهند فروش پدر فضولى بوده و احتياج به اجازه دختر دارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 223

اختلاف سند رسمى با سند عادى

سؤال 710 . معمولاً مبايعه نامه عادى با دقت در همه شرايط مورد توافق امضا مى شود ولى در وقت ثبت در دفترخانه با اعتماد به آنها به متن دقت نمى شود. در صورت تعارض بين دو سند عادى و رسمى كدام معتبر است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال كه طرف سند اول را با دقت امضا كرده است و سند دوم را به خيال اين كه با سند اول موافق است امضا مى كند به گونه اى كه اگر توجه مى كرد امضاء نمى كرد، در اين صورت سند اول مقدم است.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 224

كشاورزى با پساب آلوده

سؤال 711 . استفاده كشاورزان از پساب هاى آلوده توسط دستگاه هاى ذى ربط مضر اعلام گرديده و شيوع بيمارى هاى مختلف را به دنبال دارد و قانون هم مسئولان را به ممانعت از استفاده مكلف كرده چه حكمى دارد؟ خريد و فروش محصولات و درآمد حاصله و مصرف اين محصولات آيا جايز

بسمه تعالى: بهداشت عمومى و سلامت شهروندان از اساسى ترين خواسته هاى اسلام است. نخستين باب رساله عمليه پس از تقليد فصل آب است كه حاكى از نظافت و پاكى است. دستورات اسلام در مورد بهداشت و سلامت تن و جان در كتاب هاى فقهى مذكور است و از طرفى هر نوع اضرار به مال

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 224

خريد و فروش طلاى كهنه و نو

سؤال 712 . براى خريد طلاى نو (ساخته شده) طلاى كهنه به زرگر داده مى شود و اجرت ساخت هم محاسبه مى گردد راه صحت اين معامله چيست؟

بسمه تعالى: اگر وزن دو طلا يكسان باشد راه صحيح اين است: طلاى كهنه را به قيمت روز بفروشد، سپس طلا نو را به قيمت روز بخرد، به گونه اى كه دو معامله باشد و اين بهترين راه است. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 225

اشتباه در سال توليد

سؤال 713 . نمايندگى فروش خودرو يك خودرو توليد سال 91 را اشتباهاً به جاى خودرو سال 90 فروخته است با اين كه سال توليد براى متعاملين اهميت زيادى دارد آيا اين معامله صحيح است و حق فسخ براى فروشنده وجود دارد؟

بسمه تعالى: هرگاه تفاوت دو مدل به حدى زياد باشد كه عرفاً قابل تحمل و مسامحه نباشد، در اين صورت فروشنده حق خيار غبن دارد و مى تواند فسخ كند و يا با خريدار كنار بيايد. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 225

تسامح در مقدار زايد بر مبيع

سؤال 714 . در مبايعه نامه فروش زمين، قيد شده:«مقدار زايد بر مبيع محاسبه نگرديد» حال فروشنده علم پيدا كرده كه ملكش دو برابر آنچه بوده، فروخته است حكم مسأله چيست؟

بسمه تعالى: جمله «ميزان زايد بر مبيع محاسبه نگرديد» يك مفهوم عرفى دارد و آن مازادى كه معمولاً در چنين بيع هايى تسامح مى كنند و طرف آن را ناديده مى گيرد ولى هرگاه «مازاد» دو برابر باشد فقره مزبور شامل آن نيست و بايد مازاد را به مالك اول بازگرداند يا با همد

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 225

فروش سهم مشاع بدون ذكر مشاع بودن

سؤال 715 . شخصى سهم مشاع خود را فروخت بدون اين كه به مشترى اطلاع دهد آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: خريدار حق فسخ دارد ولى اگر قبلاً از مشاع بودن زمين آگاه بوده ولو در مبايعه نامه ذكر نشود حق فسخ ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 226

تجارت سفهى

سؤال 716 . جوانى كه به رشد تجارى نرسيده با تاجرى وارد معامله مى شود از تاجر ده تومان مى خرد و در بازار 9 تومان مى فروشد و اين كار تكرار شده است و اين منجر به ورشكستگى جوان مى شود، آيا تاجر كه خبر از اين مسأله داشته ضامن است يا خير؟

بسمه تعالى: از آنجا كه خريدار رشد معاملى نداشته تمام معاملات او با فروشنده فضولى بوده و صحت آن نياز به امضاء ولى دارد و جمع بين دو حق به اين است كه ولى معاملات جوان را تنفيذ كند به شرط اين كه فروشنده جبران خسارت كند .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 226

اجرت دلال و بنگاه

سؤال 717 . قبل از قطعى شدن معامله و انصراف طرفين از معامله به هر دليلى آيا دلال حق دريافت اجرت دارد؟

بسمه تعالى: بستگى به رسم بنگاه دارد اگر حق دلال مربوط به اين است كه طرفين را تا آستانه معامله برساند بايد پرداخت شود و در غير اين صورت چيزى پرداخت نمى شود ولى اخلاقاً بهتر است حق الزحمه اى به او پرداخت شود.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 226

درصدى از سود براى عامل فروش

سؤال 718 . شركتى در رابطه با افرادى كه محصولات شركت را به فروش مى رسانند حق العمل مشخصى را مى پردازد بدين شكل كه شخصى كه كالا را مستقيماً به فروش برساند 3% از مبلغ معامله به وى پرداخت مى شود و شخص دوم كه در فروش به طور غير مستقيم دخالت داشته مبلغى كمتر تا

بسمه تعالى: از آنجا كه شخص دوم به بالا هيچ كارى را انجام نمى دهد اخذ مبلغ از قبيل اكل مال به باطل است .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 227

خريد 20 جريب و فروش 6 جريب آن و تحويل 6 جريب از 20 جريب

سؤال 719 . زمينى به مساحت 20 جريب خريدارى كردم و 6 جريب آن را قبل از تحويل به ديگرى فروختم ولى فروشنده از 20 جريب فقط 6 جريب را تحويل داد آيا من نيز مى توانم به نسبتى كه دريافت كرده ام به همان نسبت تحويل مشترى دوم بدهم يا بايد تمام اين 6 جريب را به مشترى

بسمه تعالى: خوددارى اولى از تحويل تمامى مبيع سبب نمى شود كه مشترى نيز از تحويل 6 جريب خوددارى كند از آنجا كه از تحويل مبيع متمكن هستيد بايد همه 6 جريب را تحويل بدهيد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 227

خريد زمين و كشف نداشتن كاربرى مسكونى

سؤال 720 . در ضمن خريد يك قطعه زمين شرط مى شود كه هرگونه كشف فساد برعهده فروشنده است، سپس خريدار متوجه شده است كه زمين مذكور كاربرى مسكونى ندارد و نيز كليه خيارات را ساقط نموده است، آيا معامله به جهت تدليس باطل است و آيا مى توان ارزش پولى كه پرداخت شده را

بسمه تعالى: در فرض سؤال: زمين ياد شده به عنوانِ كاربرى مسكونى مورد معامله واقع شده و سپس خلاف آن كشف شده است مشترى خيار تخلف وصف دارد و عبارت اسقاط كليه خيارات ناظر به تخلف چنين وصفى به هيچ وجه نمى باشد، بنابراين در صورت فسخ مى تواند تنها ثمن را دريافت كن

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 228

فروش چك مدت دار به صاحب چك

سؤال 721 . در مسئله جواز فروش چك مدت دار به قيمت كمتر به صاحب چك منظور از صاحب چك چه كسى است؟ آيا بدهكار واقعى است يا شامل كسى كه چك را به عنوان ضمانت امضاء كرده نيز مى شود؟

بسمه تعالى: فقط به كسى مى توان كمتر فروخت كه واقعاً بدهكار است ولى اگر كسى پشت چك را امضاء كرده به عنوانِ ضمانت ولى بدهكار واقعى نيست نمى توان آن را به كمتر به او فروخت.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 228

تفكيك سهم مشاع

سؤال 722 . قطعه زمينى خريدم، در قسمتى از آن درختان ميوه كاشتم، بعد مجبور شدم كه نصف زمين را به طور مشاع طبق عرف بفروشم و به طور شفاهى قرار گذاشتم كه نصف زمين نكاشته را با قسمتى از زمين كاشته بگيرد ولى او در غياب من كل سهم را از زمين كاشته من بر برداشت و ا

بسمه تعالى: اگر موقع معامله نقطه خاصى براى تفكيك مشخص شده است بايد سهمش را از آن نقطه بردارد و در غير اين صورت در همه زمين به صورت مشاع شريكند و بايد طبق عرف محل تفكيك كنند.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 229

فروش نسيه دلار و سكه به قيمت بالاتر

سؤال 723 . فروش دلار يا سكه به صورت نسيه به قيمت بالاتر چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: فروش دلار و سكه به ريال به قيمت بالاتر اشكال ندارد به شرط اين كه اين كار براى فرار از ربا نباشد به اين معنا كه دو مرتبه همان سكه را نقداً به قيمت كمتر به خود او بفروشد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 229

قسمتى از ساختمان در مقابل ساخت زمين

سؤال 724 . شخصى به ديگرى مى گويد زمين از تو، ساخت از من در پايان ساخت مثلاً 3 طبقه مال تو باشد و دو طبقه مال من، آيا اين نوع معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر حد و حدود آن و كيفيت از نظر كارشناس معين باشد، معامله صحيح است.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 229

جريمه ديركرد

سؤال 725 . مغازه اى فروختم به شرط اين كه خريدار ماليات آن را بپردازد حال معلوم شده نپرداخته و جريمه ديركرد سنگين آمده است؟ حكم شرعى جريمه ديركرد چيست؟

بسمه تعالى: طبق قرارداد پرداخت ماليات برعهده خريدار مى باشد و چيزى بر فروشنده لازم نيست. و اخذ ديركرد مطلقاً جايز نيست، خواه از فروشنده يا خريدار. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 229

فروش اموال مالك توسط وكيل و اعلام به مبلغ كمتر

سؤال 726 . فردى كه اموال مرا به فروش مى رساند به قيمت كمتر از واقعيت به بنده اعلام و پرداخت مى كرد و با آن مبالغى كه تحويل نداده تجارت كرده است سود تجارت متعلق به كيست؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد مبلغى را كه به آن قيمت فروخته است به صاحب كالا پرداخت كند و مبلغى را كه پرداخت نكرده بايد بپردازد ولى حكم تجارت با آن مبلغ دو صورت دارد اگر با خود آن مبلغ كه ملك مالك است تجارت كند معامله فضولى است و صحت آنها نياز به اجازه مال

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 230

جريمه شهردارى به عهده سازنده و يا خريدار

سؤال 727 . آپارتمانى را خريدارى كردم پس از خريد شهردارى اعلام كرد به جهت تخلفات ساخت، دو برابر خريد جريمه بپردازم چه كسى ضامن جريمه است؟

بسمه تعالى: هرگاه در دادگاهى ثابت شود كه فروشنده مقصر بوده او ضامن ضررها است، در صورتى كه خريدار از تخلف آگاه نباشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 230

خرده بدهكارى

سؤال 728 . در ترازوى ميوه فروشى هميشه عدد خُرد نشان داده مى شود كه به علت عدم وجود پول خرد بايد دست بالا بگيريم چه كنيم كه چيزى به ذمه ما نباشد، نمونه اين زياد اتفاق افتاده است؟

بسمه تعالى: اگر پول خرد وجود ندارد مى توانيد با طرف مصالحه كنيد و در غير اين صورت ضامن هستيد و اما نسبت به گذشته به مقدارى كه مى دانيد ديگران از شما طلب كارند در صورتِ نشناختن طرف به صورت رد مظالم به فقرا بپردازيد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 231

خريد طلا و پرداخت اقساط به قيمت روز پرداخت

سؤال 729 . با توجه به نوسان قيمت طلا، جنسى به مشترى فروخته مى شود مبلغى نقد دريافت مى شود و الباقى به صورت اقساط زمان بندى مى شود ولى با خريدار شرط مى شود كه هر قسط به قيمت طلاى آن روز بپردازد كه ممكن است از قيمت روز خريد بالاتر و يا پايين تر باشد، حكم مس

بسمه تعالى: معامله مزبور مجهول است چون معلوم نيست قيمت آينده چيست، و طبعاً باطل است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 231

خريد منزل به صورت امتياز

سؤال 730 . تعاونى مسكن اقدام به ساخت برج كرده است و براى تعيين واحد مربوطه به هر يك از اعضاء بر طبق پرداخت 50 هزار تومان يك امتياز معيّن شده است، در نتيجه، كسانى كه امتياز بالاترى كسب كنند واحد مرغوب ترى را مالك خواهند شد، آيا اين نوع معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: هرگاه در مقاوله چنين بگويد اين واحدها پس از تمام شدن به قيمت تمام شده فروش خواهد رفت و ضمناً هركس داراى چنين امتياز باشد از طبقه اول و آن كس كه داراى امتياز دو برابر باشد از طبقه دوم، ولى تملك و خريد و فروش موقعى انجام مى گيرد كه تمام خصوصيات

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 231

بازاريابى و فروش كالا با تخفيف در صورت رسيدن به حد نصاب

سؤال 731 . اگر شركتى اقدام به بازاريابى و فروش كالا يا خدمات نمايد بدين صورت كه اگر خريداران به حد نصاب برسند از تخفيف 30% بهره مند مى شوند والاّ فروش لغو مى شود و شركت از صاحبان كالا 4% سود فروش را مى گيرد آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: چنين معامله اى با دو اشكال روبرو است اگر موقع معامله به مشترى اعلام مى كنيد كه معامله در صورتى قطعى است كه مشترى ها به حد نصاب برسند و در غير اين صورت معامله فسخ مى شود اين شرط اوّلاً مجهول است و ثانياً معامله منجّز نيست و معلّق است ولى اگر ب

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 232

توافق بر پرداخت بدهى از زمين

سؤال 732 . زمينى را به قصد فروختن با برادر همسرم خريديم پس از چند روز برادر همسرم از من 20 ميليون تومان گرفت و توافق كرديم در موقع فروش زمين مطابق عرف بازار از سهم زمين برادر همسرم سود ببرم اكنون بايد چه مقدار سود بپردازد؟

بسمه تعالى: اگر پولى را كه به برادر همسر پرداختيد به عنوان خريد سهمى از برادر همسر بوده بايد به هنگام فروش هر كسى به اندازه سهم خود از ثمن سود ببرد و اگر به عنوان كمك پرداختيد كه سودى به شما بپردازد فقط مالك بيست ميليون تومان خود هستيد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 232

خريد و فروش مدت دار طلا

سؤال 733 . وكيل بنده طلا مى خرد و مبلغى به عنوان بيعانه پرداخت مى كند ولى تا يك هفته نه جنس را تحويل مى گيرد و نه قيمت را مى پردازد در طول اين مدت ممكن است اين جنس به فرد ثالثى توسط وكيل بنده فروخته شود كه آن هم مدت دار است، و در موعد معامله اگر پول پرداخ

بسمه تعالى: هر نوع معامله كه هر دو طرف نسيه و غير موجود باشد باطل است بنابراين حكم شرعى اين است: اگر طلاى فروخته شده معين و موجود است هر چند تحويل نداده، و معامله قطعى شده است، مى تواند همان طلا را به طرف و يا به ديگرى به همان قيمتى كه خريده يا كمتر يا بي

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 233

سقوط مالكيت با مضى زمان

سؤال 734 . اگر در قراردادى قيد شود كه حق مالكيت شخص پس از گذشت مثلاً سه ماه از تاريخ اعلام و ابلاغ موضوعى به مالك ساقط مى شود آيا درست است؟

بسمه تعالى: هيچ گاه حق مالكيت با مضى زمان ساقط نمى شود. در روايت وارد شده است:«الحق القديم لا يبطله شىء» . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 233

جوائز خريد

سؤال 735 . آيا جايز است در جهت انگيزه براى تشويق خريداران كالاى ايرانى برچسب هايى بر روى كالا الصاق شود و به قيد قرعه جوايزى تعلق گيرد؟

بسمه تعالى: هرگاه شرط قراردادى بين فروشنده و خريدار، در ميان نباشد پرداخت جايزه از طريق قرعه براى مصرف كننده اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 233

وعده به قبول فسخ

سؤال 736 . منزلى را فروختم بخشى از ثمن را گرفتم، بعداً مشكلى پيش آمد به خريدار مراجعه كردم گفت اگر پول مرا پس بدهيد معامله را فسخ مى كنم، ولى پس از چند بار مراجعه جواب مثبتى ندادند آيا با توجه به وعده ايشان معامله فسخ شده است؟

بسمه تعالى: از آنجا كه فسخ عملى با پرداخت پول انجام نگرفته است معامله لازم است هر چند طرف بر خلاف اخلاق رفتار كرده است. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 234

وكالت بر خريد نقد و خريد نسيه اى

سؤال 737 . فردى به شخصى پول نقد مى دهد تا براى او كالايى را بخرد آن شخص كالا را به صورت چك مدت دار خريدارى كرده و پول نقد را براى خود برمى دارد آيا كار وى خلاف شرع است؟

بسمه تعالى: چنين معامله به عنوان وكالت از طرف شخص، فضولى حساب مى شود زيرا وكيل بوده جنس را نقداً بخرد نه به صورت نسيه بنابراين اگر صاحب پول معامله را تنفيذ كند اشكالى ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 234

احتكار و خريد و فروش

سؤال 738 . آيا احتكار و خريد و فروش با محتكر جايز است؟

بسمه تعالى: هرگاه مايحتاج مردم در بازار هست چنين احتكارى مكروه است و در غير اين صورت احتكار حرام است و مادامى كه حاكم شرع حكم به فروش اموال احتكارى نكرده خريد و فروش آنها با رضايت طرفين صحيح است.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 234

خريد و فروش دستور تحويل كالا به ديگرى

سؤال 739 . فروشنده ادعا مى كند كه خريدار كالا درخواست كرده كه كالاى مورد نظر او را در شهر ديگر تحويل دهم و من نيز به سفارش او عمل كردم آيا ضامن قيمت كالا است يا نه؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال هرگاه مسلّم است كه طرف درخواست كرده كه كالا را طرف ديگر به او تحويل دهد ضامن قيمت آن كالا مى باشد. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 235

شرط مجهول در قرارداد فروش

سؤال 740 . اگر در قرارداد خريد و فروش شرط شود كه: 1. صاحب ملك مجاور ملك خود را تفكيك كند كه وضعيت زمين ها مشخص شود و سپس فروشنده نيز زمين خود را تفكيك كند، 2. اگر بلامانع باشد يك قطعه زمين به قيد قرعه به خريدار تحويل شود، آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: بيع مشاع صحيح است ولى در اين بيع دو شرط مجهول وجود دارد: 1. «پس از اين كه صاحب ملك مجاور ملك خودش را تفكيك كند»، در صورتى كه تاريخ تفكيك روشن نيست، 2. «در صورتى كه بلامانع باشد» اين نيز شرط مجهول است .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 235

خريد مسكن با شرايط و افزايش شرايط موقع تحويل

سؤال 741 . 10 سال قبل، مبلغى بابت خريد مسكن به شركت تعاونى پرداخت كردم در آن زمان تنها دو شرط در قرارداد لحاظ شده بود كه آن شرايط را داشتم آيا جايز است موقع تحويل منزل شروط ديگرى به آن اضافه كنند؟

بسمه تعالى: هرگاه مسكن به صورت عقد لازم فروخته شده است ديگر حق افزايش شرط ديگر ندارند و اگر وجه را على الحساب گرفته اند كه بعداً عقد را انجام دهند و شرايط را معيّن كنند در اين صورت مى توانند شرط ها را افزايش دهند .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 236

قولنامه و تمليك

سؤال 742 . قولنامه مفيد مالكيت است يا خير؟ قولنامه جايز است يا لازم؟

بسمه تعالى:در اين مورد قاعده كلى وجود ندارد، برخى بنگاه ها طورى تنظيم مى كنند كه حاكى از آن است كه معامله قطعى شده است ولى برخى ديگر به عنوان پيش نويس است كه بعدها در محضر قطعى مى شود.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 236

فروش نقدى به شرط خريد قسطى در همان جلسه

سؤال 743 . به علّت عدم توانايى اينجانب در پرداخت چك ها در موعد مقرر، ناچار شدم كالايى را به صورت نقدى بفروشم به اين شرط كه از خودش در همان جلسه به مبلغ بالاتر (و با احتساب سود 5/2% ماهانه به مدت 6 ماه) خريدارى كنم آيا چنين معامله اى صحيح است؟

بسمه تعالى: چون در معامله اوّل شرط شده است مجدداً خريدار همان جنس را به قيمت بالاتر بفروشنده بفروشد چنين معامله اى باطل است و شما بايد اصل پول او را بپردازيد. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 236

قبض در مال غير منقول

سؤال 744 . آيا با تخليه مال، قبض غير منقول محقق مى شود؟ يا استيلاء مشترى هم لازم است؟

بسمه تعالى: رفع هر نوع مانع از تسلط مشترى بر مبيع همراه با اعلام و آگاهى او در تحقق قبض كافى است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 237

معامله با دو شرط

سؤال 745 . در معامله اى شرط كردم اگر چك هاى خريدار به تاريخ مقرر پرداخت نگردد مبلغى را كه قبلاً به ايشان بخشيده ام برگرداند. و ماهيانه مبلغى خسارت پرداخت كند، آيا اين شرط درست است؟

بسمه تعالى: شرط اول اشكال ندارد يعنى اگر چك هاى خريدار در موعد مقرر پرداخت نگردد مبلغى را كه به خريدار بخشيده بوديد به شما برگرداند به شرط اين كه از ارحام نباشد ولى به جاى شرط دوم به اين نحو شرط كنيد كه اگر چك وصول نشد فروشنده حق فسخ دارد. ولى شرطى كه شما

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 237

آدامس هاى الكلى

سؤال 746 . شخصى از روى جهل به حرمت، آدامس هاى الكلى را به صورت عمده به ده نفر فروخته است حال بعد از دانستن مسأله آيا بايد اصل ثمن را به خريداران برگرداند و آيا فروش آدامس ها به كفار جايز است؟

بسمه تعالى: اگر الكل مسكر با ماده آدامس مخلوط شده باشد، فروش آن مطلقاً جايز نيست و ثانياً اصل ثمن را به خريدار مسلمان برگرداند.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 237

معامله ابزار توهين به مقدسات

سؤال 747 . حكم معامله ابزار و وسايلى كه با آنها هتك حرمت مقدسات و پيامبر اعظم(صلى الله عليه وآله وسلم) صورت گرفته چيست؟

بسمه تعالى: خريد و فروش چنين چيزهايى حرام است. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 238

خريد در سفرهاى زيارتى

سؤال 748 . در سفرهاى زيارتى خريد اجناسى كه در ايران وجود دارد و يا اجناسى كه به نحوى كمك به دشمنان اسلام مى شود چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: كالاهايى كه نظير آن در كشور هست خريد آن از خارج كار ستوده اى نيست و اگر سبب كمك به دشمن شود جايز نيست.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 238

كشت و فروش مواد مخدر

سؤال 749 . آيا كاشتن و فروش مواد مخدر جايز است؟

بسمه تعالى: از آنجا كه مواد مخدر منفعت محلله ندارد كشت و فروش آن حرام است و پولى كه دريافت مى كنند مالك نمى شوند. والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 238

فروش گوشت خوك به غير مسلمان

سؤال 750 . اگر مسلمانى در كشور غير اسلامى گوشت خوك را به غير مسلمانان بفروشد آيا پولى كه بدست مى آورد مالك مى شود؟

بسمه تعالى: فروش گوشت خوك حرام و پولى كه بدست مى آورد مالك نمى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 238

فروش نهج البلاغه و كتب دينى

سؤال 751 . در كتاب مكاسب شيخ(رحمه الله) بيع مصحف حرام دانسته شده است، آيا كتاب هاى روايى مثل نهج البلاغه و صحيفه سجاديه نيز از باب اين كه اهل بيت(عليهم السلام)عدل قرآن هستند همين حكم را دارد؟

بسمه تعالى:فروش نهج البلاغه و كتب دينى اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 239

نقل سند

سؤال 752 . بايع در عقد بيع ملتزم شده كه با دريافت آخرين قسط سند را به نام خريدار كند، آيا مى تواند از اجراى آن سرباز زند؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال بايد فروشنده به تعهد خود عمل كند و تخلف از آن جايز نيست.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 239

درخت در زمين ديگرى و نحوه تقسيم بهره

سؤال 753 . قطعه زمينى دارم و درختى كه صاحب آن ديگرى است در زمين من مى باشد، بايد صاحب درخت به صاحب زمين چه مقدار بهره بپردازد؟

بسمه تعالى: اگر صاحب زمين از روز نخست با صاحب درخت قرارداد بستند كه زمين از يك طرف و درخت از كس ديگرى بايد طبق قرارداد عمل كنند. و اگر صاحب زمين و درخت از اوّل براى يك نفر بوده و درخت را به ديگران فروخته بايد صاحب درخت اجاره زمين را بر اساس اجرة المثل بده

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 239

فروش ملك به مبلغ ناچيز به جهت ضمانت

سؤال 754 . به جهت نياز مبرم و جهت ضمانت، اقدام به خريد و فروش صورى و بدون قصد در قبال دريافت مبلغ 5 ميليون تومان نمودم ولى ملك در واقع بيش از هفتاد ميليون تومان مى باشد، آيا چنين معامله اى صحيح است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال اگر واقعاً قصد جدى نبوده و فقط جنبه ضمانتى داشته، ملك مزبور منتقل نشده است ولى بايد در محكمه ثابت شود كه قصد جدى نبوده و غرض ضمانت بوده است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 240

فروش نسيه و خريد همان كالا به نقد

سؤال 755 . كالايى را به طور نسيه فروختم پس از مدتى نقد آن را خريدم آيا جايز است؟

بسمه تعالى: اگر معامله دوم را در معامله نخست شرط نكنند اشكالى ندارد و به عبارت ديگر به صورت اتفاقى معامله دوم صورت پذيرد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 240

دريافت ثمن به قيمت روز بعد از بطلان معامله

سؤال 756 . معامله زمين بعد از چند سال به علّت مستحق للغير بودن باطل شده است آيا خريدار مى تواند قيمت مورد معامله را به روز از فروشنده بگيرد؟

بسمه تعالى: هرگاه ثمنى را به طرف پرداخت كرده و اكنون مى خواهد پس بگيرد از نظر ارزش تفاوت فاحش پيدا كرده بايد تفاوت ارزش را جبران كند و به اصطلاح تورم را در نظر بگيرد و جبران كند و بهتر اين است كه با هم مصالحه كنند.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 240

فروش زمين به افراد مختلف

سؤال 757 . اگر مالك، زمين را به فردى و سپس همان زمين را به فرد ديگر بفروشد و اين شخص زمين را متصرف شود در حالى كه مطلع نبوده است اكنون كه مطلع شده آيا معامله آنان باطل است؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال متصرفين فعلى اگر بخواهند تصرفشان صحيح باشد بايد زمين را از مالك قبلى خريدارى كنند و پولى كه به فروشنده داده اند پس بگيرند و پولى كه پرداخته اند از طرف پس بگيرند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 241

فروش اراضى ملى و زيان مشترى

سؤال 758 . زمينى خريدارى شد و پس از خريد مشخص گرديد زمين در زمان خريد جزء اراضى ملى بوده است، آيا مى توان علاوه بر پول پرداختى، ضرر و زيان را از فروشنده دريافت كرد؟

بسمه تعالى: خريدار مستحق پولى است كه به فروشنده پرداخت كرده است و اگر تدليس در كار بوده ارزش پول را هم بايد به او بپردازند و اگر در زمين ساختمانى انجام داده و از طرف شهردارى تخريب شود مبلغى كه خرج كرده است فروشنده ضامن است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 241

سند خانه به نام ديگرى

سؤال 759 . شخصى خانه اى خريده و به علت مشكل قانونى آن را به عنوان امين به نام ديگرى ثبت كرده آيا از نظر شرعى نيز او مالك به حساب مى آيد؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال از نظر قانونى و شرعى خانه از آن كسى است كه به نام او ثبت شده است مگر اين كه دو عادل شهادت دهند كه ثبت به نام او امر واقعى نبوده و به خاطر مشكل قانونى بوده است و در هر حال اگر طرف نتوانست ثابت كند ولى آن كس كه سند به نام او است از و

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 241

ساختمان در زمين ديگرى

سؤال 760 . شخصى زمينى خريده و در آن ساختمان ساخته است بعداً معلوم شد كه زمين مستحق للغير است در نتيجه ساختمان تخريب و از عرصه به نفع مدعى خلع يد شده است، آيا خريدار غير از دريافت ثمن حق ديگرى نسبت به فروشنده دارد؟

بسمه تعالى: خريدار مستحق دو چيز است: 1. پولى را كه پرداخته است بايد پس بگيرد، 2. اعيان را به نرخ روز قيمت مى كنند و وجه آن را به وى مى پردازد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 242

فروش ملك در حكم تلف شدن

سؤال 761 . قطعه زمينى خريدم از كسى كه آن را از ديگرى خريده بود بعد ا ز پرداخت ثمن و تصرف در زمين با شكايت كسى مواجه شدم كه مالك اصلى زمين بوده و فروشنده زمين را از او خريده بود و به علت انجام نشدن برخى شروط حالا معامله را فسخ كرده بود آيا آنها مى توانند ب

بسمه تعالى: لازم بود بايع به شرط مالك اول عمل كند حال كه عمل نكرده مالك اول حق فسخ دارد ولى چون قبل از فسخ عين با عقد صحيح به سومى منتقل شده است بايد بايع مثل يا قيمت را به بايع اول بپردازد و حق گرفتن عينى را كه به سومى به صورت صحيح فروخته است را ندارد .

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 242

فروش و مصرف دخانيات

سؤال 762 . آيا فروش سيگار و تنباكو جايز است؟

بسمه تعالى: فروش دخانيات اشكال ندارد ولى فردى كه مصرف مى كند اگر احساس ضرر مهم كرد براى او حرام است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 242

خريد و فروش علائم اديان منسوخه

سؤال 763 . آيا خريد و فروش و نگهدارى علامت هاى مسيحيان و يهوديان و زرتشتى ها و يا شيطان پرستان جايز است؟

بسمه تعالى: خريد و فروش و نگهدارى آنها حرام است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 243

فروش طفل توسط پدر و مادر

سؤال 764 . چنانچه والدين، طفل خود را به علّت فقر يا عدم علاقه به خانواده ديگر بفروشند حكم وضعى و تكليفى آنان چيست؟

بسمه تعالى: فروختن انسان حرّ و آزاد حرام و معامله باطل و فروشنده تعزير مى شود، البته به خاطر تفاوت در انگيزه ها تعزير فرق مى كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 243

خريد و فروش لباس شهرت

سؤال 765 . آيا خريد و فروش لباس شهرت حرمت و يا كراهت دارد؟

بسمه تعالى: چون منفعت محلله نيز دارد خريد و فروش آن جايز است.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 243

مالكيت خريدار لباس شهرت

سؤال 766 . آيا خريدار لباس شهرت به قصد استفاده از آن مالك آن مى شود؟

بسمه تعالى: چون قصد استفاده قيد معامله نيست اشكال ندارد.والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 243

معامله طلاى مردان و وسايل صوتى لهو و لعب

سؤال 767 . كسانى كه شغل آنها طلافروشى و يا تهيه وسايل صوتى است اگر طلاى مخصوص مردان را بفروشند يا از وسايل صوتى جهت لهو و لعب درآمدى داشته باشند آيا مالك آن پول مى شوند؟

بسمه تعالى: فروش ماده انگشتر مردان چون ماليت دارد صحيح است ولى چون اعانت بر اثم مى باشد گناه مى باشد ولى وسايل مختص لهو و لعب چون منفعت محلله ندارد خريد و فروش آنها باطل است. و اگر انگشتر كه هيأت آن در قيمت مؤثر است بفروشد معامله باطل است چون منفعت محلله

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 244

ميوه و شيرينى با جعبه

سؤال 768 . اجناسى مثل ميوه و شيرينى كه با جعبه آن فروخته مى شود و وزن جعبه هم به قيمت ميوه و شيرينى محاسبه مى شود آيا شرعاً مجاز است؟

بسمه تعالى: هرگاه ظرف شيرينى سبك و قابل اغماض باشد مانند پاكت و غيره اشكالى ندارد چون رضايت مشترى در آن است، ولى اگر سنگين باشد مانند جعبه هاى مقوايى و مشترى راضى به آن نباشد در اين صورت خلاف شرع است و مبلغى را كه از آن مى گيرد مالك نمى شود مگر اين كه مشت

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 244

فروش حلقه طلاى اهدايى به مرد

سؤال 769 . آيا مرد مى تواند حلقه طلايى كه به او هديه شده بفروشد؟

بسمه تعالى: فروش آن اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 244

معامله جنس قاچاق

سؤال 770 . در استفتائات جلد دوم سؤال 906 فرموده ايد معامله جنس قاچاق صحيح است ولى نفس كار حرام است منظور چيست؟

بسمه تعالى: ممكن است عملى حرام باشد اما معامله صحيح باشد مانند معامله در مكان غصبى كه فعل او حرام است ولى معامله او صحيح است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 245

فروش كتب اهدايى نهادها

سؤال 771 . فروش كتب اهدايى توسط مراكز و صرف بودجه آن در همين مورد چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: اگر كتب اهدايى وقف نباشد و نگهدارى آنها مشكل باشد، مى توانند به مراكز ديگر اهدا كنند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 245

سيم كارت مفسده زا

سؤال 772 . خريد و فروش سيم كارت رايتل كه مفسده زا است چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: خريد و فروش سيم كارت رايتل كه مفاسدى براى مردان و زنان ايجاد مى كند جايز نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 245

خريد سكه و اسكناس به قيمت بيشتر

سؤال 773 . خريد و فروش سكه و اسكناس به قيمت بيشتر چه حكمى دارد؟

بسمه تعالى: اگر نقد باشد و غرض صحيح بر آن مترتب شود مثل اين كه براى استفاده از تلفن نياز به سكه باشد و سكه را با اسكناس بخرد اشكال ندارد ولى اگر مدت دار باشد جايز نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 245

تفاوت قيمت بين خريد و فروش

سؤال 774 . جنسى را سابقاً خريده ام كه اگر همان وقت مى فروختم سود معينى داشتم ولى بر اثر ترقى قيمت الآن سود فروش آن بيشتر خواهد بود. آيا بايد به همان قيمت سابق فروخته شود؟

بسمه تعالى: اگر فاصله بين خريد و فروش دوم زياد باشد به گونه اى كه فروش دوم منصفانه باشد اشكال ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 246

شرط ازدياد ثمن در صورت عدم پرداخت

سؤال 775 . خريدار و فروشنده توافق كردند اگر تا تاريخ معين ثمن پرداخت نشود فروشنده نسبت به افزايش ثمن مخير باشد. آيا اين كار صحيح است؟

بسمه تعالى: به اين صورت كه توافق نمودند صحيح نيست بايد بنويسد از آن تاريخ به بعد فروشنده خيار دارد كه معامله را فسخ كند و بعد از فسخ به هر قيمتى كه خواست به خريدار مى فروشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 246

اعلام قيمت بالاتر براى تخفيف درخواستى

سؤال 776 . در هنگام معامله، فروشنده قيمت را كمى بالاتر مى گويد كه اگر مشترى درخواست تخفيف داشت به او تخفيف دهد آيا اين كار اشكال دارد؟

بسمه تعالى: شرعاً اشكال ندارد ولى اخلاقاً صحيح نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 246

شرط افزايش قيمت در صورت نپرداختن ثمن

سؤال 777 . خريدار و فروشنده توافق كرده اند كه «اگر تا تاريخ معين سند به نام نشود و ثمن پرداخت نگردد فروشنده مى تواند يا به شخص ثالث بفروشد و يا قيمت را بالا ببرد» آيا اين معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: از آن تاريخ به بعد فروشنده مى تواند معامله را فسخ كند ولى نمى تواند ثمن معامله را بالا ببرد مگر اين كه معامله را فسخ كند و مجدداً معامله كند. بنابراين معامله قبل از فسخ به قوت خود باقى است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 247

قيمت گذارى ملك

سؤال 778 . ملك اينجانب در حريم خطوط انتقال نيرو قرار گرفته است آيا اداره برق مى تواند خودش زمين را قيمت گذارى كند؟

بسمه تعالى: بايد به نرخ روزى كه مالك راضى به انتقال زمين است قيمت گذارى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 247

فروش نسيه ارز به قيمت بالاتر

سؤال 779 . آيا فروش ارز به مبلغ بالاتر از عرف بازار ولى به صورت چك مدت دار صحيح است؟

بسمه تعالى: فروش هر جنسى به قيمت بالاتر به صورت نسيه اشكالى ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 247

برگشت از تخفيف داده شده

سؤال 780 . شركتى دارويى در اقلام فروشى خود تخفيف 1% تا 5% مى دهد تا مشترى (داروخانه) را جذب كند. حال اگر در يك معامله كه تخفيف داده زمانى پس از تحويل جنس و تسويه قسمتى از حساب، مدعى بازپرداخت درصد تخفيف شده است آيا اين كار صحيح است؟

بسمه تعالى: اگر در فروش دارو به قيمت معين تخفيف ذكر شده است بايد به اين شرط عمل كنند و نيز داروخانه بايد به موقع بدهى خود را بپردازد و طرفين به تعهدات خود عمل نمايند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 247

پول زمين پس از چند سال تأخير در پرداخت افزايش ارزش

سؤال 781 . اگر زمينى فروخته شود و مقدارى از پول را دريافت كرده ولى مابقى را بر طبق قرارداد عمل نشود بلكه پس از چند سال تأخير پول را پرداخت كنند آيا فروشنده حق مطالبه ارزش پول را دارد و مى تواند تا پرداخت مابقى پول از تسليم زمين خوددارى كند؟

بسمه تعالى: در پرداخت باقى مانده ثمن بايد تفاوت را به نوعى در نظر بگيرند و مصالحه كنند و تسليم مبيع بستگى به كيفيت قرارداد دارد، اگر در قرارداد قيد شده پس از پرداخت همه ثمن مبيع را در اختيار بگذارند مى توانند از تسليم مبيع تا پرداخت همه ثمن خوددارى كنند .

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 248

به اجرا گذاشتن چك تضمينى معامله

سؤال 782 . آپارتمانى فروختم و بخش عمده اى از قيمت را دريافت كردم قرار شد بقيه وقت انتقال سند باشد، چكى به مبلغ بيش از قيمت آپارتمان به عنوان ضمانت به مشترى دادم حال به خاطر مشكلات شهردارى انتقال سند به تأخير افتاده و خريدار چك را مطالبه مى كند حكم شرعى چي

بسمه تعالى: اگر واقعاً عذر شما مشكلات شهردارى است و كارشناسان هم تصديق مى كنند كه شما در اين مورد مقصر نيستيد بلكه قوانين دست و پاگير و غيره سبب تأخير در دادن سند شده است، در اين صورت طرف حق ندارد چك را به اجرا بگذارد و اگر يقين دارد كه شما قادر بر اعطاء

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 249

تهاتر موجب سقوط خيار تأخير

سؤال 783 . اگر جنسى را به مبلغى فروخت و همان مبلغ را نيز از فروشنده طلبكار بود آيا تهاتر قهرى حاصل مى شود تا خيار تأخير را از بين ببرد؟

بسمه تعالى: هرگاه طلبى كه از فروشنده دارد از نظر جنس همان است كه كالا را خريده است در صورت تراضى تهاتر حاصل مى شود و در غير اين صورت بايد با اجازه حاكم شرع باشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 249

تأخير در دريافت كالاى خريدارى شده به مدت طولانى

سؤال 784 . يك سال قبل، سفارش خريد كالايى را دادم ولى كالا نزد فروشنده امانت ماند آيا فروشنده مى تواند افزايش قيمت روز كالا را از من مطالبه كند؟

بسمه تعالى: بايد همان قيمتى را كه موقع ثبت سفارش معيّن كرده است بپردازد و معطل شدن كالا هر چند به ضرر فروشنده است ولى او مى توانست پس از سه روز معامله را فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 249

فروش ميوه بر سر درخت

سؤال 785 . آيا جايز است هنگامى كه ميوه باغ رسيد با در نظر گرفتن نظر كارشناس پس از تخمين مقدار محصولى كه بدست مى آيد باغ را اجاره دهيم؟

بسمه تعالى: در خريد و فروش بايد مبيع از جهالت بيرون بيايد يا از طريق وزن وكيل و يا شمارش و يا متر، ولى از آنجا كه ميوه بر سر درخت تا آنجا كه باغ ميوه خود را نشان دهد قابل سنجش با هيچ كدام از اين راه ها نيست شرع مقدس تخمين كارشناس را جايگزين راه هاى ياد شد

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 250

خريد و فروش ميوه ها و سردرختى ها

سؤال 786 . احكام خريد و فروش سردرختى و ميوه را بيان فرماييد؟

بسمه تعالى: هرگاه بخواهد ميوه باغى را بفروشد (غير از خرما) بايد گل آن ريخته و دانه بسته باشد به طورى كه معمولاً از آفت گذشته باشد ولى اگر بخواهد براى چند سال بفروشد اگر سال اوّل داراى چنين شرطى باشد براى سال هاى بعد اين شرط لازم نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 250

شمول اسقاط خيارات در بيع

سؤال 787 . آيا عبارت «اسقاط كافه خيارات از طرفين» در عقد بيع شامل موردى كه معلوم شده جزئى از مبيع يا يكى از توابع آن، مستحق للغير بوده نيز خواهد گرديد؟

بسمه تعالى: شامل نمى شود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 250

تدليس در يكى از اجزاء مبيع

سؤال 788 . اگر فقط در يكى از اجزاء مبيع يا توابع آن تدليس يا تخلف وصف و يا تخلف رؤيت صورت گرفته باشد آيا حق فسخ ثابت است؟

بسمه تعالى: موجب حق فسخ مى باشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 250

مبلغ فسخ

سؤال 789 . در قولنامه مبلغى به عنوان انتخاب فسخ قيد شده است، آيا پس از امضا و پرداخت بيعانه اگر كسى فسخ كرد بايد اين مبلغ را بپردازد؟

بسمه تعالى: اگر معامله اى قطعى شده و يكى از طرفين بخواهد فسخ كند بايد آن مبلغ را طبق قرارداد بپردازد البته به شرط اين كه در معامله قيد كنند هر كس خواست فسخ كند با پرداخت اين مبلغ مى تواند فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 251

فسخ معامله در صورت تأخير در قسط ثمن

سؤال 790 . زمين مشاع توسط صاحبانش به صورت قسطى فروخته شد خريدار بخشى از اقساط را در زمان مقرر پرداخت نكرد بعضى از صاحبان، سهم خود را گرفته و معامله را پذيرفتند ولى يكى از آنها خواستار فسخ معامله است، حكم شرعى چيست؟

بسمه تعالى: پس از اخطار به خريدار اگر از پرداخت به موقع ثمن، امتناع ورزيد فروشنده مى تواند سهم خودش را فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 251

جريمه تخلف از تعهدات

سؤال 791 . در توافق نامه بين دو طرف مقرر شده اگر هر طرف به تعهدات خود عمل نكند موظف است روزانه فلان مبلغ را به عنوان خسارت پرداخت كند آيا در صورت عدم انجام تعهد پرداخت مبلغ لازم است؟

بسمه تعالى: با تعيين روزها مثلاً تا يك ماه چنين شرطى اشكال ندارد ولى بدون تعيين مدّت معامله مجهول است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 251

فسخ قولى و عملى

سؤال 792 . خريدار با تنظيم مبايعه نامه و پرداخت بيعانه جزئى ملك را مى خرد ولى در تاريخ مقرر براى سند حضور پيدا نمى كند و بعد از چند ماه كه فروشنده كتباً پيگيرى مى كند و به نتيجه نمى رسد فروشنده ملك را به ديگرى مى فروشد حال پس از سال ها خريدار اول مدعى شده

بسمه تعالى: در فرض سؤال اگر فروشنده به خاطر تأخير ثمن مبايعه نامه را فسخ كرده باشد معامله اوّل باطل است البته در فسخ، قول و عمل هر دو معتبر است، يعنى فروش به فرد دوم نشانه فسخ مبايعه اول است، ضمناً مبلغى را كه گرفته برگرداند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 252

شرط پشيمانى بدون مدت

سؤال 793 . اگر در معامله اى تصميم براى فسخ بدون تعيين مدت منعقد گردد، آيا معامله صحيح است؟

بسمه تعالى: تصميم براى فسخ، آنجا كه مدّت معيّن نباشد، فاسد است و چنين شرطى نافذ نيست ولى اگر چنين شرطى در قيمت اثرگذار باشد اصل معامله باطل است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 252

فساد شرط

سؤال 794 . در مبايعه نامه قيد شده كه هر يك از طرفين از تعهدات مذكوره عدول كرده يا از انجام معامله منصرف گردند بايد مبلغى را بپردازند. با عدم حضور فروشنده براى انتقال سند مدتها كار به تعويق افتاده است. و حال مدعى است كه چون براى شرط مدّت معيّن نشده است پ

بسمه تعالى: فساد اين شرط، معامله را باطل نمى كند بلكه معامله صحيح است. و اين مشترى است كه به خاطر فساد شرط حق فسخ دارد نه بايع . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 253

خيار شرط و مرگ مشروط عليه

سؤال 795 . در خيار شرط مدت دار، در صورت فوت مشروط عليه وظيفه ورّاث و طلبكاران او با وجود خيار شرط چگونه است؟

بسمه تعالى: فوت مشروط عليه خيار شرط را باطل نمى كند زيرا متعلق خيار عقد است، نه طرف . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 253

خيار شرط مادام العمر يا هميشگى

سؤال 796 . مدتى كه در خيار شرط تعيين مى شود مى تواند مادام العمر يا هميشه باشد؟

بسمه تعالى: بايد مدت براى خيار شرط بيع، معين باشد. بنابراين مدت مادام العمر يا هميشه، صحيح نيست . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 253

شرط خيار فسخ مادام العمر

سؤال 797 . پدرم قبل از فوت منزل مسكونى خود را به ثمن بسيار ناچيز به مؤسسه اى فروخته و براى خود مادام العمر حق فسخ گذاشته است. حال كه از دنيا رفته مؤسسه مذكور مدعى مالكيت آن خانه است، آيا حق فسخ مادام العمر شرط مجهول نيست كه باعث شود معامله باطل باشد؟

بسمه تعالى: اين شرط به خاطر جهالت فاسد است ولى عقد صحيح است، چون شرط مجهول وقتى معامله را فاسد مى كند كه جهالت در ثمن مؤثر باشد ولى اين جا طرف قصد واگذارى منزل به مؤسسه را داشته و ثمن مختصر نوعى احترام بوده است لذا جهالت شرط در ثمن تأثير ندارد بنابراين حق

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 254

واگذارى زمين به شرط نداشتن آن و تخلف از شرط

سؤال 798 . بنياد مسكن اقدام به واگذارى زمين به متقاضيان نموده است به شرطى كه خانه يا زمين نداشته باشد اگر كسى در جاى ديگر، خانه يا زمين داشته باشد و از بيناد زمين بگيرد مالك مى شود؟

بسمه تعالى: اگر چنين باشد بنياد حق فسخ دارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 254

زمان ملاحظه ردّ ثمن در خيار تبعّض صفقه

سؤال 799 . در مورد خيار تبعض صفقه، قسمتى از ثمن به مشترى برگردانده مى شود در محاسبه قيمت، بايد بهاى چه زمانى را در نظر گرفت؟

بسمه تعالى: ميزان هنگام انعقاد معامله است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 254

تدليس به كتمان در معرض تلف بودن مبيع

سؤال 800 . انبارى آپارتمان در مكانى غير قانونى ساخته شده و براى تخريب به مالك اخطار داده شده است. مالك آپارتمان را با انبارى فروخته و مسأله را مسكوت گذاشته و يا عمداً بدون اشكال اعلام كرده و همه خيارات غير از تدليس را ساقط كرده اند. حال انبارى تخريب شده ت

بسمه تعالى: 1. خريدار خيار فسخ دارد چون فروشنده عيب مبيع را مخفى كرده است، 2. فروشنده كه مدعى است مشترى را مطلع كردم بايد دو شاهد بياورد در غير اين صورت خريدار قسم مى خورد كه مرا مطلع نكرده است .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 255

پشيمانى پس از تفرق از مجلس بيع

سؤال 801 . پدرم قبل از مرگ خود با حضور در دفترخانه رسمى املاك خود را رسماً به فرزندان خود فروخت و سند را به نام آنان كرد ولى وقتى بااعتراض بعضى مواجه شد گفت همه سندها باطل است و طبق قانون ارث تقسيم شود و بعداً از دنيا رفت حال تكليف وصى چيست؟

بسمه تعالى: هرگاه در حال صحت و سلامت ملكى را واگذار كرده است و به اصطلاح فروخته است پس از تفرق از مجلس بيع ولو پدر باشد حق فسخ ندارد. بنابراين سند رسمى كه حاكى از خريد و فروش است به قوت خود باقى است و پشيمانى بعدى اثرى در آن ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 255

شرط رفع عيب توسط فروشنده

سؤال 802 . در ضمن عقد بيع يك اتوبوس كافه خيارات اسقاط شده است، ولى بايع ملتزم شده كه اگر ماشين فلان عيب خاص را داشت ماشين را از مشترى تحويل گرفته و رفع عيب نموده و برگرداند. با اين همه مشترى شخصاً براى رفع عيب اقدام كرده و اكنون هم هزينه هاى انجام شده را

بسمه تعالى: وظيفه مشترى اين بود كه ماشين معيوب را در اختيار فروشنده بگذارد تا رفع عيب كند ولى مشترى بر خلاف شرط عمل كرده، خود رفع عيب كرده است. آنچه كه فروشنده بايد بپردازد مثل قطعات و يا قيمت قطعات تعويض شده است و بايد عين قطعات قبلى را به فروشنده پس بده

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 256

خيار عيب يا تدليس

سؤال 803 . اگر بايع، مبيع يا يكى از توابع آن را عمداً بدون عيب معرفى كرده و بفروش برساند آيا مشمول خيار عيب است يا خيار تدليس؟

بسمه تعالى: خيار عيب است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 256

اختلاف در علم به عيب

سؤال 804 . خريدار مدعى تدليس و وجود عيب است ولى فروشنده مدعى است كه خريدار در زمان معامله علم داشته است كدام يك بايد دليل بياورد؟

سؤال 804 . خريدار مدعى تدليس و وجود عيب است ولى فروشنده مدعى است كه خريدار در زمان معامله علم داشته است كدام يك بايد دليل بياورد؟

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 256

خيار عيب

سؤال 805 . شخصى يك رأس گاو شيرى خريد، قسمتى از ثمن پرداخت شده و قسمتى را در تاريخ معين بايد پرداخت مى كرد مدت خيار حيوان گذشت سپس گاو تلف شد آيا بايع بقيه ثمن را بگيرد يا مشترى پولى كه داده پس بگيرد؟

بسمه تعالى: در اين مورد به دامپزشك مراجعه مى شود اگر نظر دهد كه تلف حيوان در اثر بيمارى بوده كه از قبل از معامله حيوان به آن مبتلا بوده و سبب تلف شده است در اين صورت مشترى خيار عيب دارد و مى تواند فسخ كند يا بپذيرد و ارش قبول كند، ولى اگر معلوم نشد حق فسخ

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 257

خيار عيب با وجود گارانتى

سؤال 806 . آيا كالاهايى كه مشمول گارانتى هستند و خريدار با اين قيد كه اگر معيوب درآيد فروشنده عيب آن را برطرف مى سازد خريدارى مى كند مشمول خيار عيب مى باشند؟

بسمه تعالى: معناى گارانتى اين است كه طرف ملتزم مى شود كه اگر معيوب درآمد عيب را برطرف كند و اگر برطرف نكرد خيار تخلف شرط دارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 257

شرط خيار بدون ذكر مدت

سؤال 807 . در قراردادى بين خريدار و فروشنده شرط خيار شده به اين شكل كه اگر نقل و انتقال سند تحقق پيدا نكند خريدار مخير است يا به تصرف ملك ادامه داده و انتقال را از خريدار بخواهد و يا با اخذ جريمه نسبت به فسخ معامله اقدام كند، ولى هيچ مدت زمانى براى آن معي

بسمه تعالى: هرگاه در عرف مردم براى انتقال سند مدت معينى دارد هر چند مشخص نباشد معامله صحيح است ولى در صورتى كه انتقال ممكن نيست، طرف حق دارد فسخ كند و وجوه پرداختى را با جريمه اى كه تعيين شده است دريافت نمايد. و هرگز معامله خود بخود فسخ نمى شود . والله ال

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 257

مراد از عرف در تشخيص غبن فاحش

سؤال 808 . در تشخيص غبن فاحش ملاك نظر كارشناسان است يا مردم معمولى؟

بسمه تعالى: اجناس صنعتى مسلماً كارشناس خاص لازم دارد همچنين برخى اجناس مانند فرش و بناء به كارشناس خاص بايد مراجعه كرد در غير اين دو صورت مرجع نوع مردم است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 258

انتقال خيار به وارثان

سؤال 809 . اگر خيار غبن به چند وارث منتقل شود اگر برخى معامله را رد كنند چگونه خيار تقسيم مى شود؟

بسمه تعالى: خيار به نسبت سهم تقسيم مى شود بنابراين هرگاه برخى از خيار استفاده كرده به مقدار سهم خود به هم بزنند مشكلى نيست ولى طرف مى تواند به خاطر تبعّض و تجزيه مورد معامله را فسخ كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 258

شك در فاحش بودن غبن

سؤال 810 . در صورت ترديد و نيافتن حكم عرف مبنى بر فاحش بودن يا نبودن غبن، وظيفه چيست؟

بسمه تعالى: در صورت شك در غبن معامله محكوم به صحت و لزوم است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 258

معيار غبن فاحش

سؤال 811 . آيا مى توان كسر خاصى مثل 51 را پايه غبن قرار داد كه بيشتر از آن غبن فاحش باشد و كمتر از آن در صورتى فاحش باشد كه عرفاً قابل مسامحه نباشد؟

بسمه تعالى: پايه غبن از جنس تا جنس فرق مى كند در طلا و نقره غبن كم قابل بخشودگى نيست در حالى كه در غير طلا و نقره غبن كم قابل بخشودگى است. ميزان اين است كه اگر نوع كارشناس يا عموم مردم اين مقدار غبن را جدى نگيرند و روى آن معامله انجام دهند غبن صادق نيست ب

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 259

غبن فاحش و جبران آن

سؤال 812 . در صورت اثبات غبن فاحش در معامله پرداخت مبلغى براى ضرر و زيان واجب است؟

بسمه تعالى: فقط حق فسخ دارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 259

اسقاط خيار غبن فاحش

سؤال 813 . اگر در قرارداد فروش خانه قيد شود«خيارات ولو خيار غبن به اعلى مراتبش ساقط مى گردد» اگر غبن بيش از متعارف باشد خيار غبن هست يا خير؟

بسمه تعالى: غبن فاحش بر دو نوع است: 1. به هنگام معامله در نظر متعاملين مجسم مى شود و مى گويند از آن صرف نظر مى كنيم. 2. غبنى كه هرگز به فكر طرفين نمى رسيد و قابل پيش بينى و مورد احتمال نيست مانند معامله صد ميليونى كه پنجاه ميليون مغبون شود، مسلماً خيار با

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 259

اسقاط كافه خيارات

سؤال 814 . اسقاط كافه خيارات بدون تفهيم به طرفين و شهود در تنظيم قرارداد صحيح است؟

بسمه تعالى: خيارات بر دو نوع مى باشند خياراتى كه نوع مردم از آن اطلاع دارند مانند خيار عيب و غبن، و خياراتى كه نوع مردم از آن بى اطلاع هستند. مثل اين كه مبيع مال ديگرى باشد. اين را بايد به مردم تفهيم كرد. و جمله اسقاط كافه خيارات اين قسم را شامل نمى شود .

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 260

فسخ معامله پس از فروش قطعى به ثالث

سؤال 815 . الف خانه را به ب فروخته و ب به ج فروخته و ثمن را دريافت كرده است. حال اگر الف و ب معامله را فسخ كنند چه مى شود؟

بسمه تعالى: معامله ب با ج معامله قطعى و لازم است. بنابراين الف و ب نمى توانند بدون سبب فسخ كنند. و در صورت وجود سبب شرعى براى فسخ، ب موظف است قيمت يا مثل مبيع را به الف بپردازد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 260

اسقاط خيارات و خيار تأخير ثمن

سؤال 816 . در مبايعه نامه كليه خيارات غير از خيار تدليس اسقاط گرديده است آيا با فرض تأخير در پرداخت ثمن فروشنده حق فسخ دارد؟

بسمه تعالى: اگر در ذهن فروشنده و خريدار مسأله تأخير ثمن وجود داشته مع الوصف تمام خيارات را ساقط كرده اند نمى تواند از اين جهت معامله را فسخ كند مگر اين كه توجهى به آن نداشته باشند. بايد توجه نمود كه اسقاط خيار تأخير ثمن نيز حد معينى دارد و اگر از حد عرفى

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 261

اسقاط حق فسخ در خيار تأخير

سؤال 817 . اگر در ضمن عقد شرط شود در صورت پرداخت بخشى از ثمن، خيار تأخير طرف ساقط شود؟

بسمه تعالى: چنين شرطى صحيح است . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 261

امتناع از تسليم كالاى خريدارى شده

سؤال 818 . اگر فروشنده از واگذارى و تحويل كالا يا زمين خريدارى شده به خريدار امتناع كند در حالى كه عقد بيع خوانده شده و بيعانه دريافت كرده است، خريدار چه اقدامى مى تواند انجام دهد؟

بسمه تعالى: در صورت امتناع، خريدار به محاكم شرعى مراجعه كند و زمين را بگيرد و يا معامله را فسخ و ثمن را دريافت كند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 261

قدرت بر تسليم

سؤال 819 . شخصى زمينى به مساحت 210 متر فروخته ولى به خاطر اختلافى بودن نتوانسته آن را تحويل مشترى بدهد خريدار شرط كرده كه اگر تا تاريخ مقرر زمين را تحويل ندهد متراژ اضافه مى شود و در تاريخ بعد جريمه نقدى مى آيد، فروشنده تا مدتها نتوانسته زمين را تحويل د

بسمه تعالى: در صحت معامله قدرت بر تسليم شرط است اگر اين فرد قادر بر تحويل 210 متر نشده است كشف از اين مى كند كه قادر بر تسليم نبوده و معامله باطل است و ديگر امور مترتب بر آن بدون اثر مى باشد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 262

فوريت اعمال فسخ

سؤال 820 . آيا تأخير ناشى از جهل به فوريت اعمال فسخ، موجب سقوط خيار خواهد شد؟

بسمه تعالى: اِعمال خيار فورى نيست بلكه واجب است كه كار به تسامح غير معمول منجر نشود . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 262

واگذارى زمين مشروط به ساخت و تخلف

سؤال 821 . سازمانى زمينى را واگذار كرده است به شرط اين كه متقاضى ظرف مدت چند ماه ساختمان را تمام كرده و پايان كار بگيرد والاّ در صورت تخلف متقاضى، سازمان مذكور داراى حق فسخ است، در اين جا سؤال مى شود اوّلاً اين كه حق فسخ تا چه زمانى به قوّت خود باقى است و

بسمه تعالى: مدت بقاء خيار تا آنجايى است كه عرفاً مسامحه حساب نشود و در غير اين صورت ساقط مى شود بنابراين اگر مسامحه كرد حق خيار او ساقط است، مگر اين كه در معامله قيد شود كه طرف در صورتى مالك زمين مى شود كه آن را در ظرف چند ماه بسازد و چون نساخته است قهراً

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 262

خيار فسخ به علّت تأخير چند ساعت در پرداخت پول

سؤال 822 . در مبايعه نامه ذكر شده كه اگر خريدار هر قسط از ثمن را در زمان مقرر پرداخت نكرد فروشنده در فسخ معامله وكيل است. فروشنده در سررسيد چك رأس ساعت 5/11 به بانك مراجعه مى كند حساب خالى بوده لذا همانجا معامله را فسخ مى كند در حالى كه نيم ساعت بعد پول ب

بسمه تعالى: مقصود از روز تمام وقت ادارى است اگر واقعاً خريدار در ساعت ادارى همان روز پول را به حساب ريخته باشد فسخ فروشنده به خاطر نبودن پول در ساعت يازده و نيم اثر ندارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 263

تفاوت متراژ مورد معامله

سؤال 823 . يك واحد تجارى به متراژ معيّنى خريدم ولى بعداً متوجه شدم از اين مقدار كمتر است; آيا مى توانم قيمت باقيمانده را از فروشنده مطالبه كنم؟

بسمه تعالى: در فرض سؤال طرف حق فسخ دارد و در صورت رقابت فروشنده مى تواند مابه التفاوت را بگيرد .والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 263

عدم حضور مشترى در محضر و تخلف از شرط به جهت بيمارى

سؤال 824 . اگر فروشنده در ضمن عقد بيع شرط كند چنانچه مشترى در تاريخ معيّن براى پرداخت باقيمانده ثمن در محضر حاضر نشود فروشنده حق فسخ دارد در صورتى كه مشترى به علت بيمارى نتواند در محضر حاضر شود آيا فروشنده حق فسخ دارد؟

بسمه تعالى: اگر دو شاهد عادل شهادت دهند كه مشترى بيمار بوده به گونه اى كه حضور در محضر براى او حرجى و سخت بوده است عذر او پذيرفته است زيرا شرط مزبور ناظر به صورتى است كه شرايط عادى باشد البته مشروط بر اين كه مدت تأخير طولانى نباشد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 264

نپرداختن پول و خسارت به فروشنده

سؤال 825 . اگر شخصى طلا بفروشد ولى خريدار در موعد مقرر مبلغ را نپردازد و اين تأخير باعث ضرر فروشنده به مبلغ فاحش گردد آيا فروشنده حق دريافت خسارت را دارد؟

بسمه تعالى: فقط حق فسخ معامله را دارد . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 264

قرارداد پس از انجام معامله

سؤال 826 . پس از گذشت مدتى از انجام معامله، فروشنده و مشترى توافق مى كنند اگر تا تاريخ معينى تمامى ثمن معامله پرداخت نشود فروشنده حق فسخ دارد آيا اين قرارداد اعتبار شرعى دارد؟

بسمه تعالى: قرارداد دوم مسلماً نافذ است و مى تواند در صورت تأخير معامله فسخ كند حكم اين قرارداد مثل آن است كه در خود معامله چنين شرطى بكنند . والله العالم

جلد شماره:3 - صفحه شماره : 264

تخلف در پرداخت ثمن و تخليه ملك

سؤال 827 . شخصى منزلى خريده است، نصف ثمن را پرداخته و قرار شده نصف ديگر در تاريخ معين همزمان با تخليه خانه توسط فروشنده، پرداخت شود، ولى مدتها گذشته نه خانه تخليه شده و نه بقيه ثمن پرداخت شده است؟ آيا معامله صحيح است؟ با توجه به تخلف هر دو طرف فسخ حق كيست

بسمه تعالى: معامله صحيح است، و چون تخليه خانه مشروط به پرداخت باقيمانده ثمن بوده است بنابراين تخلف از ناحيه مشترى است نه فروشنده، و فسخ حق فروشنده است و اگر فسخ كرد، همان مبلغى را كه گرفته است پس مى دهد . والله العالم

Website Security Test