welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی عربی
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
انسان شناسی
فطرت و غريزه
آيا فطرت همان «غريزه» است؟

پاسخ:خواسته هاى درونى انسان را، امور «فطرى» و «غريزى» مى نامند، آيا ريشه اين دو لفظ كه همان «فطرت» و «غريزه» است معادل يكديگر و به يك معنى مى باشند، و يا به دو معنى و از نظر مفاد با هم اختلاف دارند.

پاسخ:«فطرت» در لغت عرب همان پى ريزيهاى نخستين آفرينش است كه ديگر آفرينش، و يا ديگر تكامل ها بر اساس آن استوار مى گردد و به عبارت روشن تر: آن صفات از انسان است كه كاملاً طبيعى باشد، نه اكتسابى و در قرآن نيز به همين معنى به كار رفته است.([1])

«غريزه» در لغت به معنى «طبيعت» و «سرشت» است وبا اين كه  هر دو لفظ از نظر ريشه به يك معنى بازگشت مى كنند، ولى غالباً «امور فطرى» به آن رشته تمايلات و درخواست هاى متعالى انسان مى گويند كه مانند: خداجويى، عدالت خواهى، كنجكاوى، و غيره باشد و «غريزه» در آن نوع از تمايلات درونى به كار مى رود، كه جنبه تعالى نداشته و بيشتر حالت قدر مشترك ميان انسان و حيوان را دارد، مانند «حس جنسى» و «خودخواهى» و براى همين جهت است كه لفظ «غريزه» را بيشتر در حيوان به كار مى برند.

شما مى توانيد ميان اين دو به گونه ديگر تفاوت بگذاريد و آن اين كه:

غرايز به آن رشته از امور سرشتى مى گويند كه در انسان پايگاه «فيزيكى ـ شيميايى» دارند مانند غريزه جنسى كه داراى دو نوع پايگاه است:

1. پايگاه فيزيكى: جايگاهى در بدن (بيضه ورحم) دارد.

2. پايگاه شيميايى: داراى اثر شيميايى خاصى مى باشند.

مانند  ترشح هورمون منى از بيضه و رحم ولى قسمتى از تمايلات درونى كه به آنها فطريات گفته مى شود فاقد هر دو پايگاه مى باشند مانند حس خداجويى، عدالت طلبى، نوع دوستى، كه هرگز در بدن پايگاه فيزيكى ندارند و عضو خاصى در بدن، مظهرى براى تحريك اين نوع احساسات درونى نيست همچنان كه، تجلى اين نوع تمايلات با يك رشته فعل و انفعالات شيميايى در بدن همراه نمى باشند.([2]) ( [3])

--------------------------------------------------------------------------------

[1] . روم/30.

[2] . منشور جاويد، ج4، ص 232ـ 233.
[3] اندیشه های جاوید، ج 2، ص 55.

Website Security Test