welcome to official website of Grand Ayatollah Sobhani
فارسی العربیة
صفحه اصلی مقالات دروس خارج مجله کلام اسلامی گالری تصویر استفتائات اخبار قاموس المعارف ریحانة الأدب
مقالات برگزیده
دسترسی سریع به مقاله
بحث های کلامی
زیارت قبور
زیارت قبور

شیعه و اهل سنت از رسول اکرم 9 روایت كرده‌اند که فرمود:
 «‌‌‌ زوروا القبور فإنّها تذکّرکم الآخرة » [186] هیچ ‌یک از علما در زیارت قبور اشکالی نکرده و تمامی علمای اسلام چه سنّی و چه شیعه معتقدند که زیارت قبور از مستحبات است. حضرت می­فرماید: قبرستان بروید قبور را زیارت کنید؛ چراکه یادآور آخرت است. انسان زمانی که وارد قبرستان می‌شود درمی یابد چه کسانی با چه جایگاه­های عظیمی هم­اکنون أسیر خاک هستند! [187]
برخی آثار زیارت قبور:
زیارت قبور،آثار فراوانی دارد که به برخی از آنها اشاره می­شود.
1. زیارت قبور، ما را متوجه آخرت كرده، از غرورمان مي‌كاهد؛
2. زیارت قبورِ علما، صلحا، أطبا و خدمت‌گذاران نوعی تقدیر از مقام آنهاست.
وقتی که  به زیارت علما و بزرگان می‌رویم می‌خواهیم از آنها تقدیر کرده و بگوییم که شما را فراموش نکرده­ایم. زیارت نوعی تقدیر از نقش هدایت‌گری و یا خدمت خالصانۀ انسان­های بزرگ است.
3. زیارت قبور، تجدید بیعت با انبیا و اولیا ا‌ست. شیعه با زیارت قبور انبیا و أئمه می‌گوید ما در همان مسیری که شما بودید قدم برمی­داریم و در حقیقت از پویندگان راه شما هستیم. در اعمال حج نیز مستحب است که انسان دست  بر روی حجرُ‌الاسود گذاشته و این دعا را بخواند: « ثم تطوف بالبيت، وتبدأ بركن الحجر الأسود وقل: أمانتي أديتها، وميثاقي تعاهدته، لتشهد لي بالموافاة، آمنت بالله عزّ­­­­­ وَ جلّ، وكفرت بالجبت والطاغوت، واللات والعزى، وهبل والأصنام، وعبادة الأوثان والشيطان، وكل ندّ  يعبد من دون الله جل سبحانه عما يقولون علواً كبيراً » [188] گویا دست بر حجر‌الاسود می‌گذاریم و با ابراهیم خلیل بیعت می‌کنیم و می‌گوییم: ابراهیم عزیز! ما شما را ندیديم اما این سنگ، اثری از آثار شماست. دست برآن می‌نهیم چونان که گویا دست به ابراهیم خلیل می‌دهیم كه ما نيز در راه توحید باقی خواهیم ماند و از توحید منحرف نخواهیم شد.
 البته فواید دیگری هم برای زیارت هست، اما به همین مقدار اکتفا می‌کنیم. علاوه ‌بر این روایاتی از پیغمبر اکرم داریم که هر که حج کند اما مرا زیارت نکند به من جفا کرده است: « من حجَّ بيت ربّي و لم یزرنی فقد جفانی » [189] این روایت با چهل سند از پیغمبر اکرم 9 نقل شده و لذا تمام مسلمانان جهان در این چهارده‌قرن­ هر موقع حج می‌رفتند به مدینه و زیارت پیغمبر نیز می­شتافتند. سنّت بر همین جاری بوده و اكنون نيز هست.
مناقشه وهابیت : سفر به نیّتِ زیارت قبر پیامبر، جائز نیست.
قبل از ورود به اشکال وهابیت، باید عرض شود که برخی از آنها می‌گویند زُوّار به زیارت قبر پیغمبر 9 نمی‌روند؛ بلکه به زیارت مسجد پیغمبر می‌روند! این دروغی  بس آشکار است. همة مسلمانان در هنگام زیارت خانه خدا به زیارت قبر پیغمبر اکرم می‌رفتند و لذا زیارت‌نامه هم می‌خواندند.
در بخش جنائز از کتاب " الفقه علی المذاهب‌الاربعه " آمده است که ائمۀ اهل سنت، همگی معتقدند زیارتِ قبور، مستحب است و تاکنون نیز به آن عمل می‌شده است.
اما مناقشۀ اصلی این است که می‌گويند: شدّ سفر و شدّ رحال(مهیّای سفرشدن) برای زیارت جائز نیست. يعني اگرکسی ساکن مدینه بود، می‌تواند به زیارت برود؛ اما کسانی که ساکن آنجا نیستند نمی‌توانند به عنوان زیارت قبر پیغمبر، عازم مدینه شوند و این سفر جائز نیست. در واقع آنها معتقدند که خود زیارت مستحب است؛ اما سفر برای زیارت جائز نیست. این شبهه از ابن‌تیمیه است. دلیل‌آنها روایت ابوهریره از پیغمبر اکرم است: « لا تشدّ الرحال الا الی ثلاثة مساجد مسجدالحرام و مسجدالاقصی و مسجدی هذا » [190]   یعنی بار سفرْ بستن و سفرکردن فقط به سه جا جائز است: مسجد‌الحرام، مسجد‌الأقصی، و مسجدالنبی، و در بقیه حرام است. بیرون مکّه، در خیلی از مکان­ها روی تابلوها همین روایت را نوشته‌اند.
پاسخ: استثناء بر دو قسم است: استثنای مفرّغ و استثنای غيرمفرّغ. اگر هنگام استثناء مستثنی‌منه ذکر شود، مثل­: « جائنی القوم الاّ زیداً » اين إستثناء را  غير‌مفرّغ (تامّ)، و اگر مستثنی‌منه حذف شود، ­مثل:­« جائنی الاّ زیداً » این إستثناء را مفرّغ مي‌نامند. پس گاهي مستثنی‌منه حذف مي‌شود و گاهي مستثنی‌‌منه مذکور است. در اين حديث، مستثنی‌منه محذوف است. در عبارت « لا تشدّ الرحال الاّ.. » مستثني‌منه چیست؟ اين‌جاست که مغالطۀ­ وهابيت آشکار می­شود. مي‌گویيم مستثنی‌منه چيست؟ خواهند گفت: « لا تشدّ الرحال الی مکان من الأمکنه الا الی ثلاثة ». اگر اين را بگویند، قطعاً سخن باطلی است! چراکه اگر واقعاً فقط سفر به سه مکان جائز باشد پس سفر براي تجارت، تحصيل علم، صله أرحام و جهاد و... حرام خواهد بود! و اين خلاف ضرورت وحقیقت است؛ چراکه قرآن مي‌فرمايد: ‹ فَسِيرُواْ فِي الأَرْضِ فَانْظُرُواْ [191] پس معلوم مي‌شود، مستثنی‌منه مکان نيست. به نظر شیعه، مستثنی‌منه مسجد است یعنی: « لا تشد الرحال الی مسجد من المساجد الا الی ثلاثة ...» لذا مي‌گویيم براي هيچ مسجدي سفر شايسته نيست مگر اين سه تا. فرض کنيد در مشهد، مسجد جامعي هست، اما فردی بگوید که من مي‌خواهم نيشابور رفته و در مسجد جامع نيشابور نماز بخوانم! این کار لغوي است؛ چراکه همان مسجد جامع در خود مشهد هم هست.
 پس بحث پيغمبر اکرم نفياً و اثباتاً حول مسجد است، و هیچ ارتباطي به زيارت قبر پيغمبر یا سایر اولياء ندارد.
2. علاوه بر اين، خود روايت پيش ما مخدوش است؛ چرا که ابوهريره آدم سالمي نيست. در صحیح بخاری آمده ­كه وقتی بخاری در‌جایی گير مي‌کند و ثابت مي‌شود حديثش دروغ است مي‌گوید: « هذا من کیس ابی‌هريره »!! [192]
3. از نظر روايات ائمة اطهار : ، مسجد كوفه جزو مساجد اَربعه است. پس أهمیّت مسجد کوفه از نظر ما کمتر از سه مسجد مذکور نبوده و شدّ رحال براي این مسجد نیز مثل آن سه مسجد خواهد بود .
4. علاوه بر اين، خود پيامبر­اکرم 9 شنبه‌ها از مدينه عازم مسجد قبا می­شدند، و در آنجا نماز مي‌خواندند. دخت گرامي پيغمبر اکرم، زهراي مرضيه 3 در بعضی از روزها به زيارت قبر حمزه مي‌رفت و آنجا دو رکعت نماز در مسجد کنار قبر حمزه مي‌خواند و بازمی­گشت.

. [186] القزويني، محمدبن‌يزيد؛ سنن ابن‌ماجة؛ مصادر حديث سني فقه، تحقيق و ترقيم وتعليق:محمد فؤادعبد الباقي،دارالفكر للطباعة والنشر والتوزيع، ج1، ص500.
[187] . آقای سرمد شاعری است که به مصر رفته و اهرام آنجا را دیده است این اشعار از دیوان وی است: به مصر رفتم و آثار باستان ديدم                                 به چشم آنچه شنيدم ز داستان ديدم بسى چنين و چنان خوانده بودم از تاريخ                      چنان فتاد نصيبم كه آنچنان ديدم گواه قدرت شاهان آسمان درگاه                              بسى هرم ز زمين سر به آسمان ديدم ز روزگار کهن در حریم الأهرام                                  نشان روز نو و دولت جوان دیدم گذشته در دل آینده هر چه پنهان داشت                        به مصر از تو چه پنهان که بر عیان دیدم تو كاخ ديدى و من خفتگان در دل خاك                      تو نقش ديدى و من نعش ناتوان ديدم تو تخت ديدى و من بخت واژگون از تخت                   تو صَخره ديدى و من سُخره زمان ديدم تو عكس ديدى و من گردش جهان برعكس                 توشكل ظاهر و من صورت نهان ديدم شدم به موزة مصر و ز عهد عاد ثمود                           هزاران وصلة فرعون باستان دیدم تو چشم ديدى و من ديدة حريصان باز                         هنوز در طمع عيش جاودان ديدم تو تاج ديدى و من تخت رفته بتاراج                           تو عاج ديدى و من مشت استخوان ديدم تو سکه دیدی و من رواج سکة سکوت                         تو حلقه من به نگین نام بی‌نشان دیدم تو آزمندی فرعون و من نیاز فرعون                            تو گنج خسرو و من رنج دهقان دیدم ميان اين همه آثار خوب و بد به مثل                           دو چيز از بد و از خوب توأمان ديدم يكى نشانة قدرت يكى نشانة حرص                           دو بازمانده ز ديوان خسروان ديدم بقدرت است قوام جهان که بی‌قدر است                    نه هیچ قاعدة قائم در این جهان دیدم  
[188] . علي بن بابويه ، فقهُ‌الرضا، چاپ الأولى1406 ق، انتشارات المؤتمر العالمي للإمام الرضا 7 ، مشهد المقدسة ، ص 218-219 ؛ و نيز نقل است: الحمد لله الذي هدانا لهذا و ما كنّا لنهتدي لو أن هدانا الله، لقد جائت رسل ربنّا باالحقّ،سبحان الله و الحمد لله و لا اله الّا الله و الله اكبر.لا اله الّا الله وحده لا شريك له الملك و له الحمد، يُحيي و يُميت و هو حيّلا يموت،بيده الخير و هو علي كل شيءٍ قدير.و صلي الله علي محمدٍ و علي آله وسلّم.
[189] . النمازي الشاهرودي، الشيخ علي (محدث نوری)؛ مستدرک سفینة بحارالانوار، سال 1418ق، مؤسسة النشر الإسلامي التابعة لجماعة المدرسين بقم المشرفة، ج2،ص 203
. [190] مسند احمد، ج2، صص277-278. قال حدثنا علي‌بن‌إسحاق حدثناه عبدالله ثنا ابن‌جريج فذكر حديثا قال وأخبرني عطاء أن أباسلمة أخبره عن أبي‌هريرة عن عائشة فذكره ولم يشك حدثنا عبدالله حدثني أبي‌ثنا عبدالرزاق أنا معمر عن الزهري عن ابن المسيب عن أبي‌هريرة قال قال رسول‌الله‌صلى‌الله‌عليه‌وسلم لا تشد الرحال الا لثلاثة مساجد مسجد الحرام و مسجدي هذا والمسجد الأقصى.
[191] . آل‌عمران/137.
[192] . القرطبي، ابوالحسن علي بن عبدالملك بن بطال الكبري؛ شرح صحيح بخاري، مكتبه الرشد، السعوديه(رياض)1423هق 2003م، چاپ دوم ص 527.

Website Security Test